Meneer Frank?
Kraler?
Miep.
Lieve vrienden van me. -Wat heerlijk dat u weer thuis bent.
We hadden helemaal niets gehoord. -Ik ben alleen.
Komt u nu toch met ons mee naar huis om uit te rusten. Blijft u logeren.
Ik kan niet in Amsterdam blijven.
Maar dit is uw stad. Amsterdam is waar u thuishoort.
Er zijn te veel herinneringen, Miep.
Zelfs jou en meneer Kraler zien. . .
Dat moet ik niet zeggen, na alles wat jullie hebben gedaan.
Alles is verdwenen. Het boek ook. -Er zijn wat papieren achtergebleven.
We hebben uw brieven en papieren bewaard.
Wil je alsjeblieft alles verbranden?
Ik heb haar beloofd dat ik haar boek zou terugvinden.
Anne's dagboek? Dat ligt nog op z'n plaats.
9 juli 1 942.
1 942? Hoe is het mogelijk. Nog maar drie jaar terug.
Lief dagboek, ik begin met je alles over mezelf te vertellen.
Ik heet Anne Frank. Ik ben dertien jaar. Ik ben in Duitsland geboren.
We zijn joods. We emigreerden toen Hitler aan de macht kwam.
Maar toen bezette Duitsland Nederland en werd het heel moeilijk voor joden.
Er was van alles wat je niet mocht. Je moest een gele ster dragen.
Ik moest m 'n fiets inleveren en mocht niet naar een Nederlandse school.
Ik mocht niet naar de film, niet in een auto rijden en niet met de tram.
En nog een hoop andere dingen. Maar wij kinderen hadden toch nog plezier.
Vanmorgen maakte vader me wakker. Ik moest me heel snel aankleden.
We gingen onderduiken. Ik moest heel veel kleren aantrekken.
Het zou verdacht zijn als we met koffers over straat gingen.
We zouden verdwijnen, in rook opgaan.
Ik ga een groot avontuur beleven.
Er zouden nog drie mensen meekomen. Ik had ze nooit ontmoet.
Er is iets gebeurd. -Ze moeten een eind lopen.
Ze zijn vast gearresteerd. -Schei nou eens uit.
We zijn er. -Zie je nou wel?
Meneer van Daan, mevrouw van Daan.
Dag Peter. Er was te veel Grüne Polizei. We moesten omlopen.
Heb je je voorgesteld? M'n dochter Anne, m'n vrouw Edith. Margot.
En dit is onze zoon Peter.
We gaan even wat kleren uittrekken.
Goedemorgen, meneer Kraler.
U bent er allemaal. We hoopten alles opgeruimd te hebben.
We hebben alle tijd om alles zelf op te ruimen.
Ik heb brood meegenomen. Hier is de voorraad bonen en aardappelen.
Ik haal vanmiddag de bonnenboekjes op.
Maar als ze onze naam erop zien? -Uw naam staat er niet op.
Kijk vader, de Westertoren. -Nooit een gordijn aanraken, Anne.
Niemand mag de gordijnen aanraken. Als iemand het ziet. . .
zijn we verloren. Dan brengen we meneer Kraler en Miep ook in gevaar.
Nog 1 3 minuten om u te installeren. Wij houden u op de hoogte.
We moeten ervandoor.
Hoe kunnen we u ooit bedanken?
Dat ik moet meemaken dat iemand als meneer Frank moet onderduiken.
Ik heb er nog drie aan.
Wat betekenen die 1 3 minuten? -Voor de werklui komen.
Zolang die beneden zijn, moeten we muisstil zijn.
Elk geluid is in de kantoren en de werkplaatsen te horen.
Ze komen om half negen en vertrekken om half zes. Van acht tot zes. . .
mogen we alleen lopen als het nodig is, en dan op kousenvoeten.
We moeten fluisteren. We mogen geen water gebruiken en niet naar de wc.
De pijpen lopen door de werkplaatsen. Geen afval. . .
Geen afval weggooien, want daaruit blijkt dat hier iemand woont.
We moeten alles 's avonds verbranden. Zo moeten we leven tot 't voorbij is.
Tot het voorbij is.
Na zes uur kunnen we praten, eten, spelen, alles wat we thuis ook doen.
Nu moesten we maar naar onze kamers gaan. De uwe is boven.
Tot m'n spijt is daar voor Peter geen plaats. Die blijft hier, bij ons.
Margot en jij zitten daar.
Waar slaapt u? -Dit is ook onze slaapkamer.
Nee, slaapt u nou boven. -Dit is de beste indeling, heus.
Ga nu toch even liggen.
Ga jij maar met Margot naar de kamer van de meisjes.
En Anne dan? -Ik ga vader helpen.
Deze kant op, graag.
Hier is het.
Kan ik nog water halen voor m'n kat? -Vlug dan, je hebt nog vijf minuten.
Hij kan niet zonder die kat.
Ik wist niet dat je een kat had. Ik ben gek op katten. Hoe heet hij?
Muschi. -Is het een hij of een zij?
Een kater. Hij moet geen onbekenden. -Dan moet hij me leren kennen.
Is hij geholpen? Dat moet je doen, anders blijft hij vechten.
Wat een leuke kat.
Waar zit je op school? -Het Joods Lyceum.
Daar zitten Margot en ik ook op. -Dat weet ik.
Ik heb jou nooit gezien. -Ik jou wel, af en toe.
Echt waar? Waarom kwam je dan niet naar me toe?
Ik ben nogal een eenling. -Dat zal hier niet meevallen.
Wat zullen ze denken als we vandaag niet komen?
Ik had vandaag met Sanne de Vries afgesproken. Ken je haar?
Dat is m'n beste vriendin. Ze is net zo dun als ik. Ze roepen ons vaak na:
Anne en Sanne, de magere bananen.
Jij hebt je ster afgedaan. -lnderdaad.
Dan word je gearresteerd op straat. -Wie gaat er dan de straat op?
Help me dan toch. -Dat doe ik al.
Wat ga je ermee doen? -Verbranden.
Ik kan de mijne niet verbranden, geloof ik. Geen idee waarom niet.
lets wat ze je dwingen te dragen zodat ze je kunnen aftuigen?
Maar het is nu eenmaal wel de Ster van David.
Het is bijna acht uur, Annele.
Kom je niet bij ons zitten? -Nee, ik red me hier wel.
Vergeet niet je schoenen uit te doen.
Leuk dat je bij ons bent.
Wist u dat hij op dezelfde school. . .
Fijn om te weten dat meneer Kraler en z'n secretaresse beneden zijn.
We noemen hen onze beschermers.
Ik vroeg vader wat er met ze zou gebeuren als wij worden gevonden.
Vader zegt dat hen dan hetzelfde lot wacht als ons.
We zitten boven een oude specerijen- fabriek. Je ruikt het overal.
Die eerste dag las ik Twee Steden uit.
Wat ik doe is iets veel beters dan ik ooit gedaan heb.
Ik ga een veel grotere rust tegemoet dan ik ooit heb gekend.
Einde. Het was het treurigste boek dat ik ooit had gelezen.
Wij zijn het. Miep en Kraler.
Dit is de doos waar u om gevraagd had.
Jullie waren zo stil dat ik dacht dat jullie uit wandelen waren.
Kun je het je voorstellen dat ik een hele dag niet praat?
Dat moesten ze op school horen.
Stil nou toch.
Wat is dit? -U hoeft niet te fluisteren.
Het is zo'n lieve kat.
Wil je die doos even openmaken?
Weet u hoe ik hier tegenaan ga kijken? Als een heel vreemd pension.
M'n filmsterren. Ik vroeg me al af waar die waren.
En koningin Wilhelmina. Wat geweldig.
Er is nog iets. Zoek nog maar even door.
Een dagboek. Ik heb nog nooit een dagboek gehad.
Ik heb er altijd één willen hebben.
Hebt u een potlood? Ik ga er beneden een halen. Er is nu toch niemand.
Ik wil niet dat je ooit die deur door gaat. Dat is gevaarlijk.
Ik weet dat het moeilijk is. Maar denk eraan, er zijn geen sloten. . .
waarmee iemand je geest kan afsluiten. In feite. . .
heeft dit verblijf voordelen. Weet je nog de ruzie met je moeder onlangs?
Jij zei dat je geen overschoenen aan wilde. Maar het moest toch.
En zolang we hier zitten, hoef jij geen overschoenen aan.
En je hoeft geen piano te spelen. Wat zul jij een heerlijk leventje hebben.
Ik vind het maar een gek idee om een dagboek bij te houden.
Niet alleen omdat ik het nooit gedaan heb.
Maar ook omdat ik me niet kan voorstellen...
dat iemand de ontboezemingen van een 1 3-jarig meisje wil lezen.
Maar wat doet dat ertoe? Ik wil schrijven.
Ik wil vooral dingen opschrijven die in m 'n hart verborgen liggen.
Om te beginnen wil ik beschrijven hoe het is om onder te duiken.
Maar dat weet ik zelf nog niet.
Ik weet alleen dat het raar is om nooit buiten te komen.
Nooit frisse lucht in te ademen, en nooit te rennen en te schreeuwen.
Woensdag, 23 september 1942.
Het oorlogsnieuws is goed. Stalingrad houdt nog steeds stand.
De Russen trekken nog steeds verder op.
Het is veilig. De laatste arbeider is vertrokken.
Ik ga naar de wc.
Zes uur. De school is afgelopen. -Waar zijn m'n schoenen?
Heb jij soms m'n schoenen gezien? Jij krijgt ervan langs.
Ik krijg je wel. -Kom maar op.
Wat ga je doen? -Muschi eten geven.
Het is niet beschaafd om zo met Peter te spelen.
Ik wil helemaal niet beschaafd zijn.
Je wil toch dat ik je als een volwassene behandel?
Ik wil alleen plezier hebben. Wat heeft die jongen toch?
Geduld. Hij is geen meisjes gewend. -Ik heb al twee maanden geduld.
Ik kan wel een potje huilen. -Waar blijft Miep toch?
Dans met me. -Ik heb nog wat te doen.
We vergeten nog hoe we moeten dansen. Straks weten we niets meer.
Waar is Peter? -Bij z'n kat.
Zeker nog niet klaar met z'n huiswerk, hè?
Wat is er? -Je moet tevoorschijn komen.
Ik geef gewoon Muschi te eten. -Je weet wat je vader daarvan vindt.
Ik heb hem al sinds de lunch niet meer gezien.
Ik geef hem wel te eten. -Jij komt er hier niet in.
Zo praat je toch niet tegen je vriendinnetje?
Wilt u dat niet meer zeggen? -Kijk nou, hij bloost.
Helemaal niet. Laat me alstublieft met rust.
Alsof je je zou moeten schamen omdat je een vriendinnetje hebt.
Doe niet zo idioot. Ze is dertien. -En jij zestien.
Je vader is tien jaar ouder dan ik. We worden nog familie, meneer Frank.
Ik heb hem al sinds de lunch niet meer gezien. Ik geef hem avondeten.
Ik zou niet zonder hem kunnen leven.
Wat ben je toch een geweldige kat.
Nou is het genoeg, kleine kwektante.
Noemen ze je niet zo? -Jij bent onuitstaanbaar.
Je bent zo warm. Voel je je wel lekker?
Je hebt toch geen koorts? Je weet dat we er geen dokter bij kunnen halen.
Er zit maar één ding op, je goed in de gaten houden. Steek je tong uit.
Dat is grote onzin. -Vooruit, laat je tong zien.
Otto. -Je hoort wat je moeder zegt.
Doe je mond open.
Je mankeert niets.
Er is niets met Anne aan de hand dat niet met een fietstochtje. . .
of een bezoek aan haar vriendin Sanne te genezen valt. Waar of niet?
Was Peter maar een meisje geweest. Dan had ik iemand om mee te praten.
Waarom moet ik nou met hem opgesloten zitten?
Is daar iemand? -Miep?
Wat vreemd dat we niets van haar horen.
Ze komt wel. -Was ze hier maar.
Ik word gek zonder sigaretten.
Je hebt een tien voor geschiedenis en een acht voor Latijn.
En voor algebra? -Ik moet iets bekennen.
Tot nu toe lag ik nog voor, maar je hebt me ingehaald.
Voortaan mag Margot corrigeren. -Afschuwelijk, hè, algebra?
En ik? -Uitstekend, natuurlijk weer.
Je Franse opstel was weer geweldig.
Mag ik hem even passen? -Ja hoor.
Maar voorzichtig. Ik heb 'm een jaar voor z'n dood van m'n vader gekregen.
Hij kocht altijd dure spullen voor me.
Had u veel vriendjes, voor u getrouwd was?
Het is niet beleefd om zulke persoonlijke vragen te stellen.
Ik vind het niet erg. Er kwamen veel jongens bij ons over de vloer.
Toen ik een jong meisje was. . . -Daar gaan we weer.
Hou je mond.
We hadden eens in de zomer een groot huis in Hilversum.
De jongens zoemden eromheen als bijen rond de jampot.
Toen ik zeventien was. . .
We droegen toen korte rokken, en ik had zulke mooie benen.
Die heb ik nog steeds. Ik ben niet zo mooi meer, maar die benen heb ik nog.
Wat vindt u van ze? -We hebben ze nu wel weer gezien.
Ik vraag het aan meneer Frank. -Toe nou, moeder
Geneer jij je ook? Ik hoop voor je dat je vrouw later zulke benen heeft.
M'n vader maakte zich zorgen om al die jongens. En dan zei hij:
Als een van die knapen brutaal wordt, zeg je:
Denk er wel aan, meneer zus-en-zo, dat ik een dame ben.
Moet je jou nou horen. Weet je dan niet dat ze dat allemaal opschrijft?
Nou en? Het is de waarheid.
Ben je nog niet klaar?
Onze denker. -Laat hem met rust.
Ik weet wel dat ik een sukkel ben. -Zeg dat nou niet.
Je hebt niemand die je helpt. Zoals vader ons helpt.
Als ik. . . Als wij kunnen helpen. -Wil je met ons samen leren?
Zullen we er een gemengde school van maken?
U bent 'n engel. Jammer dat ik u niet eerder heb leren kennen dan die daar.
Je kunt beter in je kamer gaan zitten leren.
Goed naar meneer Frank luisteren. Hij is een ontwikkeld man.
Het is al na achten. Op z'n minst had één van beiden er moeten zijn.
Ze komen heus wel. -Maak dat de kat wijs. Er is iets.
Wat doe jij daar op de grond?
Als jij niet rookte, was je niet zo prikkelbaar.
Je hebt alle sigaretten opgerookt. -Ik heb maar één pakje gehad.
Dit is het moment om te stoppen. Je rookt al ons geld op.
Hou je mond.
Wat sta jij te staren?
Ik dacht dat kinderen alleen op die manier ruzie maakten.
Dit is een discussie. Ik heb nog nooit zo'n onbeleefd kind meegemaakt.
Melk opdrinken. -Jij bent een verwend kind.
Een pak rammel zou jou goeddoen. -Denk er wel aan dat ik een dame ben.
Wat ben jij een vervelend. . . Waarom trek je de hele tijd de aandacht?
Daar houden mannen niet van, weet je dat?
Een man wil een huiselijk meisje dat kookt, naait en schoonmaakt.
Ik snij nog liever m'n polsen door.
Ik word iets bijzonders. Ik ga in Parijs muziek en kunst studeren.
Ik word actrice, schrijfster of danseres.
Kijk nou wat je doet, klungel.
Ik heb die jas van m'n vader gekregen. Wat kan jou dat schelen.
Ik kan je wel vermoorden. -Petronella.
Het is maar een jas. -Doe nou toch niet zo.
ledereen kan een ongelukje hebben. -Nee, die grote mond altijd.
Doe dat nou toch niet, het zijn onze gasten.
Margot geeft toch ook geen grote mond? Gedraag je een beetje als zij.
En maar over me heen laten lopen? -Wat heb je toch tegenwoordig?
Ik praatte niet zo tegen m'n moeder. -Maar er is veel veranderd.
Zo zijn mensen niet meer: 'Ja moeder, nee moeder, wat u maar zegt.'
Ik moet gewoon voor mezelf opkomen. -Maar Margot maakt geen ruzie.
Dat hoor ik de hele tijd. Margot doet alles goed, en ik doe alles verkeerd.
Jullie zijn allemaal tegen mij. Vooral u.
Hoe moet dat nou verder? Ik kan niets tegen haar zeggen of ze gaat tekeer.
U weet hoe ze is. Over een halfuur is ze weer vrolijk.
En zij. Ik heb tegen je vader gezegd dat het niet gaat, met twee gezinnen.
Maar hij moest en zou ze meevragen.
M'n hart staat stil als ik dat geluid hoor.
Vader. Miep is er.
Hier is uw lijst.
Is Miep er? Dan komen de sigaretten. -Miep is er.
Het spijt me vreselijk van de jas. -Maak je geen zorgen.
Als meneer Kraler verschijnt, komt de zon op.
Dirk moest weg. -Mieps verloofde.
Hij wil niet naar Duitsland gestuurd worden. U mag z'n radio hebben.
Dat had hij toch niet moeten doen. -Kijk nou toch.
Onze gezegende radio. Hierdoor kunnen we de wereld horen en zien.
De Duitse zender is enkel voor de goede muziek.
En de BBC brengt hoop. -Dankzij onze strijdkrachten...
zijn zij op de terugtocht. Het achtste leger trekt steeds verder op.
Dat is mooi.
Eens horen wat de Nazi's te vertellen hebben.
Berlijn.
Moeten we hiernaar luisteren? -Zo is het wel weer genoeg.
De Grüne Polizei heeft ons gevonden.
Deze kant op, meneer Dussel.
Kraler hier. Wilt u opendoen. -En Miep.
Ze zijn er, godzijdank. -Wilt u opendoen?
We hebben vannacht bezoek gehad. -Een dief.
Hebben jullie hem gehoord? Hij is hier beneden geweest.
We hadden geen idee. -We dachten aan de Grüne Polizei.
Jullie zijn natuurlijk stil geweest. -We hebben nauwelijks ademgehaald.
Het is net goed gegaan. -Veel te erg op het nippertje.
Hij heeft de dossiers doorzocht. -Hij kreeg de brandkast niet open.
Hij zocht naar de voedselbonnen van de ondergrondse. Die zitten daarin.
Ze komen terug. Jullie moeten die brandkast weghalen.
Dan hangen we een kaartje voor het raam: Laat maar, de brandkast is weg.
Maak maar grapjes. -Kan ik u spreken?
Moet die radio niet weg? Stop hem in het fornuis. Als ze die vinden. . .
Laten we haar dagboek verbranden. -Waar hij gaat, ga ik ook.
Waar is dat ding?
Als ze ons vinden, wat maakt het dan verder nog uit?
Ik wil altijd goed nieuws brengen. Maar nu kwam er een man naar me toe.
Hij kent een joodse tandarts. Hij vroeg of ik een onderduikadres wist.
Het is vreselijk om dit van u te vragen, zoals u nu woont. . .
maar mag hij hier komen? -Natuurlijk.
Hij heet Jan Dussel. -Ik geloof dat ik die ken.
Maar waar moet hij dan slapen? -En er is al zo weinig eten.
Dat kunnen we heus wel verdelen. -Hij mag mijn bed hebben.
Margot komt bij ons. -Ik haal m'n spullen weg.
Stoot uw hoofd niet.
Meneer Otto Frank? -Geef uw spullen maar.
Ik laat u in goede handen achter. -Ik moet uw jas terugbrengen.
Ik kan u niet genoeg bedanken. -Ze zijn onze reddingslijn.
We zijn helemaal geen helden. We houden gewoon niet van de Nazi's.
'We maken zelf uit wat we met onze verdomde Joden doen.'
We komen kijken of ze u goed behandelen.
Dit is m'n vrouw. Dit zijn mevrouw en meneer van Daan, en Peter.
En m'n dochters Margot en Anne.
Gaat u toch zitten.
Het is net of ik droom. Dat meneer Frank hier zit.
Dus u zit niet in Zwitserland. lemand beweerde dat.
En u hebt hier al die tijd gezeten? -Sinds juli.
Hebben ze u verteld dat u hier niet veel te eten krijgt?
We hadden drie distributiekaarten met z'n zevenen. En nu met z'n achten.
U hebt geen idee wat er buiten speelt, als u me daarvoor waarschuwt.
U weet niet wat hier in Amsterdam allemaal gaande is.
Er verdwijnen elke dag honderden joden.
Ze omsingelen een huizenblok en doorzoeken elk huis.
Elke dag komen kinderen uit school thuis, en dan zijn hun ouders weg.
Honderden worden gedeporteerd.
Mensen die u en ik kennen. De familie Hallenstein, de Wessels.
Je krijgt een oproep:
Kom op die dag om zo laat naar het station. Alleen handbagage meenemen.
Anders halen ze je uit je huis en ga je naar het dodenkamp Mauthausen.
We wisten niet dat het zo erg was. -Het spijt me dat ik u dit vertel.
Kent u de familie de Vries? -Die zijn ook weg.
Sanne en ik zaten in dezelfde klas. Ze was m'n beste vriendin.
Ze kwam thuis, en haar ouders waren verdwenen.
Twee dagen later kwamen ze haar ook ophalen.
Dus ze is weg?
Net als alle anderen.
De Meyerbergs woonden vlak bij ons. -Laten we dit straks maar doen.
Meneer Dussel wil zich vast installeren. Breng jij hem even?
Loopt u maar met me mee.
Neemt u me niet kwalijk dat ik u nog niet bedankt heb.
Dit is zo'n vreselijke schok geweest.
Ik heb mezelf altijd als Nederlander beschouwd.
M'n vader en grootvader zijn hier ook geboren.
En dan nu, na al die jaren. . .
Het is zo anders dan wat Kraler zegt. Die zegt dat het beter wordt.
Geef mij Kralers verhalen maar.
Welterusten. Zeg eens wat terug. -Welterusten, moeder.
Hebt u kinderen, meneer Dussel? -Ik ben nooit getrouwd.
Hebt u helemaal geen familie? -Niemand.
Wat afschuwelijk. U zult wel heel erg eenzaam zijn.
Ik ben eraan gewend. -Ik zou er nooit aan wennen.
Had u dan geen huisdier? Een kat of een hond?
Ik ben allergisch voor harige dieren. Daar krijg ik astma van.
Peter heeft een kat. -En die is ook hier?
We zien hem haast nooit. Hij houdt hem in z'n kamer.
Het gaat vast goed. -Dan hoop ik dan maar.
Ik hoop dat u niet te veel last van me zult hebben.
Ik jaag kennelijk iedereen op stang. -Ik kan goed met jongelui overweg.
M'n patiënten nemen hun kinderen ook altijd mee naar mij toe.
Maak je daar dus maar geen zorgen over.
Tot zo.
Voorzichtig.
Sanne?
Blijf staan.
Help. Red me.
Neem me niet mee. -Hou daarmee op.
Red me.
Stil nou maar. Er is niets aan de hand.
Doe het licht eens aan. Het was maar een droom.
Je bent helemaal veilig. -Daar moet iets aan gedaan worden.
Er kan wel iemand over straat lopen. Ze brengt ons in gevaar.
Anne is tenslotte geen geoefende soldaat. Ga nou maar weer naar bed.
Ze is zo weer in orde, hè Anne?
Ga maar weer naar bed.
Ik ga naar de wc, daar heerst tenminste rust.
We gaan weer naar bed. -Wil je water?
Was het een erg nare droom? Helpt het als je me erover vertelt?
Ik praat er liever niet over. -Probeer dan maar te slapen.
Ik blijf hier naast je zitten. -Dat hoeft niet.
Maar ik wil het juist heel graag. -Maar ik heb liever van niet.
Gaat het dan wel? Kan ik niet iets voor je halen?
Wilt u alstublieft vragen of vader komt?
Ze vraagt naar jou.
Ga naar haar toe. Ze ligt nog steeds te beven.
Ze wil niets van me weten. Ze deinsde terug toen ik haar wilde kussen.
Ze trapten de deur in en ze probeerden me mee te sleuren.
Op die leeftijd zoeken meisjes het altijd bij hun vader.
Ze houden alleen nog van hun vader. -Jij hebt me niet buitengesloten.
Zal ik wat voorlezen? -Nee, blijf alleen even hier.
Zou iemand me gehoord hebben? -Nee, ga nu maar rustig liggen.
En probeer te slapen.
Ik ben een ontzettende lafaard. Ik stel mezelf diep teleur.
Als ik groot ben, kom ik nog steeds naar u toe, als er iets gebeurt.
Ik hou alleen maar van u, vader.
Het is echt waar, ik hou alleen van u. Ik heb er lang over nagedacht.
Het is fijn om te horen dat je van me houdt.
Maar ik zou liever horen dat je ook van je moeder houdt.
Ze heeft je hulp en je liefde zo hard nodig.
We zijn zo heel anders. Ze begrijpt me niet.
Als ik iets serieus vertel, vraagt ze of ik pijn in m'n buik heb.
Je hebt haar daarnet heel erg gekwetst. Ze zit te huilen.
Ik heb me afschuwelijk gedragen, hè? Wat is er toch met me aan de hand?
Zeg nou niet dat het wel weer voorbijgaat.
Als ouders kunnen we zo weinig doen om onze kinderen te helpen.
We kunnen alleen proberen om het goede voorbeeld te geven.
De rest moet je zelf doen.
Ik doe m'n best, echt waar.
Elke avond denk ik aan de verkeerde dingen die ik die dag gedaan heb.
Zoals die dweil in het bed van mevrouw van Daan.
En nu dit met moeder. Dan zeg ik tegen mezelf: Dat was heel verkeerd.
En dan besluit ik dat nooit meer te doen.
Ik doe vast iets veel ergers, maar dat niet. Ik heb een aardige kant.
Maar die durf ik niet te laten zien. Ik ben bang dat ze me uitlachen.
Dus de gemene Anne komt naar buiten, en de lieve Anne blijft binnen.
Ik probeer ze steeds om te wisselen.
Zodat de lieve Anne naar buiten komt en de onaardige Anne binnen blijft.
Zo zou ik graag willen zijn, en misschien kunnen zijn. . .
als ik maar. . .
Ze slaapt.
Donderdag 29 oktober, 1942.
Meneer Dussel en ik hebben gisteren geweldig ruzie gemaakt.
Volgens hem is alles, ik herhaal, alles verkeerd aan mij.
Terwijl hij tekeerging, dacht ik: op een dag geef ik je zo 'n optater...
dat je zo tegen het plafond smakt.
Waarom denkt iedere volwassene dat hij verstand van opvoeden heeft?
Vooral de volwassenen die geen kinderen hebben.
Maandag 9 november, 1942.
De Geallieerden zijn in Afrika geland. Churchill was op de radio.
... wat zij zo vaak anderen hebben aangedaan.
Dit is nog niet het einde, zelfs niet het begin van het einde.
Maar misschien is het het einde van het begin.
De luchtaanvallen nemen toe. Er komen steeds Britse vliegtuigen over.
Het is te erg.
Stel dat dit huis geraakt wordt. We kunnen de straat niet op. Wat dan?
In dat geval zijn uw zorgen voorbij.
Er is vast vlakbij een Engels vliegtuig neergestort.
Het is een heel eind hiervandaan.
Moet je ze nou zien. Dit moet u als muziek in de oren klinken.
Hoe meer vliegtuigen er over komen, hoe eerder de oorlog voorbij is.
Het gaat volgens mij nooit voorbij.
Ik heb echt zin in een kop thee. -Nou, ik ook.
Als je nu thee neemt, heb je morgen bij het ontbijt geen thee.
Kan me niet schelen. -Ik ook, graag.
En u? Wilt u uw thee nu of morgenochtend?
Morgenochtend, graag.
Nu, liever.
Het daklicht.
Gezegend zij U, Heer, heerser van het heelal.
Gij gaf ons uw geboden en de opdracht om het licht te ontsteken.
Geprezen zij U, God de Heer, heerser van het heelal. . .
Gij die lang geleden onze voorvaderen hebt bevrijd.
Geprezen zij U, God de Heer, dat U ons het leven geschonken hebt. . .
en ons dit vreugdevolle feest laat vieren.
Maandag 7 december, 1942. Het is dit jaar vroeg Chanoeka.
We ontsteken dit Chanoekalicht ter ere van de ijver. . .
waarmee God de harten van de Maccabeeën 2000 jaar terug vervulde.
Ze vochten tegen de onderdrukking en gaven ons onze tempel terug.
Mogen deze lichten ons eraan herinneren dat God ons zal helpen.
Ik hef mijn ogen op naar de bergen vanwaar mijn hulp komen zal.
Mijn hulp komt van de Heer die hemel en aarde gemaakt heeft.
Hij zal uw voet niet laten wankelen.
Uw Bewaarder zal niet sluimeren.
Zie, de Bewaarder lsraëls zal niet sluimeren, noch slapen.
De Heer is uw Bewaarder, Hij is de schaduw aan uw rechterhand.
De Heer zal u bewaren van alle kwaad uw ziel zal Hij bewaren.
De Heer zal uw gaan en uw komen bewaren.
Van nu aan tot in der eeuwigheid. Amen.
Mag ik de hoeden aannemen?
Dat was heel ontroerend. -Waar gaat u nu naartoe?
We zingen en er komen cadeautjes. -Dat zit er dit jaar niet in.
Maar anders geef je elkaar op Chanoeka cadeautjes.
Net zoiets als bij ons Sinterklaas. -Helemaal niet.
Welke jood kent Chanoeka nou niet? -Vooral de kaarsjes staan me bij.
De eerste avond eentje, de volgende twee, daarna drie.
Tot er maar liefst acht branden. En dat is zo prachtig.
Acht dagen lang kreeg je elke dag een cadeautje. Steeds eentje mooier.
We leven, dat is een echt cadeau. -Maar ik heb wel iets.
Cadeautjes. -Ze heeft ze zelf gemaakt.
Feestelijk, hè? Staat dat niet vrolijk? Dit is voor Margot.
Lees maar voor.
jij wilt nooit de degens kruisen dat is niet jouw manier
maar mocht dat toch eens gebeuren kruis die degens dan in woorden, hier
Het is een nieuw kruiswoordpuzzelboek.
Je hebt ze al eens gemaakt, maar ik heb alles uitgegumd.
Voor mevrouw van Daan.
Vreselijk. Ik heb voor niemand iets.
Het is shampoo. Van stukjes zeep, met een restje eau de toilette.
Ik heb niet voor iedereen een gedicht geschreven.
Voor u heb ik iets dat u liever wilt hebben dan wat ook ter wereld.
Sigaretten. -Kijk nou toch eens.
Twee. Vader vond wat pijptabak. Daar hebben we ze van gemaakt.
Nou ja, vader heeft ze gemaakt.
Moet je dat nou zien. Steek hem toch op.
Het is tabak. Heus waar.
Er zitten wat stofjes bij.
Voor moeder een Chanoekakaart.
hierbij beloof ik, en dat zal u behagen
dat ik tien uur zal doen wat u me maar wilt opdragen
Ondertekend met: Anne Frank.
Tien uur doen wat je wordt opgedragen? Wat dat ook is?
Wilt u die tegoedbon doorverkopen?
Nee, dit is het mooiste cadeau dat ik ooit heb gehad.
En voor vader. -Ik kreeg toch geen cadeau?
Het is een das. Zo een die je om je hals knoopt.
Ik heb hem in het donker gebreid. In het donker ziet hij er beter uit.
Is hij niet geweldig? -Mooi, hè?
Voor Muschi. -Dat zal hij leuk vinden.
En dit is voor jou. Speciaal voor jou.
Van die kwektante. Maak het nou maar open.
Maak je het niet open?
Laat eens zien. -Het is een veiligheidsscheermes.
Miep heeft hem tweedehands gekocht. Je hebt er echt een nodig.
Waarvoor? -Bekijk z'n bovenlip dan eens.
Is dat alles? Daar doe je melk op en dan laat je het de kat aflikken.
U vindt uzelf erg leuk, hè? -Hij gaat het meteen proberen.
Ik ga Muschi z'n cadeautje geven.
En als leste en beste, m'n kamergenoot meneer Dussel.
lets voor mij?
Capsules? -Oordopjes.
Dan hoort u me 's nachts geen lawaai maken. Probeer ze maar.
Eens zien of u me kunt horen.
Moet het zo? -Bent u er klaar voor?
Bent u zover? -Ze doen het.
Ze zijn doorgeschoten. -Hij krijgt ze er niet uit.
Laten we nou gaan zingen. Moet u het Chanoekalied eens horen.
Chanoeka, Chanoeka heerlijk feest
Doe maar niet. Het is een blij lied. Dan word je te uitgelaten.
Ik beloof dat ik niet zal schreeuwen. -Goed, maar ik hou je in de gaten.
Ik heb toch gezegd dat je die kat hier weg moet houden?
Waar zit je verstand? Haal die kat hier weg.
Hoor je? Haal die kat hier weg. -Ik heb hier geen kat.
't Hoeft de kat niet te zijn, katten- haren op zijn kleren zijn al genoeg.
Laat maar zitten, we doen hem weg. -Eindelijk luistert u naar me.
Ik doe het niet voor u. Het zit maar in uw hoofd.
Ik heb er genoeg van dat dat beest ons eten opeet.
Ik geef hem alleen de restjes. -Hij wordt met de dag dikker.
Hij ziet er beter uit dan wij. Die kat gaat vanavond weg.
Dat kunt u niet doen. Het is Peters kat en hij houdt van hem.
Als hij gaat, ga ik ook. -Je doet maar.
Ze gaan geen van tweeën weg. Wat mankeert jou? Het is Chanoeka.
Zing alsjeblieft.
Laten we eerst de kaarsen uitblazen. Dan hebben we nog iets voor morgen.
Je moet ze laten opbranden. -God snapt wel dat we krap zitten.
Geprezen zij U, dat u ons dit vreugdevolle feest laat vieren.
Ze zijn weg. -Ze hebben ons gevonden.
Dan waren ze al hierboven. -De Grüne Polizei is hulp halen.
De Gestapo die naar papieren zocht. -Of weer een dief op zoek naar geld.
Ik ga naar beneden. -Misschien zijn ze er nog.
Het is zaterdag. Anders weten we pas maandagochtend wat er gebeurd is.
Met die onzekerheid kunnen we niet leven.
Ga naar boven om ons geld te halen. Je schijnt ze te kunnen omkopen.
Wil jij dan soms naar een concentratiekamp gestuurd worden?
Stil nou toch.
lemand moet vader terughalen.
Jij hebt al genoeg aangericht.
Ik hef mijn ogen op naar de bergen vanwaar mijn hulp komen zal.
Mijn hulp is van de Heer die hemel en aarde gemaakt heeft.
Uw Bewaarder zal niet sluimeren. De Bewaarder lsraëls zal niet slapen.
De Heer is uw Bewaarder. De Heer is uw schaduw aan uw rechterhand.
Hier.
Ik ga maar even een kijkje nemen.
De Heer zal u bewaren van alle kwaad. Uw ziel zal Hij bewaren.
De Heer zal uw gaan en uw komen bewaren.
De typemachine is gestolen. De deur stond open.
De nachtwaker kwam net voorbij.
Er is een inbreker binnen geweest. Hij is ervandoor gegaan.
Ze zijn weg. Ze hebben de deur afgesloten.
Wat mij betreft nemen ze ons mee. Ik hou dit niet lang meer vol.
Het gevaar is geweken. -Hoe weet u dat zo zeker?
We zijn nu nog meer in gevaar. -Stil nou toch.
Dank zij deze klungel weet iemand dat wij hier verstopt zitten.
Een dief zegt niet tegen de Grüne Polizei:
'Ik was aan het inbreken en toen hoorde ik boven m'n hoofd geluid.'
Ik denk van wel. Hij wordt op een keer betrapt. . .
en dan zegt hij tegen de Gestapo:
Als je me laat lopen, laat ik zien waar joden zitten ondergedoken.
Hij heeft gelijk.
Laten we alsjeblieft weggaan. We kunnen hier nu niet meer blijven.
Waar wil je dan heen?
Zijn we dan al ons vertrouwen en al onze moed verloren?
Daarnet dachten we dat het einde gekomen was, maar we zijn veilig.
Wij danken u, God, dat U ons in Uw oneindige goedheid hebt gespaard.
Wat dacht je ervan om nu het lied te zingen?
Zaterdag 1 januari, 1944.
Er is weer een nieuw jaar begonnen, en we zitten nog steeds ondergedoken.
We zitten hier nu één jaar, vijf maanden en vijfentwintig dagen.
Eén familielid heeft ons verlaten.
Muschi is weggelopen.
We worden almaar dunner. De van Daans kibbelen nog steeds vreselijk.
Moeder begrijpt me nog steeds niet. Maar ik begrijp haar ook niet.
Er is wel één grote verandering. Ik ben zelf veranderd.
Ik heb ergens gelezen dat meisjes van mijn leeftijd onzeker zijn.
Dat ze gaan nadenken over het wonder dat zich in hun lichaam voltrekt.
Ik vind het zo geweldig wat er met me gebeurt.
Niet alleen wat er te zien is, maar ook wat er binnenin gebeurt.
Telkens als het gebeurt, voelt het als een lief geheim.
En ik kijk er elke keer weer naar uit om dat geheim te voelen.
Wat een verrassing. Meneer Kraler en Miep zijn er.
Had nou toch eens een dag vrijgenomen.
Zeg dat toch niet. Het is fijn dat ze er zijn.
Wat is het?
Gelukkig nieuwjaar.
Gaat het al een beetje beter? -We hebben haar vol pillen gestopt.
Zodat ze niet gaat hoesten. -Kijk wat Miep heeft meegebracht.
Een taart.
Ik haal even wat bordjes.
Je hebt je suikerrantsoen van een paar weken gebruikt. Prachtig.
Ik heb al zo'n tijd geen taart gezien. Sinds die van vorig jaar.
Daar stond: 'Vrede in 1 943' op.
'Vrede in 1 944.' -De vrede moet toch eens komen.
Kijk eens aan, liefje. Met z'n hoevelen zijn we?
Ik hoef niet. -Toe nou.
Dan zijn we dus met z'n zevenen. -Met z'n achten.
Het normale aantal. -Ik nam aan dat Margot niet wil.
Waarom niet? -Het kan geen kwaad.
Ik wou gewoon niet dat ze weer ging hoesten.
Laat mevrouw Frank de taart maar liever aansnijden.
Hoezo? -Zij verdeelt dingen altijd beter.
Wat bedoelt u eigenlijk? Geef ik niet altijd iedereen evenveel?
Waar of niet? Ik wil gewoon een antwoord.
ledereen krijgt evenveel, alleen krijgt meneer van Daan iets meer.
Dat is een leugen. Ze snijdt altijd. . .
Zo'n taart stijgt ons meteen naar het hoofd.
Kijkt u eens aan, mevrouw Frank.
Weet u zeker dat u niet wilt?
Snij nou maar.
Misschien is Muschi terug naar huis. Kun je misschien eens gaan kijken?
Maar hij is al een week weg.
Daar heeft iemand vast al een maaltje aan gehad.
Het smaakt heerlijk.
Ik moet weg. Ik heb een feest. -Wat zalig.
Onthou je alles wat iedereen aanheeft en wat jullie eten?
Ik breng morgen uitgebreid verslag uit.
Een ogenblikje. Wil je iets voor me doen?
Waar ga je heen? Wat ben je van plan?
Wat is er aan de hand? -Vader gaat haar bontjas verkopen.
Het is mijn jas, van m'n vader gekregen. Je hebt het recht niet. . .
Dat iemand zo stom is om zich in deze tijd druk te maken om een bontjas.
Dat gaat u niets aan. En als u nog één woord zegt. . .
We hadden even een discussie over het verkopen van deze jas.
Ik heb gezegd dat het heel egoïstisch is om hem te houden. . .
als mensen om kleren zitten te springen.
Wil je hem voor ons verkopen? Hij is heel wat waard.
Zou je alsjeblieft sigaretten willen kopen? Maakt niet uit welk merk.
Er is heel moeilijk aan te komen, maar ik doe m'n best.
Kan ik u even spreken?
Er is iets gebeurd, hè?
Moeten we het niet allemaal horen? -De kinderen.
Anders gaan ze er toch maar over piekeren.
In het magazijn werkt ene Karel. U kent hem wel.
Hij kwam op een keer naar me toe en vroeg: Hoe staat 't met meneer Frank?
Ik zei dat u in Zwitserland scheen te zitten.
Hij vroeg zich af of ik misschien meer wist.
Ik probeerde het uit m'n hoofd te zetten.
En toen kwamen we gisteren uit het magazijn.
Ik liep al de trap af, maar toen keek ik om.
Ik zag hem naar de boekenkast staren.
Hij zei: Ik meen me te herinneren dat hier een deur naar de zolder was.
Toen vroeg hij om twintig gulden per week meer.
Nogal bescheiden voor chantage. -Dat is nog maar het begin.
Weet je wat ik denk? Dat hij die dief was.
Daarom weet hij dat wij hier zijn. -En wat hebt u gezegd?
Dat ik erover na zou denken. Wat zal ik doen?
Zal ik hem betalen of zal ik hem ontslaan? Geen idee.
Betaal hem wat hij vraagt. Hier kunt u hem in de gaten houden.
Is het veel wat hij vraagt? Hoe liggen de lonen?
Hij kan het in de oorlogsindustrie verdienen.
Ik weet gewoon niet of hij het weet.
Bied hem de helft, dan weten we zo of het chantage is.
Stel dat het zo is? Dan zullen we moeten betalen wat hij vraagt.
Daar denken we dan wel over na.
Misschien verbeeld ik het me maar. Je gaat alles en iedereen wantrouwen.
Wat kan dat zijn, de telefoon die op een feestdag overgaat?
M'n vrouw. Ze zou na de kerk even naar kantoor bellen.
Ik zal hem de helft aanbieden.
Dat hebben we aan die zoon van jullie te danken. En aan die rotkat van hem.
Nu is het nog een kwestie van tijd.
Soms wil ik dat het einde komt, wat het ook mag zijn.
Dan weten we waar we aan toe zijn. -Je zou je moeten schamen.
Denk eens wat een geluk wij hebben, denk aan al die mensen die sterven.
Aan de mensen in concentratiekampen. -Waarom zou je?
Waarom zou je aan ellende denken als je al ellendig bent? Dat is stom.
Wij zijn nog jong. Jullie hebben je kans gehad.
Maar als wij aan de ellende op de wereld denken, zijn we verloren.
We proberen onze idealen vast te houden, maar alles wordt vernietigd.
Het is onze schuld niet dat de wereld zo'n rotzooi is.
Luister eens goed. -Dus verhaal het niet op ons.
Ze doet of wij met die oorlog begonnen zijn.
Zijn wij soms begonnen?
Je had dit laten staan.
Jij weet wat je moet zeggen. Dat kan ik niet als ik kwaad ben.
Ik zeg te veel. Ik kwets mensen.
Je doet het juist goed.
Toen Dussel zei dat Muschi was opgegeten, wilde ik hem slaan.
Dat deed ik vroeger op school ook. Hier duik ik m'n kamer in.
Je boft dat je een kamer hebt. Zijne hoogheid zit altijd bij mij.
Als ze tegen mij uitvaren, moet ik het ondergaan.
Maar nu heb je wat teruggezegd.
Ik word soms zo kwaad. Zij hebben over alles een vaststaande mening.
Wij moeten die nog vormen.
Wij hebben problemen die jongeren nog nooit hebben gehad.
Je denkt net dat je ze hebt opgelost, en dan gebeurt er weer iets.
Dan moet je opnieuw beginnen.
Je vader is geweldig, vind ik. -Dat is hij ook.
Hij is de enige die me ooit serieus neemt.
Raar, hè? We zijn al zo lang hier samen.
En dit is de eerste keer dat we echt praten.
Het helpt als je met iemand kan praten. Dan kun je stoom afblazen.
Als je eens stoom wilt afblazen. . .
kun je altijd bij mij terecht.
Ik heb heel wat stoom af te blazen. -Dat vind ik best.
Meen je dat echt?
Dat heb ik toch gezegd?
Kan ik binnenkomen? -Ik ben nog niet aangekleed.
Zeg eens eerlijk, ben ik heel lelijk? -Niet zo vissen.
Helemaal niet. Je hebt leuke ogen en je bent heel levendig.
Mag ik binnenkomen?
Meneer Dussel wil graag naar binnen. -Hij zit hier altijd maar.
Je gaat vanavond toch niet weer naar Peter?
Dat ligt wel in m'n bedoeling.
Ben je niet bang dat je hem stoort? -Ik voel dingen echt wel aan.
Mag ik je dan één ding vragen? Niet de deur dichtdoen als je daar bent.
U lijkt mevrouw van Daan wel.
Ik zeg niet dat er iets mis is, je moet alleen geen kritiek oproepen.
Het spijt me, maar ik ga naar Peters kamer.
Ik laat onze vriendschap niet door Petronella van Daan verpesten.
Ogenblikje nog.
Vroeger ging het andersom.
Peters kamer is de enige plek waar ze kunnen praten.
Dat heette vroeger anders.
Het spijt me dat jij nou alleen achterblijft.
Ik voel me zo schuldig tegenover jou. -Waarom?
Als ik naar Peters kamer ga. . .
heb ik het gevoel dat ik jou kwets.
Ik zou verschrikkelijk jaloers zijn.
Ik ben een beetje jaloers, maar niet op jou en Peter.
Ik vind het heel erg dat ik niemand heb om over m'n gevoelens te praten.
Ik zal echt niet. . . -Geniet maar van die vriendschap.
Ik heb alleen het gevoel dat ik daar ook recht op heb.
Ik weet zeker dat Peter dat nooit voor mij zou kunnen zijn.
Misschien hoef je niet jaloers te zijn en vervang ik alleen z'n kat.
Mag ik nou in m'n kamer? -Nog even, lieve meneer Dussel.
Daar ga ik, spitsroeden lopen.
Kijk haar nou.
Wat heb ik aan zo'n zoon? Ik zie hem nooit.
Ogenblikje, lieverd.
Ik wil even iets tegen m'n zoon zeggen, goed?
Blijf niet te lang op. Je hebt je slaap nodig, je bent nog in de groei.
Anne gaat ook klokslag negen uur naar bed. Waar of niet?
Mogen we nu weg? -Let op de klokslagen.
Zijn ze niet onmogelijk? Ze doen alsof we nog kleuters zijn.
Trek je er nou maar niets van aan. Doe ik ook niet.
Je kunt het ze eigenlijk niet kwalijk nemen.
Ze vergeten dat wij veel verder zijn dan zij op die leeftijd.
Ik weet al wat ik wil worden. Journalist of zoiets.
Ik schrijf graag. Wat wil jij gaan doen?
Ik zou me nu in Engeland bij de Engelandvaarders willen aansluiten.
Dat zou je niet moeten proberen, want je haalt het toch niet.
Heus wel.
Er zijn er maar een paar die het halen.
Dat weet ik, maar ik wil terugslaan. Hier zitten wachten is niks voor mij.
Je vindt Margot aardig, hè? Meteen al vanaf het begin.
Je vond haar aardiger dan mij. -Ach, ik weet niet.
Zo denkt iedereen erover.
Ze is lief, slim en mooi. En dat ben ik niet.
Wel waar. -Nee, dat ben ik niet.
Dat weet ik heus wel. Ik ben geen schoonheid en dat word ik ook nooit.
Daar ben ik het niet mee eens. Ik vind je heel knap.
Dat is niet waar. -En dan nog iets.
Je bent veranderd. Sinds het begin.
Ik vond je eerst ontzettend luidruchtig.
En wat denk je dan nu? Hoe ben ik veranderd?
Je bent rustiger geworden. -Ik ben blij dat je me niet haat.
Dat heb ik nooit gezegd.
Als je hier weg bent, denk je nooit meer aan me.
Onzin.
Als je weer bij je vrienden bent. . .
vraag je je vast af wat je ooit in die kwektante hebt gezien.
Ik heb geen vrienden. -Natuurlijk wel.
ledereen heeft vrienden. -Ik niet.
Maar ik red me heel goed zonder vrienden.
Red je je dan ook zonder mij?
Ik beschouw mezelf als een vriendin van je.
Als ze allemaal op jou leken, zou het anders zijn.
Heb je wel eens een meisje gekust?
Eén keer.
Was dat meisje mooi?
Geen idee, ik was geblinddoekt. Het was op een partijtje.
Dat telt eigenlijk niet, hè?
Wat mij betreft niet.
Ik ben twee keer gekust.
Een onbekende kuste me eens op m'n wang toen hij me van het ijs optilde.
Ik was aan het huilen.
En een vriend van m'n vader heeft me eens een handkus gegeven.
Die tellen toch ook niet, hè?
Wat mij betreft niet.
Ik weet zeker dat Margot niemand zou kussen, behalve haar verloofde.
En vader was vast de eerste man die moeder aanraakte.
Maar ik weet het niet. Alles is nu zo anders.
Wat denk jij?
Vind jij dat een meisje alleen haar verloofde zou moeten kussen?
Het is moeilijk om te bedenken wat je moet doen.
De hele wereld stort om ons heen in.
En je weet niet wat er morgen gaat gebeuren.
Wat denk jij?
Ik denk dat dat van het meisje afhangt.
Voor sommigen is het gewoon altijd verkeerd.
Maar voor anderen zou het niet perse verkeerd zijn.
Ik heb altijd gedacht. . .
Ik moet weg.
Je laat je toch niet verbieden om hier te komen?
Misschien neem ik m'n dagboek mee. Ik wil van alles met je bespreken.
Er staat veel over jou in. -Wat voor dingen?
Sommige dingen laat ik je niet lezen. Ik vond je helemaal niets.
Net wat jij van mij vond.
Ben je van gedachten veranderd? Ik denk nu heel anders over jou.
Dat zul je wel merken.
Buiten heerst een stille opwinding. De invasie komt naderbij.
Mensen hebben het alleen nog over de bevrijding. Die moet snel komen.
De mensen van wie wij onze voedsel- bonnen hebben, zijn gearresteerd.
Meneer Kraler ligt in het ziekenhuis, met maagzweren.
Ik ben bang dat wij die zweren zijn. Miep staat er nu alleen voor.
We hebben geluk, als je bedenkt wat er buiten gaande is.
Ik voel dat de lente er aankomt. Dat voel ik in m 'n lichaam en m 'n ziel.
Ik ben totaal in de war.
Ik verlang zo erg, ik verlang naar van alles.
Kijk. Ons brood.
Wat is er, Putti? -Hij wilde het brood stelen.
Dus u was het. En wij maar denken dat het de ratten waren.
Hoe hebt u dat nou toch kunnen doen? -Ik heb honger.
We hebben allemaal honger. De kinderen worden steeds magerder.
Ik hoor uw zoon in z'n slaap kreunen van de honger.
En dan komt u 's nachts het brood stelen dat voor hen bestemd is.
Hij moet meer eten dan wij, het is nou eenmaal een stevige vent.
U bent nog erger dan hij. U bent moeder.
En toch offert u uw zoon op voor deze. . .
Ik zie heus wel dat de lekkerste hapjes altijd naar hem gaan.
En ik heb m'n mond gehouden. Maar dat doe ik nu niet meer.
Ik wil dat die man verdwijnt.
Verdwijnen? -Wat bedoelt u?
Spullen pakken en wegwezen. -Dat zeg je nu.
Maar dat kun je niet menen. We wonen hier al twee jaar samen.
We hebben elkaars rechten gerespecteerd. Gooien we dat nu weg?
Ik weet gewoon zeker dat dit nooit meer zal gebeuren. Nietwaar?
Hij heeft gestolen, en dat zal hij weer doen. Ik wil dat hij weggaat.
U stuurt Peter toch niet weg? -Nee, Peter mag blijven.
Als m'n vader weggaat, moet ik mee. -Die man is toch geen vader voor je?
Hij gedraagt zich niet als een vader. -Ik kan hier niet blijven.
Stuurt u ons heus de straat op?
U vindt wel weer een onderduikadres. -We vinden nog geen kelder.
U hebt tegen Putti gezegd dat u nooit vergeet wat hij voor u gedaan heeft.
U stond bij hem in het krijt, zei u. -M'n man heeft genoeg teruggedaan.
Ik ken je zo helemaal niet. -Had ik maar eerder iets gezegd.
Sommige mensen verdienen het niet. -Zonder u was er genoeg te eten.
We hebben de Nazi's niet nodig om ons kapot te maken. We doen het zelf.
Stuur ze alstublieft nu niet weg. Het is al dag, dan worden ze betrapt.
Ze blijven hier tot Miep een ander adres voor ze gevonden heeft.
Zijn we dan zo diep gezonken dat we over eten ruzie gaan maken?
Zie je wat hij doet?
Hier komt nader nieuws over de invasie. Ik herhaal het nog eens:
De landingen op de Normandische kust zijn begonnen.
D-Day is gekomen. Vannacht en vanmorgen zijn 4000 schepen...
. . .Peter en ikzelf. -U neemt zelf de grootste.
Wel waar. Moet u zien hoe groot die is, en dan die.
Die is voor meneer van Daan. -Schei daarmee uit.
Ik wil niet dat zij zulke dingen ziet.
De invasie is begonnen. -Wat een schitterend nieuws.
Hebben jullie het gehoord? Ze zijn op de kust van Normandië geland.
Britten, Amerikanen. -Nederlanders, Fransen, Polen.
Ze noemen het D-Day.
Ik ben het. Kraler. -Dat kan niet waar zijn.
Toen de verpleegster het vertelde, besloot ik meteen hierheen te komen.
in naam van Oranje doe open de poort
de geallieerden zijn geland
we vechten en veroveren ons land opnieuw
en onze vrijheid keert voor altijd weer
Vlug, voor de werklui komen. Ik kom straks terug.
Wat is er dan aan de hand? -Ik schaam me zo.
Doe dat nou niet.
Hebt u het niet gehoord? We worden bevrijd. We hebben iets te vieren.
Brood van kinderen stelen. -ledereen doet wel eens iets ergs.
Ik ben altijd zo onaardig tegen moeder.
Ik heb me zo vreselijk gedragen. -Niet zo erg als ik.
Schei uit. We moeten vrolijk zijn.
Ik heb zulke vreselijke dingen gezegd.
Maar u had gelijk.
Dat ik zo tegen jullie heb gepraat. Vrienden, gasten.
Schei uit. Jullie verpesten de hele invasie.
Almachtige God, trots van onze natie...
vandaag is er iets groots verricht. Verhef uw hart.
Uit de diepten van verdriet en opoffering...
zullen wij herboren worden in de glorie der mensheid.
De stemming is heel erg verbeterd. De berichten over de invasie zijn goed.
Het fijnste is dat ik het gevoel heb dat er vrienden aankomen.
Onze beminde vorstin heeft gesproken. Ze zei dingen als: 'Weldra...
Als ik terug ben... Een snelle bevrijding. ' Wie weet.
Misschien zit ik in de herfst weer op school.
Woensdag 2 juli, 1944.
De invasie lijkt te zijn vastgelopen.
Meneer Kraler ligt weer in het ziekenhuis, voor een operatie.
D-Day is hem te veel geworden.
Miep zegt dat de magazijnman niets weet. En wij betalen hem al dat geld.
Onze lieve groenteman is op weg naar het concentratiekamp.
Hij is opgepakt omdat hij twee joodse onderduikers had.
Het is niet veel. Ze hebben Hauk, de groenteman gearresteerd.
En de Gestapo heeft onze gestolen typemachine gevonden.
Dan komen ze uiteindelijk bij ons terecht. Let maar eens op.
Iedereen is terneergeslagen. Zelfs vader kan daar niets aan veranderen.
Ik ben vaak terneergeslagen maar nooit wanhopig.
Ik kan alles van me afschrijven.
Maar de grote vraag is of ik ooit goed zal kunnen schrijven.
Dat wil ik zo graag. Ik wil na m 'n dood voortleven.
Daar rinkelt hij alweer. Hoort u dat?
Dat is al de derde keer. Drie keer kort achter elkaar.
Het is een signaal. Miep probeert ons te bereiken.
Ze kan niet naar ons toekomen, en ze wil ons waarschuwen.
Toe nou. -U verspilt uw adem.
Er is iets gebeurd.
Miep is hier al drie dagen niet meer geweest.
En er is vandaag niemand komen werken. Het is hier doodstil.
Misschien is het zondag. Wie weet zijn we de tel kwijt.
Jij met je dagboek. Wat is het vandaag?
Ik weet precies wat voor dag het vandaag is.
Het is vrijdag 4 augustus. Het is vrijdag en er werkt niemand.
Ik denk dat meneer Kraler dood is. Dat is de enige verklaring.
Hij is dood en daarom hebben ze het bedrijf gesloten.
Miep zou ons nooit bellen. -Ik smeek u, neem die telefoon op.
U hoeft niets te zeggen. Pak hem op en luister.
In hemelsnaam, neem die telefoon op. -Ik zeg toch nee?
Ik doe niets waardoor iemand erachter komt dat wij hier zijn.
Meneer Frank heeft gelijk. -We weten aan wiens kant jij staat.
Als we hier stil en geduldig blijven wachten, komt er vast hulp.
Te laat.
Dus we gaan hier gewoon op onze dood zitten wachten?
Ik maak me nog liever van kant. -Schei daarmee uit.
Ik denk dat jij heel blij zou zijn als ik dood was.
Door wie komt het dat we hier zijn? We hadden in Amerika kunnen zitten.
Maar jij kon je spullen niet achterlaten. Je meubeltjes.
Welja, geef mij maar weer van alles de schuld.
Je hoeden, je schoenen, je servies.
Ik heb nooit iets gehad wat ik wilde hebben. Het was allemaal voor jou.
Moet je de lucht zien.
Zijn die wolken niet prachtig?
Wat een schitterende dag.
Weet je wat ik doe als ik denk dat ik gek word van dat opgesloten zitten?
Ik stel me voor dat ik buiten ben.
Ik stel me voor dat ik weer in het park ben.
Waar de hellingen begroeid zijn met krokussen en viooltjes.
Weet je wat er het leukste aan is om jezelf buiten voor te stellen?
Dat je het kunt doen wanneer je maar wilt.
Je kunt de rozen en de viooltjes tegelijkertijd laten bloeien.
Is dat niet geweldig?
Vroeger vond ik het vanzelfsprekend.
En nu ben ik helemaal gek op de natuur.
Ik ben alleen gek geworden.
Als er niet gauw iets gebeurt, als we hier niet wegkomen. . .
hou ik het niet lang meer vol. -Had je maar een geloof.
Je hoeft geen orthodoxe jood te zijn en in de hemel en de hel te geloven.
Ik bedoel gewoon een of ander geloof, het doet er niet toe wat.
Gewoon ergens in geloven.
Als ik aan alles daarbuiten denk, de bomen, de bloemen, de meeuwen. . .
Als ik eraan denk hoe lief jij me bent. . .
Als ik denk aan de goedheid van Kraler, Miep, de groenteman. . .
die elke dag hun leven voor ons op het spel zetten. . .
Als ik daaraan denk, ben ik niet bang meer.
En dan vind ik mezelf in God terug.
Dat is allemaal heel mooi.
Maar als ik ga nadenken, word ik kwaad.
Moet je ons nou zien. We zitten hier al twee jaar verstopt.
We kunnen geen kant op.
We zitten te wachten tot ze ons komen halen.
We zijn niet het enige volk dat lijdt. Zulke volkeren zijn er altijd.
Soms het ene ras, en dan het andere. -Dat is geen troost.
Het is zwaar om te blijven geloven, als mensen zulke vreselijke. . .
Weet je wat ik soms denk?
Dat de wereld een soort fase doormaakt, net als ik met moeder.
Het gaat voorbij. Misschien duurt het nog honderden jaren, maar het komt.
Ik geloof ondanks alles. . .
dat mensen in wezen goed zijn.
Maar ik wil nu iets zien, en niet pas over duizend jaar.
Als je het nou eens als een stukje van een groot patroon beschouwt?
Wij zijn maar een minuutje van het leven.
Moet je ons nou horen. Kibbelen als een stel stomme volwassenen.
Kijk eens naar de lucht. Is die niet prachtig?
Ooit, als we weer buiten komen, ga ik. . .
We hebben twee jaar in angst geleefd, nu kunnen we hoop koesteren.
Ons verblijf hier is voorbij.
We hebben even de tijd om spullen te pakken.
We mogen elk één tas meenemen en de kleren die daarin passen.
Dus dat betekent dat ik jou moet achterlaten, lief dagboek.
Dus vaarwel, voor een tijdje.
PS: Wil degene die dit dagboek vindt. . .
het alsjeblieft voor me bewaren? Want ik hoop dat op een dag. . .
En dan houdt het op.
Ik was de boer op, voor eten. Toen ik terugkwam, was de politie binnen.
We hebben achterhaald hoe ze het wisten. De dief heeft het ze verteld.
We kennen de dief. -Het lijkt nu zo vreemd.
Maar in het kamp hier in Nederland waren we nog zo hoopvol.
De Geallieerden trokken snel op. We dachten dat ze op tijd zouden zijn.
Maar in september werden we naar Polen doorgestuurd.
De mannen naar het ene kamp, de vrouwen naar een ander.
Vandaar werden zij doorgestuurd naar Belsen. Ik bleef in Auschwitz.
In januari werden we bevrijd. Maar de oorlog was nog niet voorbij.
We waren heel lang op weg naar huis.
Telkens als de trein stopte, stapten we allemaal uit.
Je liep van groep naar groep. 'Waar hebt u gezeten?
In Belsen, Buchenwald, Mauthausen? Waar?
Hebt u m'n vrouw gekend? Hebt u m'n man, m'n zoon, m'n dochter gezien?'
Daarom weet ik dat m'n vrouw dood is. En Margot en de van Daans.
Peter. Dussel.
Maar. . .
ik hoopte nog steeds dat Anne. . .
Gisteren was ik in Rotterdam.
Daar kwam ik een vrouw tegen. Zij had met Anne in Belsen gezeten.
Nu weet ik het.
Ik geloof ondanks alles dat mensen in wezen goed zijn.
Ze maakt me beschaamd.
Synced by: reulnl Gedownload van www.nlondertitels.com