ΑΝΤΡΕΪ ΡOΥMΠΛΙOΦ
Μέρος Α’
Αρκίπ, δώσε τη ζώνη.
Ορίστε.
Ανεβάστε το!
Θεέ μου, ας τα καταφέρουμε!
Γρήγορα! Λύστε το!
- Μια στιγμή, Αρκίπ! - Γρήγορα, Γεφίμ!
Εδώ είμαι...
Τώρα...
Κόψε το σκοινί, θείε!
Βάλ’το στο στόμα του!
Πετάω!
Γεφίμ, τι κάνεις;
Πετάω!
Αρκίπ! Πετάω!
Πιάστε με!
Θεέ μου! Τι είν’αυτό;
Αρκίπουσκα!
ΓΕΛΩΤOΠOΙOΣ
Η Mόσχα, όπως φαίνεται, είναι γεμάτη ζωγράφους.
Mην ανησυχείς, θα βρούμε δουλειά.
Ναι, αλλά είναι ενοχλητικό που...
Αυτή η σημύδα, ας πούμε. Ποτέ δεν την πρόσεξες.
Αλλά, ξέρεις ότι δε θα την ξαναδείς...
Κοίτα την. Είναι πανέμορφη!
- Σίγουρα δέκα χρόνια. - Εννιά.
Εννιά για σένα. Εφτά για μένα.
Βρέχει! Ας καλυφθούμε εδώ.
Έλα, δεν είναι τίποτα.
Μια παρέα γελωτοποιών...
...πίνουν μπύρα και μέλι.
Είδαν έναν βογιάρο, στρεβλό Τάταρο.
Άρχισαν να διασκεδάζουν, να εγκωμιάζουν.
Τυχερός ο βογιάρος, με σπίτι γεμάτο.
Γυναίκα μ’όμορφο κορμί...
...που δεν το δείχνει σ’όλους.
Γυναίκα, άνοιξε, ο αφέντης έρχεται.
Κι ο βογιάρος, πλακατζής!
Εσείς, οι γελωτοποιοί, είστε όλοι μέθυσοι και κλέφτες.
Θα τις φάτε, είναι βέβαιο...
...στη βρώμα θα πεθάνετε.
Στην πυρά θα καείτε.
Και τον άρπαξαν...
...λίγο πάνω απ’το γόνατο.
O βογιάρος είχε μούσι.
Γρήγορα τον ξύρισαν.
Κακό να μην έχεις μούσι...
...όταν έχουν κι οι γυναίκες.
O βογιάρος κλαψουρίζει.
Μέχρι κι οι τράγοι έχουν μούσι!
Χτύπησε το παράθυρό του.
Κι εκείνη δεν τον γνώρισε!
Είδε μια μούρη καραφλή...
...χωρίς ούτε μια τρίχα!
Του’δωσε μια τηγανιά...
...για να φέρεται καλά.
Τι ντροπή! Κάλυψε το πρόσωπό σου!
Βογιάρος δίχως μούσι!
Εκείνος το’βαλε στα πόδια.
Mα δεν πήγε μακριά.
Ένας παπάς τον πήρε για γυναίκα...
...και τον έσυρε στους θάμνους.
Αν του βγάλουν το παντελόνι...
...μπρος και πίσω, είναι ίδιος!
Και πού είναι το μούτρο μου;
Βρέχει πολύ. Να περιμένουμε εδώ;
Ελάτε μέσα.
- Θέλετε μπύρα; - Κοίτα, μούσκεμα είναι.
- Ευχαριστούμε, δεν πίνουμε. - "Ούτε πάμε με γυναίκες".
O παπάς είναι του Θεού, ο γελωτοποιός του Διαβόλου.
Η γυναίκα μου, ίσως, κι αυτή... στους θάμνους;
Η γυναίκα σου... μπροστά απ’όλες.
Έτσι κι αλλιώς, μπροστά απ’όλες!
Έλα εδώ!
- Πού ήσουν; - Πήγα μια βόλτα.
Πάμε;
Ντανίλα, η βροχή σταμάτησε. Πάμε.
O Θεός μαζί σας.
ΘΕOΦΑΝΗΣ O ΕΛΛΗΝΑΣ
Έλεος! Είμαι αθώος!
Μήπως είναι αθώος;
Mε συκοφάντησαν!
Είναι κανείς εδώ;
- Ήρθες να δεις; - Ναι, για να δω.
Κοίτα, πριν βάλουμε λάδι.
Εσύ είσαι ο Έλληνας, ο Θεοφάνης;
Ναι. Τι με κοιτάς; Εκεί να κοιτάς.
Από πού είσαι;
Απ’το μοναστήρι Ανδρόνικοφ.
Τότε θα’σαι ο Αντρέι Ρουμπλιόφ.
Όχι.
Γιατί άκουσα ότι όλοι επαινούν τον Ρουμπλιόφ.
Είναι καλός ζωγράφος.
Αλλά αυτό, δε μπορεί να το κάνει.
Τα χρώματα είναι πολύ απαλά...
Θεέ μου! Mα, αφού είναι τόσο απλό...
Γιατί σταμάτησες τον έπαινο; Μίλα.
Δε μπορώ να το εκφράσω με λόγια.
O Κοστετσένσκι ορθά είπε...
"Μπαίνεις στην καρδιά..."
"...αν το περιγράψεις αληθινά".
Κι ο Αντρέι... Μπορώ να του το πω κατάμουτρα.
Είναι σαν αδελφός μου.
Τον επαινούν, ναι.
Βάζει το χρώμα σε λεπτό στρώμα, με πολλή τέχνη.
Αλλά, κάτι λείπει.
Λείπει ο φόβος κι η πίστη!
Η πίστη βγαίνει απ’την καρδιά μας.
Κι η απλότητα.
Θυμήσου τι είπε ο Επιφάνιος...
...για την αρετή του Σέργιου.
"Απλότητα χωρίς στολίδια".
Αυτό είναι. Είναι ιερό.
Απλότητα χωρίς στολίδια.
Καλά ειπωμένο.
Είσαι πολύ έξυπνος.
Αλλά τι βγάζεις μ’αυτό;
Ίσως είναι καλύτερα...
...ν’ακολουθήσεις την κλίση σου.
Η πολλή σοφία φέρνει πολλή θλίψη.
Όταν αυξάνει η γνώση, αυξάνει ο πόνος.
Πού είναι το λάδι; Ποιον πρέπει να δείρω;
Πού πήγαν όλοι;
Λένε ότι τελειώνεις γρήγορα.
Μόνο έτσι μπορώ. Βαριέμαι γρήγορα.
Κάποτε άργησα και τα παράτησα.
Τα πέταξες;
Στράγγιζα λάχανο μ’αυτό.
Το βαρέθηκα!
Κανένας μαθητής μου δεν είναι καλός!
Ούτε να διαβάζουν δεν ξέρουν!
Θα γίνεις βοηθός μου;
Μη με κοροϊδεύεις.
Δε σε κοροϊδεύω.
Δεν έχω βοηθό για τη Μητρόπολη της Μόσχας.
Η σκαλωσιά είναι ήδη έτοιμη.
Δε νομίζω ότι μπορώ.
Θα στα εξηγήσω όλα εγώ. Έχεις ζωγραφίσει ποτέ, σε γύψο;
Ακόμα κι οι δικοί μου...
...ξέρουν από πινέλα!
Είπα "όχι". Ας μην το συζητάμε.
Όπως θέλεις.
Μη μετανιώσεις μετά. Δεν ξεχνώ εύκολα!
Μπορεί να μετανιώσω, αλλά κάνεις λάθος.
Ήρθε ένας φτωχός μοναχός...
...και μιλούσατε για βιβλία.
Αποφάσισες να του κάνεις μια χάρη.
Δεν έχω αγγίξει βιβλίο για τρία χρόνια.
Και δε θέλω. Έχω πάρει άλλον δρόμο πια.
- Θα πεθάνω σύντομα. - Mην το λες αυτό!
Θα πεθάνω. Προχτές είδα έναν άγγελο.
"Έλα μαζί μου", είπε.
Κι εγώ του είπα: "Θα πεθάνω και χωρίς τη βοήθειά σου".
Δε θ’αλλάξεις γνώμη;
Εντάξει. Αλλά μ’έναν όρο.
Λεφτά θες; Θα τα μοιραστούμε.
Όχι, θα δουλέψω δωρεάν.
Αλλά μόνο αν έρθεις να με βρεις στο μοναστήρι...
...και μπροστά σ’όλους, ενώπιον του ηγουμένου...
...ζητήσεις τη βοήθειά μου.
Ενώπιον όλων των μοναχών και του Ρουμπλιόφ.
Τότε θα γίνω σκλάβος σου...
...μέχρι να πεθάνω.
- Πώς σε λένε; - Κύριλλο.
Ορθόδοξοι! Χριστιανοί!
Πόσο ακόμα, θα τον βασανίζετε τον κακούργο;
Δεν τελειώνετε;
Είστε όλοι αμαρτωλοί, αλλά κρίνετε!
Δε φοβάστε τον Θεό;
O Πρίγκηπας διατάζει να’ρθεις στη Μόσχα.
Για τη εικονογράφηση της Μητρόπολης...
...μαζί με τον Θεοφάνη.
Είναι στ’αλήθεια ο Αντρέι Ρουμπλιόφ;
Ναι, είναι. Κι εγώ είμαι ο Κύριλλος.
O Θεοφάνης σού λέει να πας στη Μόσχα.
Θέλει να σε δει.
Ευχαριστώ τον Θεοφάνη.
Πες του...
...ότι θα’ρθω.
Το κεφάλι μου πάει να σπάσει!
Φέρ’το εδώ.
Πάρε όσους βοηθούς θέλεις.
Αύριο να’σαι στη Μόσχα.
Υπάρχει κανάς σιδεράς κοντά;
Ναι, δίπλα στο παρεκκλήσι.
Αντίο, άνθρωποι του Θεού!
Mπορούμε να φύγουμε σήμερα, Ντανίλα.
Ας μαζέψουμε τα πράγματά μας.
Πριν αλλάξει γνώμη ο Θεοφάνης.
- Εγώ δε φεύγω. - Τι εννοείς;
- Τι θα κάνω χωρίς εσένα; - Κάνε ό,τι θες.
Μα, θα πηγαίναμε μαζί.
Μη με σκέφτεσαι εμένα. Δε με κάλεσαν.
Δεν μπορώ να πάω χωρίς εσένα.
Μπορείς! Δέχτηκες χωρίς να με ρωτήσεις.
Συμφώνησες αμέσως.
Δεν πειράζει, όμως.
Ούτε ο πρώτος, ούτε ο τελευταίος.
Έχω πολλή δουλειά, ακόμα και χωρίς εσένα.
Πολύ καλά, λοιπόν!
Φόμα, Αλεξέι! Ελάτε!
Πιοτρ, ετοιμάσου!
Χαίρε, νέε, στη νιότη σου...
...κι ας χαρεί η καρδιά σου τις μέρες της νιότης σου.
Κάνε ό,τι ποθεί η καρδιά σου.
Αλλά να ξέρεις ότι για όλα...
...θα κριθείς απ’τον Θεό.
Θυμήσου τον Δημιουργό σου...
...όταν οι κακές μέρες δεν έρχονται...
...όταν θα πεις...
...δε βρίσκω πια, ευχαρίστηση.
Όταν θα σπάσει το ασημένιο σκοινί...
...και το χρυσό δοχείο...
...όταν θα σπάσει η στάμνα...
...όταν θα σπάσει ο τροχός...
...τότε θα γυρίσει το χώμα στη Γη...
...και το πνεύμα θα γυρίσει στον Θεό.
Ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης!
Είδες τον πατέρα Νικόδημο;
Πού πήγε τόσο νωρίς;
Πήρε τα γάντια μου κι εξαφανίστηκε.
Πρέπει να φέρω ξύλα για τη φωτιά.
Γιατί κρατάς δαδί; Ξημέρωσε.
Τάισες τον σκύλο μου;
Δε μου το ζήτησες.
Τι συμβαίνει;
Πήγαινε...
Ξέχασες κάτι;
Ήρθα να σ’αποχαιρετήσω.
Μ’αποχαιρέτησες ήδη.
Ήρθα, αλλά...
Ένιωθα ήδη άσχημα.
Κι ο διάβολος έσπειρε την διχόνοια ανάμεσά μας.
Δε μπορώ να φύγω έτσι. Θέλω να εξομολογηθώ.
Θα μ’ακούσεις;
Δε θα μπορέσω να κάνω τίποτα.
Ζήσαμε στο ίδιο κελί για χρόνια.
Μόνο εσένα έχω.
Βλέπω τον κόσμο με τα μάτια σου.
Ακούω με τ’αφτιά σου.
Mε την καρδιά σου...
Χαίρομαι για σένα, χαζέ!
Δεν ξέρεις πόσο χαίρομαι.
Πήγαινε στη Mόσχα. Θα’μαι περήφανος για σένα.
O διάβολος ξεγέλασε και μένα χτες.
Συγχώρεσέ με.
Θα γυρίσω, Ντανίλα.
Πού πας; Κι ο εσπερινός;
Κάν’τον χωρίς εμένα.
Τι έχεις, Κύριλλε;
Βαρέθηκα τα ψέματα! Θα βγω στον κόσμο.
Γιατί αφήσαμε την Αγία Τριάδα;
Γιατί δεν το λέτε;
Oι αδελφοί βάζουν το συμφέρον πάνω απ’την πίστη.
Πιστεύαμε ότι θα υπηρετούσαμε τον Θεό, με την πίστη και τα έργα μας...
...όμως, τι κάνουμε;
Το μοναστήρι μοιάζει με παζάρι!
Πόσο πλήρωσες για να χειροτονηθείς; Είκοσι ψυχές;
Κι εσύ έκανες παζάρια με τον ηγούμενο.
Για ένα ή δυο λιβάδια...
...ήθελες την αιώνια γαλήνη!
Το ξέρετε και δε λέτε τίποτα!
Κάνετε πως δε βλέπετε!
Ίσως κι εγώ να σιωπούσα και ν’άντεχα αυτή την αηδία...
...αν είχα ταλέντο...
...ή αν είχα έστω και λίγη ικανότητα να ζωγραφίζω εικόνες.
Αλλά δεν έχω ταλέντο, δόξα τω Θεώ!
Χαίρομαι που δεν έχω...
...γιατί έτσι είμαι αγνός μπροστά στον Θεό!
Και κάτι ακόμα, αδελφοί!
Τι μας λες που δεν ξέρουμε ήδη;
Ξέρεις τι παθαίνουν οι όμοιοί σου;
Mα αφού εγώ πραγματικά...
Φύγε από δω, οχιά!
Βλάσφημε!
Να λοιπόν, βλέπετε...
Άκου, Κύριλλε...
Κατά τη γραφή: "O Ιησούς μπήκε στον Ναό..."
"...κι έδιωξε τους εμπόρους..."
"...και γκρέμισε τα τραπέζια των τοκογλύφων".
Και τους είπε...
"O Οίκος Μου είναι οίκος προσευχής..."
"...και εσείς τον κάνατε άντρο κλεφτών".
ΤΑ ΠΑΘΗ ΤOΥ ΑΝΤΡΕΪ
Τρία χρόνια έπλενα τα πινέλα του Ντανίλα, μέχρι να μου εμπιστευθεί μια εικόνα.
Όχι να διορθώσω, μόνο να την καθαρίσω.
M’εμπιστεύεσαι;
Λες συνέχεια ψέματα!
Την άλλη φορά ήρθες με κολλημένο ράσο!
- Πού ήσουν; - Στο μελίσσι.
Είπες ότι πήγες στο μοναστήρι!
Κοίτα πώς είσαι!
Βάλε χώμα, αλλιώς θα πρηστείς.
Είναι ήδη αργά.
Όλο επινοείς ιστορίες!
Σκέφτομαι, μήπως έχεις καμιά αρρώστια;
Τι αρρώστια;
Αρρώστια είναι, παραδείγματος χάριν...
...όταν κάποιος λέει συνέχεια ψέματα!
Κοίτα, Φόμα!
- Πού να κοιτάξω; - Άσ’το, χαζέ.
Δεν μπορώ να καταλάβω, γιατί σε πήρα για βοηθό;
Άλλα λες τη μια μέρα, άλλα την άλλη!
Είπες στον Θεοφάνη ότι μου αρέσει το γαλάζιο.
Ήσουν αλλιώς τότε. Δεν έλεγες ψέματα.
Ξέρεις τι είπε ο Θεοφάνης;
Τι καλό έχει το γαλάζιο;
Και σ’αρέσει πολύ το φαΐ.
Πώς ζωγραφίζεις μετά;
Εσύ πώς σκέφτεσαι όταν γουργουρίζει η κοιλιά σου;
Mόνο αυτό ακούς!
Είσαι τυχερός. Όλα είναι απλά για σένα.
Mόνο με την προσευχή, η ψυχή μπορεί να διακρίνει τα αόρατα.
Τι είναι αυτό;
Άφησες τους Αποστόλους αριστερά;
Έβγαλες την κόλλα απ’τη φωτιά;
Την έβγαλες;
Του αρέσει το γαλάζιο!
Έπρεπε να τον δέρνουν κάθε Σάββατο!
Πού τα’δες όλ’αυτά...
...όταν όλοι θέλουν να σώσουν το τομάρι τους;
Κι οι γυναίκες της Mόσχας έδωσαν τα μαλλιά τους για λύτρα.
Προτίμησαν να μείνουν φαλακρές, απ’το να βασανιστούν.
Τι σχέση έχει μ’αυτό η ανιδιοτέλεια;
Μη το λες αυτό.
Oι γυναίκες στη Ρωσία ήταν πάντα καταπιεσμένες.
Δεν εννοώ αυτό...
Πες μου ειλικρινά. Είναι ο λαός μας αδαής, ή όχι;
Δε σ’ακούω!
Ναι, είναι! Mα, ποιος φταίει;
Η ανοησία τους φταίει!
Αμάρτησες ποτέ, επειδή ήσουν αδαής;
Ναι, κι εγώ το ίδιο! Θεέ μου, συγχώρεσε τα πάθη μας!
Η Ημέρα της Κρίσεως πλησιάζει. Θα καούμε!
Να θυμάσαι τα λόγια μου, θα’ναι κόλαση!
Θ’αρχίσουν όλοι να ρίχνουν ο ένας στον άλλο τις αμαρτίες τους...
...για να δικαιολογηθούν ενώπιον του Παντοκράτορα.
Πώς ζωγραφίζεις με τέτοιες σκέψεις;
Δέχεσαι τον έπαινο.
Θα’χα γίνει ερημίτης, καιρό πριν.
Υπηρετώ τον Θεό, όχι τους ανθρώπους.
Σήμερα επαινούν, αύριο κατακρίνουν,
Μεθαύριο θα σε ξεχάσουν και σένα και μένα. Όλα θα τα ξεχάσουν!
Όλα είναι μάταια!
Oι άνθρωποι πάντα έκαναν ανοησίες...
...και τώρα τις επαναλαμβάνουν.
Όλα κάνουν κύκλους.
Αν ξαναρχόταν ο Χριστός, πάλι θα Τον σταύρωναν!
Αν θυμάσαι μόνο το κακό...
...ποτέ δε θα’σαι ευτυχής ενώπιον του Θεού.
Τι λες;
Δεν πρέπει να ξεχνιούνται όλα.
Πώς να το πω...
Αν δεν ξέρεις, σώπα! Άκουσέ με!
Νομίζεις ότι να κάνεις το καλό, μόνο μόνος σου μπορείς;
Ξέχασες την Καινή Διαθήκη;
Ο Χριστός σε ναούς μάζευε τους ανθρώπους και τους δίδασκε.
Κι όμως, αυτοί μετά μαζεύτηκαν για να Τον σκοτώσουν.
"Σταυρώστε Τον!", φώναζαν.
Κι οι μαθητές; O Ιούδας τον πρόδωσε, ο Πέτρος τον αποκήρυξε.
Όλοι τον εγκατέλειψαν! Oι καλύτεροι!
Αλλά μετάνιωσαν!
Αυτό έγινε όταν ήταν ήδη αργά.
Βέβαια, οι άνθρωποι κάνουν και κακό. Είναι πικρή αλήθεια.
Θυμάσαι ποιος τον αγόρασε;
O λαός.
Oι Φαρισαίοι.
Δεν έβρισκαν μάρτυρες, όσο κι αν προσπαθούσαν.
Ποιος θα κατηγορούσε τον Αθώο;
Oι Φαρισαίοι στην απάτη ήταν ειδικοί, μορφωμένοι, πονηροί.
Μάθαιναν γραφή κι ανάγνωση...
...για να κερδίσουν δύναμη.
Οι άνθρωποι πρέπει να μην ξεχνούν ότι είναι άνθρωποι.
Ότι όλοι οι Ρώσοι έχουν μια πατρίδα.
Το κακό βρίσκεται παντού.
Πάντα κάποιοι είναι έτοιμοι να σε πουλήσουν για τριάντα αργύρια.
Κι οι Ρώσοι είναι άτυχοι.
Oι Τάταροι εισβάλουν, μετά πέφτει λιμός.
Αλλά, δουλεύουν.
Σηκώνουν τον σταυρό τους με αξιοπρέπεια.
Υπομένουν σιωπηλά.
Και προσεύχονται για δύναμη.
O Θεός συγχωρεί την άγνοιά τους;
Όποτε κάτι πάει στραβά...
...ή είσαι απελπισμένος...
...ξαφνικά βλέπεις κάποια μάτια...
...κι είναι σαν Θεία Κοινωνία.
Έτσι δεν είναι;
Έλεγες για τον Χριστό.
Ίσως σταυρώθηκε για έναν σκοπό...
...για να συμφιλιωθεί ο Θεός με τον άνθρωπο.
O Χριστός είναι παντοδύναμος.
O θάνατός Του ήταν προσχεδιασμένος.
Ήταν θέλημα Θεού.
Έπρεπε να προκαλέσει μίσος...
...προς όσους Τον αγαπούσαν.
Διότι Τον αγαπούσαν ως άνθρωπο.
Τους εγκατέλειψε οικειοθελώς...
...δείχνοντας σκληρότητα.
Καταλαβαίνεις τι λες;
Γι’αυτά τα λόγια, θα σε στείλουν στα βόρεια ν’ανακαινίζεις εικόνες.
Δεν έχω δίκιο;
Κι’εσύ πάντα λες ό,τι σκέφτεσαι.
Εγώ; Είμαι άνθρωπος κοσμικός, ελεύθερος.
ΓΙOΡΤΗ
Σεργκέι, έλα δω!
Έρχομαι! Βάλ’τη φωτιά!
Φόμα, πάμε για ξύλα.
O Πέτρος δεν είδε, ούτε της Ανάληψης...
...ούτε τον καθεδρικό του Αγίου Δημητρίου.
Δεν πειράζει.
Θα δει τι είναι σωστό.
Δε θα τελειώσουμε τις τοιχογραφίες πριν πιάσουν τα κρύα.
Σε λίγο είναι Ιούνιος.
Τι είν’αυτό;
Περίμενε. Τ’ακούς;
- Αηδόνι. - Τίποτα άλλο;
Το βλέπεις;
- Τι είναι; - Πάμε!
Μαγεία!
Αντρέι, πού πας;
- Έλα δω. - Περίμενε.
Σε είδα, μαύρο σκουλήκι!
Αυτοί θέλουν να τα ξέρουν όλα.
Αφήστε με!
Θα σ’αφήσουμε το πρωί.
Mε μια πέτρα στον λαιμό, για να φτάσεις εύκολα στον προορισμό σου.
Θα πέσει φωτιά να σας κάψει!
Θα’ρθει η Ημέρα της Κρίσεως!
Θα σε βάλουμε στον σταυρό.
Σαν τον Χριστό.
Τι κάνετε;
Δε μπορείτε να το κάνετε! Είναι αμαρτία!
Τουλάχιστον, δέστε με με τα πόδια πάνω! Αδέλφια!
Αφήστε τον να κρέμεται.
Ας περάσει έτσι τη νύχτα.
Εδώ θα μείνει.
Γιατί ήθελες ανάποδα;
Θα’ταν χειρότερα.
Γιατί μάς καταράστηκες;
Είναι αμαρτία να κάνετε τέτοια πράγματα.
Απόψε είναι μια νύχτα αγάπης.
Είναι αμαρτία η αγάπη;
Αγάπη είναι αυτό;
Για να μη φέρεις φρουρούς ή καλόγερους.
Για να μη μας προσηλυτίσεις με το ζόρι.
Είναι δύσκολο να ζεις με τον φόβο.
Φοβάστε γιατί, ή δεν αγαπάτε...
...ή αγαπάτε σαν ζώα.
Η αγάπη είναι αδελφική.
Έχει σημασία; Αγάπη είναι.
Εμπρός, λύσε με.
Πού ήσουν;
Το δάσος είναι αδιαπέραστο εδώ.
Αλλά οι ντόπιοι έχουν συνηθίσει.
Όλα μια συνήθεια είναι.
Oι γέροι δε σκέφτονται τίποτα.
Κάθε μέρα περνάει χωρίς σκέψη.
Είναι παρήγορο γι’αυτούς.
Μέρα-νύχτα, χωρίς τέλος.
Κοίτα πώς είσαι!
Όλο γρατζουνιές!
Δε ντρέπεσαι να εμφανίζεσαι έτσι;
- Δε μπορούσες να γυρίσεις νωρίτερα; - Δεν μπορούσα.
Δική σου είναι η αμαρτία.
Αρπάξτε την! Τη γυναίκα, κρατάτε την!
- Κράτα τον! - Κράτα την!
Τρέξε, Mάρθα!
Τρεις άντρες δεν καταφέρνετε έναν βρωμιάρη;
Γιατί το κάνουν αυτό;
Γιατί δεν πιστεύουν στον Θεό. Ειδωλολάτρες!
Mην κοιτάς, Σεργκέι! Δεν είναι για σένα!
Θα ζούμε όπως θέλουμε!
Εμπρός! Όχι κόλπα!
Βοήθεια, Φιοντόρ!
Τι έχετε πάθει;
Δεν καταφέρνετε μια γυναίκα;
Πού πας; Θα πνιγείς!
Mάρθα, πιο γρήγορα!
Η ΥΣΤΑΤΗ ΚΡΙΣΗ
- Φομά! - Τι θέλεις;
Να πάω για κολύμπι;
- Ξέχνα το. - Ζεσταίνομαι!
Άσ’τα ψέματα.
Άσ’τον να πάει.
Θα κάτσει στο νερό. Ιδέα του είναι!
Εγώ είπα πρώτος ότι κάνει ζέστη και όχι ο Σεργκέι.
Φτάνει! Πήγαινε, αν θες!
Εμπρός! Τι κάθεσαι; Πήγαινε!
- Που είναι ο Αντρέι; - Βγήκε.
Κάτι συνέβη... Τέτοιο πράγμα..
Mόνο...
Πέρασα απ’του επισκόπου και γινόταν μεγάλη φασαρία.
O επίσκοπος με το εσώρουχο, κατακόκκινος έτρεχε.
"Δεν αντέχω άλλο!", έλεγε.
Για σας μιλούσε.
Δυο μήνες είναι όλα έτοιμα...
...και δεν κάνουν τίποτα!
"Τόσα λεφτά ζήτησαν και χασομερούν!"
- Αλήθεια, τόσα πολλά ζητήσατε; - Μα, τι λες!
"Εμένα δε με νοιάζει!", είπε.
"Ας είναι ο Δανιήλ, ή ο Ρουμπλιόφ! Το ίδιο κάνει!"
"Τι συμβαίνει;", ρώτησε. Και με κοίταξε αγριεμένος.
"Και τι δηλαδή;", λέει, "Τι με νοιάζει αν είναι ο Ρουμπλιόφ;"
"Θέλω την εκκλησία έτοιμη!"
Παραπονέθηκε στον Πρίγκηπα.
Έστειλε μήνυμα. Να το ξέρετε.
Αλήθεια, δεν έχετε αρχίσει ακόμα;
Καλύτερα ν’αρχίσετε, αλλιώς...
- Που είναι ο Αντρέι; - Πάλι κάπου πήγε.
Δε μπορείτε ν’αρχίσετε χωρίς αυτόν;
Τι γελάς; Είστε πολλοί.
Αφού δεν αποφάσισε ακόμα, εσείς φτάνετε.
Δυο μυαλά είναι καλύτερα από ένα.
Αχ, Αντρέι, Αντρέι!
Εστειλαν παράπονα στον Πρίγκηπα.
Πες "ναι" ή "όχι".
Ναι ή όχι.
Δεν αποφασίσαμε στη Mόσχα;
Συμφωνήσαμε τα πάντα.
O ίδιος ο Πρίγκηπας, τα ενέκρινε.
Τι δεν καταλαβαίνεις, τότε;
Τι φωνάζαμε δυο μήνες;
Μήπως έχω γεράσει; Μήπως τα’χασα;
Η "Ύστατη Κρίση". Ζωγράφισέ την.
Ν’αρνηθούμε καλύτερα;
Τι λες, ν’αρνηθούμε; Να επιστρέψουμε και, τέλος.
Πώς θα τους κοιτάξω στα μάτια;
Χάνουμε χρόνο! O καιρός ζέστανε.
Θα’χαμε τελειώσει τον θόλο! Και τις κολώνες.
Και θα’ταν πανέμορφος!
Θα ζωγραφίζαμε και τους αμαρτωλούς στα καζάνια...
...κι όλοι θ’ανατρίχιαζαν.
Σκέφτηκα να ζωγραφίζω τον διάβολο, να βγάζει καπνούς απ’τη μύτη...
Δεν είναι ο καπνός το θέμα.
- Ποιο είναι; - Δεν ξέρω.
- Κοίτα με στα μάτια. - Δε μπορώ!
Δε μπορώ να το ζωγραφίσω αυτό!
Δε θέλω να φοβίζω τους ανθρώπους! Το απεχθάνομαι. Καταλαβαίνεις;
Mη ξεχνάς! Η "Ύστατη Κρίση" είναι!
Δεν το επινόησα εγώ!
Δε μπορώ!
Γιατί δεν το’πες στη Mόσχα;
Δεν έπρεπε να δεχτούμε.
Δεν είναι σωστό.
Τέτοιος είμαι! Όπως φαίνεται, δε μου καλλιέργησες την αγνότητα.
Φεύγω, σ’αφήνω. Δεν είναι για μένα αυτή η δουλειά.
Σ’ευχαριστώ για όλα.
Μου έμαθες κάτι κι αυτό φτάνει. Πάω να δουλέψω.
Mε κάλεσαν να ζωγραφίσω στο Παφνούτιεφ.
Κάτι είναι κι αυτό.
Θα ζωγραφίσω την "Ύστατη Κρίση"!
Θα’ρθει κανείς μαζί μου;
Εντάξει, μείνετε. Αλλά μην το μετανιώσετε μετά.
Κι αν μιλώ τη γλώσσα των ανθρώπων και των αγγέλων...
...χωρίς αγάπη είμαι ένα τίποτα.
Κι αν έχω το χάρισμα της προφητείας...
...κι αν έχω τόσες γνώσεις και όλη την πίστη...
...ώστε να κινώ βουνά...
...χωρίς αγάπη, είμαι ένα τίποτα.
Κι αν δώσω ό,τι έχω...
...όμως, αγάπη αν δεν έχω...
...δεν έχω απ’αυτό κανένα όφελος!
Η αγάπη υποφέρει και είναι σπλαχνική.
Η αγάπη δε ζηλεύει, δεν επιδεικνύεται.
Δε φέρεται αναξιοπρεπώς.
Δεν έχει εγωισμό, δε σκέφτεται το κακό...
Δε χαίρεται με την αδικία...
...αλλά με την αλήθεια.
Υπομένει, σ’όλα πιστεύει, όλο ελπίζει, όλα τ’αντέχει!
Δεν αποτυγχάνει ποτέ.
Oι προφητείες θα σταματήσουν...
...και οι γλώσσες θα σιωπήσουν, και οι γνώσεις θα καταργηθούν...
...γιατί εν μέρει ξέρουμε...
Είναι καλό, Υψηλοτάτη;
Είναι αμαρτία να χύνεις το γάλα.
Γιατί;
Γιατί έτσι. Σκούπισέ με.
Θα στεγνώσει μόνο του.
Πάμε βόλτα στο ποτάμι.
Άσε με, Στεπάν! Θα σε στείλω στον στάβλο!
Τι λες; Σ’αρέσει;
Είναι υπέροχο. Ελαφρύ κι όμορφο.
Ελαφρύ...
Πάρ’την. Οι νταντάδες την κακόμαθαν.
Καλύτερα από εμάς, κανείς δε θα σου’χτιζε τέτοιο μέγαρο.
Ποιος θα το διακοσμούσε καλύτερα;
Μόνο ο Mίτια μπορεί. Χωρίς σημάδι σκαλίζει...
...όπως το πουλί κελαηδά. Κοίτα!
Είναι σαν πουλί, μα...
Εγώ και σε στάβλο μπορώ να κοιμηθώ, μα εσύ είσαι Πρίγκηπας.
Δε σ’αρέσει;
Όλα πρέπει να ξαναβαφτούν.
Να γίνουν πιο ζωηρά.
Σαράντα χρόνια κάνω αυτή τη δουλειά!
Η ουσία δεν είναι η ικανότητα, μ’αυτήν πρέπει να δοξάσεις τον πρίγκηπα.
Δε θα ξαναφτιάξουμε τίποτα.
Είναι ώρα να φύγουμε. Mας προσέλαβαν αλλού.
Mας περιμένουν στο Ζβενιγκόροντ.
Που;
Στου αδελφού σου. Πήγαν ήδη την πέτρα.
Πολύ ωραία πέτρα. Πιο λευκή απ’αυτήν.
Τα συμφωνήσαμε το Πάσχα.
"Κάντε ό,τι θέλετε", είπε...
"...μόνο να χτίσετε ένα αρχοντόσπιτο, το καλύτερο που μπορεί να υπάρξει".
Ας πάμε στο Ζβενιγκόροντ.
O πρίγκηπας ήταν ακίνητος.
Oταν είπα για το Ζβενιγκόροντ;
Έφριξε!
Φοβάται ότι ο αδελφός του θα τον ξεπεράσει.
- Ποιος το σκάλισε αυτό; - Εγώ.
Γιατί δεν το’βαλες στον τοίχο;
Δεν πέτυχε.
- Ωραίο. - Διαλύθηκε.
Του είπα να μην κάνει οικονομία στην πέτρα.
Τώρα το μετανιώνει. Όταν άκουσε για το Ζβενιγκόροντ.
Κουνηθείτε!
O Στεπάν;
Πού πήγε ο Στεπάν;
Mάλλον στο Ζβενιγκόροντ.
Εντάξει.
Τα χέρια μου είναι βρώμικα.
Θα χτίσουμε μέγαρο στον μικρό αδελφό του.
- Έχει καλύτερη πέτρα; - Πολύ καλύτερη.
O Στεπάν! Τι κάνει εδώ;
Περίμενε, γέρο!
Βοήθησέ τον! Κρύψ’τον στους θάμνους!
Πού είναι το μαστίγιο;
- Mικόλα! - Mίτια!
Είδες κανείς το μαστίγιο;
Να πάρει! Το έχασα!
Είδες το μαστίγιό μου;
Σεργκέι, διάβασε απ’τη Βίβλο.
- Από πού; - Απ’όπου θες.
"Αδελφοί, να με θυμάστε σε όλα..."
"...και ν’ακολουθείτε ό,τι είπα".
"Να ξέρετε ότι..."
"...η κεφαλή κάθε άνδρα είναι ο Χριστός..."
"...κάθε γυναίκας, ο άνδρας, και του Χριστού, ο Θεός".
"Όποιος προσεύχεται με καλυμμένο κεφάλι..."
"...ατιμάζει το κεφάλι του".
"Η γυναίκα που προσεύχεται με ακάλυπτο κεφάλι..."
"...ατιμάζει το κεφάλι της..."
"...σαν να’ταν ξυρισμένη".
"Ακάλυπτη γυναίκα, ας είναι και ξυρισμένη".
"Αλλιώς, ας είναι καλυμμένη".
"O άνδρας δεν καλύπτει το κεφάλι..."
"...διότι είναι καθ’ομοίωση του Θεού".
"Η γυναίκα είναι η δόξα του άνδρα".
"Η γυναίκα ανήκει στον άνδρα".
"Η γυναίκα πλάστηκε για τον άνδρα".
"Γι’αυτό η γυναίκα πρέπει..."
"...να’χει δύναμη στην κεφαλή".
"Όμως, δε ζει άνδρας χωρίς..."
"...γυναίκα, ούτε τ’αντίθετο".
"Κι ο άνδρας ανήκει στη γυναίκα..."
"...κι όλα είναι του Θεού".
"Είναι σωστό μια γυναίκα..."
"...να προσεύχεται ακάλυπτη;"
"Δε σας διδάσκει η φύση..."
"...ότι είναι ντροπή για τον άνδρα τα μακριά μαλλιά;"
"Αλλά για τη γυναίκα είναι δόξα..."
"...διότι τα μαλλιά..."
Γιατί σταμάτησες; Συνέχισε.
"Τα μαλλιά της δόθηκαν για..."
Ντανίλα, άκου!
Είναι η γιορτή, Ντανίλα!
Δεν είναι αμαρτωλή, έτσι;
Πώς να’ναι αμαρτωλή, έστω και χωρίς μαντήλι;
Σπουδαία αμαρτωλή!
Άσ’τον ήσυχο να μετανοήσει.
Μέρος δεύτερον
ΕΠΙΔΡOMΗ
Πρίγκηπα, έρχονται οι Τάταροι!
Κάλεσέ τους όλους!
Έι, πρίγκηπα!
Τι γίνεται; Που’ναι το πέρασμα;
Πλημμύρισε.
Πιο μακριά! Ακολουθήστε μας!
Θέλαμε να φύγουμε. Σε περιμέναμε χτες.
Συνάντησα μια μικρή πόλη. Δεν ήθελα να την παρακάμψω.
Δεν μπόρεσα να κρατηθώ. Λυπάμαι που άργησα.
Δεν πειράζει. Κράτα αριστερά, είναι ρηχά εδώ.
Δε θα με κοροϊδέψετε, ε;
Γιατί το λες αυτό;
O Πρίγκηπας βρίσκεται στη Λιθουανία.
Η πόλη είναι πίσω απ’το δάσος.
O Πρίγκηπας έχει έναν μικρό γιο, λένε...
...κι εσύ θες το στέμμα του.
Αυτό θα το δούμε.
Oπως βλέπω, θέλεις πολύ τον θρόνο. Το καταλαβαίνω.
Πού πας;
Αριστερά, σου είπα!
Κράτα!
Mη μένεις πίσω, πρίγκηπα!
Δεν τον αγαπάς τον αδελφό σου.
Τέτοια είναι η μοίρα μας.
Πότε συμφιλιωθήκατε τελευταία;
Εγώ δεν συμφιλιώθηκα.
O μητροπολίτης μάς έβαλε να ορκιστούμε...
...ότι θα ζήσουμε σε ειρήνη και ομόνοια.
Έρχεται ο Πρίγκηπας.
Ώστε ήρθε ο αδελφός μου.
Το Βλαντιμίρ είναι όμορφο, έτσι;
Δεν είναι μικρή πόλη.
Πάμε!
Mην καθυστερείτε! Βάσκα, κουνήσου!
Ακολουθήστε τον πρίγκηπα!
Εμπρός, επίθεση! Προς την πύλη!
Τάταροι!
Τρέξτε!
Κράτα τον, Φόμα!
Τι κάνετε, αδελφοί; Είμαστε Ρώσοι, όπως εσείς...
Θα σου δείξω εγώ, κάθαρμα!
Πιάστε τον!
Ηλίθιε! Τρέχα!
Κουφός είσαι; Τροχάδην!
Πού είμαστε; Δεν είναι κανείς.
Σκόρπισαν όλοι.
Η σκύλα μεγάλωσε. Δε μ’αναγνώρισε.
Καλέ μου άνθρωπε, άσε με!
Αφήστε με!
Τι λες, πρίγκηπα...
Δε λυπάσαι τη μητρόπολη;
Τη μάνα σας! Κλέφτες!
Καθάρματα! Οχιές!
Ποια είναι αυτή η γυναίκα;
Δεν είναι γυναίκα. Είναι η Παρθένος Mαρία.
Είναι η Γέννηση του Χριστού.
Και στο κουτί;
O Χριστός, ο Υιός Της.
Και πώς γίνεται να’ναι παρθένα;
Παράξενα πράγματα συμβαίνουν στη Ρωσία!
Ενδιαφέρον!
Πονάω! Θεέ μου, πονάω!
Καίγομαι!
Δεν ξέρω πού είναι το χρυσάφι.
Θα το’κλεψαν οι Τάταροι!
Είστε όλοι κλέφτες!
Ρώτα τους δικούς σου! Εμπρός!
- Μίλησε; - Δεν είπε τίποτα ακόμα.
Περίμενε, ακούστε με...
Κοιτάξτε πώς βασανίζουν έναν Ρώσο, έναν ορθόδοξο...
...έναν αθώο άνθρωπο, αυτοί οι κλέφτες!
Κοίτα, Ιούδα, τατάρικο μούτρο!
Ψεύτη! Είμαι Ρώσος!
Σ’αναγνώρισα! Μοιάζεις στον αδελφό σου!
Πρόδωσες τη Ρωσία!
Καίγομαι!
Δε σας λέω τίποτα...
Να θυμάσαι τα λόγια μου, ποτέ δε θα πατήσει...
...πόδι Τατάρων σε ρωσική γη!
Mα τω Θεώ, ποτέ!
Να φιλήσω σταυρό... Δώσε Σταυρό σ’έναν ορθόδοξο!
Τώρα θα πάρεις τον σταυρό σου.
O Θεός θα με συγχωρέσει.
Είναι ελεήμων!
Κύριε, συγχώρεσέ με!
Κι εσείς όλοι θα καείτε!
Θα τα ξαναχτίσουμε όλα απ’την αρχή!
Θα καείτε στην κόλαση!
Θεέ μου... τι κάνετε;
Γιατί;...
Οχιές!
Θεοφάνη, είσαι νεκρός;
Ονειρεύτηκα...
...ότι κρεμόσουν απ’το παράθυρο...
...και μου κουνούσες το δάχτυλο!
Κι εγώ ήμουν σ’ένα άλογο...
...και δυο άγριοι μου έστριβαν τον λαιμό!
Χτυπούσες το παράθυρο με το δάχτυλό.
- Κι εγώ σου φώναζα... - Τι φώναζες;
Αυτά που γίνονται.
Σκοτώνουν, βιάζουν...
...λεηλατούν τις εκκλησίες με τους Τάταρους.
Κι εσύ μου έλεγες...
Νιώθω χειρότερα από σένα.
Είσαι νεκρός, ενώ εγώ...
Είμαι νεκρός. Και λοιπόν;
Δεν εννοώ αυτό! Τη μισή μου ζωή την πέρασα τυφλός!
Τη μισή μου ζωή!
Μέρα-νύχτα, δούλευα γι’αυτούς!
Αλλά δεν είναι άνθρωποι.
Έλεγες αλήθεια τότε.
Αλήθεια.
Δεν έχει σημασία.
Εσύ κάνεις λάθος τώρα. Εγώ έκανα λάθος τότε.
Δεν έχουμε την ίδια πίστη;
Την ίδια πατρίδα; Το ίδιο αίμα;
Ένας Τάταρος γέλασε μαζί μας.
Έτσι...
Φώναζε: "Και χωρίς εμάς, θα αλληλοφαγωθείτε!"
Τι ντροπή!
Τους σκότωσαν όλους.
Και τον Σεργιόκα μου.
Mια τέτοια μέρα τον βρήκα...
Mόνο εκείνη απέμεινε.
- Πρέπει να φύγω. - Περίμενε...
Mη φύγεις, σε παρακαλώ!
Δε νιώθεις άνετα μαζί μου; Εντάξει, δε θα...
Ας κάτσουμε να μιλήσουμε. Θα σου εξιστορήσω...
Τα ξέρω όλα.
Δε θα ξαναζωγραφίσω.
- Γιατί; - Κανείς δεν τα χρειάζεται αυτά.
Επειδή κάηκε μια εκκλησία;
Ξέρεις πόση απ’τη δουλειά μου κάηκε;
Στο Ψκοφ, στο Νόβγκοροντ...
Βαριά αμαρτία επωμίζεσαι.
Δε σου’πα το πιο σημαντικό.
Σκότωσα κάποιον.
Έναν Ρώσο.
Τον είδα να τη σέρνει...
Κοίτα... Κοίταξέ την!
Το κακό πήρε ανθρώπινη μορφή εξαιτίας μας!
Επιβουλευόμενος το κακό, επιβουλεύεσαι την ανθρώπινη σάρκα.
O Θεός θα σε συγχωρέσει, εσύ να μη συγχωρέσεις τον εαυτό σου.
Ζήσε μεταξύ της μεγάλης συγχώρεσης...
...και των τύψεών σου.
Και η αμαρτία σου... Θυμάσαι τι λένε οι Γραφές;
Κάνε το καλό. Ζήτα να κριθείς.
Υπερασπίσου τους αδύνατους.
"Ας σκεφτούμε μαζί..." λέει ο Κύριος...
"...κι αν οι αμαρτίες σου είναι κατακόκκινες..."
"...θα γίνουν λευκές σαν το χιόνι".
Δεν το ξέχασα, βλέπεις;
Ίσως νιώσεις και συ καλύτερα.
O Θεός είναι ελεήμων.
Θα πάρω όρκο σιωπής ενώπιον του Θεού.
Δεν έχω να πω τίποτα πια.
Αυτό δεν είναι το σωστό;
Δε μπορώ να σου δώσω συμβουλή.
Μήπως δεν πήγες στον Παράδεισο;
Θεέ μου...
Εκεί δεν είναι όλα, όπως τα φαντάζεσαι.
Η Ρωσία... Αυτή αντέχει τα πάντα.
Και θα συνεχίσει ν’αντέχει.
Πόσο ακόμη θα συνεχιστεί;
Δεν ξέρω. Για πάντα, υποθέτω.
Κι όμως, είναι όλα όμορφα!
Χιονίζει...
Τίποτα δεν είναι χειρότερο...
...απ’το χιόνι μέσα στον ναό, έτσι δεν είναι;
ΣΙΩΠΗ
Τα μήλα σάπισαν.
Δε θυμάμαι ποτέ τέτοιον λιμό.
Πεθαίνουμε λίγο-λίγο, συγχώρα μας, Θεέ μου.
Δεν έμεινε κανείς στην περιοχή.
Στα χωριά...
Όλοι έφυγαν.
Κι απ’το Σεμιόνοφκο, επίσης.
Πέρασα από κει το πρωί.
Στο Βλαντιμίρ έχουν τρία χρόνια να θερίσουν.
Όλοι έφυγαν.
Oι υπόλοιποι κυνηγούν ποντίκια.
Τι ψιθυρίζεις;
Κρύωσα το βράδυ στη λίμνη.
Πως έγινε αυτό;
M’έφτασαν οι λύκοι κι έτσι βούτηξα στη λίμνη.
Προσευχήθηκα να μην μπουν μέσα.
Έμεινα εκεί ως την αυγή.
Όταν βγήκα, ήμουν παγωμένος. Δεν έχω συνέλθει ακόμα.
- Είσαι απ’το Βλαντιμίρ; - Ναι.
Να κι άλλος από κει.
Δεν έχει πει λέξη απ’όταν ήρθε.
Πήρε όρκο σιωπής.
Αμάρτησε, τώρα μετανοεί.
Έφερε και μια μουγκή απ’το Βλάντιμιρ.
Σιωπούν μαζί.
Την έφερε εδώ...
...για να βλέπει συνεχώς την αμαρτία του.
Πραγματική αγιοσύνη!
Η ομάδα του Αντρέι;
Διαλύθηκε.
Άλλους τους σκότωσαν οι Τάταροι...
...άλλοι διασκορπίστηκαν.
O Ντανίλα; Ζει;
Πολλά λένε.
Πήγε βόρεια, ή πέθανε.
Εγκατέλειψε την τέχνη του;
Είσαι ο Κύριλλος;
Εσύ είσαι;
O Mεθόδιος έμπασε τους Τάταρους!
Είναι κακό να τρως βρώμικο κρέας.
Mη με διώχνεις! Δεν υπάρχει αλήθεια!
Δε μπορώ άλλο ν’αμαρτάνω κάθε μέρα!
Κι αλλιώς δε ζει κανείς!
Δέξου τη μετάνοιά μου, Πάτερ! Τα πόδια σου θα φιλώ!
Πάντα ήσουν καλός στα λόγια. Δε με συγκινείς.
Αν ήξερες...
...τι έχω περάσει, τι έχω υπομείνει...
...θα με συγχωρούσες!
Δεν είσαι ένοχος ενώπιον μου, είσαι ενώπιον του Θεού.
Μείνε εδώ. Και για την άφεση των αμαρτιών σου...
...ν’αντιγράψεις δεκαπέντε φορές τη Βίβλο.
Πάρε το κελί του πατέρα Νικόδημου.
Ευχαριστώ, Πάτερ! Ευχαριστώ, αδελφοί!
Τι ωραία που είναι!
Ευχαριστώ, Πάτερ μου!
Καλή Ρωσίδα!
Θες να γίνεις γυναίκα μου;
Έχω εφτά γυναίκες, μα καμιά Ρωσίδα.
Κάθε μέρα θα τρως κρέας αλόγου...
...θα φοράς χρυσάφια.
Χαμήλωσε το κεφάλι!
Η Ρωσίδα γυναίκα του Τάταρου, ποτέ δεν είναι βρώμικη!
Κοριτσάκι, έλα μαζί μας!
Δώσ’το χέρι σου!
Ακούς, Αντρέι;
Δε μ’αναγνωρίζεις;
Mην ανησυχείς. Θα την αφήσουν.
Δεν τολμούν ν’αγγίξουν χαζή.
ΚΑMΠΑΝΑ
Αυτό είναι το σπίτι του Νικόλα, του μεταλλοχύτη;
Ναι.
- Πατέρας σου είναι; - Ναι.
- Φώναξέ τον. - Δεν είναι εδώ.
Πού είναι;
Πέθανε.
Η πανούκλα τούς πήρε όλους: Τη μάνα, την αδερφή, τον πατέρα.
Δίπλα είναι το σπίτι του Γαβριήλ;
Κι αυτός πέθανε. Κι ο μαστρο-Κασιάν.
Τον Ιβάσκα τον πήραν. Mόνο ο Φιοντόρ έμεινε.
Πήγαινε σ’αυτόν, αλλά γρήγορα.
Είναι στο κρεβάτι, με τα μάτια κλειστά.
Θα πεθάνει από στιγμή σε στιγμή.
Δεν αντέχω άλλο! Πού θα ψάξουμε τώρα;
- Πάμε σπίτι. - Σήκω, είπα!
Σπίτι! Σ’αυτή την κατάσταση!
Δεν έμεινε κανείς να μας φτιάξει μια καμπάνα!
Πάρτε με μαζί σας!
Θα σας φτιάξω εγώ μια καμπάνα!
Τι ανοησίες λες;
Πήγαινέ με στον Πρίγκηπα.
Δε θα βρεις κανέναν. Είναι όλοι νεκροί.
Δε θα βρεις καλύτερον από μένα!
- Χάσου απ’τα μάτια μου! - Καλά. Εσύ χάνεις.
Ξέρω το μυστικό των καμπάνων.
Mα δε θα στο πω!
O πατέρας μου ήξερε το μυστικό.
Mου το’πε πριν πεθάνει.
Κανείς άλλος δεν το ξέρει! Mόνο εγώ! Εγώ!
O πατέρας μου, μου είπε το μυστικό...
- Να τον πάρουμε; - Βλακείες λέει.
Θες να μας γδάρει ο Πρίγκηπας;
- Λέει ψέματα! - Τόσο το χειρότερο γι’αυτόν.
Έλα εδώ!
Ανέβα.
- Κι η καλύβα μου; - Κάτσε ήσυχα.
Τον έπεισες, τελικά;
Που πάμε; Τι γυρεύουμε; Εδώ κοντά μπορούμε να σκάψουμε.
Εδώ να σκάψουμε;
Κι εδώ γίνεται, όμως καλύτερα πιο κοντά στο καμπαναριό...
...για να μην κουβαλούμε από τόσο μακριά.
Μπορούμε να σκάψουμε εδώ.
Έλα, βάλε σημάδι.
Ας σκάψουμε μαζί.
Δεν είμαστε σκαπανείς, αλλά μεταλλοχύτες!
Γιατί να σκάψουμε;
Ξέρεις τι είπε ο πατέρας μου πριν πεθάνει;
"Πρέπει να σκάψουμε".
Αυτό είπε, το κατάλαβα καλά.
Και μετά πέθανε.
Δεν ξέρω τι είπε, αλλά εγώ δε σκάβω.
Όταν τελειώσεις, φώναξέ μας.
Το βρήκες;
Τι να βρω; Να’το.
Αυτό είναι;
Δεν είναι το κατάλληλο αργιλόχωμα.
- Πάντα από δω το παίρναμε. - Και γινόσασταν ρεζίλι!
- Αλήθεια; Δεν είναι καλό χώμα; - Δεν είναι.
Βλέπεις; Πάμε.
Θα ψάχνουμε μέχρι να το βρούμε.
Στεπάν, μήπως, άδικα προσπαθούμε;
Βέβαια, άδικα. Κοίτα τι χώμα βρήκαμε...
...πόση δουλειά κάναμε, νέο τόπο βρήκαμε κι εσύ...
Δεν είναι κατάλληλο! Καταλαβαίνεις;
O Αύγουστος τελειώνει και δε βρήκαμε χώμα!
Σε λυπάμαι.
Τόσα χρόνια ζω χωρίς τη λύπησή σου!
Πάμε, Μπορίς.
Δε μπορώ! Είμαι σίγουρος, δεν είναι κατάλληλο!
- Και ποιό είναι το "κατάλληλο"; - Εγώ ξέρω.
Δε θέλω τέτοιους εργάτες!
Τα καταφέρνουμε και χωρίς εσένα!
Αντρέι!
Συμεών!
Το βρήκα!
Θείε Πιοτρ, το βρήκα!
Το χώμα! Θείε Συμεών!
Το χώμα είναι εδώ!
Πού είστε;
Μπορίς!
- Να σκάψω; - Έρχομαι.
Έρχομαι σου λέω! Πού είναι ο Νικολάι;
Πήγε για ξύλα.
Έπρεπε να’χει έρθει! Πώς θα το στηρίξω;
- Έφυγε από το πρωί... - O Νικολάι σου είναι ηλίθιος!
Τι στέκεστε έτσι; Δουλειά!
- Oι έμποροι δε δέχονται. - Γιατί δεν δέχονται;
Ζήτησαν τριπλή τιμή.
- Να πληρώσουμε; - Πλήρωσε!
O πρίγκηπας θα σε σκοτώσει γι’αυτό! Θα τον χρεωκοπήσουμε.
Σκασίλα μου!
Φύγε, γέρο, μη χτυπήσεις!
Mην αρχίσετε χωρίς εμένα.
Μπορίς!
Μια στιγμή!
Λοιπόν;
Το καλούπι δε θα κρατήσει, χρειάζεται στήριξη.
Ήρθε η ώρα του πηλού και το καλούπι δεν είναι έτοιμο!
Θέλει κι άλλη στήριξη, όμως οι δοκοί σώθηκαν.
Τελειώνετε, γιατί ως το βράδυ πρέπει ν’αρχίσουμε το ψήσιμο.
Αν το καλούπι δεν είναι γερό, δε θ’αντέξει τον χαλκό, θα ραγίσει.
Αν δεν το ψήσουμε πριν χιονίσει;
Εμένα θα μαστιγώσουν!
Το καλούπι δε θα κρατήσει.
Βουλώστε το καλούπι!
M’ακούτε;
Δεν το κάνω.
Oπως θες, μόνο δίνε του! Αντρέικα, βούλωσέ το.
Ούτε αυτός θα το κάνει.
- Θα το κάνεις; - Δε θ’αντέξει.
Θέλει κι άλλο δέσιμο.
Θα με υπακούσετε; Ποιός είναι τ’αφεντικό εδώ;
Θέλει άλλη μια στρώση.
- Φιόντορ! - Εδώ είμαι!
Μαστίγωσέ τον. Όχι αυτόν, αυτόν!
Αρνείται να δουλέψει, Δεν ακούει τη διαταγή μου.
Θα σας δείξω ποιος κάνει κουμάντο.
O πατέρας σου, δε φερόταν έτσι!
Θυμηθήκατε τον πατέρα μου. Λοιπόν, μαστίγωσέ τον στ’όνομα του πατέρα μου!
Βουλώστε το!
- Σκάψτε χωρίς εμένα! - Σε περιμένουμε.
Σκάψτε χωρίς εμένα!
Πήγαινε να κοιμηθείς.
Τι κοιτάς;
Κατάπιες τη γλώσσα σου; Ή κουφάθηκες;
Τον λυπάσαι;
Τότε παρηγόρησέ τον.
Αυτό κάνουν οι μοναχοί.
Μπορίς, ξύπνα!
Άρχισα το ψήσιμο.
Χωρίς εμένα;
Δε σου’πα να με ξυπνήσεις;
Ξέρω να το κάνω.
Σε ζητάνε άνθρωποι του Πρίγκηπα.
Αυτό θα πει ζέστη!
Ω, τι ζέστη!
Σου φτάνει αυτό.
Λιγοστό είναι το ασήμι. Πες στον πρίγκηπα να μην τσιγκουνεύεται.
Ποτέ δεν τσιγκουνεύεται.
Θέλουμε άλλο μισό πούτι.
Τι διαφορά έχει;
Ποιος ξέρει το μυστικό της καμπάνας; Εγώ ή εσύ;
Πες του πρίγκηπα να μη τσιγκουνεύεται. Άλλο μισό πούτι χρειάζεται.
Τώρα απ’τον πρίγκηπα θα βγάλω πολύ ασήμι.
Κι όμως η καμπάνα δε θα χτυπήσει!
Τον αναγνώρισα!
Δείρτε τον! Όλοι!
Δείρτε τον καλόγερο!
Γιατί του επιτίθεσαι;
Τον περνάς γι’άλλον.
Δεν κάνω λάθος! Αυτός είναι!
Κάποτε ήταν όμορφος...
Έκανα δέκα χρόνια φυλακή εξαιτίας του!
Mου έκοψαν τη μισή γλώσσα!
Άσε με!
Αφήστε με!
Θα τον σκοτώσω!
Θα τον σκοτώσω.
Δεν φταίει, δεν πρόδωσε κανέναν.
Ορκίζομαι στον σταυρό!
Θεέ μου, γιατί τέτοια τιμωρία;
Χτύπα εμένα, αλλά μην τον αγγίξεις!
Σήκω! Σήκω, είπα!
Σήκω σου λέω! Τι βαρύς που είσαι.
O γελωτοποιός του πρίγκηπα πέθανε.
Κάλεσαν εμένα στη θέση του.
Αλλά, τι χρειάζομαι τον πρίγκηπα;
Mα τον αναγνώρισα!
Αυτός με πούλησε!
Δώσ’μου ένα ποτό.
Δεν είδατε τίποτα ακόμα!
Πάρ’το.
Πάρε δείγμα.
Στο τρίτο καμίνι!
Να βάλουμε κι άλλα ξύλα; Θα κρυώσει.
Ρίχτε λίγο νερό.
Γιατί στέκεσαι; Εμπρός, δουλειά! Ρίχνε ξύλα!
Γρήγορα!
Και στο δεύτερο καμίνι;
Ρίχνε!
Και στο δεύτερο!
- O Μπορίς που είναι; Στους καλουπατζήδες.
Έτοιμα τα δύο καμίνια!
Και το πρώτο σύντομα θα’ναι έτοιμο.
Ελάτε, όλα είναι έτοιμα!
Άνοιξέ το!
Oλα έτοιμα. Ν’αρχίσουμε;
Εμπρός!
Χύστε το! Εμπρός!
Mπορίσκα, κυλάει!
Κοίτα, κυλάει!
Θεέ μου, βοήθα! Ας πάνε όλα καλά!
Αύριο θα’ναι η μέρα!
Μακάρι να κοιμόμασταν λίγο...
- Μπορίς, έρχεσαι; - Έρχομαι.
Εδώ είμαι...
Άκου, Αντρέι...
Το σκέφτηκα και θα στο πω.
Σε ζήλευα, να το ξέρεις.
Η ζήλια, μού δηλητηρίασε την ψυχή.
Δεν άντεχα κι έφυγα. Εξαιτίας σου.
Αλλά όταν έμαθα ότι παράτησες τη ζωγραφική...
...ένιωσα καλύτερα και το ξέχασα.
Θέλω μόνο να τελειώσω την αντιγραφή της Αγίας Γραφής, προτού πεθάνω.
O ηγούμενος μού επέβαλλε αυστηρή τιμωρία.
Όμως, όπως φαίνεται, δε θα προλάβω.
Γιατί εξομολογούμαι σ’εσένα;
Κι εσύ αμαρτωλός είσαι. Περισσότερο από μένα!
Εγώ τι είμαι; Ένα σκουλήκι.
Κι εσύ;
Γιατί σου’δωσε το ταλέντο ο Θεός;
Τι αξίζεις; Δεν είναι αυτό το θέμα...
Ξέρω, ότι ο Νίκων έστειλε για σένα τρείς αγγελιοφόρους...
...για να σε πείσει για την Αγ. Τριάδα.
Κι ούτε που τους μίλησες.
Παραδέχομαι ότι χάρηκα...
...κατά βάθος.
Mα, τώρα που η ζωή μου τελειώνει...
...η ψυχή μου επιθυμεί ανάπαυση.
O Νίκων δε νοιάζεται για τη ζωή σου. Γι’αυτό σε καλεί.
Θέλει να δοξαστεί με το ταλέντο σου.
Ας τον κρίνει αυτόν ο Θεός. Άκουσέ με.
Πήγαινε και ζωγράφισε!
Είναι αμαρτία ν’απορρίπτεις ένα θείο δώρο.
Κι ο Θεοφάνης το ίδιο θα’λεγε, αν ήταν ζωντανός.
Κοίτα εμένα, που είμαι ατάλαντος.
Γιατί γύρισα, νομίζεις;
Για ένα κομμάτι ψωμί, για να πεθάνω εν ειρήνη.
Θα πεθάνω και δε θ’αφήσω τίποτα πίσω μου.
Ούτε εσύ θα ζήσεις αιώνια.
Θες να πάρεις το ταλέντο σου στον τάφο;
Γιατί δε μιλάς; Πες κάτι.
Oσο για τον γελωτοποιό... Εγώ ήμουν...
Αναθεμάτισέ με, αλλά πες κάτι!
- Μπορεί να σπάσει εδώ. - Δάγκωσε τη γλώσσα σου!
Ξέσφιξε το λίγο.
Δεν έπρεπε να δεθεί με κόμπο, αλλά να στερεωθεί με σίδερο.
Κι εγώ είπα στον Μπορίς...
Λοιπόν;
Α, ναι...
Έλα, τότε πάμε.
Φύγετε όλοι!
- Τι γίνεται; - Όλα έτοιμα!
Όλοι επάνω, γρήγορα!
Όλα έτοιμα;
Κουνηθείτε!
Χωρίστε τα σκοινιά! Mη μπλέκετε τις άκρες!
Δώσε το σήμα!
Κούνα το χέρι σου!
Εμπρός!
- Ποιος είναι αυτός; - O Πρίγκηπας.
- Κι οι άλλοι; - Ξένοι.
Τι μέρα είν’αυτή!
Έρχεται ο Πρίγκηπας μ’έναν πρέσβη!
Θα τα καταφέρουμε;
Ευλογείται και αγιάζεται η καμπάνα αυτή...
...με τις σταγόνες αυτού του αγιασμένου νερού.
Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Αμήν.
Ευλογείται και αγιάζεται η καμπάνα αυτή...
...με τις σταγόνες αυτού του αγιασμένου νερού.
Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Αμήν.
Ευλογείται και αγιάζεται η καμπάνα αυτή...
...με τις σταγόνες αυτού του αγιασμένου νερού.
Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Αμήν.
Βλέπεις ποιους βάζω αρχηγούς εδώ;
Πού πας; Πήγαινε εκεί...
Εμπρός, βλάκα!
Να σε βοηθήσω;
Δε χρειάζεται.
O πατέρας μου δε μου’πε τελικά, το μυστικό.
Πέθανε και το πήρε μαζί του στον τάφο!
Όλα πήγαν καλά, μια χαρά. Γιατί στενοχωριέσαι;
Θα φύγουμε μαζί.
Εσύ θα φτιάχνεις καμπάνες κι εγώ εικόνες.
Θα πάμε στην Αγία Τριάδα. Θα πάμε μαζί.
Τι γιορτή για τους ανθρώπους...
...τόση χαρά που σκόρπισε, κι ακόμα κλαίει.
Έλα τώρα, τέλειωνε.
Σταμάτα να κλαις.
Φτάνει τώρα.
Ηρέμησε.
Άντε, φτάνει...