Ik begin ver vóór mij.
Toen m'n arme mama zou worden verwekt...
zat m'n grootmoeder Anna Bronski, een jonge vrouw zonder benul...
in haar vier rokken aan de rand van een aardappelveld.
Men schreef het jaar '99.
Ze zat in hartje Kasjoebië.
En daar bewoog zich iets aan de horizon. Er sprong iets.
Alsjeblieft.
Is er hier eentje langs gekomen? Een zekere Koljaiczek.
Hij heeft een fikkie gestookt. - Klein en breed is ie.
Zo eentje heb ik er gezien. Hij rende als een dolleman.
Waarheen?
Geloof ik niet.
Die is weg. - Hij moet naar Bissau zijn...
als hij hier niet is. Het één of het ander. - Wat anders heb je hier niet.
Nou regent 't ook nog.
Kom, Koljaiczek. - Joseph heet ik.
Mijn grootvader was dus een brandstichter. Een meervoudige zelfs.
Want in heel West-Pruisen werden destijds houtzagerijen de brandstof...
voor het opkomende Poolse nationalisme.
Joseph en Anna vonden onderdak bij de houtvlotters...
waar ze bijna een jaar bleven.
Zolang deed de politie erover...
om het spoor van m'n grootvader terug te vinden.
Rennen.
Niet schieten.
Laat los. - Niet schieten.
Vuur.
Na deze sprong in het water is Koljaiczek nooit meer opgedoken.
De één zegt dat hij verdronken is...
de ander dat hij naar Amerika is ontkomen...
waar hij 't in Chicago onder de naam Joe Colchic...
tot miljonair zou hebben geschopt.
Z'n vermogen schijnt uit de houthandel te komen...
en daarnaast uit de fabricage van lucifers...
en z'n deelname in brandverzekeringen.
M'n grootmoeder daarentegen zat in haar vier rokken, door de jaren heen.
En ventte haar waren uit op de markt.
Gansjes, niet te vet en niet te mager.
Zo werd ze ouder.
De Eerste Wereldoorlog kwam en de gansjes maakten plaats voor rapen.
Eekhoorntjesbrood. - Rapen. Hier moet u zijn.
Ook m'n arme mama werd ouder...
en maakte zich zorgen om haar neef Jan.
Jan moest de oorlog in, maar wilde liever bij haar blijven.
Naam? - Bronski, Jan.
Geboren? - '98.
Hoest 's.
Nog een keer.
Uitgesteld.
Geen kont, geen nek. Een jaar uitstel.
Toen hield m'n arme mama haar neef Jan voor de eerste keer vast...
en ik weet niet of ze 'm later nog ooit gelukkiger heeft vastgehouden.
Deze prille oorlogsliefde bleef onbezorgd...
tot er ene meneer Alfred Matzerath opdook.
Hij was Rijnlander en werd in het leger- hospitaal door z'n opgeruimde aard...
de lieveling van alle verpleegsters.
Wat zegt ze?
Dat u een geboren kok bent, Herr Matzerath.
U kunt gevoelens in soep omzetten.
Eindelijk was de oorlog leeggebloed.
Danzig werd tot vrijstaat verklaard.
De Polen kregen eigen posterijen, waar postzegelverzamelaar Jan ging werken.
Ook Alfred Matzerath bleef in Danzig.
Wij Kasjoeben zijn hier altijd geweest.
Lang voor de Polen, en lang voor de Duitsers natuurlijk.
Oude koeien, Jan. Vrede.
Duitsers, Polen, Kasjoeben zullen vreedzaam samenleven.
Ik weet 't niet. - Dat komt nog wel.
De twee zo verschillende, maar wat mama betrof eensgezinde heren...
mochten elkaar wel...
en in deze drie-eenheid hebben ze mij, Oskar, op de wereld gezet.
De zon stond in het teken van de Maagd.
Neptunus betrok het tiende huis van het midden des levens...
en verankerde Oskar tussen wonderen en misleiding.
Persen. Vooruit, persen.
Persen, Agnes. Hard persen.
Het komt eraan.
Ik aanschouwde het levenslicht in de vorm van een 60-watt-gloeilamp.
Alfred, het is een jongetje.
Ik wist wel dat 't een jongetje zou worden...
al zei ik soms dat 't een meiske werd.
Niet zo heet.
Krijsend, terwijl ik deed of ik een blauwrode baby was...
luisterde ik al kritisch naar de eerste, spontane uitspraken van m'n ouders.
Hij kan later de winkel overnemen. Dan weten we waarvoor we nu zo slaven.
Als de kleine Oskar drie jaar wordt, krijgt hij een blikken trommel.
Alleen dat vooruitzicht weerhield me ervan...
krachtiger uiting te geven aan m'n wens terug te keren in de hoofdligging.
Bovendien was de navelstreng doorgeknipt.
Er was niets meer aan te doen.
En zo kon ik m'n derde verjaardag nauwelijks afwachten.
Wie heeft ons getrouwd, zeg het. - Zeg jij het
de domheer, die heeft ons getrouwd.
Is er wat?
Jij bent 't, Oskartje. Wil je nog taart? - Nee, dank u.
Je hebt een vies sneetje.
U ook nog een slokje, oma?
Alsof je een appel geeft. We moeten weer naar ons lichaam leren luisteren.
De broodjes kosten alweer drie pfennig. Wat?
Wat de mens nodig heeft, is een stabiele munt.
En iets in z'n glas. - Zo is dat.
We drinken op de rentemark en op jouw broodjes van drie pfennig.
Op de jeugd. En op alles wat mooi is.
Mooi is de jeugd.
Mag ik jij zeggen, Gretchen?
Dan zeg ik Lina.
Kinderen, zo jong komen we nooit meer bij elkaar.
Lina begrijpt me vaak niet.
Zachtjes zong de nachtegaal zijn liedje in de nacht
de liefde, de liefde
is een hemelse macht
Wat prachtig.
Jan, haal de kaarten. - Wat gezellig.
De doeken gaan zo de was in. Ik was nog even een paar glazen af.
Twaalf september anno 1927.
Volgend jaar ben je zo groot. Dan zo en dan zo. Tot je zo groot bent als ik.
Maak ruimte. Zo, vers uit de kelder.
Hier zijn glazen. Dan hoef je niet uit de fles te drinken.
Geef er maar één aan.
Speelt u mee, Herr Scheffler? - Alsjeblieft niet.
Speel maar, ik kijk liever toe. Ik moet trouwens zo naar bed.
Hij is altijd moe. - Je man is nou eenmaal bakker.
Achttien. - Twintig.
Twee. - Drie.
Vier. - Weg.
Zevenentwintig. Dertig.
Wat doe je daar?
Die tijd is voorbij, dat oma iemand onder haar rokken liet.
Begrijp je dat, Lina? - Ik begrijp er ook niets van.
S Kijken waar de boeren zitten.
Jouw beurt, Jan. - Je weet dat alle ruiten eruit zijn.
Niet ruziën. Spelen.
En die nog en die ook nog.
Ik heb nog twee ruiten. Hoe moet ik dat weten?
Op die dag, waarop ik over de wereld van de volwassenen...
en m'n eigen toekomst nadacht, besloot ik er een punt achter te zetten.
Ik wilde vanaf nu geen vingerdikte meer groeien...
en voor altijd de driejarige, de gnoom, blijven.
Eén, twee, drie, vier...
vijf, zes, zeven, acht.
Mijn god, daar is hij. - Wat is er?
Wat is er aan de hand? - Hij is van de trap gevallen.
Schiet toch op. - Altijd dat gedoe.
Waarom stond het luik open? - Hij bloedt.
Alfred, jij hebt de valdeur opengelaten.
Ik heb alleen bier voor jullie gehaald.
Bloed. - Lina, we gaan de dokter halen.
Het ziet er erg uit. - Het is jouw schuld.
Rustig maar. - Jij hebt de valdeur opengelaten.
Smeerlap. - Ik heb alleen het bier gehaald. Hou op.
Je moest nog veel meer krijgen. - Gebruik je verstand toch.
Hou jij je erbuiten. - Laat me erdoor.
Bedaar toch. Het is nu eenmaal gebeurd.
Oskartje, mijn Oskartje. M'n jongetje toch.
Hoe kan dat nou gebeuren?
Nog één of twee weken bedrust, dan mag Oskartje weer opstaan.
Het is maar 'n lichte hersenschudding. Ga door met de koude omslagen.
M'n val in de kelder was een doorslaand succes.
Voortaan luidde het: Op z'n derde verjaardag viel onze Oskar in de kelder.
Alles aan hem bleef heel, alleen wou hij niet meer groeien. Geen centimetertje.
Al doende leert men, Oskar. - Greff, klanten.
Altijd dat getrommel. Zo hard. - Ja, ik kom eraan.
Nou, Oskartje. Het gaat alweer met je.
Eet smakelijk.
Oskar. Let op. Deze is heel waardevol.
De eerste Poolse Postzegel. Meer dan 100 jaar oud.
Komen eten. Het zijn champignons.
Ik moet gaan. - Blijf toch eten. Champignons.
Neen, ik heb dienst. Ik moet er over 20 minuten zijn.
Niet in huis. En die trommel is kapot. Je bezeert je.
Blijf je eten? - Ik moet naar de post.
Geef die trommel hier. Als je je bezeert, heb ik 't weer gedaan.
Ik zei 't toch?
Geef mij die trommel, dan krijg jij chocola.
Geef 'm maar. Je krijgt van mij 'n nieuwe.
Nee, Oskar wil niet. - Dat zullen we wel 's zien.
Waarom altijd met geweld? - M'n trommel.
Nou wordt ie mooi. - Kijk uit.
Zo ontdekte ik dat m'n stem mij in staat stelde...
om zo'n hoge gil voort te brengen...
dat niemand mij m'n trommel durfde af te pakken.
Scherven brengen geluk.
Want als m'n trommel werd afgepakt, gilde ik.
En als ik gilde, sprongen de kostbaarste spullen aan scherven.
Is de zwarte kokkin er? Nee, nee, nee
drie keer moet je rond in draf de vierde keer je kop eraf
de vijfde keer, kom mee, vrouw Slee daar heb je haar, daar heb je haar.
Scheer jullie weg, snotapen. Dit moet afgelopen zijn.
Misbaksel, ik kom naar beneden.
Maar niemand magt het in opstand te komen
verrukkelijk lokt de zonnige dag
berkenloof en groen gewas als met een uitnodigend gebaar
bevat de oude moeder Aarde
opdat de mens haar eigen wordt
Die neem ik.
Kijk toch 's naar die buitengewone aardappels.
Dat zwellende, welige, steeds nieuwe vormen bedenkende...
en toch zo kuise vruchtvlees.
Ik hou van de aardappel, omdat hij me aanspreekt.
Dit jaar zijn de knollen wat groter dan vorig jaar.
Wat doe je daar? - Oskar leren schrijven.
Laat dat, Oskar. Je zult nooit leren schrijven of lezen.
De grote klassieken. Al die eeuwige waarheden.
Sterf en word.
Een beetje dichter bij elkaar, zodat ik jullie allemaal zie. Ja, zo.
Een beetje opzij, Alex. - Voor je eerste schooldag.
En nu naar mij kijken. Koekoek.
Goedemorgen, kinderen. - Goedemorgen.
Ik heet Spollenhauer en ben jullie onderwijzeres. Zitten.
Kunnen jullie ook een liedje zingen?
Alle eendjes... - Over de vos en de gans.
Jij bent vast Oskar. We hebben al veel over je gehoord.
Wat kun je dat mooi. Hè, kinderen? Onze Oskar is een goeie trommelaar.
Maar nu bergen we de trommel op in de kast.
Hij zal wel moe zijn en hij wil slapen.
Straks, na school, krijg je je trommel terug. Kom nou maar.
Jij bent een stoute Oskar.
Dan lees ik nu het rooster voor.
Maandag: Schrijven, rekenen, lezen, godsdienst.
Allemaal samen: Schrijven, rekenen.
Wil je nu ophouden, Oskar. Godsdienst. -Gods-dienst.
Juffrouw Spollenhauer. -Oskar.
Juffrouw Spollenhauer.
Eruit.
Eigenaardig. Heel eigenaardig.
Hoe oud is hij nu, zei u? - Zes, dokter.
Zuster Inge, kleed 'm uit. - Kom, jongen.
Hoelang geleden is hij van de trap gevallen?
Op 12 september was 't drie jaar. - Ik zal de wervelkolom nog 's bekijken.
Even braaf zijn. Je krijgt je trommel zo meteen terug.
Ik hou je trommel zolang vast. - Zo krijgen we je hemdje niet uit.
Als je niet lief bent, maakt oom dokter je niet gezond.
Kom, jongen. Geef mij die trommel maar even.
Uitzonderlijk. Zeer uitzonderlijk.
Ik zal in ons vaktijdschrift een gepast artikel aan dit stemfenomeen wijden.
Als u daarmee instemt, Frau Matzerath. - Ja, dokter.
Uitzonderlijk. Werkelijk zeer uitzonderlijk.
De kracht van dit destructieve stemfenomeen...
is in het hoge register zo groot...
dat het achterdeel van de larynx bij de jonge Oskar Matzerath...
wel op een bijzondere wijze moet zijn gevormd.
Daarbij is een accidentele ontwikkeling van de stembanden...
in ieder geval als hypothese niet uit te sluiten.
In een medisch tijdschrift.
Staat er ook waarom hij niet meer wil groeien?
Dat moet je hem wagen. - Wat dan?
Waarom hij niet meer wil groeien. - Hou toch op.
Hij is net zo goed jouw kind als het mijne.
Wie heeft de valdeur opengelaten, jij of ik?
A, B, C, D, E,
Ik heb hoofdpijn, hé.
F, G, H, I, J, K,
de dokter is daar.
L, M, N, O,
Ik ben daar zo.
P, Q, R, S, T,
Het gaat weer goed, johé.
U, V, W, X,
dat geeft toch niks.
Y en Z,
Nu moet ik naar bed.
Je luistert niet, Oskar.
Opnieuw.
Oskar, lezen.
Dat is nog niets voor jou.
Rasputin...
Rashu, Rashu,
Rapupin.
O-skar.
Nee.
O-rgie.
Orgie! Oskar leest.
"Alles in mij, zei Rasputin, is puur licht.
dat je zonden uitwist.
Geen wonder dat de vrouwen van het hof naar de profeet kwamen.
Maakt hij vooruitgang?
Wat lees je Rasputin?
Is dat wel geschikt voor hem?
Ik doe mijn best, maar hij leert niets.
Waar ben je?
"In Gorokhova St. kleedkamer"
Hemel, daar.
"Rasputin was alleen met Irina en de groothertogin,
die zwakjes glimlachte.
Een Heilige man in ons midden...
en ze staarde dromerig voor zicht uit.
en ze liefkoosden elkaar.
Ze kustten elkaar overal.
De ogen van de profeet betoverden allen.
En algauw lagen ze aan zijn borst.
Heb medelijden.
"Zijn zwarte baard kuste hun borsten.
Geile lichamen kronkelden zich om hem heen.
Je vraagt je vast af...
in wat voor wereld groeide hij op?
Maar terwijl mijn mama en Gretchen Scheffler
maar niet genoeg konden krijgen van Rasputin, ontdekte ik Johann Wolfgang Goethe.
Natuurlijke verwantschap.
En dus ontwikkelde ik, niet in gestalte, maar in kennis
met Rasputin en Goethe
tot het punt om de twee boeken te mengen
waarbij de duivelse passages zich mengden met de verlichte,
net zoals in het echte leven.
Drie keer moet ik rond in draf de vierde keer m'n kop eraf
de vijfde keer... daar heb je hem, daar heb je hem.
Oom Heilandt, spuug 's in de soep. Kijken of 't drijft.
Kijk 's wat ik in de vijver gevonden heb. Twee kikkers.
Zal ik ze erin doen? - Doe maar.
Mooi.
Klein Keesje, wat doe je nou?
Ze zwemmen nog steeds. Bah.
Oskar moet de soep proeven. - Ja, we pakken hem.
Achter 'm aan.
Nu ben je aan de beurt. - Dit zal je smaken.
Lekken Doe je mond open.
Dat geeft toch niks?
Lekker, hè? - Nog een beetje.
Lekker, hè?
Nu gaan we maar.
De Labesweg en de binnenplaatsen werden me te benauwd.
Ik hunkerde naar verre oorden...
en nam elke gelegenheid te baat om aan de soepkokers te ontkomen...
en alleen of aan mama's hand vanuit de Voorstad naar 't centrum te reizen.
Is de trommel kapot? Dan moet ik 'm repareren, toch?
Nee, hij krijgt een nieuwe.
Zeer vereerd.
Dag, Oskar. - Dag, oom Jan.
Ga je toch mee?
Ik moet jullie nu verlaten. Ik moet nog een paar boodschappen doen.
Tot ziens, Agnes.
Ik geef je wat voor je trommel. Is dat genoeg?
Kom, Oskar. Tot ziens, neef.
Dag, Herr Markus.
Wie zie ik daar? Frau Matzerath. Moet Oskar weer een nieuwe trommel?
Het is weer zover. M'n Oskar is een ijverige trommelaar.
Ik weet nooit welke datum of welke dag 't is...
behalve als u binnenkomt. Dan zegt m'n gevoel dat 't weer donderdag is.
U hebt zulke mooie handen. Je zou er hun gewicht in goud voor geven.
Oskar, daaronder staat een doos. Geef me die maar 's even. Ja, die is het.
Ziet u, Frau Agnes. Mooie kousen. Zijden kousen, pure zijde.
Echt heel goed spul. Eén, twee, drie paar kousen voor Frau Agnes.
Ze zullen u heel goed staan. - Die zijn te duur voor me.
Maar u bent 't waard. - Misschien later.
Waarom niet vandaag? Ik geef ze u voor een halve gulden.
Zo goedkoop? Nee, Markus. Dat is te geef.
Neem ze maar en denk er niet over na.
En nu wij, Oskar. Waarmee kan ik ons prinsje een plezier doen?
Heb je weer een trommel nodig?
Pak maar een van mijn trommels Je weet waar ze liggen.
Zie je, Oskar? Daar is hij blij mee.
Is 't mogelijk dat m'n Oskartje een halfuurtje bij u blijft?
Ik moet weer een paar boodschappen doen.
Ik zal goed op 'm passen, zodat u ongestoord boodschappen kunt doen.
Het prinsje vacht hier samen met mij...
terwijl u uw belangrijke boodschappen doet. Zoals elke donderdag.
Weg.
Rustig.
We zetten meteen de straat af.
Danzig was en is een Duitse stad.
De corridor was en is Duits.
Al deze gebieden hebben hun culturele ontsluiting...
uitsluitend aan het Duitse volk te danken.
Zonder het Duitse volk...
zou in al die oostelijke gebieden woeste barbarij heersen.
Nou? Hebben jullie lekker gewandeld?
Dan niet. - Overal spreekt de Führer.
Alleen bij ons niet.
Chapolino. Help me. - Wat heb je?
Wat heb je dan? - Ik heb een ziekte.
Wat voor ziekte?
Ik zie ze vliegen.
Hij ziet ze vliegen.
En nu, dames en heren, de kleinste van de kleintjes:
Bebra en zijn Lilliputters.
Chapolino? - Ja.
Ik ruik drank. - Ik ook.
Hé, nu... - Wat?
...maken wij muziek. - Ja, dat doen we.
Moet je opletten: Die vogel die jij ziet vliegen, die kan zingen.
Echt waar?
Dat was de muziek.
Kijk 's aan.
Tegenwoordig willen zelfs de driejarigen al niet meer groeien.
Bebra is mijn naam.
Ik ben een directe afstammeling van prins Eugen.
Ergo van Lodewijk de Veertiende, want dat was z'n vader.
Niet de een of andere Savooiaard, zoals wordt beweerd.
Op m'n tiende verjaardag heb ik besloten te stoppen met groeien.
Een beetje laat, maar toch.
Beste Oskar, u bent nu zeker een jaartje of 14, 15?
12. En een half. - Niet mogelijk. Hoe oud schat u mij?
35.
U bent een vleier, jonge vriend 35, die tijd heb ik gehad.
In augustus vier ik m'n 53e verjaardag.
Ik zou uw grootvader kunnen zijn.
Bent u ook kunstenaar? - Niet echt, hoewel ik...
zoals u ziet ook beslist tot een kunststuk in staat ben.
U moet bij ons komen. Dat staat buiten kijf.
Weet u, Herr Bebra...
Weet u, ik beschouw mezelf liever als toeschouwer...
en laat m'n kleine kunst in het verborgene tot bloei komen.
Beste Oskar, geloof een ervaren collega nu maar.
Ons soort mag nooit een toeschouwer zijn.
Ons soort moet voorspelen, de handeling bepalen.
Anders doen de anderen het.
En die anderen zullen komen.
Ze bezetten de feestterreinen, houden fakkeloptochten...
bouwen tribunes en bevolken ze...
en prediken vanaf die tribunes onze ondergang.
U wordt gezocht, maar we zien elkaar nog wel.
We zijn te klein om elkaar uit het nog te kunnen verliezen.
Kom nu mee.
Tot ziens.
Ze komen echt.
Nu open.
Een radio.
Morgen, Oskar.
Dank u, oom Jan. - Goedemorgen. Fijne zondag allemaal.
Die vervloekte beenwindsels gaan altijd los. Morgen, neef.
Ik moet laarzen hebben. - Die zijn te duur.
Dan in elk geval leren beenwindsels. Zo zie ik er toch niet uit?
Ga je naar de manifestatie? - Ja, op de Maiwiese.
Massabijeenkomst.
Hoe is het?
Het gouwdiensthoofd Löbsack komt spreken en die kan er wat van.
De tijden die wij nu meemaken, die gaan de geschiedenis in.
Dan kun je niet aan de zijlijn staan. Daar moet je bijzijn.
Je moet de 'Danziger Vorposten' lezen.
Dat jij voor Polen hebt gekozen, blijft een bezopen idee. Dat zei ik altijd al.
Ik ben Pool. - Denk er nog 's over na.
Neem 'n paraplu mee. 't Gaat regenen. - Dat kan niet bij een uniform.
De stoofpot staat op het fornuis. Over 20 minuten is hij klaar.
Wil je niet wat eten? - Geen tijd.
Dienst is dienst en schnaps is schnaps.
Blauw.
Blauwe ogen. Oskar ook.
We hebben beide de ogen van de familie Bronski.
Jan. Stop daarmee.
Ik kan het niet verdragen dat hij de waarheid niet kent..
Beste volksgenoten en volksgenotes...
uit Danzig en Langfuhr...
van Ohra, Schiedlitz en Praust...
die vanaf de hoogte en uit de laagte hierheen zijn gekomen...
jullie allemaal, ik weet het...
hebben maar één vurige wens in jullie hart.
Die wens koesteren we allemaal...
sinds we door een smadelijk dictaat...
van ons geliefde Duitse vaderland zijn gescheiden:
Wij willen terugkeren naar het Rijk.
Want wat is dat voor een vrijstaat...
die ze zo ruimhartig aan ons hebben toegewezen?
Als een luis in de pels hebben ze de Polen in ons havengebied...
op de Westerplatte gezet.
En onze geliefde binnenstad hebben ze op een Pools postkantoor vergast.
We bedanken voor zulke aardigheidjes.
Wij Duitsers hadden al pesterijen...
toen de Polen elkaar nog niets per brief te vertellen hadden.
Die hebben pas van ons leren schrijven.
Maar nu, beste partijgenoten en partijgenotes...
begroeten wij onze gast uit het Rijk, die door de Führer is gestuurd.
Zojuist heeft partijgenoot Albert Forster het manifestatieterrein betreden.
Het begint te regenen.
Ik heb zand in m'n schoen.
Hé, oom. Kan 't ook met een waslijn? - Ja, dat zouden we wel willen.
Echte vis of een oude schoen?
Dan moeten we maar 's even kijken of er wat aan zit.
Geef die zak.
Hier.
Wat heet vet, man.
Dan had u ze moeten zien na de beroemde zeeslag aan het Skagerrak...
toen we met de Engelsen de T. overstaken.
Trots wappert de vlag zwart-wit-rood Begrijpt u?
Na de slag...
Zo dik. Zo dik waren die knoeperts.
Nog jaren daarna waren ze dik, die palingen.
Eén vijftig wou die gek, maar ik heb 'm een gulden gegeven.
Denk maar niet dat ik van die paling eet.
Stel je niet zo aan, meisje.
Ik eet geen vis meer, vooral geen paling.
Je wist dat palingen daarop afkwamen en je hebt ze altijd vers gegeten.
Stilte. Hou nou 's op met dat getrommel. Afgelopen uit.
Laat 'm met rust. - Aan tafel.
Wie had het kelderluik opengelaten? - Oude koeien. Ga zitten.
Proef liever 's hoe mijn persoontje dit heeft klaargemaakt. Dan eet je wel.
Paling in 't groen met dillesaus, een laurierblad en wat geraspte citroenschil.
Als ze toch niet wil eten... - Bemoei je er niet mee.
Je hebt er niets aan als ze weer moet overgeven.
Ik koop die paling niet voor niks. Kom hier en proef eerst 's.
Die zijn toch netjes uitgehaald en schoongespoeld?
Er is geen gal uitgelopen, de lever is mooi licht. En ze zijn vers.
Al dat slijmerige is toch weg?
Oskar, aan tafel.
Ik snap 't niet. Ik sta uren in de keuken. Andere mensen zouden ervan smullen.
Het is allemaal verbeelding. Waar doe ik 't voor?
Ik kook dat allemaal en wat heb ik eraan? Ze proeft 't niet eens.
Ik weet niet meer wat ik moet. - Rustig, Alfred.
Ik kan niet meer met haar praten. - Vrouwen zijn gevoeliger op dat punt.
Praat jij 's met haar. Als ze maar tot bedaren komt.
Zal ik ze dan niet even opwarmen?
Nee, doe dat toch niet met die Bronski.
Hij zit bij de Poolse post en dat is de verkeerde kant.
Gok niet op de Polen, maar op de Duitsers, als u toch wilt gokken.
Die komen op. Is 't niet vandaag, dan wel morgen.
Stelt u zich voor dat de Duitsers komen en u zit daar met die mesjokke Pool.
Stelt u zich voor. Dat kan niet goed gaan.
Waarom gokt u niet op Matzerath, die u toch al hebt?
Of als u mij die grote eer zou willen bewijzen...
gokt u op mij, op Sigismund Markus...
die toch onlangs gedoopt is. - Nee, Markus.
We kunnen naar Londen gaan, net als de rest. Ik ken daar genoeg mensen.
Daar heb je 'm net.
Die nemen we ook mee naar Londen. Als een prinsje zal hij 't er hebben.
Dank u wel, maar 't kan niet. Het is echt niet vanwege Bronski.
Mooi zo. Ik dacht al dat 't niet om hem ging.
Ga die Bronski uit de weg. Blijf bij Matzerath.
Vooruit.
Toe dan. Eén, twee.
Kun je niet of wil je niet, jochie?
Anders kun je altijd alles.
Ik ben onkuis geweest. In gedachten, woorden en werken.
Alleen of met anderen? - Met nog iemand.
Waar en wanneer? Elke donderdag in de Tischlergasse.
Kind, toch. Altijd in die smerige buurt.
Ik kan niet anders. Ik wil 't wel, maar 't gaat niet.
En de gevolgen, beste mevrouw Matzerath?
Die zijn er al, eerwaarde.
Kom daar meteen vanaf. Hoe krijg je 't in je hoofd, jochie?
Wat moet ik nou met dat kind?
Ik hou wel van 'm, van Oskartje...
maar hij is nu al veertien en altijd die narigheid.
Nu dit dan weer.
Bidden, beste Frau Matzerath. U moet bidden.
Hou nou op, Oskar.
Nou, wat zei ik? Alweer vis.
Ze eet niet, ze weet. Geen wonder dat 't eruit komt.
Mijn god, hoe is 't mogelijk? - Zo gaat 't al drie weken.
Eerst waren 't bokkingen en sardines in olie. Nu zijn 't haringen, bij de vleet.
Ik heb alles geprobeerd, maar nu weet ik 't niet meer.
Waarom heb je me niet eerder gehaald?
Vertel 's, wat is er aan de hand?
Waarom eet je vis als je er niet tegen kunt?
De Führer heeft meer plezier in één communist die bij de partij gaat...
dan in tien centrumbonzen, die alleen uit angst komen...
en niet omdat ze merken dat de nieuwe tijd is begonnen.
Je wilt niet meer leven, maar ook niet doodgaan.
Ik weet 't niet.
Het is te veel en 't wordt steeds meer.
Dat zei ik ook altijd, maar dan ging 't toch weer.
Denk je dat 't makkelijk was toen Koljaiczek, die je vader was...
opeens weg was onder het hout...
en niet meer terugkwam? - Hij was tenminste weg.
Weg is de man, ja. Dat zeg jij, terwijl jij er twee op na houdt.
En nooit genoeg krijgt. - Laat nou maar.
Zwanger ben je. Nou en?
Alsof hier niet genoeg plaats is.
Wanneer is 't dan zover?
Nooit. Nooit, moeder.
Dat kon ik toch niet weten?
Vooruit, help haar.
Waarom wil je dat kind nou niet?
Maakt niet uit van wie 't is.
Hier wordt niet geblazen. Dan ga je maar naar je SA.
Die is toch binnenkort uitgeblazen. Nazizwijn.
Vuile rooie.
Wat wilt u hier? Nou? - U hoort hier niet.
U bent namelijk... Dat zal ik u vertellen. - Weet u wat u bent?
Een jid. - Jawel, een jid.
Of bent u soms geen jid?
Hé, Oskartje.
Vertel 's. Wat doen ze nou met Markus...
die toch net als zij gedoopt is?
Is je trommel kapot? Kom maar naar me toe om een nieuwe te halen.
Wat een prachtige dag. Nu is zij al daar waar alles zo goedkoop is.
Hebt u de Heer gezien?
Ja, Mesjoege Leo, het is een prachtige dag. Onvergetelijk.
Ook ik heb de Heer gezien. - Ik ook.
Wat een prachtige dag.
Een prachtige dag vandaag.
Hebt u de Heer... Hij ging net voorbij en had haast.
Er was eens een trommelaar op blikken trommels die Oskar heette.
Hij verloor z'n arme mama, die te veel vis had gegeten.
Er was eens een lichtgelovig volk dat in de kerstman geloofde.
Maar de kerstman was in werkelijkheid de gasman.
Er was eens een speelgoedhandelaar...
die Sigismund Markus heette...
en die wit-rood gelakte trommels verkocht.
Er was eens een trommelaar op blikken trommels die Oskar heette.
Er was eens een speelgoedhandelaar die Markus heette...
en die al het speelgoed van deze wereld met zich meenam.
Poolse provocatie. Het geduld van de Führer is op. Danziger Vorposten.
Op 1 september 1939...
ik ga ervan uit dat u die datum kent...
ontstond mijn tweede grote schuld.
Ik zelf, Oskar de trommelaar...
heb niet alleen m'n arme mama het graf in getrommeld.
Ik was 't ook die m'n arme oom en vermoedelijke vader Jan Bronski...
meesleepte naar 't Pools postkantoor en zo de oorzaak werd van z'n dood.
U kunt er niet door. - Ik werk daar.
Het is vanaf nu verboden gebied.
Ik kan u niet doorlaten. - We willen naar conciërge Kobyella.
Dat is een Pool. Hou 'm tegen.
Dat werd tijd. Ga naar de wapenuitgifte. Daar bij de dokter.
U bent ook altijd de laatste. Hier is een geweer.
Een helm. Munitie kunt u daar krijgen.
Wat doe jij hier? - Kobyella. Trommel repareren.
Dat kan nu niet. Kobyella heeft geen tijd voor je. Je moet weg.
Bronski, ben je gek? Breng dat kind in veiligheid.
Verstop je ergens, Oskar. Ik moet hier blijven. Vooruit.
1 september. Overvallen op rijksgebied.
Polen heeft vannacht voor het eerst op ons eigen territorium...
ook op de reguliere rijkssoldaten geschoten.
Sinds 5 uur 45 wordt nu teruggeschoten.
En vanaf nu worden bommen met bommen vergolden.
Pools postkantoor.
Waar is Jan? Oom Jan? - Snel naar de kelder.
De trommel. Jan, ik wil de trommel.
Kom daar vanaf. - De trommel.
Zoek dekking. - Nee, Oskar wil niet. Ik wil de trommel.
Je kunt hier niet blijven. - De trommel.
Let op je dekking.
Hé, Kobyella. Niet opgeven.
Wacht even.
Ik maak je hieraan vast, dan kun je niet omvallen.
Die. En die nog.
En die nog.
Ben ik aan de beurt?
Eén spel twee contra drie kapot vier maal klaver is 48 of 12 pfennig.
Je mag nu niet inzakken. Spelbreker, ik kan toch niet alleen spelen?
Verman je. Kom op.
Wat heb je nou?
Ik smeek je.
Ik heb hier een grand. Kijk dan, ik heb een zekere grand.
Agnes. - Ze is dood.
Capitulatie. Niet schieten.
Niet meer vuren.
Geen beweging. Handen omhoog. Opstaan. Kom naar buiten. Vooruit.
Komt er nog wat van?
Jij ook.
Kom op, tegen de muur. - Handen omhoog.
Sneller. Kom op.
Het bioscoopjournaal nam een kort stukje over ons op...
dat later in alle bioscopen te zien was.
Want wat Oskar in het Poolse postkantoor had meegemaakt...
is als 't begin van de Tweede Wereld- oorlog de geschiedenis ingegaan.
De vrije Handelsstad Danzig kon de Anschluss van haar baksteengotiek...
bij het Groot-Duitse rijk vieren.
Oskar, dit is een grote dag. Geef je ogen goed de kost.
Ik ga flauwvallen als hij me aankijkt.
Daar is hij!
Ik heb de Heer gezien. Kom mee, Oskar.
Kijk hier.
Rust in vrede..
Wat? Hebben ze Jan Bronski doodgeschoten?
Daar.
Alle patroonhulzen hebben ze verzameld.
Allemaal, op één na.
Eentje wordt altijd vergeten.
Dit is Maria. Die wil hier aan het werk.
Je zei toch dat je iemand nodig had voor de klanten?
Zo kan 't niet verder.
Ook niet met hem hier.
Wees gegroet, Maria, vol van genade de Heer is met u
gij zijt de gezegende onder de vrouwen gezegend is de vrucht van uw schoot
heilige Maria, moeder van god, bid voor ons zondaren
nu en in het uur van onze dood amen
lieve god, maak ons vroom dat ik in de hemel kom.
Amen. Welterusten.
Ben je al naar de we geweest?
Zal ik wat voor je spelen? - Maria zu lieben, ist allzeit mein Sinn.
Maria beminnen is altoos de zin van mijn bestaan
in vreugde en lijden blijf ik haar dienaar.
Ga weg.
Als ik even afzie van mijn anonieme sympathieën...
was Maria m'n eerste liefde.
Hoe oud ben je? - Net zestien geworden.
Ik ook.
Dat is haast niet te geloven.
Liefde kan geen zonde zijn
en al was dat wel zo dan kan het me nog niet schelen
Maria rook naar vanille. Hoe kwam dat toch?
Wreef ze zich met die stokjes in?
Bestond er een goedkoop parfum dat ongeveer zo rook?
Oskar onderzocht de kwestie grondig.
Wat doe je daar nou?
Hé, hou op.
Jij bent ook een mooie. Je vliegt eropaf, terwijl je van niks weet.
Zoals voorspeld, het klopte : Frankrijk in vijf weken.
Onze jongens zijn al aan het kanaal. En vandaar is het maar een boogscheut meer.
Naar Engeland. En ik wordt tot patrouilleleider bevorderd.
Als dat geen reden tot vieren is. Waar is dat ding?
Goedenavond. - Heil Hitler.
Wordt 't laat? - Dat zou kunnen.
Er zijn zoveel overwinningen te vieren.
Hier is je speeltje. Klaar.
Jij mag vannacht bij Maria slapen.
Dat kan best met Oskartje in één bed. Die telt toch maar voor een achtste.
Gauw in de veren, Oskartje. Kom maar boven.
Dat vindt hij leuk.
Welterusten.
Alfred, wel oppassen.
Nu is het kwart voor. - Nog heel even. Nog maar heel even.
Maar kijk wel uit. Wel oppassen. - Dat doe ik wel, hoor.
Het is bijna zover.
Nog heel even, maar kijk uit. - Ik pas wel op.
Weg nu. Weg.
Wat krijgen we nou? - Laat dat.
Hij kan er niks aan doen dat jij niet oplet.
Ik? Wie zei er dan: Nog even? Jij zei dat.
Ik zei: Kijk uit en 't is bijna zover, maar 't is niet gelukt.
Jullie hebben nooit genoeg. Geen van allen.
Erin, eruit en klaar, dat willen jullie. Daar zoek je maar een ander voor.
Bij mij duurt 't even voor de bel gaat. Maar jij houdt nergens rekening mee.
Dat gejank ben ik meer dan zat. Ik kan 't niet meer horen.
Ga dan maar gauw naar je celhoofden.
Ik zal 's uit een ander vaatje tappen. Wijvengedoe.
Dat zijn ook van die snelspuiters, net als jij. Rot op.
Neem een gastarbeider als je zo geil bent.
Misschien die Fransoos die het bier brengt. Die doet 't vast lekkerder.
Ik stel me bij liefde wat anders voor dan alleen smeerlapperij.
De volgende keer ga ik skaat spelen. Dan weet ik hoe 't loopt.
Stomme gifdwerg, geschifte gnoom.
Je hoort in het gekkenhuis, vervloekte viezerik.
Ik bedoelde 't niet zo, Oskartje.
Ik bedoelde 't niet zo.
Je krijgt je eigen kamer. Je bent bijna zeventien.
Ze schieten goed op in het Oosten.
Leningrad valt de komende dagen. En Kiev. Veel belangrijker wegens olie.
Heel vlot. Veel vlotter dan toen in '15 en ik erbij was.
...en Moskou is het belangrijkste.
Alfred, jij snijdt. -Wat zouden we zijn zonder oma.
Ja, voor ganjes deugen de Kashubians nog steeds.
Ik wou dat ik erbij kon zijn, maar ik ben nodig op het thuisfront.
Moskou moet met de grond gelijk gemaakt, anders moeten we ze allemaal voeden.
De Führer weet dat.
Ze stuurden mijn Herbert naar het front.
Om te vechten.
Op strafexpeditie zeker.
We moesten ze uithongeren, al die vijanden.
Dan zou de oorlog snel gedaan zijn.
Borst of boutje?
Ik wil een boutje.
Lekker knapperig.
De Europese volkeren staan aan onze kant.
De dappere Finnen.
Geen gans zonder vulling.
De Magiaren, de Roemenen. - Oskar, een leuk feest.
Ook op de oceanen maken we vooruitgang.
We zeilen..
Geen gans, Greff?
Je weet dat ik geen vlees eet.
Een nieuwe natie staat op in de storm
Hijs de vlag omhoog.
Je hebt nu een broertje, Oskar.
Binnenkort kan je met hem spelen.
De zoon van de beenhouwer is dood.
Hij kreeg het Ijzeren Kruis, Eerste Klas.
Tweede Klas.
In elk geval is hij dood.
Kurt. Mijn zoon.
Je bent wel degelijk mijn zoon.
Als je drie jaar bent krijg je een trommel.
en als je niet wil groeien, toon ik je hoe je dat doet.
Oskar. Oskartje.
Kom toch binnen, jongetje. Kom op.
Het is zo koud, jongetje Je bevriest nog.
Kom nou.
Kom je niet even in de kamer? Toe maar.
Binnen.
Kom een beetje dichterbij, Oskartje. Je mag ook mee onder de warme dekens.
Het is hier vreselijk koud, omdat Greff veel te zuinig stookt. Kom erbij.
Toe nou maar.
Greff wil zich harden.
Hij houdt van de jeugd, van strengheid. En hij heeft liever jongens dan meisjes.
M'n fiets neerzetten. - Koude voeten.
Koud. - Een jonge padvinder heeft 't niet koud.
Help. Hemel...
Mag ik uw handtekening? Pardon, mag ik 'n handtekening van u?
Alstublieft. - Hartelijk dank.
Mag ik me hierbij aansluiten en u hetzelfde vragen? Dank u.
Ik vond de voorstelling erg goed. - M'n verloofde zal opkijken.
Ga je 't haar laten zien? - Om haar te plagen.
M'n beste Oskar.
Wat ben ik blij u weer te zien.
Ik zei 't toch: We zijn te klein om elkaar uit het nog te verliezen.
Heel goed. U bent niet gegroeid.
Mag ik je voorstellen: Oskar, een oude vriend van me, die glas kapot zingt.
Signorina Roswitha Raguna, de grote somnambule...
de vreugde van de soldaten aan alle fronten en van mijn oude dag.
U waagt zich vast af waarom ik zo'n uniform aan heb.
Het ministerie van propaganda heeft ons benaderd.
We kregen de gelegenheid voor de allerhoogste leiders op te treden.
Die vuile politiek ook. Nu wijden we ons geheel aan de troepen te velde.
Een geschenk van Oskar.
Duizendmaal dank. U bent zeer getalenteerd.
Hebt u geen zin zich bij ons aan te sluiten?
Kom bij ons, jongeman. Ga trommelen...
en zing bierglazen, gloeilampen en champagnecoupes kapot.
Het Duitse bezettingsleger in het eeuwig jonge Parijs zal u dankbaar zijn.
Kent u Parijs? - Nou dan.
Beste loden soldaten van Parijs.
Bebra's fronttheater speelt voor jullie, zingt voor jullie...
en helpt jullie de eindoverwinning te behalen.
Eén keer in Parijs. Eén keer over de boulevards.
Waar denk je aan? - Aan de rokken van m'n grootmoeder.
En nu, hooggeëerd publiek...
voor het eerst in Frankrijk een nieuw onderdeel in ons programma.
De man met 't wonderwapen, waarover we al zoveel hebben gehoord:
Oskar de trommelaar, Oskar de glasdoder. Oskar!
En nu, signorina Raguna, kunt u ons misschien ook vertellen...
en het hooggeëerd publiek eveneens...
wat de precieze geboortedatum van eerste luitenant Herzog is?
Elf april...
1915.
In Bremen.
Dat klopt precies. Ook de geboorteplaats.
Applaus voor signorina Raguna, de grote somnambule.
Ik zie dat ze hem champagne brengen.
Maar u zult 'm nooit opdrinken. Het spijt me.
Waarom niet?
Niet bang zijn. Er overkomt je niets.
Mijn kleine mannetje.
Dora zeven, één korporaal, vijf man. Niets bijzonders te melden.
Dank u. Plaats rust, Lankes.
U ziet, niets bijzonders te melden. Zo gaat 't hier al jaren.
Maar wel eb en vloed. Het schouwspel van de natuur.
Juist dat houdt onze mensen bezig. Daarom bouwen we ook al die bunkers.
En u gelooft in beton? - We geloven hier in bijna niks meer.
Is 't niet, korporaal? - Jawel, in niks meer.
Maar u mengt en stort.
Oskar, kijk 's hoe mooi de zee is.
Omhels elkaar, kinderen. Kust elkaar. Vandaag spelen we op beton.
Want morgen knarst beton tussen jullie tanden. Die ontneemt je de lust om te kussen.
Is de zwarte kokkin hier vandaag? Nee, nee nee.
Ze maakt een duivels brouwsel klaar, en stopt je in haar stoofpot.
Lekker, buiten picknicken. - Vlug, ik heb erge honger.
Gaat u zitten. - De natuur wekt de eetlust op.
De grammofoon. Geef op, dan maken we muziek.
Echte salami uit Hongarije. - Heerlijk.
En chocolade uit Nederland.
Smakelijk eten. - Ik wind de grammofoon op.
Zalm uit Noorwegen ook nog. - Tast toe, vrienden.
Waar beginnen we mee? Met gemberjam uit Kaapstad.
Met kaviaar.
Gered uit Stalingrad.
Ach, wat doet de zeelucht ons goed.
Vertel me eens, Korporaal Lankes. Wat zie ik daar?
Vijf zwarte vlekken op het strand.
Dat zijn de nonnen van Lisieux. Bij laag tij komen ze mosselen verzamelen.
Dora 7. Korporaal Lankes. -Ik zie beweging verderop. Ben je blind?
Dat zijn nonnen, luitenant. -Nog nooit van de 5de kolonne gehoord?
Jawel, Luitenant. -Laat het strand ontruimen. Het is spergebied.
Ze verzamelen enkel maar krabben, Luitenant. Ik ken ze.
Dit is een bevel. -Ja, Luitenant.
Binnen.
Wat is er? - De Amerikanen komen.
Opschieten, jongens.
Zonder koffie kan ik niet vertrekken. - Je hoort toch dat we weg moeten?
Geen paniek. - Dan ga ik zelf wel.
Geef me je hand.
Eén koffie, graag.
Een jong volk staat op klaar voor de stormloop
hijs de vlaggen hoger, kameraden.
Oh, Roswitha. Ik weet niet hoe oud je was.
Ik weet alleen dat je naar kaneel rook, en naar nootmuskaat.
En dat je alle mensen in hun hart kan kijken.
Alleen in je eigen hart keek je niet.
Beste Oskar, wij dwergen en narren horen niet op beton te dansen...
dat voor reuzen werd gestort.
Kom op, joh. We moeten verder. - Tja, Oskar. Tot ziens.
Het beste. Wees dapper. - Hou je goed.
Oskartje.
Stel je voor, Kurtje. Oskar komt terug op je verjaardag.
Je broertje is vandaag drie geworden. - Ik heb een cadeautje voor je.
Wat is dat voor uniform? Mag je dat wel dragen?
Waar heb je eigenlijk gezeten?
We hebben je overal gezocht. De politie ook.
We moesten onder ede verklaren dat we je niet om zeep geholpen hadden.
Maar nu ben je er weer.
Ik maak je iets te eten. Je hebt vast honger.
En ik maak je een bad klaar.
Je hebt het lastig gemaakt. Ze willen je in een instelling stoppen.
Je verdient het. Zomaar weglopen.
De Gestapo... Verstop je.
Geen nieuws, heren. We zijn wanhopig.
Het abnormale kind werd gezien. -Hier?
Jij had het moeten melden. Niet je buurman.
Dat was toch zo afgesproken?
Het kind moet in behandeling.
Hij mag niet op straat gezien worden.
Jawel, maar...
Als lid van de partij begrijp je vast de zorg van de Fürher voor rassenzuiverheid.
Dit is het bevel dat het kind naar de Kohlhammerkliniek moet.
Dat kan ik niet toelaten.
Mr. Matzerath, hier tekenen. -Geen sprake van.
Ik beloofde het mijn vrouw op haar doodsbed. Ik ben zijn vader.
Niet het rassenbureau.
Ik stemde met alles in maar nooit met dit.
Dat gaat te ver.
Dat doe ik niet.
Mijn eigen zoon...
Ze zeggen allemaal dat het moet.
Zij hebben duidelijk geen kinderen.
Rustig. Je maakt het kind wakker.
Denk je dat het mij niets doet?
Maar iedereen zegt dat het nu zo moet.
Velen zijn vertrokken. Geen enkele kwam terug.
Agnes zou dit nooit goedkeuren.
Ja, maar zij was zijn moeder en hoopte dat hij zou genezen.
Maar je ziet...
Hij is niet genezen.
Hij kan niet leven noch sterven.
Geen sprake van.
Beethoven, dat was een genie.
Wat hebben ze toch met ons gedaan?
Laat maar, 't is toch afgelopen. Eindoverwinning.
De eindoverwinning.
Moet je dat partijspeldje niet afdoen? De Rus kan elk moment hier zijn.
Waar laat ik 'm nou? - Begraaf 'm onder de winteraardappels.
Laat liggen. - Handen omhoog.
Laat me los.
Laat me los. Nee, ik wil niet.
Handen omhoog.
Goeiedag. Excuseer me. Is dit de Matzerath kruidenierswinkel?
En bent u Mevr. Matzerath?
Ljuba,
Kijk naar de weegschaal. Een echte decimale schaal.
Een petroleumkan. Een hanger voor de worst.
En de kassa.
Ik ben Mr. Fajngold, uit Lemberg.
En dat is mijn vrouw Ljuba
En dit zijn mijn zes kinderen.
Berek, Lev, Jakov, Mendel, Leo... en Sonja.
Mijn oogappel.
Dit zijn de documenten. Bewijs van overname.
Als je wenst kan je blijven als verkoopster.
Je kan blijven met je kinderen.
Er is genoeg plaats.
Is dat daar de kelder? Kunnen we naar beneden?
Als het niet geeft?
Honing, soep. Palmolie. Dat je dat nog kan vinden. Zelfs meel.
Mr. Matzerath had nogal voorraad. Een goede winkelier.
Mr. Matzerath?
Hij was mijn echtgenoot.
Hij was ook ooit in leven.
Mijn vrouw en kinderen leefden ook.
Voor ze naar de ovens gingen.. in Treblinka.
Alleen ik... overleefde...
de dood verspreidend met bleekwater en chloor, Lysol.
Ik was de ontsmetter in het kamp.
Ljuba, help Mevr. Matzerath om het lichaam te wassen.
Fajngold.
Nu moesten we maar 's.
Opschieten. Ik moet nog een paar laarzen verzolen.
Daar gaat ie. - Ach ja, die hand.
Dat geeft nu niet meer.
In de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest
wees gegroet, Maria, vol van genade de Heer is met u.
Kurtje, hou op met stenen gooien.
Gij zijt de gezegende onder de vrouwen...
Zal ik of zal ik niet? Je bent in je 21e levensjaar.
Zul je wel of zul je niet?
Een weeskind ben je, Oskar.
Ik zal, ik moet, ik wil...
groeien.
Kurtje, wat heb je nu weer gedaan? - Wat een prachtige dag.
Hij groeit. - Hoezo?
Hij groeit.
Zie toch hoe hij groeit. Ik heb de Heer gezien.
De Heer.
Ziet hoe hij groeit. - Wat groeit er dan?
Zo gaat 't nu eenmaal met de Kasjoeben.
Die krijgen altijd op hun kop.
Maar jullie gaan nu weg, naar daarginds, waar 't beter is.
Alleen oma blijft hier.
Want met Kasjoeben is verhuizen niks gedaan.
Die moeten altijd hier blijven en hun nek uitsteken...
zodat de anderen op hun kop kunnen slaan.
Omdat ons soort niet echt Pools is en niet Duits genoeg.
En voor hen moet 't altijd precies naar hun zin zijn.
Wil je... met me trouwen, Maria?
Dan moet je niet weg met de kinderen.
Dat gaat niet.
Niets gaat hier.
Het is voorbij.
Neem dit mee op je reis. Het is margarine en kunsthoning.
En wat Lysol. Dat komt altijd van pas.
We gaan naar het Rijnland, naar mijn zuster.
Ik begrijp het. Misschien is het beter in het Westen.
Doet 't zeer? Als dat maar geen waterhoofd wordt.
Op z'n derde viel hij van de trap en groeide niet meer.
Nu is hij in het grafgevallen en wil weer groeien.
Oma.
Laat me erdoor. U ziet toch dat ik twee kinderen heb?
Oma.
Stop, ik moet nog mee.