1941 yılında, üç adam Himalayalar'ın üzerinden Hindistan'a yürümüşler.
Özgürlüklerine ulaşmak için yürüdükleri 6,500 km yol boyunca hayatta kalmışlar.
Bu film onlara adanmıştır.
Dönüş Yolu
Çeviri: batigol-7
Eylül, 1939 Hitler Polonya'yı Batı'dan istila etti.
Stalin birkaç gün sonra Doğu'dan istila etti. Ülkeyi aralarında paylaştılar.
Olmaz.
Tanığı içeri getirin.
Bu adamı tanıyor musun?
Tanıyorum.
İsmi nedir?
Janusz Wieszczek.
Tanık, bu adamla olan bağın nedir?
Karısıyım.
Sanık, ifadeyi onaylıyor musun?
Onaylıyorum.
Tanık, sanık hakkında söylemen gereken bir şey var mı?
Konuşmalarından Parti'ye ve özellikle de Sovyet halkının lideri...
...Yoldaş Stalin'e karşı eleştirilerinin olduğunu anladım.
Sana böyle ne yaptılar?
Sanık, bu iddiaları onaylıyor musun?
Tanık, sanık hakkında başka ne söyleyebilirsin?
Yabancı güçler adına casusluk yapmış.
Sanık, bunu onaylıyor musun?
Onaylamıyorum.
Tanık, çıkabilirsin. Gardiyan!
Tanıklık eden karın...
...casusluk ve sabotaj aktivitelerin hakkında tam detaylı bir ifade imzaladı.
Şimdi imzalayacak mısın?
Karıma ne yaptınız?
SİBİRYA, 1940
Halk Düşmanları!
Etrafınıza bakın ve anlayın ki...
...sizin hapishaneniz silahlarımız, köpeklerimiz, dikenli tellerimiz değildir.
Sizin hapishaneniz Sibirya'dır.
Tamamı beş milyon kilometrekare alanına yayılmıştır.
Doğa sizin gardiyanınızdır ve çok acımasızdır.
Doğa sizi öldürmezse, yerel halk öldürür.
Her kaçak kellesi için bir ödül koyulmuştur.
Şu zavallı adamlara bak. Gece körlüğü var bunlarda.
Geçici konaklama kampında görmüştüm.
Besin yetersizliğinden vitamin eksikliği oluşuyor.
Al, şunu al.
Erzağının yarısıyla hayatta kalmayı mı planlıyorsun evlat?
- Baksana, yaşlı bir adam. - Yaşlı olan benim.
Ben sabaha sağ çıkarım. O çıkamaz.
Nezaket. Burada ölümüne sebep olabilir.
- Amerikalı. - Burada mı? Nasıl?
Stalin yabancılardan nefret eder...
...ve buna Polonyalılar da dahil.
Polaksın sen değil mi?
Sevdim seni Polak.
Haksızlığa olan duyarlılığını...
...özgürlüğe olan hasretini sevdim.
Khabarov - Andrei Timofeyevich.
Weiszczek - Janusz.
İznin olursa, neyle suçlandın Janusz?
58-10.
- Casussun. - Bana öyle söylediler.
- 10 yıl mı yedin? - Hayır. 20 yıl.
58-14. Sabotaj 10 yıl yedim.
Sen hattın Sovyet tarafındayken
...seni tutukladılar ve casuslukla suçladılar.
İşkence yaptılar değil mi?
İtirafname imzaladın mı?
Hayır.
Hayır, imzalamayacaktım zaten...
...onlar da başkasına işkence yaptılar.
Kusuruma bakma.
Ben bir aktördüm.
Filmlerde oynardım.
Son filmimde bir aristokratı canlandırmıştım.
Film piyasaya sürüldüğünde beni tutukladılar.
Neden?
Eski zamanlardaki soyluluğun prestijini yükselttiğim iddia edildi.
Yani bir filmde iyi bir performans sergilediğin için 10 yıl yedin.
Daha iyi eleştiriler almıştım.
Hayır.
- Kredi istiyorum. - Kredi mi? Zaten borca battın.
Urki. Kim olduklarını biliyor musun?
Profesyonel suçlular. Katiller ve hırsızlar.
Dik dik bakma.
Gardiyanlar burada bazı işler yapmalarına göz yumuyorlar ve korkulan adamlar oluyorlar.
Öyleyse neden böyle işler yapmalarına göz yumuyorlar?
Çünkü bunlar burjuva sosyetesinin yan ürünleri ve halkın dostlarıdır.
Biz ise politik mahkumlarız ve halk düşmanlarıyız.
Sovyetler Birliği büyük bir hapishaneye dönüştü.
Köle emeği.
Bunlar Sovyet İmparatorluğu'nun uzak diyarlarından gelme...
...hepsi aynı ağa yakalanmış balıklar.
Aralarından biri o ağdan sıyrılıp kaçamıyor mu?
Hayır Janusz. Çok dikkatli olmalısın.
Stalin'in her yerde gözleri ve kulakları var, burada bile.
Çok dikkatli olmazsan...
...bir yıl sonra ölür gidersin.
Gerçek anlamda olmasa bile...
...ruhun ölür gider.
Sen ne kadardır buradasın?
11 ay ve 29 gün oldu.
- Kazağını ver. - Montumu vereyim.
Kazağını istiyorum.
O kazağı sana büyükannen mi ördü?
Burada yetki sahibi değilsin.
Kazak!
Sosis için.
Benim için yap.
Seni çizmemi mi istiyorsun?
Hayır, beni değil.
Jim, yaşlı korsan ona dik dik bakarken bedeninde bir ürperti hissetmiş.
Vücudu yaralar ve dövmelerle kaplıymış.
Sadece bir bacağı vardı.
"Ben Long John Silver" demiş.
Öyle birini tanıyordum. Igor'u hatırladın mı? Tek bacağı vardı.
Kes sesini!
Anlatmaya devam et de sana biraz ekmek vereyim.
Şu Long John Silver denen adam hazineyi bulmuş mu?
Sonra Jim, gözünü kırpmadan adam öldüren ve sadece Tanrı'yı seven...
...bu psikopat çeteyle birlikte Hazine Adası'na doğru yelken açmış.
- Bitlendin mi? - Beni canlı canlı kemiriyor.
Gel sana kocakarı ilacı bulalım.
Maden. Geceleri patlatıyorlar.
Ne yapıyorsun?
Çabuk olmalıyız.
Yoksa sabaha burada bulamayız.
Bütün gece burada mı bırakacaksın? Neden?
Göreceksin.
Başarılabilir.
- Tellerden geçecek bir yol biliyorum. - Nasıl?
Lazar, ortağım, kendisi inşa denetimcisi.
Bana yolu gösterdi.
Kamptan kaçmayı düşünüyorsan...
...çok uzun zamandır senin gibi birini bekliyordum...
...dayanıklı birini...
...dikenleri geçecek birini.
Peki nereye gideceğiz? Batıya gidemeyiz.
Almanlar'dan kaçsak bile Sovyetler karşımıza çıkar.
Doğuda, Pasifik'e kadar Sovyetler var.
Hayır, hayır, hayır. Kuzey. Güney olmalı.
Doğru.
Peki nerede olduğumuz biliyor musun? Yani tam olarak?
Sanıyorum ki Baykal Gölü'nün 500 km kuzeyindeyiz.
Burası göl.
Kamp burada ve sınır da burada.
Buradan göl kıyısını takip edebiliriz. Bu bizi güneye götürür.
Aynen öyle. Sonra da Trans Sibirya Demiryolu'na...
...oradan da Moğolistan sınırına gider ve özgür oluruz.
Önümüz ilkbahar. Sonbahara kadar beklemeliyiz.
- Olmaz. Neden bekliyoruz? - Neden mi?
Sınıra kadar neredeyse bin km var belki de daha fazla.
Planımızı çok dikkatlice yapmalıyız. Erzak stoklamalıyız.
Takasa, alışverişe başladım bile. Sende aynını yapmalısın.
Sonbahar geldiğinde hava daha tahmin edilebilir olur.
İzlerimizi kapatmak için yeni karı kullanabiliriz.
- Arkadaşlarımı da götürüyoruz. - Arkadaşların mı? Onlara güveniyor musun?
- Elbette. - Hepsi hayatta kalamaz.
En azınsan özgür birer adam olarak ölürler.
Özgür.
Durun!
- Gittikçe kötüleşiyor! - Ne yapacağız?
- Karar senin. - Donacağız.
Kumandanım, burada geberip gideceğiz.
- Yere çökün! - Donacağız.
- Hapı yuttuk. - Yere çökün!
Çökün!
- Bir saat geçmeden donarız. - Şimdi ölseniz bile umurumda değil.
Tabii ya, ama 200 adamı kaybedersen...
...açıklama yapmak zorunda kalırsın.
- Senin için daha kötü olabilir. - Yere çök!
Ormana girip bir korunak bulabiliriz.
Yere çök!
Dur! Olduğun yerde kal!
Ateş edeceğim!
Harbiden cesur adammış!
Mahkumları korunak için ormana götürün.
Kaçan olursa vurun gitsin.
Büyük ağaç dalları lazım!
Her yan için bir tane ve bir tane de arkaya!
Yardım et Kazik.
- Şunları dalların üzerine yerleştir! - Tamam.
- Beni izle. İkimiz de böyle gideceğiz. - Nasıl?
Güzel.
Tamam, oraya koy.
Zoran! Battaniyen! Rüzgardan korunman için!
İçer gelin. Hadi!
Hadi! Lütfen bizimle gel! Korunağımız var!
Ben Zoran, Yugoslav'ım.
Bu da Janusz.
Ve bu da Kazik.
- Tomasz Horodinsky. - Bunlar Polak.
Voss. Letonyalıyım.
Milletler Cemiyeti gibiyiz.
- Ya sen? - Smith.
- Peki ya ilk adın? - Mister.
- Mister Smith. - Aynen öyle.
Dışarıda soğukta kalmak hoşuna gitmiyor...
...değil mi kovboy?
Bir adım öne çık.
Sen de.
Bir adım öne çık. Sen de.
Dün bizi vurmamasının sebebi belli oldu.
Madenlerde çalışmak için getirildik.
Bu tasmalar eski Mısır kölelerinde kullanılanla aynı.
Evet ama muhtemelen atların boynundaydı.
Hayır, hayır, hayır. İnsanlar içindi.
- Nereden biliyorsun? - Leningrad Üniversitesinde...
...Mısır Uygarlığı profesörüydüm.
Kafayı mı yedin? Seni vururlar.
Buradan kaçıp kurtulmalıyım.
Geri dönmeliyim.
- Başarılabilir. - Ne başarılabilir?
Tellerden geçmenin bir yolunu biliyor.
- Bir planı var. - Kimin planı var?
İsmi Khabarov.
- Aktör olan. - Tanıyor musun?
Onun kaçmak gibi bir niyeti yok.
- Ne demek istiyorsun? - Yalancının tekidir.
Yıllardır burada. Yeni gelenleri arayıp bulur.
Buraya ilk geldiğimde beni bulmuştu. Kaçış hakkında konuşup durur.
- Onun gibi başkaları da var. - Neden sana inanayım ki?
Bu kamptan kaçış yok. O senin enerjini çalıyor...
...ruhunu çalıyor. Kendi kaçış hayallerini besler.
Onu canlı tutmaya yardımcı oluyorsun. Sülükten başka bir şey değil.
- Tam bir aşağılıksın, Mister. - Hâlâ hayattayım, tek bildiğim bu.
Ama burada bir altı ay daha geçirmem sen de öyle. Burada olmayız.
Bu madenlerde olmaz.
Ama niyetinde ciddiysen...
...kaçış fikrinde gerçekten ciddiysen...
...seninleyim.
Yalnız takılanlardan olduğunu sanıyordum.
Tek başına başarılamaz.
Ayrıca zayıf bir noktan var.
- Benim için faydalı olabilir. - Neymiş o?
Nezaketin.
Bana bir şey olursa beni taşıyacağına güveniyorum.
Khabarov. Khabarov, gel.
- Ne var? - Benimle gel.
- Hayırdır? Ne var? - Gel de şuna bak.
Kaçabiliriz. Bu gece kaçabiliriz.
- Fırtına izlerimizi kapatır. - Hayır, hayır. Ne diyorsun sen?
- Bu geçici bir fırtına. - Hayır, yeterli.
Janusz, bu imkansız.
Detaylı hazırlıklar yapmalıyız.
- Planlar yapmalıyız, haritalar bulmalıyız. - Hayır, zamanlama asla mükemmel olmayacak.
- Şu an kaçışımızı beklemiyorlar. - Kafayı mı yedin?
- Mesafe ne olacak? - Neredeyse bin km var ve bize erzak lazım.
- Çok erzak lazım. - Ama erzağımız var. Senin de var.
Dinle, Amerikalı bizimle. Takas yapıyorduk, senin dediğin gibi.
- Ne kadar yetecek? - Ömrümü ormanlarda ve dağlarda geçidim.
- Topraktan geçinebiliriz. - Anlamıyorsun. Çok gençsin.
- Kaçış başarılamaz. - Orada başka ne var?
- Duyuyor musun? - Burada kalıp ölelim mi?
- Kaçış başarılamaz. - Andrei! Tellerden nasıl geçeriz?
- Neyden bahsettiğini anlamıyorum. - Arkadaşın, Lazar...
Biliyor değil mi? Bana öyle demiştin.
Defol git!
Göremiyor musun?
Lütfen beni geride bırakma. Söz ver bana Andrejs.
Gece omuzuna tutunabilirim. Şekilleri görebiliyorum.
Gündüz idare edebiliyorum.
Sizi yavaşlatmam.
Lütfen diğerlerine söyleme.
Burada ölür giderim.
Swiss. Altındır.
Önce jeneratörü kapatmalısınız.
Yaklaşık 10 dakikalık karanlık olur.
Kaçış için fırsatınız olur.
Son devriye değişene kadar beklemelisiniz.
- Burada sır olmaz. - Ne istiyorsun?
Bana karşı çevirdiğiniz oyunu öğrenmek.
Küçük borçta parmaklarını keserler. Büyük borçta kafanı.
Benim borç büyük. Ama asla kurdumla kumar oynamam.
Ormanda bıçağa ihtiyacın olur ve benim de bir mucizeye. Beni buradan çıkar.
Nöbetçiyi geçtiler!
Hiçbir şey görmüyorum!
Orada! Teller kesilmiş!
Köpekleri salın!
Hadi! Hadi! Devam et! Devam et!
Yolumuza devam etmeliyiz! Kalk! Kalk!
Hareket etmeliyiz yoksa hemen ölürüz. Köpeklerin hızını bilirsin.
Koşsana kahrolası!
Mister, bana bak, hadi! Seni taşıyayım mı?
Hadi. Hadi. Hadi!
Janusz, hiçbir şey göremiyoruz!
Fırtına bizi kör ediyor!
Janusz!
Bıçağına ihtiyacım var!
Bıçağı bana ver!
Bıçağın!
Janusz, bir korunak yapmalıyız! Böyle devam edemeyiz!
Görmüyor musun? Bu harika! Bu havada bizi asla bulamazlar. Asla!
Yılanın tavşana baktığı gibi dik dik bakıyorsun bana.
Bana İngilizce öğretiyor.
Konuşma güzel ha?
Ekmek karşılığı öğreniyorum, öyleydi değil mi kovboy?
Ne kadar yolumuz kaldı?
- 20, 30 km civarında. - O kadar mı?
Daha az. Kafasız piliç gibi daireler çizip durduk.
Pekala, bakalım neyimiz varmış.
Herkes gelsin. Her şeyimizi paylaşıyoruz.
- Sen de. - Ne var?
Erzağın var mı?
Ve şu mont. O senin montun değil.
- Khabarov'un montu. - Evet, bana verdi.
Ve...
Gördün mü?
İspiyonlayacaktı.
Meraklanma. Onunla konuştum. Her şey yolunda.
Şeytanla anlaşma yaptın.
- Farkında mısın? - Bıçağın var mı?
Yosun ve çimlere bakarak yön bulmaya çalışıyor. Bu ne böyle?
Yemin ederim o işi daha iyi biliyor.
- Burada olduğuna şükretmelisin. - Şükretmek köpekler içindir.
Ne? Bu da ne?
- Kurtlar. Sadece kurtlar. - Sadece kurtlar.
Güney.
Baykal Gölü'ne.
- Sen Pakhan'sın. - Öyle miyim?
- Pakhan nedir? - Urki'nin patronu.
Biz suçlu değiliz.
- Suçlulardan kaçıyoruz. - Seni izliyordum.
Yemin ederim ki elindeki çubuk ve çam kozalağınla saygımı kazandın.
Seninle ölüm arasında duracağım.
Yani benim koruyucum olmak mı istiyorsun?
Urka tarzıyla. Ben varım ve kurt var.
- Janusz, göle ne kadar kaldı? - Ne kadar mı?
Üç, dört hafta kadar. Belki daha fazla.
Bizi buraya bir yere getiriyorum...
...oradan aşağı Trans Sibirya Demiryolu'na
...oradan da Moğolistan sınırına.
Moğolistan çok uzak görünüyor.
Moğolistan mı? Ben daha uzağa giderim.
Amerika'ya.
Durumuza göre bir haftalık daha erzağımız var.
Kibritimiz kalmadı. Ama Khabarov'un çakmağı hâlâ iş görür halde.
- Bize et lazım. - Tuzaklar kurabilirim.
Tuzak beklemeye göre daha hızlı gideceğiz.
Çiftlikler, köyler bulur oralardan erzak alırız.
Kellemize ödül koyulmuştur. Bunu unutma.
- Geceleri çalarız. Kimse bilmez. - Biz hırsız değiliz.
- Öyleyse ben çalar ben yerim. - Sen de izlersin.
- O nedir? - Dikenli tel.
- Balık oltası yapıyor. - Demek böyle hayatta kalacağız.
- Balıkla mı? - Evet.
- Ama ben balık yemem ki. - Öyleyse ölürsün.
Hadi ateş yakmalıyız.
Hadi, bir sürü odun getirin.
Bu gece 40 derecenin altına düşer.
- Tomasz? - Efendim?
Hayır, o kadar fazla olmaz.
Kazik?
Hâlâ çevrede odun topluyor.
Gece körlüğü var onun.
Kazik!
Janusz!
Profesör. Madenden buraya sizi bulmaya geldim.
- Yalnız olduğumu sanmıştım. - Bazen seninle yürüyorum.
Birazcık oturayım.
Çok uzak değil.
Başardık.
Gerçekten başardık.
Önemli bir şey, değil mi?
Yüce Tanrım, bu günahsız ruhu himayene al.
Amin.
Bugün burada özgür bir adam öldü.
Besleyecek bir gırtlak azaldı.
Ne?
Bundan yüz yıl sonra bizim kemiklerimizi ve senin çizimlerini bulacaklar...
...ve "Bakın, Eski Gulag Adamları için güzel bir örnek." diyecekler.
Kes şu esprilerini! Diğerleri gibi gidip erzak bul.
Asıl sen sus! Her gün tatildeymişsin gibi çiziyorsun.
- Hastayım. - Yemek yaparım.
Onlar erzak bulur. Sen ne yaparsın? Hiçbir şey!
- Ama hepinizi güldürüyorum. - Hayır, artık güldürmüyorsun.
Evet...
...kim ilk olacak?
Ne demek yani, ilk?
İlk ölen yani.
Bence artist.
Komik adam olursa, daha iyi olur.
Neden Zoran olursa daha iyi olur?
Daha yumuşak.
Daha taze.
Mister sadece küçük balıklar yakalıyor.
Et bulmalıyız yoksa burada öleceğiz.
Pakhan sensin, bunları düşünmüşündür. Hepimiz düşünüyoruz.
Bu yüzden fazladan adam getirmedin mi? Erzak için.
Hayır, hayır. Baykal Gölü'ne gittiğimizde daha fazla erzak bulacağız.
Orada bir sürü balık olacak.
Bir hafta önce gölde olacağımızı söylemiştin.
Değil mi?
Kaybolduk, Pakhan.
Gölü bulursam...
...bir haftaya kadar dönerim.
Dönmezsem...
...kendi başınızasınız.
Biliyorum. Arkadaşımız Valka.
Gözünün önünden ayırma.
Al şunu.
Bu sabahki, taze.
Sağol.
İyi şanslar.
Sana da.
- Janusz! - Gördüm. Gördüm.
- Gölü gördüm. - Sakin, sakin.
Üç gün uzaklıkta.
Taşlar! Taş toplayın! Ateşin içinde ısıtın!
Ne var?
Biri bizi izliyor.
Şuradaki ağaçların arkasında.
Bizi ele verirse, bir anda etrafımızı sararlar.
Haklı. Bunu yapmalıyız.
- Öldürmek yok. - Yok mu?
Bence sen daha önce adam öldürmüşündür. Günahsız bir adama göre fazla dua ediyorsun.
Valka, kaçarsa diye arka tarafa git. Hadi.
Dağılın, dağılın.
Valka, hayır.
Hayır!
Sana zarar vermeyeceğiz.
- Bir Polak. - Polak mı?
- Ne istiyormuş? - Bilmiyorum ama kızmış.
Hem de Polak. Birkaç gündür bizi takip ediyor.
- Yani? - Erzağa ve korunmaya ihtiyacı var.
Bizim Rus olmadığımızı anlayana kadar bize yaklaşmaktan korkuyormuş.
- Bizimle gelmek mi istiyor? - Bizim gibi kaçıyor.
Bizi yavaşlatır.
Rus toplama kampından kaçtığını söyledi.
Bu tipleri tanırım, sokak çingeneleri.
Bunun gibi binlerce var, bir köpekten daha faydasızdır!
Pakhan, bunu yapma.
- Hadi ama. Kız açlıktan ölüyor. - Kendi karnımızı bile zor doyuruyoruz.
Evet, bırakıp gidelim.
Hayır, bize gelmiş. Onu bırakıp gidemeyiz.
Janusz, başka seçeneğimiz yok.
Hey, hey, hey, hey!
Hey! Hey, hey, hey, hey!
Geri durun. Geri durun. Çamura dikkat edin.
Sakin, sakin, sakin.
Valka. İşte buradasın.
Biraz odun topla.
Adı Irena.
- Çorba hazır mı? - Hazır.
Güzel. Karıştır.
İyi misin?
- Bu kadar komik olan nedir? - Bu sabah ofise mi gideceksin?
Valka? Valka. Hadi.
- Sıra sende. Hadi, hadi. - Valka, hadi!
- Tişörtünü çıkart. - Bunu neden yapıyoruz?
Hırsızlar ve soyguncular gibi görünmeyelim diye.
Kaldır kafanı.
Kımıldama.
Hiç kımıldama lütfen.
Kaldır kafanı.
Biraz daha.
Olmaz.
Polak olduğuna inanamıyorum.
Eğitimli bir kız.
- İngilizcesi ve Fransızcası iyi. - Doğru mu?
- Ondan hoşlanmıyorsun değil mi? - Onun hakkında Valka ile konuş.
- Ona göre kız Polak bile değil. - Valka ile konuştum.
Diğerleriyle de. Bizimle gelmesini kabul ediyorlar.
- Sen kabul etmiyor musun? - Burada duygusallığa yer yok.
Erzak bir yana, bizi yavaşlatır da.
Hayır, ağırlığımızı taşımaz.
Karşıya geçmek için yüzmeliyiz.
Yüzme biliyor musun?
- Evet Mister. - Bana yalan söylemezsin.
- Yalan söylemiyorum yoldaş. - Bana yoldaş deme.
Irena, yapma!
Gel hadi.
Al şu erzağı tut.
Ailen de seninle tutuklanmış mıydı?
Öldüler. Varşova dışındaki bir çiftlikte yaşıyorduk.
Ruslar geldiklerinde...
...bizim toprak sahibi zenginler olduğumuzu ve köylüleri sömürdüğümüzü söylediler.
Ailem korktu ve beni ahıra sakladı.
Daha sonra onları buldum.
Onları çamurun içinde yüzüstü yatar halde buldum.
Dikenli telle vurup boğmuşlar.
Daha sonra Ruslar beni yakaladı...
...ve toplama kampına gönderdiler.
Acımasızca davrandılar.
Oradan kaçtım.
Hiç erzağım yoktu.
Sonra da sizi gördüm.
Yüzme bilmiyorsun değil mi?
- Ne? - Hayatında hiç suyun yanına bile yaklaşmadın.
Ama karşıya geçtim değil mi? Siz de beni izlediniz.
Ama sen de Varşova dışındaki bir çiftlikte yaşadığını söyledin.
- Evet. - Sovyetler o kadar uzağa gitmedi.
Orası Alman bölgesiydi.
Ailen öldürülmedi, peki ne oldu?
Hepsini kendin uydurdun.
Hepimiz hayatta kalmak için korkunç şeyler yaptık.
Ama sakın bir daha bana yalan söyleme.
Yeterince yalan duyduk zaten.
- Etrafından dolaşmalıyız. - Çabuk olup içinden geçelim.
Olmaz, köpekleri var.
Alarmı çalıştırırlarsa, direnecek şansımız olmaz.
Yine erzağa ihtiyacımız var Pakhan.
Erzağa ihtiyacımız olduğunu biliyorum.
Ama o köye girip tutuklanma riskini göze alamayız.
Vakit kaybediyoruz.
Ne oldu? Sorun ne?
- Valka nerede? - Zoran'ın arkasındaydı.
- Zoran, onu izlemiyor muydun? - Onun bekçisi değilim.
Hay ben senin...
- Ödül için bizi satabilir. - Tutuklanma riskine rağmen mi?
Adam kumarbaz.
- Irena, sence böyle bir şey yapar mı? - Yapabilir.
Onun bıçağına ihtiyacımız yok. Geyik kemiğinden bir bıçak yapabiliriz.
Ondan kurtulmak için bir fırsat.
Tamam, tamam.
Hadi gidelim.
Dikkat et komik adam!
Hey, hey, hey!
Hepimizi öldürtmek mi istiyorsun?
Sakin ol kovboy.
Montumu yırtıyorsun.
- Aptal. - Aptal ha?
Öyle miyim? Bakalım kim aptalmış.
Ne var?
Öldürdüm mü? Evet.
Bir köpek. İnanmıyorsanız yemeyin.
Ama yersiniz değil mi, çünkü hayatta kalmak istiyorsunuz.
Hayatta kalmayı bilirim.
Hayatım böyle geçti.
Ve...
...bugün benim doğum günüm.
Rusya'da bu içeceğimiz anlamına gelir.
Benim gibi sokaklarda yaşamış.
Demek ki bize anlattığın hikaye yalanmış.
Anlattığım hikayenin daha acıklı olduğunu ve beni bırakıp gitmeyeceğinizi düşündüm.
Ailem Polak komünistlerindendi.
Bizi yaşamamız için Sovyetler Birliği Moskova'ya götürdüler.
İhtilâl için çalışmak istiyorlardı.
Bir sürü yabancı komünistle birlikte. Hotel Lux'ta yaşıyorduk.
Ama 1937'de onları tutukladılar.
Casus olduklarını söylediler.
Polis beni yetimhaneye yerleştirdi.
Kardeşimse öldü.
10 yaşındaydım.
Bana Rykov dediler...
...ama Polak adımızı hatırlıyorum, Zielinska.
Her gece yatmadan önce bu şarkıyı söylerdim.
Yani kaçtın.
Sivrisinekler onlara gitmiyor.
Ne yapabiliriz ki? Bot mu çalalım?
- Olmaz, çok riskli. - İnsanlar hastalanacak.
Biliyorum.
Tuhaf değil mi?
O kadar şeyi atlattıktan sonra, bu küçük böcekler bizi alt edecekmiş gibi.
Yine biri geliyor.
- Sivrisinek yok! - Zoran! Zoran!
Tanrı aşkına, ne yapıyor bu?
Sivrisinek savar.
- Adama ne dedin? - Kime?
Sivrisinek adama.
Sivrisineklerin rahatsız ettiği kaçak bir mahkum olduğumu.
Tabii, çok komik. Cidden ne dedin?
Hadi dostum.
Soytarı işte.
- Elveda Baykal Gölü. - Bravo.
Mister, Voss'un bir rahip olduğunu biliyor muydun?
Hayır, bilmiyordum.
Tomasz ise bir pastane şefi ama bir artist olmak istiyor.
Hadi canım sende!
Zoran ise Moskova'da bir iş üzerindeyken Kızıl Meydan'da tutuklanmış.
Kremlin'in fotoğraflarını çektiğini söyledi.
- Muhasebeciymiş - Olur şey değil!
Hiç esprili bir muhasebeci tanımamıştım.
Birbirinizle konuşmuyor musunuz?
Kamplarda olabildiğince az konuşmayı öğreniyorsun.
Mister Smith, Moskova Metro'sunda mı çalışıyormuş?
Mühendismiş. Babası Finmiş.
Amerika'da büyümüş ama Rusça biliyor.
Öyleyse Tanrı aşkına, neden bir Amerikalı Rusya'ya taşınır ki?
Ekonomik çöküntü.
- Oğlu da onunla gelmiş. - Oğluna ne olmuş?
Vurulmuş. 17 yaşındaymış.
Moğolistan sınırı...
...şu rayların diğer yakasında belki de dört, beş gün uzaklıkta.
- Başka bir yerden geçemez miyiz? - Burası ana hat.
- Her yer böyle olacaktır. - Haklı. Geceye kadar bekliyoruz.
- Ne var? - Yok bir şey.
- Bakıyordum. - Bakma.
- Valka? - Ne var?
Neden göğsünde o aşağılıkların dövmesi var?
Yani, kıçında olmalıydı ki her kakanı yapacağın zaman onların üstüne oturabilesin.
Sence bu komik mi? Bunlar büyük adamlar.
Valka! Valka!
"Stalin" ne demek bilir misin sen, komik adam?
Çelik Adam demektir. Zenginden alır, fakire verir.
Evet, tabii ki öyle yapar.
Sonra ikisinde de alıp onları 25 yıllığına Gulag'a koyar.
Baktığın yere dikkat et, karga yemi.
Misafirperverliğin için sağol Rusya Ana, ama bir daha asla gelmem.
Seni yakalayacaklarını biliyorsun.
Evet. Hapishane iyi. Ama borç kötü.
Ama beni bulamayacakları bir sürü hapishane var.
Peki ya Amerika?
Bana göre değil, özgürlük.
Yemin ederim ki ne yapacağımı bilemem.
Elveda demeliyiz, kurdum ve ben.
Artık ona ihtiyacın yok.
İyi şanslar Valka.
Hoşçakal, Janusz.
Bak. Görüyor musun?
- Sence geceye kadar orada olur muyuz? - Sanırım oluruz.
- Ne yaparız? - Yemek yeriz.
- Evet. - Uyuruz.
Başardık.
Mister!
Bunlar komünist.
Demek burası da.
Bu her şeyi değiştirir.
Saklanacak hiçbir yer yok.
Bir Budist Tapınağı. Bizi içeri alabilirler.
- Rejimle işbirliği yapıyor da olabilirler. - Bu bir risk.
- Burada ne olmuş? - Rusya'da olanların aynısı.
Kiliseler kapatılmış...
...papazlar vurulmuş ya da kamplara götürülmüş...
...dini inanç yasaklanmış.
Letonya'da kiliseme gelmişlerdi.
Benzer şekilde her şeyi yok etmişlerdi.
O gece geri dönmüştüm...
...tek başına bir bekçi vardı.
Küçük bir çocuktu.
Gözleri patlayana kadar onunla boğuştum.
Valka bir şekilde anlamıştı.
Soğukkanlılıkla birini öldürdüğümü anlamıştı.
- Çin ne kadar uzakta? - Bilmiyorum.
Güneye doğru beş ya da altı yüz km.
600 km mi?
Çin özgür mü?
Japonlarla savaşıyorlar. O kadarını biliyorum.
Çin'in ardında Tibet var. Başkenti Lhasa'ya gidebiliriz.
Ne? Ne konuşuyorsunuz siz?
Dağları geçip Tibet'in arkasındaki Hindistan'a gidebiliriz diyorlar.
- Ne dağları? - Himalayalar.
İngiliz ordusuna katılırız. Naziler ve Ruslarla savaşırız.
Himalayalar'ı mı geçeceğiz?
Nasıl? Uçan halıyla mı?
Nasıl?
Yürüyerek.
Dikkat edin.
Hadi, uyan.
Çok güzel bir rüyanın ortasındaydım.
Tuz yemek üzereydim.
Neredeyse tadı ağzıma gelmişti.
O rüyaya geri dönmek istiyorum.
Aslında çok basit bir tarif.
İki dal biberiye ve bir tutam küçük hindistan cevizi.
- Küçük hindistan cevizi mi? - Evet. - Peki ya tuz?
Ona da geleceğiz. Şimdi yağını döküyoruz...
...ve tavuğu hazırlarken salamuraya bırakıyorsun.
- Tuzunu burada atacaksın. - Güzel.
Tavuğun derisini az biraz kırmızı biberle ovacaksın.
Ama tuzu duble atalım.
Tuzu kafana göre duble atamazsın. O zaman çok tuzlu olur.
Umurumda değil, tuzu duble atalım işte.
Yemeği mahvedemem.
- Şu tuzu duble atalım gitsin, lütfen. - Olmaz.
- Tomasz. - Olmaz.
Tamam, tamam. Herkes sakinliğini korusun.
Aman Tanrım!
Hayır, hayır! Sakın kaçma! Sakın kaçma!
Sakin olun ve gülümseyin. Dostça davranın.
Herkes gülümsesin. Merhaba. Merhaba.
- Rus musunuz? - Hayır, Amerikalı.
Lhasa'a mı gidiyorsunuz?
Evet Lhasa, Tibet'e.
- Hacı mısınız? - Evet.
Atlarınız yok mu?
At alacak paramız yok.
- Karın mı? - Hayır, kızım.
İşte Güney.
Bunu yiyecek miyiz?
Ya bunu ya balığı.
Kuş yuvasına benziyor.
Güneşten korur.
Irena, şunu ayaklarında dene.
Güney. Hadi, devam ediyoruz.
- Hayır, başka bir serap. - Hiç suyumuz yok.
Orada ağaçlar var. Ağaçlar varsa, su da vardır.
Hayır, umurumda değil. Orası doğu, biz güneye gidiyoruz.
Ama Janusz, en azından şansımızı denemeliyiz.
Hayır, güneye gitmeye devam etmeliyiz.
- Yoksa hepimizi öldüreceksin. - Kahrolası!
Janusz, ölüyoruz.
Biz zaten ölmüşüz.
Durun.
O bir serap! Sadece bir serap.
Seraplarda kuşlar olmaz.
Seraplarda kuşlar olmaz!
Bu bir kuyu!
Fazla içmeyin. Hasta olacaksınız.
- En azından burada suyumuz var. - Kızı uyandıracaksın.
- Evet ama erzak yok. - Belki de göçebeler sürüleriyle suya gelir.
Ne zaman? Gelecek hafta mı, gelecek ay mı?
En azından birkaç gün daha burada kalmalıyız.
Erzak olmadan daha da zayıflarız.
Belki sonra da seyahat edemeyecek kadar zayıf düşeriz.
Bilemiyorum. Son günlerden sonra...
O kadar yolu tekrar gidebilir miyim bilemiyorum.
Bu kuyuyu bulmamız bir mucizeydi.
Bir mucizeye daha güvenebilir miyiz?
Janusz?
Hadi en iyisini yap.
Dur, dur, dur!
Git, Tomasz!
Şapka lütfen.
Eğil.
Kaçın! Kaçın!
Geri dönün, geri dönün! Saklanın!
Kum tepeciğinin arkasına!
Irena! Eğil!
Korkmayın!
Irena. Irena.
Güneşte kurutulmuş balık.
Sağol.
Al bakalım.
- Kuyuya dönüş yolunu bulabilecek misin? - Tabii ki.
Hatırlamıyor musun? Doğudaydı.
Bu çölde yön belirlenmez.
Kuyuyu asla bulamam.
Kurak yaz aylarında babama arazide yardım ederken...
...küçük taşları böyle emerdik. Susuzluğumuzu azaltırdı.
Janusz!
Güneş çarpması mı?
Baş belası olmaya başladım.
Hayır, hayır, hayır.
Canın acıtıyorlar mı?
Hayır, hiç acıtmıyorlar.
Çok yürüdüğüm için şişmiş olmalılar.
Sence de öyle değil mi Mister?
Öyle.
Uzan biraz. Bacaklarını örteyim.
- Irena, biraz dinlenebiliriz. - Hayır.
Şu taşı em.
Hayır! Lütfen, hayır!
Hadi. Yola devam etmeliyiz.
Benim adım Irena Zieilnska.
Beni yere indir Andrejs.
Beni yere indir.
Geçti.
Emir ver meleklerine, onu alsınlar...
...ve cennete...
...yani ülkesine götürsünler.
- Amin. - Amin.
- Bunu çok severim. - Ne zaman yaptın?
Gulag'daki ikinci gecemde.
Zavallı Kazik, ayaklarından hep dert yanardı.
Kim bu?
Sensin.
Babama benziyor.
- Şu an böyle mi görünüyorum? - Hayır.
Şu an daha kötü görünüyorsun.
Gülümserken yakalamışsın.
- Bak. - Basit bir çizim.
Ama üzerinde çalışacağım.
Yapacağım.
Gerçekten güzel bir çalışma.
Sen harika bir sanatçısın, Tomasz.
Neredeyse bir fotoğraf gibi olmuş.
Gölgeleme olmuş. Gerçekten çok güzel.
Şu tepelere ulaşmalıyız.
Orada su kalmış olabilir.
Hadi. Hadi, kalk. Kalk.
Mister. Hadi.
Bensiz devam edin.
Benden bu kadar.
Gidin.
Zoran...
...tepelere gidip su var mı diye bak...
...ve bizi orada bekle.
- Olmaz. - Olur.
Sana yetişiriz.
- Su buldun mu? - Bulamadım.
Göster bana. Lütfen göster.
Nerede--
Neredesin?
Burada!
Su!
Zoran. Bu civarda.
Şuna bak.
- Ya zehirliyse? Nasıl yeriz? - Hayır, kafasını keseriz.
İşte. Bıçağı ver.
Şuna bak.
- Tadı tavuk gibi. - Evet.
Bacakları olmayan, kocaman, siyah ve zehirli bir tavuk.
Hiç fena değil.
Sibirya'dayken, Valka birbirimizi yemekle ilgili konuşurdu.
- Öyle miydi? - Evet.
- Evet? Beni yer miydin? - Yerdim.
Tabii ki yerdim.
- Ben kesinlikle seni yemezdim. - Neden ki?
Çok kılçıklı ve acısındır. Yılan yemeyi tercih ederim.
Biraz su iç.
- Seni öldürebilir, hatırladın mı? - Ne?
Nezaket.
Çamur ve yılanların arasında ne kadar hayatta kalabilirsin?
Bırak beni git.
Yapamazsın, değil mi?
- Bak Mister-- - Ne var?
Daha ilk adını bile bilmiyor olabilirim...
...ama oğlunun adını biliyorum.
- Irena mı söyledi? - Evet.
Oğlunun ismini söyleyebilir miyim?
David.
İsmini söylemek onu geri getirmez.
Ne yapmaya çalışıyorsun, bana yaşamak için arzu mu veriyorsun? Bu mudur?
- Vazgeçmemi engellemeye mi çalışıyorsun? - Vaz mı geçeceksin?
Kamptayken bazı ölümler özgürlük gibi gelirdi.
Öyleyse neden kendini öldürmedin?
Hayatta kalmak bir nevi protestoydu.
- Yaşamak benim cezamdı. - Neyin cezası?
David'i Rusya'ya getirmemin cezası.
Artık kimse seni affedemez.
Sen de kendini affedemezsin.
Irena demişti ki...
...karına işkence etmişler...
...o da seni ispiyonlamış.
Evet.
Oğluma da aynını yaptılar.
Sonra da kafasından vurdular.
Karım hayatta.
Öldürmeyip ve saldılar. O kadarını biliyorum.
Ama yaptığı şey yüzünden asla kendini affedemeyecek.
Ancak bu kadarını yapabiliyorum.
Senin gibi kendine işkence edecek.
İşte bak, geri dönmeliyim.
Geri dönmeliyim.
Janusz.
Eşyalarını topla, çabuk.
Janusz!
Duyuyor musunuz? Bu da ne?
Tibet!
Lhasa!
Hindistan nerede?
Hindistan.
Hindistan. Evet.
Dağların üzerinden Sikkim'e giden bir patika var.
Oraya giden birçok kişi var.
- Yol üzerinde köyler var mı? - Evet, küçük köyler var.
Size erzak verirler. Ateş için yakıt.
- Ama şimdi gidemezsiniz. - Neden?
Büyük kar gelirse, çok zor olur.
Bahara kadar bekleyin.
Bu aile size bakar.
- Kışın dağları geçemeyiz. - Çok zor dedi, imkansız demedi.
- Janusz, sadece üç ay. - Vazgeçemeyiz.
- Ne demek istiyorsun? - Şimdi durursak, tükenmeye başlarız.
Vazgeçmiyoruz ki. Tükenmiş durumdayız.
Bahara kadar mağaradaki ayı gibi uyurum.
Siz de Budizm'i öğrenip birer Keşiş olabilirsiniz.
Ama önce çaylarını nasıl sevdiklerini öğrenmelisiniz.
- Ben zaten çay içmeyi severim. - İyi geceler.
Peki ya sen Mister? Üç, dört ay boyunca ne yapacaksın?
Lhasa'ya gidiyorum. Arkadaşımızın bir bağlantısı varmış.
Bana Çin'i geçirebileceğini düşünüyor. Orada ABD ordusunun bir ekibi var.
Kendi çıkarını düşünüyorsun. Siz Amerikan'lar böyle mi dersiniz?
Zoran... Zoran!
Ne?
Kamptan kaçtık.
Başardık.
Haklısın. Adam haklı.
Birkaç dağ geçtikten sonra, oradayız.
- Başardık. - Hepimiz değil.
Hayır, hepimiz değil.
Ne yapacaksın Mister?
- Eve ne zaman döneceksin? - Eve mi?
- Metro inşaatına? - Biraz zaman alır.
Savaşa katılacağım.
Önce Almanlara sonra da Ruslara karşı.
Sonra? Kiliseni yeniden mi inşa edeceksin?
Hayır. Ölümüne savaşacağım.
Tomasz'ın çizimlerini gazeteye vereceğim...
...ya da bir şekilde halka yayınlayacağım.
Sonra da onun tavuk tarifiyle yemek pişireceğim...
...ama fazladan tuz atarak, sırf onu sinir etmek için.
Ya sen Janusz?
Komünistler Polonya'da olduğu sürece geri dönemezsin.
Seni vururlar Janusz.
Bu iş bitene kadar yoluma devam edeceğim.
Yürümeye devam edeceğim.
Gitmiş.
Janusz! Janusz!
Selamlar.
Hindistan'a hoşgeldiniz.
- Pasaportlarınız lütfen. - Pasaport mu!
- Pasaportumuz yok. - Önemli değil. Benimle gelin.
Nereden geliyorsunuz?
- Sibirya. - Sibirya mı?
Peki nasıl geldiniz beyler?
- Yürüdük. - Yürüdünüz mü?
8 Mayıs 1945 Avrupa'da Zafer
1945-1948 Sovyetler Birliği Polonya'yı Komünizme Zorladı
Doğu Avrupa'nın Üzerine "Demir Perde" İndi
1956 Macaristan'da İsyan
1961 Berlin Duvarı İnşa Edildi
1968 Sovyetler Birliği Prag'a Askerlerini Gönderdi
1980 Polonya'da Komünizme Karşı Dayanışma Hareketi Başladı
1989 Komünizmin Çöküşü
Polonya Özgürlüğüne Kavuştu
Çeviri: batigol-7