Λένε, μερικές φορές, ότι τόσο η μικρότερη...
όσο και η μεγαλύτερη απόσταση στην τέχνη...
είναι αυτή μεταξύ του πολύ καλού και του πραγματικά σπουδαίου.
Λοιπόν, απόψε, Ντέιβιντ Έλι Ράποπορτ...
ίσως να περάσει αυτή τη διαχωριστική γραμμή.
Όσοι από εμάς είχαμε το προνόμιο να ακούσουμε τη διαφημιστική του ηχογράφηση...
ομόφωνα δηλώνουμε ότι μας έχει συνεπάρει το εξαιρετικό παίξιμο...
αυτού του 21χρονου Πολωνού μετανάστη.
"Μουσική απ’τους θεούς."
Τόσο μεγάλη ήταν η επίδραση αυτής της ηχογράφησης, από τον Ράπαπορτ...
στον κόσμο της κλασικής μουσικής...
που κανείς μπορεί να ξεχάσει...
πόσο λίγο γνωστό είναι ακόμα το όνομά του.
Και, απόψε, θα είναι η πρώτη του συναυλία...
σε διεθνή σκηνή.
Τίποτα, ακόμα.
Αυτός θα έπαθε κάποιο ατύχημα.
-Δεν υπάρχει άλλη εξήγηση. -Δεν το ξέρουμε αυτό.
Μάρτιν, θέλω να τηλεφωνήσεις στα νοσοκομεία.
Το έχω κάνει ήδη, πατέρα. Ο κύριος Σάντερσον το κάνει πάλι, τώρα.
-Έχει ενημερώσει κανείς την αστυνομία; -Είναι πολύ νωρίς γι'αυτό.
Πώς ήταν αυτός, σήμερα το απόγευμα; Ήταν καλά στην πρόβα;
-Μια χαρά φαινόταν. -Πήρε το βιολί μαζί του;
Το παίρνει παντού. Ακόμα και στην τουαλέτα!
Γκϊλμπερτ, μην κάνεις έτσι...
Μπορεί να σταμάτησε το ρολόι του.
Ένα καλοκουρδισμένο ρολόι ποτέ δε σταματάει.
-Μπορεί, αν σου πέσει κάτω. -Ίσως να έμπλεξε στην κίνηση.
-Είπε που θα πήγαινε μετά την πρόβα; -Όχι.
Ο Ντόβιντολ κάνει τα πράγματα με τον δικό του τρόπο, κύριε Σίμοντς.
Η Έλεν έχει δίκιο. Μπορεί όπου να'ναι να φανεί.
Του αρέσει να περπατάει στη βροχή.
Με ένα "Γκαλιάνο" κάτω απ’ τη μασχάλη του;
Θα έχω τον νου μου.
Έχετε δει ποιοι είναι εκεί έξω;
Μέλη της ανώτατης αριστοκρατικής κοινωνικής τάξης, Βουλευτές του Κοινοβουλίου...
αυτός που γράφει κριτική πάνω στη μουσική, στους "Times"...
Τέτοιους ανθρώπους δεν μπορείς να τους κάνεις να περιμένουν...
Αυτό σημαίνει τόσα για εκείνον, όσα και για σας.
-Αλήθεια; -Το ξέρω.
Δεν ξέρεις, Μάρτιν.
Μπορεί να είναι ξαπλωμένος σε κανένα αυλάκι, κάπου...
πληγωμένος...
νεκρός...
Πρέπει να ενημερωθούν.
Αφήστε με να το κάνω εγώ.
Λόρδοι μου, κυρίες και κύριοι...
με μεγάλη μου λύπη, πρέπει να σας ενημερώσω...
ότι ο καλλιτέχνης που ήρθατε να δείτε, δε θα μπορέσει να παραβρεθεί εδώ απόψε...
οπότε η συναυλία δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί.
Τα χρήματα για τα εισιτήρια θα σας επιστραφούν...
στο ταμείο.
Τέλεια...
Πάρε τα χάπια σου. Μη φορέσεις το ίδιο πουκάμισο δύο φορές. "Πούλα" μουσική.
Εδώ, Μάρτιν. Έι, Μάρτιν. Έι...
Το ταξί ήρθε. Έχεις αργήσει, παρεμπιπτόντως.
Θα χάσεις το τρένο. Και τον μουσικό διαγωνισμό.
Και αν έρθει ο μάστορας για τη στέγη, ενημέρωσέ με, το συντομότερο δυνατό.
Επειδή ίσως χρειαστεί να έρθω με τα πόδια σπίτι.
Καλό ταξίδι.
Στην οδό King's Cross.
Είμαι απόλυτα σίγουρος, ότι οι φετινοί φιναλίστ...
θα διατηρήσουν το υψηλό μουσικό πρότυπο...
για το οποίο το Tyneside είναι δίκαια διάσημο.
Η Βιέννη του βορρά.
Χωρίς άλλη καθυστέρηση, λοιπόν...
ας αρχίσει ο διαγωνισμός...
και ας μιλήσει η μουσική δυνατότερα απ'τις λέξεις...
-Ο τελευταίος μας νεαρός μουσικός... -Μπορούμε να πάμε σπίτι, τώρα;
-είναι απ'το Σάουθ Σιλντς. -Μια διάνοια ακόμα, ίσως δύο...
Παρακαλώ, χειροκροτήστε τον Πιτέρ Στεμπ!
Καθηγητά Φλες;
Πώς σας φάνηκε;
Πολλή θεατρική κίνηση. Δεν είσαι ο Κράιζλερ, νεαρέ.
Ο Κράιζλερ δεν είναι Ράποπορτ.
Θα τον διδάξεις; Είναι μια ιδιοφυία!
Μου στέλνουν 10 ιδιοφυίες τον μήνα, Παν Ράποπορτ.
Αν ο γιος σου αποδεχτεί ότι έχει ακόμα κάτι να μάθει, ίσως μπορώ να τον διδάξω.
-Θα μείνετε στο Λονδίνο; -Όχι.
Θα επιστρέψω στη Βαρσοβία, στη γυναίκα και τις κόρες μου.
Αν μπορέσω να βρω κάποιον να πάρει τον Ντέιβιντ, θα τον αφήσω εδώ.
Γνωρίζετε κάποια εβραϊκή οικογένεια, κύριε Σίμοντς;
Μπορώ να πληρώσω λίγα.
Έχω μια στο μυαλό μου, κύριε Ράποπορτ.
Δεν είναι Εβραίοι, αλλά είναι μουσικόφιλοι. Και δε θα σας κοστίσει τίποτα.
Είναι οικογένεια Άγγλων;
Είναι. Ο γιος μου είναι στην ηλικία του Ντέιβιντ.
Μπορούν να μοιραστούν το υπνοδωμάτιό του.
Μπορώ να σας υποσχεθώ ότι οι αρχές της θρησκείας σας θα είναι πλήρως σεβαστές...
απόλυτα...
-Κατάλαβες; -Ναι.
Είναι καλή οικογένεια.
Έχω κάτι για σένα...
Να φανείς γενναίος, γιε μου. Θα επιστρέψω.
Δε σε θέλω στο υπνοδωμάτιό μου. Μ'αρέσει να μένω μόνος μου.
-Δεν είναι δική σου επιλογή αυτό. -Λάθος, έξυπνε...
Δική μου επιλογή είναι.
Εγώ αποφασίζω αν είναι εντάξει.
Και αν δεν είναι, εσύ θα πας πίσω στην Πολωνία.
Και οι Γερμανοί θα εισβάλλουν στην Πολωνία.
Θα είσαι υποχρεωμένος να φοράς ενα κίτρινο αστέρι
και θα σ'τις βρέχουν οι Γερμαναράδες.
Τι εννοείς "θα μου τις βρέχουν;
Το καλό που σου θέλω, να μη ροχαλίζεις... Αυτό είναι όλο.
Αν ροχαλίζω, θα το κάνω ρυθμικά.
Μουσικός είμαι. Εσύ, παίζεις;
Πιάνο... λίγο.
Σκάκι;
Λίγο.
Όλα για σένα είναι "λίγο".
Εγώ είμαι μια ιδιοφυία.
Θα σε βοηθήσω.
Θα γίνεις "λίγο" ιδιοφυής.
Πάω στοίχημα ότι μπορώ να σε ρίξω κάτω.
-Επίσης, παλεύεις "λίγο". -Βρομερέ ξένε!
Ούτε καν σωστά αγγλικά δεν μπορείς να μιλήσεις!
Εσύ μιλάς πολωνικά; Ρωσικά;
-Γερμανικά; Εβραϊκά;, -Στην Αγγλία είμαστε, ηλίθιε!
Πώς σε λένε, τέλος πάντων;
Ντέιβιντ Έλι Ράποπορτ.
Η οικογένειά μου με λέει "Ντοβίντολ".
Εσένα;
Μάρτιν Λ. Σίμοντς.
Εγώ θα σε λέω "Μοτλ".
-Γεια. -Πώς είσαι;
Πίτερ.
Λοιπόν, τι συμβαίνει;
Δεν έδωσες στον Πίτερ το βραβείο και τώρα τρώμε αυτό το κυριλέ γεύμα...
Δεν ήταν δική μου απόφαση.
Δηλαδή εσύ θα έβγαζες τον Πίτερ νικητή; Αν ήταν στο χέρι σου;
Λοιπόν. Το κορίτσι είναι πιο προχωρημένο...
Ο Πίτερ χρειάζεται περισσότερο χρόνο, καλύτερη εξάσκηση.
-Ποιος του κάνει μάθημα; -Κάνει μαθήματα στο σχολείο.
Δεν έχω τα λεφτά για ιδιαίτερα με ακριβούς δασκάλους.
Μπορούμε να το συζητήσουμε αυτό.
Ξέρεις κανέναν φθηνό και καλό;
-Αρκετούς καλούς. Κανέναν φθηνό. -Στο Νιούκαστλ;
Στο Λονδίνο.
Θα χρειαστεί να πουλήσουμε το γιοτ, τότε, ε;
Θα μπορούσα να βοηθήσω μετά δίδακτρα, κατά τη διάρκεια των διακοπών.
Πιστεύεις, λοιπόν, ότι ο Πίτερ είναι τόσο καλός;
Δε θα γίνει ποτέ και Χάιφετζ, αλλά θα μπορεί να ζει
δουλεύοντας σε μια ορχήστρα ή κάνοντας μαθήματα.
Ποιος σου κάνει μάθημα;
Το σχολείο.
Και κάποιος άλλος.
Αυτό το πράγμα που κάνεις με το κολοφώνιο.
Αυτό είναι για καλή τύχη. Μπορώ να το σταματήσω.
Ποιος είναι, όμως;
Μπορεί να τον ξέρω.
Δεν τον ξέρεις.
Είναι βιρτουόζος, περίπου στην ηλικία μου.
Δε θες τον Πιτ, ε;
Έλα, Πιτ, φεύγουμε.
Ευχαριστούμε για το γεύμα.
Πίτερ.
Θα σε πάω σ'αυτόν.
Από δω ο κύριος Σίμοντς, Μπίλι.
Θα πληρώσει για μένα, για να κάνω μαθήματα. Στο Λονδίνο.
Τι σου έλεγα; Σου το έλεγα ότι θα σε ανακαλύψουν.
Λέει ότι τον βοηθάς.
Του έχω δείξει μερικά πράγματα.
-Πολύ ευγενικό εκ μέρους σου, κύριε. -Που έμαθες να παίζεις;
Ποιος θέλει να μάθει;
Ο καλύτερος πελάτης σου.
Δε μου είπε ποτέ το όνομά του.
Ήταν πριν πολλά χρόνια.
-Και που έγινε αυτό; -Στο Λονδίνο.
Έπαιζα για τις ουρές στο σινεμά, στα δυτικά, όταν υπήρχαν ουρές στο σινεμά.
Ήμουν έξω απ'το Odeon...
κι έπαιζα θεματική μουσική, ξέρεις, απ'την ταινία...
και ένας μικρούλης με παχουλά μαγουλάκια ήρθε και μου είπε
ότι θα μου έκανε καλό να κάνω μερικά μαθήματα.
"Ω ναι;" είπα εγώ. "Και ποιος να μου κάνει;"
"Κανονικά εγώ δεν κάνω μαθήματα", μου είπε...
αλλά μαζεύω χρήματα για ένα ταξίδι που θέλω να κάνω."
Υποθέτω ότι έκανε επίδειξη.
Μου πήρε το βιολί απ'τα χέρια...
Δεν έχεις ακούσει τέτοιο πράγμα ποτέ στη ζωή σου!
Το κοινό άρχισε να του δίνει χαρτονομίσματα...
Του έδωσα κι εγώ κάτι ψιλά. Δεν είχα άλλα.
-Πότε ήταν η τελευταία φορά που τον είδες; -Σημαντικό, ε;
Μου έκανε μερικά μαθήματα...
δυο φορές, την εβδομάδα, για λίγο καιρό.
Μια μέρα, δεν εμφανίστηκε. Δεν τον ξαναείδα ποτέ.
Θα πρέπει να πήγε εκείνο το ταξίδι.
Είχε πει που θα πήγαινε;
Είχε πει ότι θα πήγαινε σπίτι, για να παίξει για τις "στάχτες".
Τα ακριβή του λόγια ήταν...
Κάτι, για ένα τραγούδι.
Ότι θα πήγαινε σπίτι, για να παίξει ένα τραγούδι.
Για τις "στάχτες".
Έλεν, νομίζω ότι ίσως τον έχω βρει.
-Άκουσες τι είπα; -Ναι.
Ναι, άκουσα.
Πρέπει να κοιμηθείς λίγο, γλυκέ μου.
Θα μιλήσουμε αύριο, εντάξει;
Η Γερμανία εισέβαλε στην Πολωνία και βομβάρδισε πολλές πόλεις.
Γενική κινητοποίηση διατάχτηκε στη Βρετανία και τη Γαλλία.
Εχθροπραξίες λαμβάνουν χώρα, από νωρίς το πρωί...
στα σύνορα μεταξύ Γερμανίας και Πολωνίας.
Δεν υπάρχουν νέα για την πρόοδο και των δύο πλευρών.
Η Ανώτατη Διοίκηση της Γερμανίας ανακοίνωσε, στις 11.30 το πρωί, σήμερα...
ότι τα γερμανικά στρατεύματα έχουν διασχίσει όλα τα σύνορα...
ότι η γερμανική αεροπορία έχει αναλάβει δράση...
και ότι το γερμανικό ναυτικό έχει πάρει τον έλεγχο της Βαλτικής.
Σύμφωνα με τους Πολωνούς, ήταν περίπου...
Είμαι σίγουρος ότι η οικογένειά σου θα είναι καλά, Ντέιβιντ.
-Τους έχεις γράψει γράμμα; -Γράφω ένα γράμμα.
Καλό παιδάκι.
Μπορώ να συνεχίσω το γράμμα τώρα;
-Έχεις την άδεια, μικρέ. -Δεν έχει τελειώσει το φαγητό του.
Ειδική απαλλαγή... Πήγαινε να τελειώσεις το γράμμα σου, Ντέιβιντ.
Ανακοινώθηκε νωρίτερα ότι, σε μια μεγάλη επίθεση, περίπου στις 9:00...
η Βαρσοβία βομβαρδίστηκε.
-Οι Πολωνοί ανησυχούν... -Δεν είναι δίκαιο.
Ποιο;
Να μην επιτρέπεται το μπέικον στο σπίτι.
Ούτε οι πουτίγκες γάλακτος.
Ειδικό φαγητό για τη διάνοια και δε χρειάζεται καν να το τρώει.
Αν θες να αναλάβεις την προετοιμασία του φαγητού του Ντέιβιντ,
ίσως τότε να έχεις έναν λόγο για το αν το τρώει...
Και είναι και ψεύτης.
Δε γράφει γράμμα.
Δεν είναι πολύ ωραίο, Μάρτιν, να λες ψέματα για έναν φίλο σου.
Οι φίλοι μου δε μουσκεύουν το κρεβάτι τους...
Λαμβάνοντας υπόψη τη θέση στην οποία βρίσκεται η οικογένειά του...
θα έλεγα ότι το να μουσκεύει το κρεβάτι του
είναι το ελάχιστο που πρέπει να περιμένουμε απ'αυτόν...
Γιατί δεν πας να δεις αν μπορείς να τον κάνεις να νιώσει καλύτερα;
Δε μου φάνηκε και πολύ στενοχωρημένος...
Αυτό που λες είναι μεγάλη κακία. Πήγαινε στο δωμάτιό σου.
Ο Χίτλερ ισχυρίστηκε στην ομιλία του:
"Κάθε βόμβα θα απαντηθεί με βόμβες.
Όποιος μάχεται με δηλητηριώδη αέρια, θα καταπολεμηθεί με δηλητηριώδη αέρια."
Έχω κρύωμα.
Αυτοί θα είναι μια χαρά.
Εμεί θα τους κατατροπώσουμε τους Γερμαναράδες, για χάρη σας.
Κανείς δεν αντιστέκεται στον βρετανικό στρατό.
Μπορούμε να παίξουμε σκάκι, αν θες.
Το σκάκι με σένα μου αποσπά το μυαλό για δύο λεπτά.
Τρία.
Νιώθω τυχερός.
Έι! Μικρό κλεφτρόνι!
-Πάρε. -Τέλεια.
Κάνουμε καλή ομάδα, ναι;
-Θες να παλέψουμε; -Ναι.
Ο Καθηγητής Φλες δεν είναι εδώ. Περιμένω μια ώρα.
Αναρωτιέμαι που μπορεί να είναι.
Πίσω, στην Ουγγαρία, πιθανότατα.
Πιστεύει ότι οι Waffen-SS θα έρθουν στη Γέφυρα του Λονδίνου.
Γιόζεφ Βέξλερ, από Βαρσοβία.
Γκίλμπερτ Σίμοντς. Πιστεύω ότι ο Καθηγητής Φλες σε έχει αναφέρει.
Ντέιβιντ Έλι Ράποπορτ, επίσης από Βαρσοβία.
Το αγόρι σου θα χρειαστεί να βρει έναν καινούριο δασκαλο.
Γνωρίζεις τον Δρ. Στάινερ, απ'τη Λειψία;
Τον έχω ακουστά.
Βρίσκεται στο Λονδίνο, τώρα.
Έχει παίξει Μότσαρτ, με τον Αϊνστάιν.
Αν ήθελα να μάθω Φυσική, θα πήγαινα στον Αϊνστάιν.
Ο κύριος Βέξλερ δεν προτείνει τον Αϊνστάιν ως δάσκαλο βιολιού, Ντέιβιντ...
Εγώ εξασκούμαι μόνος.
Κι από ποιον θα διδαχθείς τη ταπεινότητα;
Όχι από σένα, πάντως.
Ας το δούμε μόνοι μας, εντάξει;
Βασικά, ο Στάινερ δεν είναι κακή ιδέα.
Δε χρειάζομαι δάσκαλο. Μόνο εξάσκηση.
Και ποιος θα φροντίσει να μην παραλείψεις
τα δύσκολα κομμάτια όταν τα δάχτυλά σου πονούν;
Εγώ;
-Εσύ είσαι μικρό παιδί. -Είμαι μεγαλύτερος από σένα.
55 μέρες μεγαλύτερος.
Παιδιά, σας παρακαλώ. Είναι ένα πολύ ώριμο εγχείρημα.
Εγώ είμαι περισσότερο ώριμος απ'αυτόν.
Λοιπόν, αν τελειώσατε με την επίδειξη της ωριμότητάς σας...
Έι!
Ας υποθέσουμε ότι εμφανιζόταν μια δυσκολία...
την οποία θα χρειαζόμουν να γνωρίζω και ο φίλος σου
σου ζητούσε να μου την αποκρύψεις...
Αυτό δε θα δημιουργούσε μια "σύγκρουση αφοσίωσης";
Η αφοσίωσή μου είναι σε σένα, πατέρα.
Πολύ καλά, τότε. Ας το προσπαθήσουμε.
Δεν είναι και κακή ιδέα, ε;
Καθόλου κακή.
Θα μπορούσα να ήμουν ληστής.
Με δικό του κλειδί;
Κλειδαράς, εξ επαγγέλματος...
Λοιπόν πώς ήταν το ταξίδι σου;
Κατάφερα και βρήκα εισιτήριο για να γυρίσω με το τρένο.
Και τι ανακάλυψες;
Αυτός ήταν ακόμα στο Λονδίνο, το 1952.
Μάλιστα...
Οποιοσδήποτε και αν ήταν ο λόγος για τον οποίο δεν εμφανίστηκε,
τουλάχιστον ξέρουμε ότι δεν ήταν νεκρός.
Το ότι δεν ήταν νεκρός πριν από 30 χρόνια, δε σημαίνει ότι δεν είναι νεκρός τώρα.
Αλήθεια είναι αυτό.
Αυτό θα είναι το νέο σου χόμπι Μάρτιν;
Το να βρεις τον Ντέιβιντ μετά από τόσα χρονιά, για να βασανιστείς και πάλι;
Aν είχες χάσει εσύ έναν αδερφό...
-Ω, σε παρακαλώ... Δεν ήταν αδερφός σου. -Δεν είναι διαγωνισμός αυτός.
Όλα είναι ένας διαγωνισμός. Διάβασε τον Δαρβίνο σου, τώρα.
Δε θέλω να κάνω αυτή τη συζήτηση, αυτή τη στιγμή.
Είμαι κουρασμέγος και πεινασμένος και χρειάζομαι ένα μπάνιο, οπότε...
Εντάξει. Θα συζητήσουμε αργότερα όταν θα έχεις φάει και θα έχεις κοιμηθεί.
Να τo κάνεις εσύ. Εγώ θα είμαι το "κοινό".
Που πήγε αυτός το 1952;
-Νόμιζα ότι δε σε ενδιέφερε. -Από ιστορική περιέργεια.
Στην Πολωνία. Αυτός πήγε στην Πολωνία.
Πάλι.
-Δεν είπα ότι μπορείς να σταματήσεις. -Έχω κάνει αρκετά για σήμερα.
Εγώ αποφασίζω πότε έχεις κάνει αρκετά.
-Τα δάχτυλά μου πονάνε. -Έτσι πρέπει. Θα του το πω, Ντοβ.
Το εννοώ.
Λοιπόν; Ίδια ώρα αύριο;
Εντάξει. Καληνύχτα.
Αντίο. Αντίο, παιδιά.
Εντάξει. Τα λέμε.
-Τιτλ τατλ. -Μωράκι!
Συγγνώμη που διακόπτω, παιδιά...
Ας ρίξουμε λίγο φως στο ζήτημα, ε;
Τώρα μπορείτε να δείτε τι κάνετε. Μάρτιν, πως πάει το βιολί;
-Εντάξει. -Πάνω σε τι δουλεύει αυτός;
Πάνω στο πιτσικάτο, κύριε Σίμοντς.
Ωραία, ωραία. Και να συνεχίσεις...
μέχρι να ξεκινήσει "Το Λυκόφως των Θεών" του Χίτλερ...
Μου χρωστάς ένα.
Απλά παίξε.
Ελάτε.
Τι κάνεις;
-Να σκοτωθείς θες; -Θα ήταν έτσι.
Αυτό υπόμειναν...
Οι αδερφές μου, οι γονείς μου.
-Μάρτιν! -Τζέιμς!
Έλα.
Κοίτα. Ο Γιόζεφ Βέξλερ.
Έμαθες να παίζεις;
-Ντέιβιντ; -Μάρτιν!
Ελάτε, εσείς οι δυο!
Πολύ καλά. Εδώ είμαστε.
Αγόρια, ελάτε.
Τον βλέπεις;
Εκεί πέρα.
Που πας;
Ντοβ;
Υπάρχει ένα πτώμα.
Τι κάνεις;
Δεν είναι δικό σου.
Μην το κάνεις αυτό!
Ξέρεις τι παθαίνεις όταν κλέβεις από νεκρούς;
Αποκτάς μερικά χαρτονομίσματα...
Πας στο εκτελεστικό απόσπασμα, Ντοβ!
Δε με πειράζει να τα μοιραστώ...
Ποια προτιμάς; Οι άσοι μπαστούνια έχουν τα καλύτερα βυζιά.
Το τέσσερα καρό έχει τα καλύτερα οπίσθια.
Το μπαρμίτσβα σου είναι σε 10 μέρες, Ντοβ.
Υποτίθεται ότι θα γίνεις άντρας.
Το να κοιτάς εικόνες γυμνών γυναικών δε σε κάνει άντρα.
Ούτε και το να παρακολουθείς τη Σίρλι Σμιθ, να γδύνεται, με τα κιάλια σου...
Αυτό ήταν επιστημονικό πείραμα.
Σε τι; Στον αυνανισμό;
Μαλακίες.
Τέλος πάντων. Δε μοιάζεις με άντρα, πάντως.
To να είσαι άντρας δε σημαίνει αυτό, σωστά;
Και τι σημαίνει, εξυπνάκια;
Μεταξύ άλλων πραγμάτων, το να σέβεσαι τους νεκρούς.
Γιατί; Επειδή είναι νεκροί;
Αυτός ήταν ένας άνθρωπος, Ντοβ!
Αυτή, πιθανότατα, είχε πάει στο κρεβάτι, σχεδιάζοντας να...
δεν ξέρω... να φτιάξει μετά γλυκά...
Και κατέληξε νεκρή, στα συντρίμμια του σπιτιού της.
Δεν αισθάνεσαι τίποτα;
Ξέρεις πόσοι άνθρωποι πέθαναν, χθες τη νύχτα, Μοτλ;
Και δεν εννοώ στο Λονδίνο.
Σε όλη την κατεχόμενη Ευρώπη.
Πυροβολήθηκαν, σφάχτηκαν, ανατινάχτηκαν...
πέθαναν της πείνας, καήκαν ζωντανοί, κρεμάστηκαν...
-Δεν είναι αυτό το θέμα! -Δεκάδες χιλιάδες!
Και κανείς δεν ξέρει καν τα ονόματά τους!
Πες μου, λοιπόν, μικρέ άντρα απ'το NW3 (Ταχυδρομικός κώδικας στο Λονδίνο, Αγγλία)...
με ποιον απ'όλους πρέπει να συμπάσχω;
Με όλους, ή μόνο μ'αυτούς που τυχαία θα πέσω πάνω τους το επόμενο πρωί;
Ελάτε, εσείς οι δύο.
Πόσων χρονών είναι το αγόρι;
Το αγόρι είναι 13.
Είναι άντρας, κύριε Μπέιλι, στην παράδοση του Ντέιβιντ.
Καλά δάχτυλα.
Ευχαριστώ.
-Έχετε σκεφτεί να γίνει κατασκευαστής βιολιών; -Ναι.
Αλλά όχι κάτι υπερβολικά δαπανηρό, κύριε Μπέιλι.
Συμφωνώ.
Να αφήσουμε τα Strad στους εκατομμυριούχους;
Έχω κάτι στο μυαλό μου...
Αυτό είναι ένα Νίκολο Γκαλιάνο figlio.
Ο γιος του Αλεζάντρο Γκαλιάνο...
έφτιαξε αυτό το βιολί, το 1735...
τη χρονιά που πέθανε ο πατέρας του.
Πολλοί πιστεύουν ότι είναι ένα βιολί "φόρος τιμής".
Ευτυχισμένο μπαρμίτσβα, Ντέιβιντ.
Ευχαριστώ, κύριε.
Βλέπεις πώς ανταποκρίνεται;
Θα είναι ένας ευτυχισμένος "γάμος".
Μιλάς αγγλικά;
Λίγο μόνο αγγλικά, ναι;
Υπάρχει ένωση μουσικών, στη Βαρσοβία;
Μάλιστα.
Ντέιβιντ Ράποπορτ.
Ρ-Α-Π-Ο...
Όχι, δεν ξέρω πόσο καιρό.
Πρέπει να ήταν εδώ τη δεκαετία του 50. Του 1950.
Ράποπορτ.
Όχι, νομίζω ότι χρειάζομαι κάποιον που να μιλάει αγγλικά.
Σας ευχαριστώ, πάντως.
Μάρτιν.
Περίμενε εδώ. Έρχομαι αμέσως.
Δεν έχουμε, νέα. Λυπάμαι, Ντέιβιντ.
Προσπάθησα πάρα πολύ. Είναι δύσκολα, στη Βαρσοβία.
Είσαι σίγουρος ότι πήγες στη σωστή διεύθυνση;
Dzielna 21.
Το διαμέρισμά σου...
η κατοικία της οικογένειάς σου...
δεν υπάρχει πια, φοβάμαι.
Δεν είναι τα χειρότερα νέα, Ντέιβιντ.
Σίγουρα όχι τα χειρότερα.
Πάμε σπίτι.
Ελάτε.
Η οικογένεια του Ντέιβιντ επιβίωσε σίγουρα στο γκέτο. Το ξέρουμε αυτό.
Απελάθηκαν πριν από την εξέγερση του '43.
Απελάθηκαν, που;
Στο στρατόπεδο Τρεμπλίνκα.
Δε θα εγκαταλείψω την έρευνα κι εσύ δεν πρέπει να χάνεις τις ελπίδες σου.
Υπάρχουν πολλά μέρη όπου μπορεί να βρίσκονται.
Σε ένα απ'τα εκτοπισθέντα στρατόπεδα.
Στη Ρωσία, ίσως.
Γιατί πήρες τον Γιόζεφ Βέξλερ στην Πολωνία και όχι εμένα;
Παίζω τόσο καλά όσο κι εκείνος.
Ο λόγος που δε σε πήρα...
είναι ότι είμαι υπεύθυνος για σένα με έναν τρόπο που δεν είμαι για τον Γιόζεφ.
Είστε και, οι δυο σας Πολωνοί πολίτες...
Κάτι που πρέπει να διορθώσουμε, παρεμπιπτόντως.
Μπορεί να σε κρατούσαν εκεί.. Σαν μάρτυρα του τι συνέβη στον Γιόζεφ.
Τι του συνέβη;
Όλη του η οικογένεια χάθηκε. Οι Πολωνοί τον έχουν κρατήσει...
σε ένα άσυλο.
Τίποτα.
Ούτε στην αποθήκη.
Ούτε στο δωμάτιό μας. Και λείπει και το βιολί του.
Μπορεί να κάνει καμιά ανοησία;
Ναι, μητέρα. Να το σκάσει και να μπει σε μια μπάντα.
Για όνομα του Θεού, Μάρτιν...
Έχεις καμιά ιδέα που μπορεί να είναι;
Τότε, πήγαινε να τον βρεις.
Γεια σου, Ντοβ.
Η μητέρα πιστεύει ότι έχεις ξεπεράσει τον εαυτό σου.
Ενάντια στη θρησκεία μου.
Αυτό το πράγμα σκοτώνω.
Τον "βερνικωμένο τύραννο".
Γιατί δεν το έχω ξαναδεί ποτέ αυτό;
Τους κρατούσα ασφαλείς...
κρύβοντάς τους απ'όλους.
Εγώ δεν είμαι "όλοι".
Ποια είναι η Μάλκε;
Είναι 5, εκεί.
Και η Πισία ήταν 9.
Πώς ήταν; Εκείνη η ζωή;
Κανονική ζωή με Εβραίους.
Τα αγόρια έπαιζαν ποδόσφαιρο...
οι γέροι προσεύχονταν...
Τελετουργικά λουτρά για τις γυναίκες.
Η Μάλκε ήταν πολύ μικρή γι'αυτό, οπότε έμενε σπίτι.
Της έπαιζα ένα νανούρισμα, για να κοιμηθεί.
Ο πατέρας μου περιφερόταν στους δρόμους, κάθε μέρα, Μοτλ.
Φαντάσου...
Και, κάθε βράδυ, εκτός Σαββάτου...
πουλούσε τα κοσμήματά του...
εκείνα τα κομμάτια, που έφτιαχνε τη νύχτα, ενώ εμείς οι υπόλοιποι κοιμόμασταν.
Είναι μόνο εικασία θανάτου.
Ο Ραβίνος σου δε θα σου επέτρεπε να πεις kiddush, σωστά;
To Kiddush είναι η ευλογία για το κρασί.
Μπορώ ακόμα να το πω αυτό.
Αυτό είναι το Kaddish.
Μη, Ντοβ. Μπορεί να είναι ακόμα ζωντανοί.
Πιστεύεις ότι θα τρελαινόμουν αν ήξερα στα σίγουρα;
Θα γδυνόμουν και θα έτρεχα γυμνός στους δρόμους,
σαν τον Βέξλερ, κουνώντας το βιολί μου;
Δε νομίζω ότι αυτός το έκανε αυτό.
Ο Βέξλερ ξεκίνησε ημίτρελος.
-Ενώ εγώ δεν είμαι; -Εσύ έχεις εμένα.
Μια σταθεροποιητική επιρροή.
-Συνηθισμένη και βαρετή... -Καλή για να βασιστώ πάνω της, όμως.
Όπως αυτοί οι βράχοι.
Χαίρομαι που ξέρω ότι είμαι καλός για κάτι...
Σταμάτα να ψάχνεις για κομπλιμέντα, Μοτλ.
Αυτή είναι δική μου κρίση ζωής, όχι δική σου.
Και η κοινή κρίση ζωής; Ξέρεις, σαν κοινό σημείωμα αυτοκτονίας.
Δε χρειάζεται να το κάνουμε, αλλά θα τρέλαινε τον πατέρα μου.
Πιστεύεις ότι αυτός θα ανακάμψει ποτέ;
Ποιος;
Ο Βέξλερ.
Λες να μείνει τρελός για πάντα;
Τι κάνουν στους τρελούς στην Πολωνία, αναρωτιέμαι.
Μπάνια σε παγωμένο νερό;
Τους ρίχνουν στάχτες στο κεφάλι;
Είναι ένα μέρος γεμάτο στάχτες, Μοτλ...
Θα ήταν ακριβώς η σωστή θεραπεία...
Γιόζεφ...
είμαι ο Μάρτιν Σίμοντς, απ’το Λονδίνο.
Ήρθες εδώ, με τον πατέρα μου, μετά τον πόλεμο.
Θυμάσαι τον Ντέιβιντ Ράποπορτ;
Παίζατε μαζί, κατά τη διάρκεια μιας αεροπορικής επιρομής.
Είστε φίλος του Παν Βέξλερ;
Ένας φίλος φίλου.
Αναρωτιέμαι αν κάποιος, που και οι δυο μας γνωρίζαμε, τον είχε επισκεφθεί.
Ο Γιόζεφ δεν έχει επισκέψεις. Τα μέλη της οικογένειάς του έχουν πεθάνει.
Ζει μόνο η γυναίκα.
Ποια;
Η γυναίκα που έρχεται στις 15 Ιουνίου.
Έρχεται, σ’ αυτή την ημερομηνία, κάθε χρόνο.
Στις 15 Ιουνίου.
Η Πάνι Βόζνιακ;
Η Άννα Βόζνιακ;
Μιλάς αγγλικά;
Ναι.
Μου είπαν ότι μπορείς να με βοηθήσεις.
Τι θέλεις;
Ψάχνω τον Ντέιβιντ Ράποπορτ.
Είσαι ο Μάρτιν.
Ο Ντέιβιντ ήρθε, τη χρονιά που στέφθηκε η Βασίλισσά σας.
Ζούσα στον ίδιο δρόμο που μεγάλωσε κι αυτός.
Έτσι γνωριστήκαμε.
Πόσο έμεινε εδώ;
Λίγους μήνες. Δεν του χορηγήθηκε βίζα για πολύ καιρό.
Και μετά;
Αυτό δεν το είπε.
Επιτρέπονται σε ιδιωτικές κατοικίες.
Τις κατέβασα, όταν ο Ντέιβιντ ήταν μαζί μου.
Δε θα του άρεσε να τις έβλεπε, νομίζω.
Δεν είναι λάτρης της θρησκείας.
Τι είναι αυτό το πράγμα στο οποίο υποτίθεται ότι πρέπει να γίνω μάρτυρας;
-Μια τελετή. -Άλλο ένα μπαρμίτσβα;
Όχι, ακριβώς.
Ναι. Μάλλον εννοείς ένα από τα...
Ένα μινύαν. Όχι. Απλά να είσαι παρών.
Να είμαι παρών; Δηλαδή, πληρώ τις προϋποθέσεις;
Πιθανότατα όχι για τον Θεό, Μοτλ.
Μόνο για μένα.
Λες αυτός να ξέρει που είναι η οικογένειά σου; Ο Θεός εννοώ;
Ω, αυτός ξέρει. Απλά, δεν το λέει...
-Ο Χριστός θα σου έλεγε, αν τον ρωτούσες; -Γιατί; Σκέφτεσαι ν'αλλάξεις θρησκεία;
Οι Εβραίοι δεν μπορούν να το κάνουν αυτό.
Το βρέξιμο του κεφαλιού δεν έδιωξε τον Εβραίο από τον Ιησού.
Η εθνικότητα δεν είναι διαλυτή στο νερό, Μοτλ.
Είναι ένα "δέρμα" με το οποίο γεννιέσαι
και το φοράς μέχρι την ήμερα που θα πεθάνεις.
Η θρησκεία, απ’την άλλη, είναι ένα "παλτό".
Όταν κάνει πάρα πολλή ζέστη, απλά το βγάζεις...
Ωραία.
Αυτό είναι τέλειο.
Αυτός είναι εδώ.
Η τελετή είναι γι'αυτόν.
Τώρα, άκου και μη διακόπτεις.
Ακούστε, Ισραήλ και Θεέ του Ισραήλ...
Αυτή τη 19η ημέρα του Σίβαν...
το έτος 5707, στο Λονδίνο...
κατά την παρουσία τού Μάρτιν Σίμοντς, επίσης απ'το Λονδίνο...
εγώ, ο Ντέιβιντ Έλι Ράποπορτ, γιος του Ζίγκμουντ και της Έστερ Ράποπορτ...
ελεύθερα και με δική μου βούληση αποποιούμαι την πίστη των προγόνων μου.
-Τι κάνεις; -Αλλάζω θρησκεία. Ησυχία.
Σε τι;
Τίποτα.
Εγώ αποκηρύσσω και αποποιούμαι, τώρα και για πάντα...
στο όνομα των επιζώντων...
την κηλιδωμένη πίστη των κατεστραμμένων...
την πίστη του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ...
την καταραμένη πίστη των περιφρονημένων, των γελασμένων,
των διωκώμενων και σφαγιασθέντων...
την πίστη, που εγκαταλείφθηκε από τον Ιησού.
Κατά συνέπεια, αποκηρύσσω το Τορά και το Ταλμούδ.
Κατά συνέπεια, διαχωρίζω τον εαυτό μου από την κοινότητα του Ισραήλ.
Και καθώς σκίζω αυτό το ένδυμα...
διαχωρίζω και τον εαυτό μου, τώρα και για πάντα...
απ’ την πίστη, τις πρακτικές, τις παραδόσεις, τις τελετές...
και τις υποχρεώσεις της Σιών.
Αμήν.
Που ήταν το γκέτο;
Υπόγεια.
Εκεί όπου ανήκει το παρελθόν...
Πόσο έμεινε αυτός στη Βαρσοβία; Εβδομάδες;
Που έμενε;
Τις πρώτες μέρες, σε έναν ξενώνα.
Όχι και πολύ καλό.
Και, μετά...
μαζί μου.
Και μια μέρα, εξαφανίστηκε.
Μάρτιν, τον αγάπησα τον φίλο σου.
Μάλλον ήταν λάθος.
Δεν επιλέγεις ποιον αγαπάς...
Το να τον εμπιστευθώ ήταν λάθος.
Πρέπει να σταματήσεις να τον ψάχνεις, Μάρτιν.
Δε θα είναι καλό να τον βρεις.
-Για εκείνον ή για μένα; -Και για τους δυο σας.
Αν ήθελε να βρεθεί, δε νομίζεις ότι θα ερχόταν σε σένα πριν από πολύ καιρό;
Ο πατέρας μου πίστευε ότι ήταν νεκρός.
Μετά από δυο μήνες έπαθε έμφραγμα και αυτό τον σκότωσε.
Ο Ντέιβιντ μου είπε για τη φιλία σας και πώς τελείωσε.
Γιατί επισκέπτεσαι τον Βέξλερ;
Πηγαίνω στη θέση του Ντέιβιντ.
Αυτός πήγε εκεί μόνο μια φορά, για να παίξει για τον Γιόζεφ.
Εμένα δε μου επιτράπηκε να ακούσω. Με έδιωξε απ'το δωμάτιο όταν έπαιξε.
Η άλλη φορά ήταν στο στρατόπεδο Τρεμπλίνκα.
Μου είπε να περιμένω στο αυτοκίνητο,
για να παίξει το τραγούδι εκεί όπου είναι οι στάχτες.
Ποιο τραγούδι;
Ήταν η εμμονή του.
Γι'αυτό ήρθε στην Πολωνία.
Εδώ περίμενα.
Τίποτα απ’ αυτά δεν ήταν εδώ.
Μόνο χωράφια.
Και ορισμένες σιδηροδρομικές γραμμές.
Ολόκληρη η οικογένειά του δολοφονήθηκε εδώ.
Μιλούσε ποτέ γι'αυτουύς;
Η Πέσια θα ήταν... 15.
Η Μάλκε... 10, 11, νομίζω.
Ποτέ δεν εμφανίστηκαν στις λίστες μου.
Πάντα τον ενθαρρύναμε να ελπίζει.
Ποτέ δε μιλούσε γι'αυτούς.
Για τον Ντέιβιντ, οι Εβραίοι δεν ήταν Πολωνοί.
Εγώ είμαι Πολωνή.
Ζούσα εκεί που ζούσε. Του έκλεψα τη ζωή.
Γι’αυτόν, είμαι μια απ'τους διώκτες του.
Ήσουν απλώς ένα μωρό, τότε.
Δεν είναι ανάγκη να είσαι ένοχος, για να νιώθεις ένοχος...
Το επόμενο πρωί, βρήκα ένα σημείωμα.
Αυτός είχε φύγει.
Τα είχε αφήσει όλα πίσω.
Όλα, δηλαδή;
Εμένα.
Την Πολωνία.
Το παρελθόν του.
Εσένα.
Το βιολί του.
Περίμενε ένα λεπτό.
Άφησε το βιολί;
Δεν μπορούσα να πιστέψω ότι το είχε κάνει επίτηδες.
Κάτι τόσο πολύτιμο...
Έτρεξα γρήγορα στο αεροδρόμιο, για να το επιστρέψω.
Μου είπε να το πουλήσω.
Και να του στείλεις τα λεφτά;
-Όχι. Μου είπε να τα κρατήσω τα λεφτά. -Και τα κράτησες;
Δεν ήταν δικό μου για να το πουλήσω.
Γι’αυτό το πήρε πίσω.
Ποτέ δε σου είπα ψέματα, Μάρτιν.
Ποτέ δε μου είπε που θα πήγαινε.
Τη στιγμή που του έδινα το βιολί, μια πτήση ανακοινώθηκε.
Ξαφνικά, άρχισε να βιάζεται.
Η πτήση ήταν για Νέα Υόρκη.
Σ'ευχαριστώ.
Ο Θεός να σε ευλογεί, Μάρτιν.
Είμαι εδώ πάνω.
Λοιπόν;
Δεν τον βρήκα.
Αυτό ήταν;
Λοιπόν... Ανακάλυψα που πήγε μετά.
Και;
Στη Νέα Υόρκη.
Το επόμενο στάδιο της μεγάλης αναζήτησης...
Παλιά τον συμπαθούσες.
Παλιά μου άρεσαν και τα παραμύθια...
Παλιά έλεγες ότι αυτός είχε πλάκα.
Χαρισματική διάνοια και τα σχετικά...
Γιατί σπαταλάς τον χρόνο σου σ'αυτόν;
Τον χρόνο μας.
Μπορεί να είμαι ο μοναδικός άνθρωπος που έχει.
Εγώ είμαι η μοναδική που έχεις εσύ..
Ωραία ήταν.
Είναι πολύ καλός.
Χαίρομαι που είσαι εδώ, Μοτλ.
Και η "πολυδιαφημισμένη" Έλεν...
Δεν έχεις κανένα ενδιαφέρον για το Ισραήλ, φαντάζομαι...
όμως ο Μοτλ είναι εδώ για μένα, άρα εσύ είσαι εδώ γι'αυτόν. Ναι;
Ο χορός είναι χορός.
Ο αδερφός μου, ο Ντοβ, ο αποστάτης. Δεν είναι "διαλυτός στο νερό".
Να συμμετάσχω κι εγώ και να χύσω το αίμα μου για το Ισραήλ, Μοτλ;
Νομίζω ότι παίρνουν μόνο Εβραίους, Μοτλ.
Πάει η φήμη μας ως φυγόστρατοι...
Παίρνουν, όμως, γυναίκες. Έχουν το πλεονέκτημα του Θεού...
Αν είσαι αποστάτης, γιατί γιορτάζεις μια εβραϊκή κατάσταση;
Κάνουν υπέροχα πάρτι!
-Δεν έχω χάσει κανένα ακόμα. -Πότε ήταν το τελευταίο;
To 516 π.Χ.
Πάμε;
Μπορούμε να τον αφήσουμε και να γυρίσουμε πίσω, αν θες.
Όχι, δεν πειράζει. Άσε εμένα πρώτα.
Δεν τον έχω δει στις διαλέξεις. Στο έτος μας είναι;
-Είναι στο Κέιμπριτζ, σπουδάζει Μαθηματικά. -Μαθηματικά;
Η μουσική και το σκάκι ισούνται με τα μαθηματικά. "Εξίσωση Σίμοντς".
Πέθανα και πήγα στον Παράδεισο...
Υποτίθεται ότι πρέπει να εντυπωσιαστώ;
Πλάκα κάνεις; Μαθηματικά και Δάντης.
Χάρηκα για τη γνωριμία, Ντόβιντολ.
Πώς σου φάνηκε;
Απόρθητο φρούριο...
Σου εύχομαι πολύ καλή τύχη μ'αυτήν, αδερφέ...
Μπράβο.
Θα πρέπει να το κλειδώσεις αυτό στο καμαρίνι. Θα είναι ασφαλές εκεί.
Ο Οδυσσέας κλείδωσε το τόξο του;
Αν έριχνε καρεκλοπόδαρα, στην Ιθάκη, φυσικά.
-Πώς πιστεύεις ότι πήγε η πρόβα; -Εσένα πώς σου φάνηκε;
Τέλεια. Εκπληκτική. Μαγική.
Ήταν σκατά.
Καλά "σκατά", όμως.
Υπέροχη πρόβα, σκατά ερμηνεία.
Σκατά πρόβα, υπέροχη ερμηνεία.
Τι θα κάνεις τώρα; Έχεις 4,5 ώρες.
-Να πάω να μεθύσω; -Πολύ αστείο.
Διεθνές ντεμπούτο του Ντέιβιντ Έλι Ράποπορτ, κουραστικού κωμικού...
Ο Ισαάκ Στερν συναντά τον Βικ Όλιβερ. Ξέρεις τι πρέπει να κάνεις; Σοβαρά.
Να ηρεμήσεις.
Και εννοώ εντελώς.
Άκου τη συμβουλή μου, μικρέ. Κάνε σεξ.
-Αυτό θα κάνεις εσύ; -Όχι.
Εγώ θα κάνω κούρεμα και μανικιούρ.
Δηλαδή θα κόψω τα μαλλιά μου μόνος μου και θα φάω γρήγορα όλα μου τα νύχια...
Τα λέμε στα "χαρακώματα"...
Ναι; Μπορώ να σας βοηθήσω;
Ψάχνω ένα Γκαλιάνο.
Πατέρα, γιου, εγγονού; Αλεσάντρο ή ένα απ’του Νίκολα; Τι;
Απ'του Νίκολα, του γιου, 1735.
Άκου, αγγλόφωνε φίλε μου...
Λυπάμαι που σου το λέω, αλλά νομίζω ότι ψάχνεις ψύλλους στα άχυρα.
Εγώ γνωρίζω μόνο δύο καταγεγραμμένα "Νίκολα" που φτιάχτηκαν το '35...
και κανένα από αυτά δεν έχει αλλάξει ποτέ χέρια.
Αυτό ίσως να μην είναι καταγεγραμμένο.
Δηλαδή ψάχνεις για ένα συγκεκριμένο μη καταγεγραμμένο βιολί;
Τότε, είναι μάλλον ψεύτικο.
Δεν είναι ψεύτικο. Πουλήθηκε στου Μπέιλι, στο Λονδίνο.
Ο πατέρας μου, ο Όλαβ Χα Σόλομ, συνεργαζόταν με τον Άντριαν Μπέιλι.
Και ψεύτικα δεν πουλούσε.
Προσπάθησε ποτέ κανείς να σου πουλήσει ένα...
ένα Γκαλιάνο του 1735;
Το μουσικό όργανο ψάχνεις ή τον ιδιοκτήτη του;
Και τα δυο.
Όταν ένα τέτοιο βιολί είναι να πουληθεί, δε θα έρθει εδώ.
Θα πάει σε έναν από τους μεγάλους οίκους δημοπρασιών.
Αυτό δεν έχει πουληθεί. Προσπάθησα.
Πότε ήταν...
Πριν από 4 χρόνια;
Ναι. Μας τηλεφώνησε μια γυναίκα...
και είπε "Γκαλιάνο".
-Ο αδερφός μου, ο Χέρσελ, μίλησε μαζί της. -Έδωσε κάποιο όνομα;
Έδωσε διεύθυνση.
Ήθελε να πάει ο Χέρσελ μέχρι το Μπρούκλιν, για να το δει.
Και όχι μόνο αυτό. Ήθελε να πάει συγκεκριμένη ώρα και μέρα.
Και οι δυο μας σκεφτήκαμε: "Μάλλον ο σύζυγος δεν ξέρει ότι θέλει να το πουλήσει."
Οπότε αυτός δεν πήγε;
Για έναν άντρα στην ηλικία τη δική μου και του Χέρσελ,
ο χρόνος ισούται με ένα "Γκαλιάνο"...
Μήπως ο αδερφός σας θυμάται τη διεύθυνση στο Μπρούκλιν;
Είναι σημαντικό αυτό για σένα, ε;
Στη γειτονιά Crown Heights. Ναι.
Ίσως μπορώ να βρω εκείνη τη διεύθυνση.
Ναι. Μην πας πουθενά.
Με συγχωρείτε για την ενόχληση. Μου έδωσαν αυτή τη διεύθυνση.
Ψάχνω για ένα βιολί.
Πήγαινε φέρε τον πατέρα σου.
Περιμένετε εδώ, παρακαλώ.
Πήρες τον χρόνο σου, Μοτλ...
Όπως βλέπεις...
έβγαλα το παλτό...
και το ξανάβαλα.
Πες το, Μοτλ.
Δεν έχεις ιδέα, γαμώτο, ε;
Γιατί το έκανες αυτό;
Δεν είμαι σίγουρος ότι θα καταλάβεις.
Ξέρεις, όταν εγκατέλειψα τον Θεό..
του πήρε 4 χρόνια για να με βρει.
Εσένα σου πήρε 35...
Καθόλου άσχημα...
Ο Θεός σου μπορεί να μη σε τιμώρησε, εγω, όμως, ίσως το κάνω.
Κι εκείνος θα το κάνει, με τον καιρό...
Ας είναι ευλογημένο το όνομά του.
Ο πατέρας μου έδωσε ό,τι είχε για σένα.
Αχάριστε μπάσταρδε!
Εβραϊκά μαθήματα, μπαρμίτσβα...
το γαμημένο βιολί!
Εκείνη τη συναυλία, δεν την ασφάλισε καν. Δε σκέφτηκε ότι χρειαζόταν.
Σου φερόταν σαν να ήσουν ο αγαπημένος γιος, για 12 γαμημένα χρόνια...
και ξαφνικά εξαφανίστηκες, χωρίς να πεις μια λέξη!
Πίστευε ότι ήσουν νεκρός, Ντοβ!
Αυτός έχασε τα πάντα, εκείνη τη νύχτα.
Και δύο μήνες αργότερα, πέθανε με το όνομά σου στα χείλη του.
Θυμάσαι τι μου είπες, την τελευταία φορά που σε είδα;
"Κάνε σεξ," μου είπες.
Αυτό έκανα, λοιπόν.
Και μέσα στην ανυπομονησία μου, βγήκα χωρίς λεφτά για ταξί...
και αναγκάστηκα να γυρίσω πίσω με το λεωφορείο.
Συγγνώμη, συγγνώμη...
Συγγνώμη που διακόπτω.
Μπορείτε να μου πείτε που βρίσκομαι;
-Από που είσαι; -Απ'το Χάμπστεντ.
Η καταγωγή σου;
Βαρσοβία.
Η οικογένειά σου;
Επίσης Βαρσοβία.
Κι εγώ από Βαρσοβία είμαι.
Πριν τον πόλεμο;
Πριν, κατά τη διάρκεια, μετά...
Γκέτο, στρατόπεδο Τρεμπλίνκα, τώρα εδώ.
Επιβίωσες απ’το στρατόπεδο Τρεμπλίνκα;
Ναι. Μερικοί από μας, ναι.
Οι δικοί σου έχουν πεθάνει;
Θέλω να πω... Δεν ξέρω, αλλά...
Ξέρω ότι ήταν στο στρατόπεδο Τρεμπλίνκα, αλλά εμείς ποτέ...
Έχετε ακούσει ποτέ γι’αυτούς;
Για τον Ζίγκμουντ Ράποπορτ;
Την Έστερ;
Την Πέσια;
Τη Μάλκε;
Γνωρίζατε κάποιον απ'αυτούς;
Λυπάμαι, νεαρέ μου φίλε.
Θέλεις να μάθεις;
Πήγαινέ τον.
Έλα.
Προσοχή, παρακαλώ.
Γεια.
Έχουμε έναν Ράποπορτ, από Βαρσοβία.
Φέρε τον Ρεμπέ.
Ντέιβιντ, στην κοινότητά μας...
έχουμε ένα ειδικό καθήκον, που μας έχει ανατεθεί...
απ'τον Άλτερ Ρεμπέ, στην Τρεμπλίνκα...
Να θυμόμαστε τα ονόματα των νεκρών.
Αυτά τα ονόματα έχουν δεσμευτεί στη μνήμη...
μέσα από ένα τραγούδι.
Αργότερα, καταγράφηκαν.
Ρεμπέ. Από δω ο Ντέιβιντ Έλι Ράποπορτ, από Βαρσοβία.
Θέλει να μάθει.
Καλώς ήρθες, Ντέιβιντ.
Συγγνώμη που ενοχλώ.
Παρακαλώ, κάθισε.
Επειδή υπήρχαν τόσα πολλά ονόματα...
10 πρεσβύτεροι επελέγησαν ως "μνημείο μνήμης".
Όμως, δεν επέζησαν πολλοί.
Για τις ψυχές...
των αδερφών μας...
Τα παιδιά του Ισραήλ...
τα ιερά και αγνά...
Ράποπορτ, Ράποπορτ...
Ράποπορτ...
Ράποπορτ, Άβρουμ, από Βαρσοβία...
Ράποπορτ, Μπέρελ και Χάε Σόρο...
από Κούτνε...
Με τα παιδιά Γιόσελ, Γιέχιε...
και Λέα...
Ας είναι η μνήμη τους ευλογημένη...
Ράποπορτ Ντέιβιντ...
Ράποπορτ Σούα Χάιμ...
από Ζίχλιν...
Ράποπορτ...
Γιεράχμιελ και η μικρότερη κόρη του...
η Έλκε...
με τον μικρό Σλόιμε...
Ας είναι η μνήμη τους ευλογημένη...
Ράποπορτ Άνια, από Βαρσοβία...
Ράποπορτ Μπέλα και παιδιά...
Ρούμπεν και Ρίφκε...
από Βαρσοβία...
Ράποπορτ Ζίγκμουντ...
σύζυγος Έστερ...
κόρη Πέσια...
και κόρη Μάλκε.
Βάζουν τα ονόματα στη μουσική, για να είναι ευκολότερο να τα θυμούνται.
Αυτή είναι προφορική παράδοση, Μοτλ.
Μας έδωσε το Τορά...
πέρασε απο στόμα σε αυτί, για εκατό γενιές.
Είναι η αλυσίδα που δεν μπορώ να σπάσω.
Πόση ώρα κρατάει αυτό το τραγούδι;
5 μέρες.
Το κάνουν με βάρδιες.
Πέντε ραβίνοι, μία φορά τον χρόνο.
Έχω ακούσει να γίνεται αυτό μόνο μια φορά.
Τόσα πολλά ονόματα, Μοτλ...
Μετά, κάθισα στο Σίβα. Ολόκληρη εβδομάδα.
Ούτε πλύσιμο, ούτε ξύρισμα, ούτε παρεκτροπές...
Μόνο προσευχές.
Ο Παντοδύναμος θυμήθηκε την οικογένειά μου.
Τον είχα εγκαταλείψει, αλλά αυτός δε με εγκατέλειψε.
Σε αντάλλαγμα, του έδωσα μια υπόσχεση...
Να συνθέσω μια διασκευή με βιολί του "Τραγουδιού των Ονομάτων"...
και να το παίξω στην Τρεμπλίνκα.
Και να αφιερώσω την υπόλοιπη ζωή μου στη λατρεία Του.
Ξέρεις ποιος ήταν ένας απ'τους χειρότερους φόβους για τους Εβραίους στα στρατόπεδα;
Δεν ήταν ο θάνατος.
Ήταν να πεθάνει κανείς με ολόκληρη την οικογένειά του...
και έτσι να μη μείνει κανείς πίσω να λέει το Kaddish, για τις ψυχές τους.
Στο Yom HaShoah, κάθε χρόνο...
λέω το Kaddish γι’αυτούς.
Μια συναυλία δε φαινόταν πλέον σημαντική.
Η ζωή μου είχε αλλάξει.
Αν είχα γυρίσει πίσω, τι θα είχες κάνει;
Δεν ξέρω.
Σου χρωστάω ένα βιολί.
Μου χρωστάς μια συναυλία.
Όχι.
Δεν είμαι μια λαμπρή, καινούρια ανακάλυψη, πια, Μοτλ.
Πολύ αμφιβάλλω αν με θυμάται κανείς.
Όταν παίζω τώρα, είναι πάντα μέσα σε ένα άδειο δωμάτιο.
-Κανένα κοινό, παρά μόνο ο Θεός. -Θυμούνται το παίξιμό σου.
Ας είναι, λοιπόν, αυτή η παρακαταθήκη μου.
-Δεν είναι αρκετό αυτό. -Θα πρέπει να είναι.
Δεν είναι αρκετό για μένα. Μου χρωστάς μια συναυλία.
Και αν εξαφανιστείς πάλι, εγώ θα σε βρω.
Ναι;
Έχω δύο όρους...
Γεια σας, κύριε. Κάνετε τσεκ ιν;
-Και πώς ξέρεις ότι θα είναι εκεί; -Θα είναι.
Κανείς δεν αλλάζει. Αυτός σίγουρα δεν αλλάζει.
Έχει τη θρησκεία του και πάλι, ε;
Θα είναι ακόμα ο ίδιος εγωιστής μαλάκας που ήταν πάντα.
-Με μαύρο παλτό. -Εδώ. Μπορείς να βοηθήσεις;
Μπορεί να παίξει ακόμα;
-Αυτό είναι το ρίσκο, σωστά; -Τι ρισκάρει αυτός;
Αυτό ακριβώς έκανε ο πατέρας σου.
Θα χαλάσεις μέχρι και την τελευταιία δεκάρα που έχουμε...
Και δε θα εμφανιστεί.
Θα πάθεις έμφραγμα. Θα πεθάνεις. Και αυτός δε θα έρθει καν στην κηδεία σου.
Αυτό είναι λίγο μακάβριο, ε;
Είναι τώρα 8 παρά δέκα.
Στους καλλιτεχνικούς κύκλους,
δεν έχει καθυστερήσει καν για το μεσημεριανό γεύμα...
Σου έχει πει το πρόγραμμα ακόμα;
Όχι. Είναι ένας απ'τους όρους του.
Για να δούμε, λοιπόν...
"Ο σκουριασμένος βιρτουόζος παίζει στο καλύτερο του Μπροντγουέι."
Δε θα χρειαστεί να κάνει πρόβα γι'αυτό, σωστά;
-Τον έχεις δει, όμως, να κάνει πρόβα; -Όχι. Αυτός είναι ένας άλλος όρος του.
Πιστεύει ότι ο μπαμπάς τον παρακολουθεί.
Πιστεύει ότι ο... ο Θεός τον παρακολουθεί.
Το ίδιο, παλιό κοινό... Όλοι αυτοί τους οποίους απογοήτευσε και παλιά...
Μάρτιν.
Έλεν.
-Ντέιβιντ. -Μια χαρά φαίνεσαι.
Λοιπόν; Αυτό είναι;
35 χρόνια και... "Μια χαρά φαίνεσαι";
Αυτός θα πεινάει. Έκανε πρόβες στη σιωπή, όλη μέρα...
Όχι, δε θα φάω. Τίποτα απ'αυτά δεν είναι επιτρεπτό για να το φάω.
Είναι ένα εστιατόριο, όπου όλα επιτρέπεται να τρώγονται.
Γι’αυτούς. Όχι για μένα.
Πώς είναι το ξενοδοχείο;
-Καλό. -Ωραία.
Λοιπόν. Ξέρω ότι συμφωνήσαμε πως εσύ θα επιλέξεις το πρόγραμμα...
αλλά πρέπει να επανεξετάσουμε κάποια πράγματα...
Όπως;
Ότι δε θα περιλαμβάνει: "Θηλυκό ελάφι, ένα ελάφι, ένα θηλυκό ελάφι."
Και ότι αν με ντροπιάσεις, θα σε σκοτώσω.
Ή θα το κάνω εγώ.
Οπότε, τουλάχιστον...
Πόσο θα διαρκέσει το πρόγραμμα;
Πόσο ήταν το αρχικό;
Το πρόγραμμα του '51;
-Θα κάνεις το πρόγραμμα του '51; -Αυτό δεν ήθελες;
Όχι, όχι, αυτό..
Πρώτο μέρος ορχήστρα, Μπρουχ.
Δεύτερο μέρος, σόλο.
Έχει σημασία; Αυτός δε θα είναι εκεί. Έτσι δεν είναι, Ντέιβιντ;
Πώς πάει;
Ακόμα ζεστό είναι.
Θες να νιώσεις;
Δε θα με απογοητεύσεις, Ντοβ;
Όχι, Μοτλ.
Δε θα σε απογοητεύσω.
Με συγχωρείτε, κύριε Σίμοντς.
Είναι ο ίδιος τρομακτικός εφιάλτης. Που είναι αυτός;
Αν έπρεπε να μαντέψω, στον δρόμο του να ενταχθεί σε κανένα θιβετιανό μοναστήρι..
Πιστεύατε ότι δε θα ερχόμουν;
Καλησπέρα.
Ελπίζω να μη σας πειράζει που περιμένατε 35 χρόνια.
Δόξω τω Θεώ.
-Μπορεί ακόμα να παίξει. Του το αναγνωρίζω αυτό. -Ναι.
-Ήταν ωραίο. -Ήταν σκατά.
Ναι, αλλά ήταν καλά "σκατά".
Περίμενε 15 λεπτά.
Μου φαίνεται, ή είναι πάρα πολύ συνεργάσιμος;
Ω, Θεέ μου.
Αγαπημένε μου, Μοτλ...
θα θυμάσαι πώς μου απαγορεύτηκε να πω το Kaddish για την οικογένειά μου...
μέχρι να επιβεβαιωθούν οι θάνατοί τους και την αγωνία που μου προκάλεσε αυτό.
Με λύπησε περισσότερο απ’ό,τι μπορώ να εκφράσω, το ότι έμαθα από σένα...
πως η εξαφάνισή μου είχε προκαλέσει την ίδια αγωνία στον πατέρα σου.
Γι'αυτό, με συγχωρείς ειλικρινά πολύ.
Και πάνω απ'όλα...
αυτή τη φορά, δε θέλω να το νιώθεις αυτό.
Δύο μήνες πριν, όταν με βρήκες,
σου είπα ότι δε ζούσα πλέον μια ζωή που θα αναγνώριζες.
Δε θεωρούσα πλέον τον εαυτό μου ως άτομο,
κάτι το οποίο ένας καλλιτέχνης πρέπει να είναι.
Επέλεξα αντ'αυτού να βυθίσω τον εαυτό μου μέσα σε μια κοινότητα πίστης...
ένα σώμα που μοιράζεται μια κοινή ιστορία...
κοινές αξίες και μια κοινή μνήμη...
στην οποία η τιμή εισόδου είναι η παράδοση του εαυτού.
Αυτό που έκανες, Μοτλ,
ήταν ότι μου επέστρεψες την ατομικότητά μου...
Την εναπόθεσες πίσω στα χέρια μου, σαν ένα ανεπιθύμητο δώρο.
Θεωρώ ότι όλα τα χρέη πληρώθηκαν σήμερα.
Με απελευθέρωσες και, γι’αυτό, σε ευχαριστώ.
Όμως, μέσα απ'τα βάθη της ψυχής μου, πρέπει να σου ζητήσω να μη με ξαναβρείς.
Πρέπει να με θεωρείς τώρα ως νεκρό και να ενεργείς αναλόγως.
Είθε ο Θεός να ευλογεί εσένα και την οικογένειά σου
και να σας έχει πάντα δίπλα του.
Ο στοργικός αδερφός σου, Ντόβιντολ.
Άσ'τον να φύγει, Μάρτιν.
Πως μπορώ, να τον θεωρώ νεκρό, όταν ξέρω ότι δεν είναι;
Σου έδωσε την άδεια.
Ίσως να είναι το μόνο μη εγωιστικό πράγμα που έχει κάνει ποτέ του.
Ποια είναι εκείνη η προσευχή που λένε οι Εβραίοι για τους νεκρούς;
Λοιπόν, πες αυτήν.
Δεν μπορώ. Δεν είμαι Εβραίος, δεν είμαι αδερφός του και ξέρω ότι δεν είναι νεκρός.
Εκείνη τη μέρα, που δεν εμφανίστηκε...
όταν τον άφησες, μετά την πρόβα...
και κανείς δεν ήξερε που πήγαινε...
Σε μένα ήρθε.
Μαζί μου ήταν.
Είσαι καλύτερος άνθρωπος από εκείνον, Μάρτιν. Πάντα ήσουν.