Nasılsınız?
Benim adım Deems Taylor,
Ortak yetenekleri ile "Fantasia" denilen bu yeni eğlence türünü yaratan...
Walt Disney, Leopold Stokowski, diğer tüm sanatçı ve müzisyenler adına
sizlere hoşgeldiniz demek...
benim için bir zevktir.
Görecekleriniz,
müziğin bir grup sanatçının
zihinlerinde ve hayallerinde oluşturduğu
tasarım, görüntü ve öykülerdir.
Diğer bir deyişle bunlar,
eğitimli müzisyenlerin yorumları olmayacaktır.
Böyle olması sanırım daha iyi.
Fantasia programında üç tür müzik yer almaktadır.
Birinci tür, belirli bir öykü anlatmaktadır.
İkincisi, kesin bir konusu olmamasına karşın,
belirli resimler çizen türdür.
Üçüncü türde ise,
müzik sadece kendisi olarak vardır.
Şimdi, Fantasia programımızın açılış parçası olan,
Toccata ve Fugue, bu üçüncü türe aittir.
Biz buna mutlak müzik diyoruz.
Parça adının da müziğin formunu tanımlamasının dışında bir anlamı yoktur.
Perdede görecekleriniz, bir konser salonunda
oturup müzik dinlerken aklınızdan geçebilecek
çeşitli soyut görüntülerin resmedilmesidir.
Başlangıçta, orkestranın varlığından haberdarsınızdır
Ve filmimiz şefin ve müzisyenlerin
çeşitli izlenimleri ile başlar.
Daha sonra müzik, hayal gücümüze başka şeyler önermeye başlar.
Bunlar, örneğin sadece renk öbekleri olabilir...
Veya, bulut şekilleri ya da uçsuz bucaksız manzaralar...
veya belirli belirsiz gölgeler, uzayda süzülen geometrik objeler.
Ve şimdi Johann Sebastian Bach'ın
R Minor Toccata ve Fugue' ünü sunuyoruz.
Walt Disney ve yardımcılarının resimleriyle yorumlanmış olarak...
şef Leopold Stokowski yönetimindeki,
Philadelphia Orkestrası'nın icrası ile.
Bir sanatçının kendi eseri hakkında ne kadar yanılabildiği ilginçtir.
Tchaikovsky'nin gerçekten nefret ettiği tek eseri ...
Fındıkkıran Suiti'dir.
Bu da eserleri arasında muhtemelen en sevilenidir.
St. Petersburg opera salonu için yazdığı,
Fındıkıran isimli bir bale eserinden
alıntılmış danslardan oluşmaktadır.
Zamanında pek başarılı olmamıştır, günümüzde de pek icra edilmez.
Ancak, eminim duyduğunuzda suiti tanıyacaksınız.
Bu arada, perdede bir fındıkkıran görmeyeceksiniz.
Adından başka ona benzeyen bir şey yok.
Şimdi çok belirli bir öykü anlatan bir müzik parçası dinleyeceğiz.
Aslında, bu parçada önce öykü gelmiş,
besteci de ona uygun müziği bestelemiştir.
Bu, neredeyse 2000 yıl geriye giden çok eski bir öyküdür.
Bir büyücü ve çırağı hakkındaki efsane.
Çırak, işi öğrenmeye çok istekli, zeki biriydi.
Aslında, belki biraz fazlaca zekiydi...
çünkü daha kontrol etmesini öğrenmeden ustasının en iyi büyü oyunlarını...
uygulamaya başlamıştı.
Örneğin, bir gün, ustası ondan,
bir kazanı doldurmak için su taşımasını istediğinde, aklına parlak bir fikir gelir
kendi yerine suyu taşıyacak bir süpürgeye can vermek...
Başlangıçta fikir işe yarasa da...
Süpürgenin su taşımasını durdurmak için gerekli
sihirli formülü maalesef unutunca,
bitiremeyeceği bir işe giriştiğini farkeder.
Bay Stokowski. Bay Stokowski.
Kutlarım, efendim.
Kutlamalar sana, Miki.
Çok teşekkürler.
Evet, hoşçakalın, görüşürüz.
Görüşürüz.
Igor Stravinsky "Bahar Ayini" balesini yazdığında...
Tekrarlıyorum,
Igor Stravinsky "Bahar Ayini" balesini yazdığında...
...kendi sözleriyle amacı, 'ilkel yaşamı ifade etmekti.'
Ve böylece Walt Disney ve sanatçı arkadaşları onun sözüne uydular.
Baleyi orijinal formunda basit bir kabile dansları serisi olarak...
...sunmak yerine bunu bir pagan ayin olarak görselleştirdiler...
Dünyada yaşamın oluşmasının öyküsü olarak.
İzleyeceğiniz öykü,
hiç kimsenin hayal ürünü değildir.
Bu gezegenin varlığının ilk birkaç milyar yılında olup bitenin,
bilim tarafınca düşünülen şekline sadık kalan bir canlandırmasıdır.
Bu bölümün senaryosunu sanat değil bilim yazmıştır.
Bilime göre, burada ilk hayat bulanlar,
tek hücreli organizmalardı.
Suyun altında yaşayan,
minicik önemsiz beyaz veya yeşil kabarcıklar.
Daha sonra, zaman geçtikçe, okyanuslar çok çeşitli
deniz canlılarına mekan olmaya başladı.
Son olarak, yaklaşık 1 milyar sene sonra,
diğerlerinden daha meraklı bazı balıklar,
karaya tırmandılar ve ilk amfibiyumlar oldular
Ve sonra, bir kaç yüz milyon sene evvel,
doğa bir başka aşamaya geçti ve dinozorları üretti.
Dinozor ismi Yunanca'da
kötü kertenkele anlamına gelen iki kelimeden gelmektedir.
Onlar da gerçekten öyleydiler.
Türlü şekil ve boyutlardaydılar,
bir tavuk boyutundaki korkunç ufak sürüngenlerden...
yüz tonluk kabuslara kadar.
Pek akıllı değillerdi.
En büyüklerinin beyni bile bir güvercin beyni kadardı.
Havada, suda ve karada yaşadılar.
Genel olarak vejeteryandılar,
oldukça cana yakın ve geçinmesi kolaydılar.
Ancak aralarında belalılar ve gangsterler de vardı.
Aralarında en kötüsü, tyrannosaurus rex adında bir zorba idi,
Dünya yüzüne gelmiş geçmiş en acımasuz katildi.
Dinozorlar 200 milyon yıl boyunca yaradılışın efendileri oldular.
Ve sonra... doğrusu, biz ne olduğunu tam olarak bilmiyoruz.
Bazı bilim adamları, büyük kuraklık ve depremlerin
dünyayı dev bir toz küresine dönüştürdüğünü düşünüyorlar.
Sonuçta, dinozorlar Dünya yüzünden silinip gittiler.
Öykümüz burada sona eriyor.
Başlangıcı, zamanın çok geçmişlerde,
Dünya'da yaşam olmadığı bir zamandaydı.
Buhar bulutlarından, kaynayan denizlerden
ve patlayan volkanlardan başka bir şeyin olmadığı.
Şimdi kendinizi milyarlarca ve milyarlarca
yıl önce uzaydan aşağıya,
.boş bir yokluk denizinde dönüp duran,
..bu yalnız, çilekeş küçük gezegene bakıyor olarak hayal edin.
Şimdi 15 dakikalık bir ara vereceğiz.
Programımızın ikinci yarısına geçmeden önce,
size birisini tanıtmak istiyorum.
Fantasia için çok önemli olan birisini.
Çok utangaç ve çekingendir.
Bir gün ona Disney stüdyolarında tesadüfen rastladım.
Onu tanıyınca da, onun sadece takımın
vazgeçilmez bir elemanı değil...
yetenekleri hiç farkedilmemiş
bir sahne yıldızı olduğunu da farkettim.
Ve bu fırsattan yararlanarak size mutlulukla takdim ediyorum...
...ses izi.
Pekala, haydi.
Tamamdır. Çekinme.
Aferin ses izi.
Şimdi onu izlerken, her güzel sesin ayni güzellikte bir...
görüntü de oluşturduğunu farkettim.
Şimdi bakın. Ses izi bize bir ses oluşturur mu lütfen?
Devam et! Heyecanlanma. Haydi! Herhangi bir ses.
Şey, düşündüğüm tam da bu değildi.
Sanırım arp'ı duyuyor ve görüyoruz.
Şimdi bir yaylı çalgı, diyelim ki, keman.
Ve şimdi... Bir nefesli enstrüman, flüt.
Çok hoş.
Şimdi de bir üflemeli çalgı daha, trompet.
Pekala. Şimdi de kalın sesli bir enstrüman. Bason.
Devam et. Devam et, bitir hadi?
Şimdi bitirirken, bazı vurgulu enstrümanları da görsek.
Bas davul ile başlıyoruz.
Çok teşekkürler eski dost.
Beethoven'in "Pastoral" olarak adlandırdığı senfonisinin,
yani altıncı senfonisinin, tüm eserleri arasında
belirli bir öykü anlatan bir kaç eserinden biri olduğu söylenir.
O büyük bir doğa tutkunu idi ve bu senfonide...
kırsaldaki bir günün müzikal bir resmini çizer.
Tabii Beethoven'in anlattığı kırsal
onun tanıdığı kırsaldı.
Fakat müziği bundan çok daha geniş bir alanı içerir.
Bu yüzden Walt Disney Pastoral senfoniye mitolojik bir ortam verdi.
Sahne, tanrıların mekanı Olimpos dağıdır,.
Ve burada, ilk önce, yayla ve ormanlardaki
olağanüstü yaratıklara rastlıyoruz,
tek boynuzlu at, yarı keçi orman tanrısı, uçan at pegasus
ve ailesi insan başlı atlar, centaurlar
yarı insan yarı at olan o garip yaratıklar.
Ve kız arkadaşları, centauretler.
Daha sonra, eski arkadaşımız şarap tanrısı Bacchus'a rastlıyoruz.
müridlerine başkanlık ederken.
Partiyi bir fırtına böler.
Ve sonra, Vulcan'ı görüyoruz yıldırımları tavlıyor..
ve tanrıların kralı Zeus'a yolluyor,
o da onlarla dart oynuyor.
Fırtına dindiğinde, gökkuşağı tanrısı Iris'i görüyoruz,
Ve Apollo 2 tekerlekli güneş arabasını gökyüzünde sürüyor.
Ve sonra, uyku tanrısı Morpheus,
her şeyi gece pelerini ile örtüyor,
ve Diana, yeni ayı yay olarak kullanarak,
gökyüzünü yıldızlarla bezeyen ateşten bir ok fırlatıyor.
Şimdi yazılmış en ünlü ve sevilen balelerden birini yapacağız.
Ponchielli'nin "La Gioconda" operasından "Saatlerin Dansı"
Bu günün saatlerinin bir dansıdır.
İlk grup dansçılar, şafağın zarif ışıklarını
betimleyen kostümler içerisindedirler.
Sonra ikinci bir grup gelir.
Öğle saatlerinin parlak ışığını temsil eden kıyafetler giymişlerdir.
Bunlar çekilirken, akşamüstünün harikülade renk tonlarını
temsil eden kostümler içindeki üçüncü bir grup girer.
Dah sonra son grup, siyahlar içinde, gecenin kasvetli saatleri.
Orkestra aniden, karanlık saatlerin,
ışığın saatlerine mağlup olduğu muhteşem finali patlatır.
Bunların tümü Venedikli bir soylu olan Alvise Dükünün,
sarayındaki büyük salon ve ötesindeki bahçede geçer.
"Fantasia" programımızın sonuncusu
biribirinden çok farklı iki müzik parçasının birleşimidir...
Yapısal ve duygusal olarak o kadar farklılar ki birbirlerini tamamlıyorlar.
Birincisi Rusya'nın en büyük bestecilerinden Modeste Moussorgsky'nin...
"Çıplak Dağda Bir Gece" si.
İkincisi Franz Schubert'in Dünyaca ünlü "Ave Maria" sı.
Burada müziksel ve dramatik olarak, bir savaşın resmini görüyoruz.
Küfür ile kutsal arasındaki savaşın.
Geleneklere göre Çıplak Dağ,
Şeytan ve müritlerinin toplantı yeridir.
Cadılar Bayramı'nın bir benzeri olan Walpurgis Gecesi'nde,
..kötü yaratıklar efendilerine tapınmak amacıyla bir araya gelirler.
Onun büyülerinin etkisi altında çılgınca dans ederler
şafak sökene ve kilise çanları cehennem ordusunu kaçırıp,
karanlık mekanlarına geri gönderene kadar.
Ve sonra, umut ve yaşamın, umutsuzluk ve ölüme
karşı zaferinin habercisi Ave Maria'yı işitiriz.