“100% PURE COLOMBiAN SUBTiTLiNG” ~| N3krA a.k.a punked666 ft DonJoao |~ SEPTiCEMiA TEAM Est.2004 www.subs4free.com - www.subs4series.com
Αυτό είναι το Κάστρο Κέιπ Κόουστ στην Γκάνα της Δυτ. Αφρικής,
απ'όπου οι σκλάβοι με πλοία στελνόντουσαν στην Καραϊβική,
στην Β. Αμερική και αλλού στον κόσμο.
Από εδώ κατά μέσο όρο 10 χιλιάδες σκλάβοι...
έφευγαν με πλοία κάθε χρόνο.
Στο σύνολο ήταν περίπου 60 εκατ. Αφρικανοί σκλάβοι.
Όποιος περνούσε αυτή την πόρτα δεν επέστρεφε...
Γι αυτό ονομάστηκε "Πόρτα χωρίς επιστροφή".
Movement of Jah people! Oh-oh-oh, yea-eah!
Jah come to break downpression, Rule equality
Wipe away transgression, Set the captives free!
ΜΑΡΛΕΫ μτφ εξ ακοής-nancymiami
Του άρεσε να τραγουδάει.
Του έμαθα να τραγουδάει και τ'αγάπησε.
Το τραγούδι που του άρεσε να τραγουδάει ήταν...
Κα ΤΖΕΗΜΣ Η 1η δασκάλα του Μπόμπ
τον έβλεπες ότι αφιέρωνε πολύ χρόνο και...
καταλάβαινες ότι το απολάμβανε...
Πώς ξεκίνησαν όλα; Η μουσική υπήρχε στη ζωή σου από παιδάκι;
Ναι, μεγάλωσα σε οικογένεια μουσικών...
ο παππούς, η μητέρα, ο θείος, η αδελφή, τα παιδιά, όλοι...
Από ποιο μέρος της Τζαμάικα είσαι;
- Την Αγία Άννα... - Ναι;...
απ'ένα μικρό χωριό, πάνω στους λόφους.
9 ΜΙΛΙΑ, Αγ. ΑΝΝΑ Γενέτειρα του Μπόμπ
Λοιπόν, ο Μπόμπ Μάρλεϊ ήταν ξάδερφός μου...
Γεννηθήκαμε όλοι στο σπίτι του παππού του,
στην κορυφή του λόφου...
ΣΛΕΝΤΓΚΟ ΠΗΡΤ ξάδερφος
Ρόμπερτ Νέστα Μάρλεϊ γεννήθηκε 6 Φεβρουαρίου 1945.
Καλλιεργούσαμε πατάτες, κακάο, μπανάνες, ...
έπρεπε να δουλεύεις πολύ...
Ξύπναγες στις 5, καβάλαγες το γαιδούρι,
άρμεγες τις αγελάδες, και πολλά άλλα.
Το πατρικό του Μπόμπ
Έπαιρνε τον γάιδαρο και...
ΣΕΝΤΕΛΛΑ ΜΑΡΛΕΪ ΜΠΟΥΚΕΡ Μητέρα
πήγαινε στα χωράφια με τους παππούδες και όλα αυτά...
γιατί, ήταν ένα αγροτόπαιδο...
Το 9 Μίλια δεν ήταν ένα μέρος με πολιτιστικές δραστηριότητες.
Ηλεκτρικό δεν υπήρχε...
ΝΕΒΙΛ "ΜΠΑΝΥ' ΛΙΒΙΝΓΚΣΤΟΝ Mέλος των Wailers
μόνο λάμπες πετρελαίου και πυγολαμπίδες...
εκτός από το φεγγάρι και τα αστέρια.
Όταν πήγαμε στο Κίνγκστον μικροί,
είδαμε Τζουκ-μποξ και ηχητικό σύστημα.
Ήταν πραγματικά κάτι πρωτόγνωρο.
Θυμάσαι πότε πρωτοσυνάντησες τον Ρόμπερτ;
Ναι.
Την πρώτη φορά που τον είδα, είχε κόψει ένα μεγάλο κορμό δέντρου και...
τον μετέφερε στο κεφάλι κομμάτι-κομμάτι...
ήταν κάπως, πώς λέγεται, βλαχάκι...
για τους υπόλοιπους... ένας μαύρος.
Ποιος ήταν ο πατέρας του Μπόμπ;
Λοιπόν, ο παππούς μου έλεγε ότι ήταν ένας λευκός απ'την Αγγλία...
εργαζόταν για την κυβέρνηση, σαν δασονόμος...
γι 'αυτό και βρέθηκε εδώ.
Του άρεσε να τον αποκαλούν, Κάπταιν...
ΚΑΠΤΑΙΝ ΝΟΡΒΑΛ ΜΑΡΛΕΙ Πατέρας
αλλά το όνομά του ήταν Νόρβαλ.
Τον γνώρισα εδώ, στο 9 Μίλια.
Μου άρεσε ο λευκός και πώς στεκόταν πάνω στο άλογό του...
αυτός και ο πατέρας μου, έγιναν καλοί φίλοι.
Τότε ήμουν όμορφο κορίτσι και του άρεσα και...
και τα φτιάξαμε... έτσι έγινε.
Πόσο χρονών ήταν η αδερφή σας τότε;
ΘΕΙΑ ΑΜΥ
Ήταν περίπου 16 κι ο Κάπταιν... περίπου 60.
- Ήταν πολύ μεγάλος. - Ναι!
Ο θείος του Μπόμπ, Ρόμπερτ Μάρλεϊ και η οικογένειά του.
Ο Μπόμπ πήρε το όνομά του.
Με λένε Πίτερ Μάρλεϊ κι ο Μπόμπ Μάρλεϊ είναι 2ος ξάδερφός μου.
Τι γνωρίζετε για τον πατέρα του Μπόμπ Μάρλεϊ;
Αυτή είναι η μοναδική φωτογραφία του πατέρα του.
Οδηγούσε άλογα, ως επί το πλείστον και ήταν στο βρετανικό στρατό.
Υπηρέτησε κάπου στην Ινδία κατά τη διάρκεια του Β' Παγκ. Πολέμου,
όπου και πληγώθηκε.
Δεν επιβεβαιώνεται ότι ο Νόρβαλ υπηρέτησε.
Ξέρω μόνο ότι έζησε...
μια γεμάτη ζωή.
Ο Μπόμπ Μάρλεϊ κι η μητέρα του είδαν τον Νόρβαλ ελάχιστες φορές.
Η προγιαγιά μου που την φωνάζαμε, Γιαγιά...
πήγε 135 ετών...
αυτή μας μεγάλωσε...
κι όταν ο Μπόμπ πήγαινε στην αυλή της...
αυτή τον αποκαλούσε "Γερμανάκι"...
- Τον πείραζαν που'ταν μιγάς; - Ναι...
και ακόμα χειρότερα. Τον απορρίπταν...
Δούλευε για τους θείους του και έκανε τα πάντα...
φρόντιζε τα άλογα και τα γουρούνια...
και όλες τις δουλειές για τον Ρόμπερτ.
Κέρδιζε σκληρά το κάθε γεύμα του.
Ο πατέρας μου είναι λευκός κι η μητέρα μου μαύρη...
γι αυτό με αποκαλούν μιγά και τέτοια...
λοιπόν, εγώ δεν ανήκω σε καμία πλευρά...
δεν είμαι μαύρος, ούτε λευκός... είμαι του Θεού, που με δημιούργησε...
απ'το μαύρο και το άσπρο.
ΣΤΕΡΝΕΥ Δημοτικό, Γυμνάσιο, Λύκειο.
Πήγαμε στο ίδιο σχολείο, και μου έμαθε...
να καβαλάω γαϊδουράκι, άλογο... και όλα τα υπόλοιπα...
και εγώ τη μουσική, προτού ακόμα πάει στην Αγία Άννα.
Ήξερα να φτιάχνω κιθάρες από μπαμπού...
έκοβα ηλεκτρικά καλώδια και έφτιαχνα χορδές...
και παίζαμε "Μέντο" - Πρόγονος της Ρέγκε-
Φτάχναν ένα κουτί και βάζαν 3 ελάσματα πάνω του...
Πώς το λέγανε; Κουτί Ρούμπα;
Έτσι το έλεγαν. Με τα 3 διαφορετικά ελάσματα...
πετύχαινες διαφορετικούς ήχους.
Αλλά είχαν και κάποια άλλα όργανα που τα λεγάνε Μπάντζο...
υπήρχαν ένα σωρό από αυτά εδώ στους λόφους...
και με τύμπανα από δέρμα αγελάδας...
φτιάχναν μόνοι τους τα τύμπανα.
Υπήρχαν λοιπόν, το Ρούμπα Κουτί, το Μπάντζο και η κουδουνίστρες...
Από όλα αυτά βγήκε, ο Ρόμπερτ Μάρλει και οι υπόλοιποι...
με την κιθάρα του.
In high seas or in low seas I'm gonna be your friend,
I'm gonna be your friend.
I heard her praying, praying, praying
I said, I heard my mother, She was praying...
And the words that she said, They still linger in my head,
She said, "A child is born in this world...
Όταν ο Μπόμπ ήταν 12 ετών, μετακόμισαν
στο Κίνγκστον για μια καλύτερη ζωή.
One good thing about music, when it hits you fell no pain
ΤΡΕΝΤΣ ΤΑΟΥΝ Κίνγκστον
So hit me with music, hit me with music now
I got to say trench town rock I say don't watch that...
Εμείς που μεγαλώσαμε στο Τρέντς Τάουν είχαμε μπλέξει με πολλά...
με γυναίκες και με πραγματικά κακούς ανθρώπους...
υπήρχαν όμως και μουσικοί καθώς και αθλητές...
και ζούσαμε δίπλα-δίπλα...
όπως στην ταινία "Αμέρικαν Πάι"...
Η ζωή στο Τρέντς Τάουν, σαν νεαρός...
δεν ήταν εύκολη και παντού υπήρχε αστυνομία...
μπορούσαν να σε συλλάβουν στα καλά καθούμενα...
να πας φυλακή, και να γίνεις ακόμα ένας τύπος από το Τρέντς Τάουν.
Ξέρεις όταν είσαι έξω απ'το Τρέντς Τάουν και σε ρωτήσουν, από που'σαι...
και πεις απ'το Τρέντς Τάουν, τελείωσες!
Δεν ήταν όλοι στο Κίνγκστον έτσι...
αλλά ο Μπόμπ εγώ και πολλοί από μας, πηγαίναμε για ύπνο πεινασμένοι...
πραγματικά πεινασμένοι, χωρίς ούτε μια μπουκιά, τίποτα!
Η συνηθισμένη φράση ήταν, πιες νερό και πήγαινε για ύπνο.
Δεν είχαμε καν παπούτσια...
είμασταν ξυπόλητοι κι ο Μπόμπ, πολλοί δεν το ξέρουν...
τέτοια πράγματα σε κάνουν πολύ κακό ή πολύ καλό...
Αν όμως έχεις τη μουσική... εστιάζεσαι μόνο σ'αυτήν, ξέρετε.
Αυτή είναι 1η γνωστή φωτογραφία του Μπόμπ
Αισθανόσουν μια δημιουργικότητα στον αέρα...
γι αυτό γεννήθηκε η ρέγκε στο Τρέντς Τάουν.
Dread, Natty Dread now, Dreadlock Congo Bongo I
Natty Dreadlock in a Babylon
Στο Τρέντς Τάουν τα ονόματα των δρόμων πηγαίναν...
1ος, 2ος, 3ος... και ούτω καθεξής.
Ήταν όλοι Ρασταφάρι...
Then I walk up the 1st street, (Natty Dreadlock)
And then I walk up the 2nd street to see.
Λοιπόν, όλα τα ταλέντα της Τζαμάικα προέρχονται απ'το Τρέντς Τάουν.
Κι είναι το μέρος απ'όπου έπαιρναν τους σκλάβους...
γι 'αυτό υπάρχει εδώ, ισχυρή ενέργεια.
Ήταν πολύ διαφορετικός...
ΑΛΒΙΝ ΣΙΚΟ ΠΑΤΕΡΣΟΝ Κρουστά, μέλος των Wailers
Αγαπούσε τη μουσική μόνο.
Tην μουσική, το κρίκετ και το ποδόσφαιρο.
Μια μέρα ήρθε και μου έδωσε τα βιβλία και είπε, "δεν ξαναπάω σχολείο".
Του'πα να δώσουμε τα βιβλία του σε άλλους...
έτσι έγινε και στη συνέχεια αφιερώθηκε στη μουσική του.
I'm a rebel, soul rebel.
I'm a capturer, soul adventurer.
I'm a rebel, soul rebel.
Ο Ρόμπερτ επέμενε και προσπαθούσε συνέχεια...
και μου'λεγε, "Ετσι γίνεται η μουσική"...
κι εγώ του'λεγα, "Οχι, θα πάω να σπουδάσω την μουσική"...
και μου απάντησε, "Ετσι δεν γίνεται μουσική".
Πότε άρχισες να ασχολείσαι σοβαρά με τη μουσική;
Λοιπόν, άρχισα να ενδιαφέρομαι απ'τη στιγμή που βρήκα...
κάποιον που να ξέρει πώς να τραγουδάει...
ήταν ο Ντέσμοντ Ντέκκερ.
Ο Ντέσμοντ Ντέκκερ και ο Μπόμπ δούλευαν...
σαν συγκολλητές στο ίδιο μέρος...
Ο Ντέσμοντ ήρθε σε μένα για οντισιόν...
και να ηχογραφήσει ένα τραγούδι.
Κι όταν το τραγούδησε, ο Ρόμπερτ θέλησε αμέσως να ηχογραφηθεί.
Έτσι, πήγε τον Ντέσμοντ στο Μπέβερλις...
και το ηχογράφησε...
για να μου αποδείξει ότι αφού μπόρεσε αυτός, τότε μπορώ κι εγώ!
"Judge Not" ηχογρ/κε το 1962 Όταν ο Μπόμπ ήταν 16 ετών.
Don't you look at me so smug And say I'm going bad.
Who are you to judge me And the life that I live?
Παρατηρούσα την χρήση των λέξεων στα τραγούδια του...
Ήταν ένα επαναστατικό τραγούδι...
για τα ατομικά δικαιώματα...
και σκέφτηκα, ουάου! Έχει πιάσει το νόημα.
Μετά την ηχογράφηση ο Ντέσμοντ θέλησε να αλλάξει το όνομα του Μπόμπ...
επειδή το Ρόμπερτ Μάρλει δεν ήταν καλό.
Να λέγαμε τον Μπόμπ, Άνταμ Μάρλεϊ.
Μπόμπ με τίποτα!
Αλλά οι σόλο δίσκοι του Μπόμπ δεν πούλαγαν
Συνειδητοποίησε ότι ένα γκρουπ μπορεί να τα πάει καλύτερα...
Συνήθως ακούγαμε γκρουπ σαν τους, "Φράνκι Λάιμον κι οι Έφηβοι"...
"Drifters", "Platters", "Impressions"...
οπότε άρχισε η διαδικασία της επάνδρωσης...
Εγώ και ο Ρόμπερτ ξεκινήσαμε να σχηματίζουμε το γκρουπ...
Και τότε ήρθε ένας ψηλός, σκουρόχρωμος...
όμορφος άντρας που ονομάζεται Πίτερ Τος...
με μια κιθάρα κι ο Ρόμπερτ είπε, Παίζει και κιθάρα;
Αλήθεια; Και τότε του έδωσε μια κιθάρα με 4 χορδές...
αλλά ο Πίτερ έπαιξε κι ας ήταν 4...
και ακούστηκε έτσι.
Στην 1η οδό υπήρχαν 3 ή 4 μουσικά στέκια να παίξεις...
και πήγαμε, ο Μπόμπ, ο Πίτερ, Μπάνι...
Το ονομάσαμε "Juvenilles".
Τ'αδέρφια στα γκέτο, όπου κάναμε τις πρόβες, έλεγαν...
προέρχεστε από ένα φτωχό περιβάλλον με ζητιάνους...
θα πρέπει να ονομάζεστε "Οι Άθλιοι"- "The Wailers"
This train is bound to glory This train...
Μόλις γίναμε οι "Wailers" και ετοιμαστήκαμε...
απ'όλες τις πλευρές, ο Τζο Χίγκς έγινε ο μάνατζερ...
Νομίζω ότι λόγω της εμπειρίας του αποφάσισε...
να οργανώσει την προβολή του γκρουπ επαγγελματικά.
Καθώς το γκρουπ ανέβαινε, όλοι έλεγαν, Ναι είστε έτοιμοι...
αλλά αυτός έλεγε, Όχι, ακόμη!
Θα βγούμε όταν θα είστε πραγματικά έτοιμοι, και με εμπειρία...
και περάσαν έτσι 2 χρόνια!
Τραγουδήσαμε στο πάρκο στο κέντρο...
σε γιορτές των Ράσταμαν...
και στο νεκροταφείο Μέι Πεν, για τη γιορτή των φαντασμάτων...
"Ντάπι" είναι ένα κακό πνεύμα ή φάντασμα
Η πολιτική του ήταν, "ότι κι
οι διάσημοι μερικές φορές μπερδεύονται...
όταν γίνονται νευρικοί στη σκηνή, αν πάμε όμως στο νεκροταφείο...
ας πούμε, στις 2 το πρωί και τραγουδήσουμε για αυτούς...
δεν μπορείτε να φοβηθείτε στη σκηνή.
Έτσι πήγαμε στους τάφους και παίξαμε...
αρκετές φορές, μέχρι γίναμε αρκετά γενναίοι.
Gather together, be brothers and sisters We're independent!
Ανεξαρτησία της Τζαμάικα Αύγουστος 1962
Με την ανεξαρτησία οι Τζαμαικάνοι μουσικοί ήθελαν να...
μια μουσική χαρακτηριστική για την Τζαμάικα.
Η Τζαμάικα είχε ένα μοναδικό ρυθμό...
όχι ολοκληρωμένο ακόμα...
απλά προσπαθούσαν να βγουν απ'την αφάνεια...
αυτή έγινε η γνωστή ρέγκε, αλλά ξεκίνησε σαν Σκα...
που στηριζόταν πάνω στο διαφορετικό χτύπημα...
ήταν ένα χτύπημα εκτός χρόνου αντί πάνω στον χρόνο.
Το Σκα εξελίχθηκε ανεξάρτητα απ'την αμερικάνικη μουσική...
και απτους Τζαιμακανούς με είδη όπως...
"Μέντο", "Καλυψώ", "Κούμινα"...
Ήμασταν σ'ένα μπαρ ένα βράδυ...
και κάποιος είπε, Άκούστε αυτό το γκρουπ!
Στο τζουκ-μποξ έπαιζε το τραγούδι "Simmer Down"...
κανένα άλλο τραγούδι δεν έπαιζε τόσο πολύ...
"Σιγοβράστε", λοιπόν...
Το 1ο single των "The Wailers", "Simmer Down" το 1964.
Το "Simmer Down" πήγε αμέσως στην 1η θέση...
και οι "Wailers" ξεκίνησαν!
Πώς ήταν τότε η δουλειά στο στούντιο;
Ήταν καλά γιατί όλα ήταν πρωτόγνωρα...
και συνεργαστήκαμε και με μερικούς πολύ καλούς μουσικούς...
ήταν υπέροχα!
Έμαθα ότι έμενες για μέρες στο στούντιο.
Μερικές φορές...
- Είχες του Κόξον το δωμάτιο πίσω. - Ναι...
ΚΛΕΜΕΝΤ ΚΟΞΟΝ ΝΤΟΝΤ Ιδιοκτήτης/Παραγωγός, Στούντιο1
Λοιπόν ο Κοξ, ήταν έξυπνος...
και είχε και πολύ καλό αυτί...
Δεν ήξερε και πολύ τα όργανα...
αλλά ήξερε πότε ο ήχος ήταν τέλειος!
Είχε τη δική του ραδιοφωνική εκπομπή,
κατάστημα δίσκων, ηχητικά συστήματα...
...το δικό του στούντιο, έτσι, ήταν ο αρχηγός.
Ο Κόξον ήταν σαν πατέρας μας, για να είμαι ειλικρινής, ήταν πατέρας μας...
εκείνος μας φρόντιζε.
Όταν ο Μπόμπ ήταν 17 ετών, η μητέρα
του τον άφησε και μετακόμισε στις Η.Π.Α.
Ο Κόξον έδωσε στον Ρόμπι το πίσω δωμάτιο, δωρεάν...
ούτε εγώ είχα πού να μείνω, έτσι ο Ρόμπι κι εγώ...
μείναμε εκεί, κι έτσι γίναμε στενοί και καλοί φίλοι.
Έδωσε στον Ρόμπι ένα πικάπ και πολλούς ξένους δίσκους...
Ο Ρόμπι άκουγε συνέχεια μουσική...
και ήταν τελείως απορροφημένος μ'αυτό.
Η Τζαμαϊκανή μουσική είχε εξελιχθεί και επηρρέαζε...
όπως και κάποια τραγούδια απ'την Αμερική.
Η Ρίτα ήταν μια καλή καλλιτέχνιδα και στην αρμονία αξεπέραστη...
ταίριαξε φανταστικά με τον Μπάνι και τον Πίτερ.
Οι "Wailers" είχαν πολλές επιτυχίες στην Τζαμάικα,
αλλά ήταν άγνωστοι ακόμα στο εξωτερικό
Ο Πίτερ και Μπάνυ ήταν πιο ανοιχτοί...
αλλά ο Μπόμπ ήταν πολύ...
σκεπτικός και μας παρακολουθούσε καθώς κουβεντιάζαμε, προσεκτικά...
Υπήρχε αγάπη και σεβασμός μεταξύ μας...
Υπήρχε πάντα μεγάλη προσοχή...
να μη βλάψει ο ένας τον άλλον.
Νομίζω ότι η μουσική ήταν η κόλλα που μας ένωσε.
Όταν γυρνάγαμε στο δωμάτιο...
περνάγαμε απ' την οδό Γκρίνγουιντς...
κι η Ρίτα έμενε εκεί...
Τότε του είπα παντρέψου με...
Αυτός απλώς είπε, Μ' αρέσει η μικρή.
Πήρα ένα ραβασάκι μέσω του Μπάνυ...
την έφερε ο φίλος του, όχι ο ίδιος...
και του είπα, Ναι, μ'αρέσει, ας έρθει να μου μιλήσει.
Είπε, Έλα λοιπόν εδώ να μιλήσουμε...
και στη συνέχεια στάθηκε στην απέναντι πλευρά του δρόμου.
Ήταν πολύ ντροπαλός, πολύ ντροπαλό παιδί...
Ήταν σοβαρός και φαινόταν ότι μ' αγαπάει.
Ξέρω ότι αγαπούσε πολύ την Ρίτα γιατί ήμουν κοντά τους.
Την φωνάζαμε Ριτς...
Εγώ ονειρευόμουν ένα μαύρο άνδρα...
έναν άντρα ο οποίος είναι ψηλός, μαύρος, όμορφος...
κάθε κοπέλα στην Τζαμάικα θέλανε έναν τέτοιον άνδρα.
Φωνάζαν τον Μπόμπ, μιγά...
επειδή δεν ανήκε πουθενά, ήταν κάπου ανάμεσα στο μαύρο και άσπρο, ώστε...
δεν ήταν μαύρος.
Νομίζω ότι πάντα ήταν περιθωριακός, γιατί ήταν μιγάς...
και όταν τον έκανε αποδεκτό ο Μόρτιμερ,
τότε αυτομάτως έγινε αποδεκτός.
Ο Πλάνο Μόρτιμερ ήταν ένα πνευματικός ηγέτης των Ράστα και του Μπόμπ.
Ήταν σαν παπάς των Ρασταφάρι και είχε πιστούς.
Ο Μπόμπ ήταν μαζί του από μικρός...
- Ο Μπόμπ τον πίστευε; - Ναι.
Όλος αυτός ο πόνος έστρεψε τους Τζαμαικάνους στη βία...
επειδή προσπαθούσαν να ξεφύγουν από αυτό το σύστημα.
Και βλέπουμε την Ρασταφάρι σαν απελευθερωτική θρησκεία.
Η προφητεία λέει ότι η καταπίεση κάνει τον σοφό, τρελό...
και ποιος είναι πιο τρελός απ'τους πιστούς μου;
Ο Θεός είπε οι Ρασταφάρι...
Οι Ρασταφάρι ήταν η μόνη πραγματική Αφρικοκεντρική θεωρία...
που κηρύττει την ατομικότητα, και την πίστη στον εαυτό σου.
Ωστόσο, εμείς αντιλαμβανόμαστε την Αγία Γραφή διαφορετικά...
τα περισσότερα μέρη που αναφέρονται σε Αγ. Γραφή είναι στην Αφρική...
όπως ο Κήπος της Εδέμ ήταν στην Αφρική...
έτσι διδάσκεται ότι ο πρώτος άνθρωπος και ο Θεός είναι μαύρος...
όπως εμείς, έτσι προσδιοριζόμαστε.
Ο Χριστός υποσχέθηκε στην ανθρωπότητα ότι θα επιστρέψει σε 2000 χρόνια
σαν Βασιλιάς των Βασιλέων,
με καταγωγή απ'τον Σολομώντα και τον Δαβίδ
και ψάχνοντας τον εκλεκτό, που είναι ο Χαϊλέ Σελασιέ ο 1ος.
Ο Αυτοκράτορας Χαιλέ Σελασιέ είναι μετενσάρκωση του Ιησού Χριστού.
Είναι o Θεός των Ράστα.
Οι Ράστα λένε, ότι ο σκοπός της ζωής είναι η ευτυχία...
όλοι θα'πρεπε να είναι ευτυχισμένοι...
και να ζουν με ειρήνη, αγάπη και ομόνοια...
Μπόμπ και ο Μπρέντ στο Τρέντς Τάουν
Ένας Ράσταμαν θεωρεί σπουδαίο πράγμα τα κοτσίδια του...
Για ένα Ράστα είναι σπουδαία τα κοτσίδια...
γιατί δηλώνουν το πόσο πολύ χρόνο, είναι Ράστα...
είναι λοιπόν πολύ σοβαρό.
- Πόσο σημαντικό είναι τα κοτσίδια; - Αυτά;
- Είναι για τους Ράστα; - Ναι, αυτά είναι η ταυτότητα μου.
Στη συνέχεια περνούν από διάφορους κανόνες ζωής,
σύμφωνα με την Αγία Γραφή...
πώς να τρως, πώς να ζεις, πώς θεραπεύεις άλλους ανθρώπους...
και ο Μπόμπ πίστευε ότι αν συμμορφώνεται...
ότι η ζωή θα γινόταν καλύτερη για όλους.
Got to have kaya now, Got to have kaya now
Got to have kaya now, For the rain is fallin'!
Η μαριχουάνα είναι παράνομη στην Τζαμάικα...
αλλά οι καπνιστές λένε ότι η Αγία Γραφή την επτρέπει.
Η Αποκάλυψη λέει, Πήγα ψηλά (φτιάχτηκα)...
Το κάπνισμα είναι πνευματική τροφή για μας...
υπάρχει λόγος, όχι μόνο για φτιάξιμο...
μας δίνει την αγιότητα, την ειρήνη, ευτυχία και έμπνευση...
Γεννήθηκες Ράστα;
Μεγαλώνοντας μέσω της συνειδητοποίησης του εαυτού μου...
ξέρεις, ότι είσαι πάντα μόνος στον κόσμο και...
ψάχνεις ανθρώπους που σκέφτονται σαν εσένα...
έτσι όταν πήγα στο Κίνγκστον γνώρισα τους Ράστα...
και αισθάνθηκα ότι είμαστε στην ίδια πλευρά...
- Πόσο χρονών ήσασταν; - Ήμουν 17, 18...
Νομίζω ότι...
στον Χαϊλέ Σελασιέ ο Μπόμπ βρήκε τον πραγματικό πατέρα του...
που ποτέ δεν γνώρισε.
Νομίζω βρήκε ότι τον εαυτό του...
που δεν είχε σημασία το μισό-λευκό ή μισό-μαύρο...
ήταν... μια αγάπη. (One Love)
One love, one heart Let's get together and feel all right
Give thanks and praise to the Lord and I will feel all right
Γέμισε το αεροδρόμιο Πάλισιντ με ανθρώπους
που στα πρόσωπά τους υπάρχει η χαρά...
για τον ερχομό ενός ζωντανού θρύλου.
Για κάποιους είναι ο Βασιλεύς των Βασιλέων,
το Λιοντάρι των Ιουδαίων και Θεός...
για τους Ρασταφάρι που έχουν πολλούς πιστούς εδώ...
Η Αυτού Μεγαλειότης Χαιλέ Σελασιέ ο 1ος,
αυτοκράτορας της Αιθιοπίας έχει φτάσει...
Μόλις το αεροπλάνο προσγειώθηκε, χιλιάδες το περικυκλώσαν...
μερικοί καπνίζαν αλλά η αστυνομία ήταν διακριτική...
και όταν ο Σελασιέ εμφανίστηκε στην πόρτα του αεροσκάφους, θυμάμαι..
Μετά από περίπου 20 λεπτά απλά κοίταξε και έμεινε έκπληκτος...
μας πήρε πολύ χρόνο να βγούμε απ'το αεροπλάνο.
Βγήκε απ'το αεροπλάνο και χαιρέτησε...
είπαμε, κοίτα πόσο μικροκαμωμένος είναι...
αυτός είναι Θεός; Είναι τρελό!
Ήμουνα με το ποδήλατό μου, όταν εμφανίστηκε...
με κοίταξε... όλους τους κοίταξε...
τους κοίταξε όλους έναν προς έναν!
Γύρισε το κεφάλι του με κοίταξε και με χαιρέτησε...
και τότε είδα ένα σημάδι στο χέρι του...
και πιστέψτε με, δεν ήμουν τρελή, το έβλεπα συνέχεια...
γυρνώντας στο Τρέντς Τάουν.
Haile Selassie is the Chapel-1966 Take your troubles to Selassie
He is the only King of Kings
Ο Μπόμπ είχε βαθιά πίστη...
και η μουσική του με την θρησκεία ήταν αλληλένδετες.
Ήταν μουσική με έντονη την κοινωνική πλευρά...
αλλά στον κ. Ντοντ δεν άρεσε γιατί δεν ήταν αρκετά εμπορική...
έτσι ο Μπόμπ ήταν απογοητευμένος που δεν μπορούσε να κάνει αυτό που ήθελε.
Εκείνη την εποχή τα χρήματα ήταν πρόβλημα...
και με τον Κόξον δεν μπορούσες να τσακωθείς για τα χρήματα...
εκτός αν ήθελες να τον κάνεις εχθρό!
Όταν πήγαινες να του ζητήσεις λεφτά, τα πράγματα ζορίζαν...
γιατί πάντα είχε μπράβους μαζί του.
Εκείνες τις ημέρες ο καλλιτέχνης δεν
έπαιρνε χρήματα απ'τους δίσκους του...
γιατί αυτοί που μαζεύαν τα χρήματα δεν τα δίνανε σ'αυτούς.
Πληρωνόμασταν με τον κατώτατο μισθό, 3 ευρώ την εβδομάδα...
- Δεν ζούσες από αυτό. - Κι ο Μπόμπ;
Όχι, γι αυτό κι ο Μπόμπ αναγκάστηκε να φύγει...
να παρατήσει το γκρουπ και να πάει στο Ντέλαγουέαρ στις ΗΠΑ...
να μεταναστεύσει.
Η μητέρα του, του έλεγε να πάει στην Αμερική...
αλλά πριν φύγει, ο κ. Ντοντ του είπε να παντρευτεί την Ρίτα.
Gotta hold on to this feeling (1970) we
got Gonna blow, Cause we love, ya now
Εγώ είχα προσκληθεί, αλλά όχι κι ο Πίτερ...
ίσως γιατί εμείς ήμασταν σαν αδέλφια.
Παντρευτήκαμε στις 11, και φύγαμε στις 12 Φεβρουαρίου.
ΓΟΥΙΛΜΙΝΓΤΟΝ Ντέλαγουέαρ, ΗΠΑ
Ήρθε εδώ στη μητέρα του γιατί ο Μπόμπ αγαπούσε τη μητέρα του...
Βρήκε μια δουλειά στο ξενοδοχείο "Dupont"...
και μετά στην "Chrysler"...
Εκεί νομίζω ότι οδηγούσε ένα φορτοεκφορτωτή...
και εργαζόταν νυχτερινή βάρδια.
I'm workin (all night) see, I Work for
my pay, night and day (all night, alright)
Work for my pay, night and day (all night, alright)
Το σπίτι της μητέρας του Μπόμπ.
Ήταν χαμηλών τόνων, πολύ φιλικός και ήσυχος...
- Κάπνιζε τότε; - Ναι είχε φυτέψει στην πίσω αυλή...
ήταν μέχρι εκεί πάνω...
δεν μπορούσα να το πιστέψω.
Επειδή εκείνη την εποχή, στο Γουίλμινγτον...
σε μαζεύαν για ένα τσιγάρο.
Πήγαινα σπίτι του και παίζαμε στο υπόγειο...
αυτός κιθάρα και εγώ έπαιζα τα κόνγκας μου.
Νόμιζα ότι απλά θα κάναμε πλάκα, δεν ήξερα
ότι αυτός ήταν τόσο καλός μουσικός.
Ποτέ δεν σταμάτησε τη μουσική...
η μαμά του με πείραζε μερικές φορές...
ότι συνέχεια πήγαινε στο υπόγειο και έπαιζε κιθάρα.
Επειδή ήθελα να κάνω αυτό που είχα στο μυαλό μου...
επέστρεψα στην Τζαμάικα, να βρω την ελευθερία μου.
Bend down low, let me tell you what I know now;
Bend down low, let me tell you what I know.
Όταν επέστρεψε από τις ΗΠΑ...
αποφασίσαμε να ξεκινήσουμε τη δική μας δισκογραφική.
Την "WAIL and SOUL" (Θρήνος και Ψυχή).
Ξεκινήσαμε με το "Bend Down Low"...
πήγε στο νούμερο 1...
και έτσι ξεκινήσαμε...
η διανομή γινόταν με ποδήλατα, στα τζουκ-μποξ...
στα μαγαζιά, στα καταστήματα δίσκων...
Οι "Wailers" κυριάρχησαν στις αίθουσες χορού, αλλά...
αλλά ήταν δύσκολο να παιχτεί στους ραδιοφωνικούς σταθμούς.
Ση μουσική αγορά υπήρχε προκατάληψη...
Το 1ο πρόβλημα ήταν ότι ήταν Ράστα, το άλλο ήταν...
από μεγάλη εταιρεία και αυτό ήταν πρόβλημα διανομής...
Οι DJs είχαν την λίστα τους...
από διάφορες εταιρείες...
μερικές φορές μας έπαιζαν και...
για να συμβεί αυτό έπρεπε να πιέζουμε...
Οδηγούσα με τον Μπόμπ, και με τον Σκίλκολ, τον θυμάσαι...
- με τους δύο κοντούς γκάνγκστερ; - Ναι... τους θυμάμαι.
Πηγαίναμε στο ραδιοφωνικό σταθμό...
και με άφησαν στο αυτοκίνητο, πήραν ένα ρόπαλο του μπέιζμπολ...
δεν παίζουμε μπέιζμπολ στην Τζαμάικα, δεν ξέρω που το βρήκαν...
ο Σκίλκολ ήταν τεράστιος...
μπήκαν στο ραδιοφωνικό σταθμό και είπε παίξτε το τώρα!
Για να σιγουρευτεί ότι πραγματικά θα το παίξουν.
Και τότε ο Κόξον του Studio 1...
ο Τζούκρι Τρόγιαν και ο Πρίνς Μπάστερ...
αποφάσισαν να συμπράξουν στην "Big Tree" (Μεγάλο Δένδρο)...
και οι "Wailers" απάντησαν με το
τραγούδι "Small Axe" (Μικρό Τσεκούρι).
If you are the big tree, Εάν είστε το μεγάλο δέντρο,
We are the small axe Είμαστε το μικρό τσεκούρι.
Sharpened to cut you down, (well sharp) που θα σας κόψει...
"Οι "Wailers" ξεκινήσαν την συνεργασία
τους με τον παραγωγό, Λι Σκρατς Πέρι.
Εδώ ο Λι Σκρατς Πέρι, ζωντανά...
παίρνει μέρος στο ντοκιμαντέρ για τον Μπόμπ Μάρλεϊ...
Ακούστε τον Αυτοκράτορα Χαιλέ Σελασιέ...
αστραπές, βροντές, χαλάζι, θειάφι και φωτιά...
Αυτή η πυρκαγιά και αυτό το νερό, είναι τα συστατικά της Αφρικής.
Ο Λι Πέρρι είχε συνεργαστεί με τον Κόξον...
έτσι, όταν ξεκίνησε την ανεξάρτητη εταιρία του...
επειδή τον θαύμαζε ήθελε να τον μιμηθεί.
Η εμπειρία μου με τον Λι Πέρρι Σκρατς...
είναι ότι είναι πολύ καινοτόμος παραγωγός...
δημιουργικός και συναρπαστικός, και πολλοί...
ερχόνταν να τον δουν στο στούντιο...
να σκορπάει λευκό ρούμι σε κάθε γωνιά του στούντιο...
και μετά να κάνει έτσι...
κάτι σαν χορός!
Δεν ασχολιόταν με την ηχογράφηση μόνο...
αλλά έδινε ρυθμό...
και τους καθοδηγούσε... και τον ακολουθούσαν.
Πιστεύω ότι οι πρώτες ηχογραφήσεις των "Wailers"...
ήταν και οι καλύτερες...
ο Πέρρι επηρρέασε τον Μπόμπ και την καριέρα του.
Μου άρεσε πολύ ο Μπόμπ και δεν ντρέπομαι...
γιατί μοιάζαμε πολύ.
Γιατί η μουσική του άρεσε τόσο πολύ;
Επειδή ήξερε να λέει σωστά αυτό που ήθελε...
και σε έκανε να πιστεύεις...
Είχε ψυχή και πνεύμα...
αλλά δεν είχε αυτοέλεγχο και δεν ήξερε σαφώς τι να κάνει...
και έψαχνε κάποιον να τον καθοδηγήσει...
Μου ζήτησε να συνεργαστούμε...
τον ρώτησα, Είσαι σίγουρος; Και είπε, Ναι. Λοιπόν, ...
αν το θες πρέπει να με υπακούς...
Το όραμα που είχα ήταν η Τζα των Ράσταφάρι.
Η Σκα ήταν μουσική για να χορεύεις και να πίνεις...
δεν ήταν πνευματική μουσική...
Ήθελε μια μουσική με αναφορές στην Αγία Γραφή...
και όλοι παγοσμίως να παίζουν και να την τραγουδούν μαζί...
κάτι σαν "Αποκάλυψη"...
ποια μουσική θα μπορούσε να είναι;
Η Ρέγκε...
Αυτό που άλλαξε στην Ρέγκε...
ήταν το παίξιμο της κιθάρας...
δηλαδή ουσιαστικά άλλαξε τον ρυθμό...
την αίσθηση που ακουγόταν η κιθάρα, από...
σε αυτόν τον ρυθμό...
Yes my friend We deh a street again.
Μερικές φορές κάποια πράγματα συμβαίνουν εντελώς τυχαία...
κάποιος παίζει έτσι και κάποιος παραγωγός φωνάζει, Μ'αρέσει!
Ο Κόξον πήρε εξοπλισμό από τις ΗΠΑ...
και για πολύ καιρό προσπαθούσε, τι να κάνει με αυτόν...
και αποφάσισε να διαλέξει την επιστροφή ήχου...
έτσι ο κάθε ήχος ακουγόταν έτσι...
ενώ η κιθάρα αλλιώς ακουγόταν έτσι...
για μένα λοιπόν η Ρέγκε είναι η ψευδαίσθηση του διπλού ήχου...
The highest region. So if you a bull-bucka,
Let me tell you this: I'm a Duppy Conqueror (1970)
Οι ρυθμοί ήταν...
ενώ στην Ρέγκε ήταν τα 3 απ'τα 4, και το 4ο το φανταζόσουν...
το ένοιωθες το επόμενο χτύπημα, αυτή
είναι η Ρέγκε, καρδιοχτύπι, συναίσθημα...
Καρδιοχτύπι...
έτσι...
Τα ντραμς και το μπάσο είναι η βάση...
επειδή τα τύμπανα είναι το πρώτο όργανο στη μουσική...
έτσι, τα τύμπανα είναι η καρδιά...
και το μπάσο η ραχοκοκκαλιά...
Νομίζω ότι η ντραμς και το μπάσο είναι
τα πιο σημαντικά στη μουσική του Μπόμπ...
σαν δύο αδέλφια που'χουν το δικό τους στυλ.
Stir it up; little darlin', stir it up.
Come on, baby...
Η Ρέγκε συνδυάζει πολλά είδη μουσικής...
Φανκ, Ριθμ εντ Μπλουζ, Σόουλ...
και τελικά γίνεται πολύ Τζαζ...
stir it, stir it, stir it together Since I got you on my mind.
Now you are here (stir it, stir it, stir it together),
I said, It's so clear There's so much we could do, baby
Just me and you. Come on and stir it up;..., little darlin'!
Εργάστηκα για μια εταιρεία με καθαριστήρια...
και ήμουν η υπεύθυνη των γυναικών, εκεί...
και μια μέρα η Ρίτα μου'φερε ρούχα, για να πλυθούν...
τα άφησε και είπε ότι ήταν της Ρίτα Μάρλεϊ!
Εξεπλάγην, γιατί οι μόνοι Μάρλεϊ που ήξερα ήταν λευκοί...
την πήρα τηλέφωνο και ρώτησα, Ποιος Μάρλεϊ είναι αυτός;
Μου είπε, Ο άνδρας μου... και την ρώτησα ποιος είναι ο πατέρας του;
Είπε ότι δεν ήξερε πολλά...
αλλά ήξερε πως λεγόταν Κάπταιν Μάρλεϊ,
και της είπα, Αυτός ήταν ο πατέρας μου!
Η μητέρα μου εργαζόταν σε ένα μοτέλ...
και ο πατέρας μου έμενε εκεί όταν ξεμπαρκάριζε και γνωριστήκαν...
ΚΟΝΣΤΑΝΣ ΜΑΡΛΕΙ Ετεροθαλής αδελφή
- Ήταν μακροχρόνια σχέση ή σύντομη; - Νομίζω ότι ήταν πολύ σύντομη.
Η μητέρα μου ποτέ δεν έμαθε τι απέγινε...
Ο Νόρβαλ Μάρλεϊ πέθανε στη Τζαμάικα το 1957
Στη Τζαμάικα υπήρχε μια μεγάλη εταιρεία, η "Μάρλεϊ Κατασκευές"...
ίσως η μόνη κατασκευαστική εδώ...
αυτός την έκανε και Μπόμπ έλεγε ότι ανήκει στην οικογένεια του.
Θυμάμαι μια φορά που πήγε για δανεικά για να αγοράσει ένα αυτοκίνητο...
και έτσι να διανέμουν τους δίσκους τους.
Και όταν πήγε στο άθλιο γραφείο τους...
του είπε ότι του ταιριάζει...
Δεν ήξεραν ότι ο Νόρβαλ είχε ένα γιο...
O πατέρας μου όπως τον ξέρω;
Δεν ξέρω πόσο δύσκολο είναι να απορρίπτεσαι...
αλλά δεν απερρίφθει, είμαι βέβαιος, ...
λόγω της διαφορετικής φυλής αλλά λόγω χρημάτων...
Εκείνη την εποχή οι Ρασταφάρι δεν ήταν κοινωνικά αποδεκτοί όπως σήμερα.
Μου είπε, ότι αυτό που του συνέβη του έδωσε δύναμη...
για να γράψει ένα τραγούδι. Τον ρώτησα τι τραγούδι;
Είπε, το Corner Stone, εγώ είμαι η πέτρα που απέρριψε ο οικοδόμος...
Θέλετε να ακούσετε ένα τραγούδι που έγραψε ο Μπόμπ...
μετά που ο πατέρας του τον απέρριψε...
θα θέλατε να τ'ακούσετε;
Αλήθεια; Ναι, θα έχει ενδιαφέρον...
Η πέτρα που απέρριψε ο οικοδόμος. The stone that the builder refuse
πάντα θα είναι ο θεμέλιος λίθος. Will always be the head cornerstone
Όμορφο τραγούδι.
You're a builder, baby Είσαι ο οικοδόμος μωρό μου
κι εγώ ο λίθος...
Don't you pick and refuse me, μην με απορρίπτεις
'Cause the things people refuse γιατί αυτά που απορρίπτουμε
Are the things they should choose. Αυτά βρίσκουμε
Do you 'ear me? Hear what I say! Ακούς τι σου λέω;
Άκουγα αυτό το τραγούδι, αλλά δεν του έδωσα καμία σημασία, τώρα...
καταλαβαίνω το νόημα...
- Μπορώ να μιλήσω; - Ναι...
Πόσο αληθινό είναι.
Γιατί ο Μπόμπ έκανε το Μάρλεϊ διάσημο όνομα...
είναι παγκοσμίου φήμης ο Μάρλεϊ.
Η μουσική του και τα παιδιά του.
Και έχει γίνει πλέον αυτός Ο Μάρλεϊ.
Ξέρετε τι εννοώ; Τώρα αυτός είναι Ο Μάρλεϊ, ένας...
κανείς δεν ξέρει τι συνέβη με τους άλλους που ήταν τόσο...
αποδεκτοί...
Είναι όλοι τώρα στη σκιά του...
Δεν είναι απίστευτο; Ναι, και είναι... η αλήθεια...
Σκεφτείτε τι συνέβη λόγω αυτής της απόρριψης...
γι αυτό σκέφτηκε να προσεγγίσει τον κόσμο...
γιατί υπάρχουν πολλοί άνθρωποι εκεί έξω που πονάνε...
γιατί υπάρχουν τόσοι πολλοί άνθρωποι που αισθάνονται το ίδιο...
και πρέπει να τους στείλω αυτό το μήνυμα που μπορεί να τους αλλάξει.
No, woman, no cry
Σε Γκόσπελ στιλ το "No, woman, no cry" με τον Πίτερ Τος στο πιάνο.
Said said Said I remember when we used to sit
In the government yard in Trenchtown
Oba, ob-serving the hypocrites
mingle with the good people we meet
Good friends we have had, Oh, good friends we've lost
along the way
In this great future you can't forget your past So dry your tears, I say
Everything's gonna be alright
Κάποιος μου τηλεφώνησε και μου είπε ότι...
ο Μπόμπ Μάρλεϊ και oi "The Wailers"
είναι στο Λονδίνο, θες να τους γνωρίσεις;
Με ενδιέφερε να τους γνωρίσω,
γιατί είχα ακούσει πολλά γι 'αυτούς...
Όταν μπήκε στο γραφείο, ήταν πολύ εντυπωσιακός...
και χαρισματικός...
Τους ζήτησα να κάνουμε ένα άλμπουμ...
και τους ρώτησα πόσα χρήματα θέλουν.
Πήραμε 4.000 λίρες για το άλμπουμ "Catch A Fire"...
Ήθελα να το περάσω σαν Μαύρη Ροκ...
Get up, stand up, stand up for your right
Get up, stand up, don't give up the fight
Νομίζω ότι ο Μπόμπ το ήθελε...
αλλά ότι οι άλλοι δεν ήταν τόσο πρόθυμοι.
Νομίζω ότι τον Μπόμπ δεν τον ένοιαζε...
έλεγε, Αν δεν παίξουμε κάπου δεν θα παίξουμε πουθενά...
Ο Μπόμπ δεν ήθελε μόνο την Τζαμάικα, αλλά μέσω της αμερικάνικης αγοράς...
την ευρωπαϊκή αγορά και έτσι...
θα αποκτούσαν μια πλούσια καλλιτεχνικά παρουσία..
Η 1η ηχογράφηση ήταν πολύ "παστεριωμένη"...
και έτσι πρόσθεσα κάποια πράγματα σε αυτήν.
Όλα άλλαξαν, οι κιθάρες και τα πλήκτρα...
No sun will shine in my day today;
The high yellow moon won't come out to play
I said (darkness) darkness has covered my light,
And has changed my day into night, yeah.
Where is the love to be found?
Won't someone tell me? 'Cause my life
Δεν είχα καμία αμφιβολία για την επιτυχία. Δεν είχα καμία αμφιβολία.
Το μόνο πιθανό που θα εμπόδιζε την επιτυχία τους θα ήταν...
αν δεν μπορούσα να κάνουμε ένα τουρ. Αυτό ήταν μόνο ο φόβος μου.
Πήγαμε στην περίφημη περιοδεία. Δεν πήγε καλά...
Κάναμε μια περιοδεία στην Αγγλία για το άλμπουμ "Catch A Fire"...
αλλά δεν ξέραμε ότι θα ήταν για την προώθηση...
κι ότι δεν θα πληρωνόμασταν...
Ήμασταν γνωστοί στην Τζαμάικα και σκεφτόμασταν...
ότι πηγαίνοντας στην Αγγλία θα γίνει το ίδιο...
ο Μπομπ ανησυχούσε, γιατί μου είπε, έι κανείς δεν ξέρει τους "Wailers".
Νομίζω ότι ο Μπόμπ καταλάβαινε ότι πρέπει να πάμε εκεί...
και να προσπαθήσουμε και νομίζω ότι οι άλλοι δεν ήταν τόσο σίγουροι.
Ήταν σαν μια βόλτα, ξέρετε...
με λεωφορεία μέσα στην νύχτα, τρώγοντας άστατα και άσχημα...
ξέρετε, ήταν δύσκολα...
Στον Μπάνυ το θέμα ήταν το κρύο και το χιόνι...
γι αυτόν δεν άξιζε τον κόπο.
Ο Μπόμπ επιζητούσε την επιτυχία. Ο Μπάνυ κι ο Πίτερ ήταν Στρατευμένοι.
Πολλοί ήθελαν να χωρίσουν...
επειδή δεν ήθελαν να συνεργάζεται με τον Μπάνυ και με τον Πίτερ.
- Οι άλλοι ήταν η "Island Records"; - Φυσικά.
Η Αμερική ήταν η επόμενη...
Έτσι ρώτησα, Θα πληρωθούμε για την περιοδεία;
Ο Κρις Μπλάκγουελ είπε, Όχι, γιατί θα παίζετε σε κλαμπάκια...
σε περίεργα άντεργκράουντ κλαμπάκια, και εγώ είπα...
Κρις ξέρεις ότι είμαστε όλοι Ράστα...
γιατί μας μπλέκεις με αυτά;
Αν οι "Wailers" είπε, δεν παίξουν εκεί, δεν θα γίνουν ποτέ τίποτα.
Τότε είπα, Ναι;
Τότε μην με υπολογίζετε, φεύγω..
Νόμιζα ότι τ'αδέρφια μου θα κάνουν το ίδιο...
και το συζητήσαμε...
αλλά ήμουν ο μόνος με αυτήν την άποψη.
Γι 'αυτό και διατήρησα τη θέση μου...
κι ακόμα έχω την ίδια γνώμη.
Λοιπόν, πήγαν σε περιοδεία με τον Τζόελ Χίγκς στην θέση μου.
Stop that train I'm leaving
Ο Πίτερ αποφάσισε να φύγει αμέσως μετά την περιοδεία στις ΗΠΑ.
Ο Πίτερ ήταν στρατευμένος, και δεν νομίζω
ότι ήθελε τον Κρις Μπλάκγουελ πάρα πολύ.
Έλεγε τον Κρις Μπλάκγουελ μαφιόζο.
Λοιπόν, το 1974 κάναμε 2 άλμπουμ με τον Κρις Μπλάκγουελ...
και μας αντιμετώπιζε σαν μη επαγγελματίες...
σαν ερασιτέχνες και δεν μου άρεσε...
Βλέπετε, μετά από 12 χρόνια με 2α φωνητικά στου "Wailers"...
νομίζω ότι έπρεπε να βγάλω όσα είχα μέσα μου...
και την εντελώς υποτιμημένη ικανότητά μου...
γι αυτό έφυγα γιατί ήθελα αναγνώριση και σεβασμό.
Για εμάς τα παιδιά του δεν ήταν και τόσο στοργικός πατέρας.
Ξέρεις, όπως... Πρόσεξε γιόκα μου...
ήταν δύσκολος, άκαμπτος, σκληρός...
Ξέρω ότι η καρδιά μου μπορεί να είναι σκληρή σαν πέτρα...
αλλά ήπια σαν νερό.
Ήμασταν πάντα σε κίνηση...
τρέχαμε στην παραλία, και τρέχαμε ανταγωνιστικά...
πάντα ανταγωνιστικά, για να δούμε ποιος θα κερδίσει...
Δεν ήταν τόσο όπως... Παιδιά είναι, ας πάω πιο αργά...
Στο τζόγκινγκ ήταν γρηγορότερος και εναντίον μας.
Το εύρισκε αστείο, αλλά δεν ήταν και τόσο αστείο.
Ναι, οι άλλοι δεν ήθελαν τα παιδιά τους να παίζουν μαζί μας...
Αίσχη, ναρκωτικά το μόνο που κάναν οι γονείς μας...
ήταν να καπνίζουν και να παίζουν μουσική...
και έλεγαν, γι αυτό το παιδί μου δεν μπορεί να παίζει μαζί σου.
Δεν ήταν θετικό...
Είχα φίλους να έρθουν να κοιμηθούν
και να ειδοποιήσει τους γονείς τους...
αλλά έλεγε, Δεν χρειάζεσαι φίλους...
έχεις αδέρφια και σου φτάνει...
ξέχνα τους φίλους.
Νομίζω ότι ο Μπομπ πέρασε πολλά...
και δεν νομίζω ότι εμπιστεύοταν τόσο εύκολα.
Ήταν σαν να... Ποιος μ'αγαπά πραγματικά;
Play I some music, this a reggae music
Το 1974 ο Μπόμπ φτιάχνει τους νέους "Wailers"
μαζί με τα φωνητικά του "I-Three"...
Roots rock reggae, this a reggae music
Λοιπόν, η αρμονία δεν αλλάζει με την προσθήκη των "I-Three"...
γιατί ήθελε ακόμα να κρατήσει τον ήχο.
Ο Μπόμπ μας ζήτησε να πάμε στην περιοδεία του "Natty Dread"...
Από την πρώτη εμφάνιση ήταν...
Δυναμίτης!
Ξεπουλήσαμε, ήμασταν άψογοι...
παίξαμε στο "Στο Πωλ Μολ" στη Βοστώνη, έξι νύχτες στη σειρά.
Ήταν μια εμπειρία με 400-500 άτομα στο "Roxy" ή...
στον "Ο Ήσυχος Ιππότης" στο Σικάγο, με 500 άτομα...
Ήρθε η ώρα να δούνε τον Μπόμπ Μάρλεϊ, όπως εμείς.
Από το Τρέντς Τάουν της Τζαμάικα, ο Μπόμπ Μάρλεϊ και οι "Wailers"!
Η συναυλία που έκαναν στο Λονδίνο το 1975, στο "Λύσιουμ"...
ήταν ορόσημο. Μετά από αυτό, όλοι ήξεραν το όνομά του.
Υπήρχε η αίσθηση ότι θα γινόταν... μεγάλος.
Η πρώτη συναυλία ήταν πλήρης τελείως...
Όταν είστε σε μια συναυλία και παίζεις και...
εκατοντάδες άνθρωποι μένουν απ'έξω, τότε αισθάνεσαι καλά.
Και αυτή η ενέργεια βγαίνει στην μπάντα πάνω στη σκηνή...
έτσι γίνεται και απλά...
γίνεσαι εκρηκτικός!
Ήρθε στο πίσω δωμάτιο...
και είπε... Ναι! Επιτέλους!
Αυτό ήταν του Κρις Μπλάκγουελ. Ονομάζεται "Το σπίτι του Νησιού"...
Είχα μερικούς φίλους και συνεργάτες οι οποίοι ζούσαν εδώ...
όχι σαν πολυκατοικία...
αλλά μαζί κάτω και πάνω.
Ο Κρις το παραχώρησε στον Μπόμπ, για πρόβες...
και με την πάροδο του χρόνου, ο Μπόμπ το αγόρασε...
Λοιπόν, οι Ράστας δεν επιτρεπόταν να πάνε στο κέντρο της πόλης...
και μέχρι να πάει ο Μπόμπ δεν υπήρχαν κοτσιδάκηδες εκεί.
Μια γυναίκα είπε στον Μπόμπ...
Πώς ζεις στην οδό Χόουπ 56, μόλις
δύο σπίτια μακριά απ'τον βασιλικό οίκο;
Και τρία σπίτια απ'το σπίτι του πρωθυπουργού;
Κι ο Μπόμπ της είπε, Αδελφή, έφερα το γκέτο στο κέντρο.
Ένας από αυτούς που ζούσε εδώ πριν τον Μπόμπ ήταν Σίντι Μπρικσπίαρ.
Έζησε εκεί στα ενοικιαζόμενα...
Μου άρεσε η άνεση, γιατί μου αρέσουν
τα παλιά σπίτια και ξύλινα πατώματα...
και ξέρετε, ήταν απλά όμορφο...
με αεράκι και άνετο...
Ανεβοκατέβαινε κόσμος συνέχεια..
Με γέλια και αστεία και γενικά διασκεδάζαν.
Ήσουν μέσα στον χαμό...
τα πολιτιστικά πράγματα στην Τζαμάικα εκείνη την εποχή...
συμβαίναν εκεί!
Αυτό ήταν το επίκεντρο...
Μπόμπ ποτέ δεν έφυγε από εδώ και...
όλοι έρχοταν από όλο τον κόσμο για να τον δουν.
Ο Μπόμπ με τους Τζάκσονς Φάιβ
Ζούσατε στην οδό Χόουπ με τον πατέρα σας;
Όχι ζούσαμε μερικά χιλιόμετρα μακριά...
η οδός Χόουπ ήταν σαν... δεν ξέρω...
απλά ένα μέρος...
Οι Ράστα ήταν με ανοιχτές πόρτες χωρίς κανένα έλεγχο...
και όλα τα είδη των ανθρώπων έρχονταν εδώ. Καλό, κακό και διαφορετικό.
Κάθε φορά που πήγαινες εκεί...
έβλεπες πολλούς ανθρώπους να διαφωνούν με τον Μπόμπ...
για την πολιτική, τον Θεό, για την ιστορία...
ξέρετε, για τα πάντα...
Ο Μπόμπ ήταν πολύ αυστηρώς, με στρατιωτική πειθαρχία...
τον φωνάζαμε καπετάνιο.
Είχε αυστηρούς κανόνες τότε...
οι γυναίκες έπρεπε να φορούν φορέματα, όχι παντελόνι...
ερχόταν πολλοί βαμμένοι με τα χρώματα
του πολέμου, με κραγιόν και με σκιές...
και έλεγε αφήστε τα αυτά Ράστα...
γιατί γίναμε Βαβυλώνα.
Ήταν ένα στρατόπεδο με απαράβατους κανόνες και δόγματα...
Ο Μπόμπ ήταν πολύ συνειδητός σχετικά με τη διατροφή.
Μπλέντερ έχει κάνει πάντα φυσικούς χυμούς...
Ιρλανδικού βρύα στη φωτιά, και ψάρι να ψήνεται...
ξέρεις, τα πάντα που σε κάνουν δυνατό.
Όταν τον συνάντησα ξεκίνησε η ρουτίνα...
ήταν να σηκώνομαι το πρωί...
να τρέχω στην παραλία...
έτσι αυτά ήταν μέρος της ζωής μας...
Για τους Ράστα η ζωή ήταν βασισμένη στην αιωνιότητα...
και φροντίζαν το σώμα τους σαν τον ναό του Θεού...
κάναμε τζόκινγκ στη παραλία και μετά ανεβαίναμε στο βουνό...
στο Κέιν Πράσινοι Καταρράκτες...
απίστευτοι καταρράκτες, τράβηξα μερικά βίντεο εκεί.
'Cos every day we pay the price with a little sacrifice
Jamming till the jam is through.
We're jamming
Στις όχθες του ποταμού έπεφτε το νερό...
και σε χτύπαγε στην πλάτη. Φοβερό μασάζ...
Αυτό το μέρος όπου είμαστε είναι ένα γήπεδο ποδοσφαίρου...
είχαμε τέρματα και...
παίζαμε 5 εναντίον 5.
Είχαμε ένα εδώ και ένα εκεί...
τελικά είναι μικρό...
περίπου 12 μέτρα.
Σε ότι έκανε ο Μπόμπ ήταν άκρως ανταγωνιστικός...
έλεγε δώστε το 110%!
JAH sitteth in Mount Zion And rules all Creation
Είχε αυτό το πάθος με την μπάλα, και προσπαθούσε να τα πετύχει όλα...
Δεν είναι μόνο το παιχνίδι για διασκέδαση, είναι μια φιλοσοφία...
για να βγει ένα τραγούδι από μέσα σου...
η φωτιά που σε γεμίζει απ'αυτό...
τότε γίνεται έμπνευση και ξεπηδάει...
Αυτό είναι αλήθεια, μου αρέσει να παίζω παντού...
όπου είναι δυνατόν...
Όταν ερχόταν να με επισκεφθούν...
ακουγόταν τα βήματα στα σκαλιά...
όταν τελείωνε το ποδόσφαιρο ήθελε ησυχία για να ξεκουραστεί, ξέρετε...
και δεν ήθελε τα πηγαινέλα...
επειδή ερχόταν πολλοί άνθρωποι...
και τότε έπρεπε να εκδιωχθούν αμέσως.
- Είστε παντρεμένος; - Όχι...
βλέπεις, δεν πιστεύω στην Δυτική ζωή...
και αν χρειάζομαι νόμο, τότε θέλω τον νόμο του Μεγαλειώτατου...
κι αν δεν υπάρχουν κι αυτοί, τότε έχω τους δικούς μου νόμους.
I went downtown, (said, I went downtown)
I saw Miss Brown; (said, I saw Miss Brown)
She had brown sugar (had brown sugar)
All over her booga-wooga.
I think I might join the fun, (I might join the fun)
But I had to hit and run. (had to hit and run)
See I just can't settle down (just can't settledown)
In a kinky part of town. Ride on;
- Πότε πρωτοείδατε τον Μπόμπ; - Τον έβλεπα κάθε μέρα...
ζούσε στην 2η οδό, και εγώ στην 3η...
Με παρενοχλούσε...
και το'πα στην μητέρα μου.
- Πόσο χρονών ήσασταν; - 16...
Τι έκανε που σου τράβηξε την προσοχή;
Πράγματα όπως έλα μαζί μου...
και θα ξεχάσεις τα προηγούμενα...
- Ήταν γοητευτικός; - Ω, ναι.
- Γιατί οι γυναίκες τον κυνηγάγανε; - Ω, Θεέ μου...
δεν ήξερες τον Μπόμπ!
Ήταν ένας όμορφος άντρας.
Οι άνθρωποι φαντάζονται ότι οι γυναίκες σου χτυπάν την πόρτα...
και πέφτουν πάνω στον Μάρλεϊ και σκίζουν τα ρούχα του.
- Έτσι γίνεται; - Όχι...
Γιατί νομίζετε ότι είχε επιτυχία με τις γυναίκες;
Επειδή ήταν ντροπαλός.
Ο Μπόμπ δεν ήταν Καζανόβας όπως νομίζουν...
νομίζω ότι οι γυναίκες τον πλησίαζαν...
- Ήταν πιστός; - Ναι, ήταν πιστός στον Τζα.
Πιστός σε μια γυναίκα; Όχι. Γιατί; Το ζήτησε καμια;
Τι είναι πίστη; Η ιδέα του να έχεις
ένα δαχτυλίδι στο χέρι σας ή στη μύτη;
Αυτά είναι για τους Δυτικούς...
μόνο μία γυναίκα, ο Μπομπ είχε περισσότερες...
Μια μέρα μια γυναίκα ήρθε σε μένα λέγοντας...
Σου είπε κανείς ποτέ ότι ο Μπόμπ είναι παντρεμένος; Και είπα, όχι...
Εκείνη την εποχή δεν το ήξερα ότι ήταν παντρεμένος...
το έμαθα αργότερα, όταν μου το'πε η μητέρα του...
- Έβλεπε την Ρίτα τότε; - Φυσικά...
εργάζονταν μαζί, ξέρεις... ταξίδευαν μαζί στον κόσμο.
Στις περιοδείες η Ρίτα δεν έμενε μαζί με τον Μπόμπ.
Έβλεπε τι έκανε ο Μπόμπ...
αλλά είχε μεγάλο σεβασμό για τη δουλειά.
Πώς το αντιμετωπίσατε που όλα αυτά τα χρόνια του γάμου...
ότι ο Μπόμπ είχε δεσμούς με άλλες γυναίκες;
Έγινα φύλακας άγγελος του...
επειδή δεν αισθανόμουνα σαν γυναίκα του...
και επειδή πιο σημαντικός ήταν ο Μπόμπ.
Το έβλεπα ως διασκέδαση, σαν ιεραποστολή...
όπως η εκστρατεία των Αποστόλων...
για να φέρουμε πιστούς στον Τζα...
Είχαν κάποια σχέση, ξέρετε...
εγώ δεν θα μπορούσα... με τον άντρα μου, όχι...
Εμείς συζητάγαμε για τις γυναίκες του, και τα λέγαμε...
μου έλεγε Ρίτα, έκανα αυτό ή αυτό συνέβη...
Εγώ ήμουν αυτή που φώναζε να διώξω μια γυναίκα απ'το καμαρίνι...
μου έλεγε, Έλα στο δωμάτιό μου, και διώχτες από εδώ...
το έκανα με ευγένεια...
Έλατε κυρίες μου, είναι ώρα για ύπνο. Έχουμε αύριο παράσταση, οπότε...
Δεν ήταν ταραγμένη, αλλά...
αλλά κάποιες στιγμές... υπέφερε...
Υποφέραμε όλοι μας...
και δεν του άρεσε...
Δεν του άρεσε όταν καταλαβαίναμε ότι υπέφερε...
Έλεγε, Εντάξει, ας πάμε για παγωτό, για χάμπουργκερ; Ότι θέλετε!
Πιστεύετε ότι ήταν εγωστής;
Ναι. Ήταν άδικος με τις γυναίκες...
καθόλου, αλλά δεν μπορούσαμε να τον μισήσουμε για αυτό.
Ο Μπόμπ είχε 11 παιδιά από 7 σχέσεις
Περιοχή του PNP
Στο Κίνγκστον μετά το γκέτο...
διαιρέθηκε σε σέκτες...
αυτή η περιοχή ελέγχεται απ'το Εθνικό Λαϊκό Κόμμα PNP...
που κατηγορούνται για κομμουνιστές...
ή το αντίθετο, το Τζαμαικανικό Απελευθερωτικό Κόμμα JLP...
που τους κατηγορούσαν για φασίστες.
Η πολιτική στην Τζαμάικα εκείνη την εποχή ήταν...
όπως ο Ψυχρός Πόλεμος... τρομαχτικό...
Είχατε μία πλευρά, που ήταν η εξαιρετικά συντηρητική δεξιά...
με τον Σιάγκ, ο οποίος ήταν ο Ρέιγκαν της Καραϊβικής.
Και απ'την άλλη ο Μάνλι που προσ- παθούσε να καθιερώσει το σύστημα...
που ονομάζεται δημοκρατικός σοσιαλισμός...
που οι αντίπαλοι έλεγαν ότι ήταν μόνο...
για να συγκαλύψουν το γεγονός ότι είναι κομμουνιστές.
Μερικές φορές πέφταν πέτρες και μπουκάλια και απ'τις δύο πλευρές...
αλλά και βόμβες και σφαίρες.
Και σχεδόν κάθε μέρα οι εφημερίδες γράφουν...
για τους φόνους της προηγούμενης ημέρας στο Κίνγκστον.
3 νεκροί από πολιτική βία
Όλοι εδώ είναι γκάνγκστερ...
πολιτικοί γκάνγκστερ...
Είναι αυτοί που κάναν κουμάντο, σαν στρατιωτική αστυνομία, ξέρεις...
σε ορισμένες περιοχές κυριαρχούσαν με την βία...
Σου αρέσει αυτό το κορίτσι; Και σε μένα...
και πολεμάγαμε μεταξύ μας, έτσι απλά.
Σου άρεσε η PMP και μένα η JLP...
και στη συνέχεια πολεμάγαμε...
Ο Μπόμπ ήταν φίλος με όλους αυτούς τους ανθρώπους...
και με τους φτωχούς του PMP.
Αυτοί είναι άνθρωποι που προέρχονται απ'την ίδια γειτονιά που μεγάλωσε...
ήταν πραγματικά κακά παιδιά...
Κάποιους τους έβλεπες την επόμενη μέρα στις εφημερίδες...
στους 10 πιο καταζητούμενους...
4 απ'τους οποίους ήταν εδώ κάθε μέρα.
Σε μερικούς τους άρεσε η μουσική, ξέρετε...
αλλά η κύρια εργασία τους ήταν... ο πόλεμος...
Όταν έχεις πολιτική βία
η Νεολαία πολεμάει την Νεολαία για τους πολιτικούς...
Τότε αισθάνομαι άρρωστος
Ξέρω ότι κανείς απ'αυτούς δεν κάνει τίποτα καλό για τους ανθρώπους.
Είναι το διαίρε και βασίλευε
Μπόμπ έκανε μια συναυλία με τον Στίβι Γουόντερ στην Τζαμάικα.
Είπαν δύο τραγούδια μαζί.
Νομίζω το "Superstition" και το "I Shot The Sherrif".
Ο Στίβι έκανε μια χειρονομία δίνοντας
τα μισά της αμοιβής του απ'τη συναυλία...
στο Στρατό Σωτηρίας για τους τυφλούς της Τζαμάικα...
και νομίζω ότι ο Μπόμπ ταρακουνήθηκε...
Και τότε είπε ο Μπόμπ, Να δώσουμε μια δωρεάν συναυλία!
Μετέφεραν την ιδέα στον Μάικλ Μάνλευ παρακάτω στην ίδια οδό...
που ήταν Πρωθυπουργός και συμφώνησε...
Ο Μπόμπ Μάρλεϊ, διάσημος ηγέτης της Ρέγκε μουσικής...
συμφώνησε να εμφανιστεί σε μια μεγάλη δωρεάν συναυλία...
βοήθειας για τους ανθρώπους στο Κίνγκστον
της Τζαμάικα την Κυριακή, 5 Δεκεμβρίου...
και ανακοινώθηκε σε συνέντευξη Τύπου που πραγματοποιήθηκε στο σπίτι...
του Μάρλεϊ, και του μάνατζερ Ντον Τέιλορ...
και του γραμματέα Πολιτισμού Άρνολντ Μπέρτραμ.
Νομίζω ότι τον ξεγελάσαν...
επειδή μου έγραψε και με ρώτησε αν πιστεύω ότι...
θα πρέπει να πραγματοποιηθεί η συναυλία και είπα...
αφού είναι ο Πρωθυπουργός, τότε το κάνεις για την πατρίδα...
αλλά αν οι εκλογές είναι κοντά...
το κάνεις γι 'αυτόν παρά για την πατρίδα.
2 εβδομάδες μετά την ανακοίνωση, στις 22 Νοεμβρίου...
ο Πρωθυπουργός της Τζαμάικας Μάικλ Μάνλεϊ...
ανακοίνωσε τις γενικές εκλογές για τις 15 Δεκεμβρίου.
Αν ξέραμε για τις εκλογές...
ποτέ δεν θα κάναμε την συναυλία.
Όχι, εγώ ποτέ δεν υποστήριξα τον Μάικλ Μάνλεϊ, ξέρετε... ποτέ.
Έτσι, στις επερχόμενες εκλογές δεν σας νοιάζει ποιος θα κερδίσει;
Εκλογές;
Νομίζω ότι όποιος και να κερδίσει θα εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα.
Θυμάμαι ότι ο Μπομπ ήταν πολύ δημοφιλής...
και ανάλογα με το ποια πλευρά θα φαινόταν ότι είχε τον Μπόμπ...
εκείνη η πλευρά θα κέρδιζε.
Ο Μπόμπ είχε τον έλεγχο εδώ στην Τζαμάικα, δικέ μου...
ενώ οι πολιτικοί, όχι.
Ο Μπόμπ νομίζω, εκτέθηκε πάρα πολύ από μια πολιτική πλευρά...
θύμωσε τους άλλους...
γιατί είχε φίλους και στις δύο πλευρές.
Το θέμα είναι ότι πρέπει να είσαι με μια πλευρά...
και όχι στη μέση, έτσι γίνεται...
ΣΚΛΗΡΑ ΜΕΤΡΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ
ΟΧΙ ΒΙΑ ΠΑΡΑΚΑΛΟΥΜΕ!
Υπήρχε κάποια μικρή ένταση...
αλλά ξέρετε, η πολιτική ανάβει τα αίματα...
Υπήρχαν άνθρωποι που έλεγαν ότι θα χτυπήσουν την συναυλία...
Οι άνθρωποι του γκρουπ, ξέρετε, οι μουσικοί και οι "Ι-3"...
κάθε μέρα, καθώς πλησίαζε η μέρα της συναυλίας...
γίνονταν απρόθυμοι να πάνε. Άρχισαν να φοβούνται.
Κάθε βράδυ έκαναν πρόβα στην οδό Χόουπ 56 για την συναυλία.
Συνήθως είχαμε 2 άτομα της Μυστικής Υπηρεσίας...
τους έλεγαν "Υπηρεσίες Προστασίας" για πρωθυπουργούς και τέτοιους...
Έρχονταν κάθε βράδυ, αλλά όχι εκείνο το βράδυ.
Κάναμε ένα διάλειμμα και ήμασταν κάπως χαλαροί...
ο Ντον Τέιλορ, ο Μπόμπ, και εγώ ήμασταν στην κουζίνα.
Ενώ ήμουν στον κήπο, είδα κάποιους ανθρώπους...
που πηγαίναν προς στις σκάλες.
Πλησίασε απ'εδώ...
και έσπρωξε το όπλο μέσα με αυτόν τον τρόπο.
Είδαμε το μαύρο γάντι με το όπλο αλλά δεν μπορούσαμε..
Να πάμε πουθενά, μέσα στην κουζίνα...
Και τότε... άκουσα πυροβολισμούς.
Στη συνέχεια, έστρεψε το πιστόλι στο αυτοκίνητο...
Ένιωσα τη ζεστασιά και τη ροή του αίματος. Τότε κατάλαβα ότι χτύπησα.
Ο τύπος πυροβολούσε, μέχρι που έμεινε από σφαίρες...
Ένας με σημάδεψε στο κεφάλι...
και είπε κάποιος, Είναι όλοι νεκροί;
Και ένας άλλος, Ναι, είναι όλοι νεκροί.
Στη συνέχεια είδα τον Νταν Τέιλορ να
βγαίνει και το αίμα έτρεχε σαν ποτάμι...
και τότε έπεσε στο πάτωμα και είπα, Γαμώτο!
Φώναζα τον Μπόμπ και μια φωνή, του Κάρλτον Μπάρετ ήταν...
ακούστηκε, Ο Μπόμπ είναι καλά!
Ο Μπόμπ είναι καλά!...
Ο ΜΑΡΛΕΪ ΠΥΡΟΒΟΛΗΘΗΚΕ
Είχε έγκαυμα κατά μήκους του στήθους απ'την σφαίρα...
και μετά καρφώθηκε στο χέρι.
Ήταν θαύμα που κανείς δεν πέθανε εκεί.
Μήπως δεν ήταν επαγγελματικό χτύπημα...
Οι επαγγελματίες στην Τζαμάικα παρακολουθούν πολλές ταινίες.
Μια έκτακτη είδηση...
ο μουσικός και αστέρι της Ρέγκε, Μπόμπ Μάρλεϊ, Ρίτα Μάρλεϊ...
και ο μάνατζερ των "Wailers", Ντον Τέιλορ μεταφέρθηκαν στο Νοσοκομείο...
μετά τους πυροβολισμούς που δέχτηκαν απόψε.
Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΦΥΛΑΕΙ ΤΟΝ ΜΑΡΛΕΪ
Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ ΤΗΝ ΕΠΙΘΕΣΗ
ΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΣΥΖΗΤΑΝΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΛΕΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΑΥΛΙΑΣ
Άκουσα πυροβολισμούς
δεν είδα ποιος πυροβολούσε
Μερικοί ήθελαν να μη γίνει η συναυλία "Χαμογελαστή Τζαμάικα"...
έτσι προσπάθησαν να την σταματήσουν
Το μόνο σίγουρο είναι ότι ήθελαν να σταματήσουν την συναυλία.
Για το αν γίνει ή όχι η συναυλία υπήρχε πίεση από όλες τις πλευρές.
Φοβόμουν μήπως ο Μπόμπ δολοφονηθεί...
Το σούρουπο μέσα στην αρένα, μαζεύτηκε πλήθος ανθρώπων...
και ένοπλη αστυνομία πήρε θέσεις γύρω από το πάρκο.
5 ώρες μετά τη ώρα που επρόκειτο να αρχίσει...
ο Μπόμπ Μάρλεϊ δεν έχει ακόμα εμφανιστεί...
Κάποιος προσπάθησε να τον εμποδίσει λέγοντας...
Μην πας δεν θα αστοχήσουν και πάλι.
Όλοι λέγανε, Θες να το κάνεις; Και έλεγε, Ναι.
Είπα, Είμαι μαζί σου, αν θες ας το κάνουμε.
Η αστυνομία ήρθε και τον πήρε...
και εμείς ακολουθούσαμε ακριβώς πίσω απ'το αυτοκίνητο της αστυνομίας.
Όταν φτάσαμε εκεί, δεν μπορούσα να το πιστέψω με τον κόσμο...
εκείνη την νύχτα στο Κίνγκστον, ήταν 80.000 άνθρωποι, καταλάβατε;
Αν κάποιος ήθελε να το κάνει, ήταν ιδανική κατάσταση.
Αλλά ήταν μια ξεχωριστή βραδιά και μια ξεχωριστή κατάσταση...
Ελάτε! Θα δούμε σήμερα τον καλύτερο Μπόμπ Μάρλεϊ!
Τότε ο Μπόμπ δείχνει το χτύπημα στο στήθος...
και το πλήθος ξεσπάει σε φωνές! Χάρηκαν που επέζησε...
Ο Μπόμπ δεν φοβόταν γιατί γνώριζε...
ότι αν κάτι συνέβαινε στην συναυλία...
ο Θεός θα τον προστάτευε.
In Jamaica, y'all.
Αν δεν πίστευες στο παρελθόν...
μετά από αυτό, πίστευες...
Oh, Lord, help us tonight! Θεέ μου, βοήθησέ μας απόψε!
Cast away that evil spell Διώξε μακριά το κακό
Throw some water in the well, And
smile! Γέμισε το πηγάδι, και χαμογέλα!
Αν θες να βοηθήσεις τους φτωχούς...
βοήθα τους τώρα...
Ω Τζα... βοήθησέ μας απόψε.
Διώξε μακριά το κακό!
Γέμισε το πηγάδι, και χαμογέλα!
Στην Τζαμάικα!
Θέλω να ρωτήσω σχετικά με τον πυροβολισμό
Κάποιος μου είπε ότι ήταν, είτε το JLP
νομίζοντας ότι υποστήριζες το PNP
είτε το PNP γιατί νόμιζε το αντίθετο
Μήπως έχετε να πείτε κάτι;
Νόμιζα ότι ήταν ο διάβολος, ξέρετε.
Αλλά ο Θεός σε προστατεύει.
Εννοώ, θα μπορούσαν να πυροβολήσουν ξανά.
Ναι
Ότι είναι να γίνει, θα γίνει
Μετά τους πυροβολισμούς... δεν φοβόταν, πόναγε...
πόναγε πάρα πολύ να για την Τζαμάικα.
Φύγαμε απ'τη Τζαμάικα μετά τον πυροβολισμό...
δεν είπαμε τίποτα...
Πήγαμε στο Νασάου στην αρχή και στη συνέχεια στο Λονδίνο.
Don't worry about a thing,
'Cause every little thing gonna be all right.
ΣΚΟΤΩΣΤΕ ΤΟΥΣ ΝΕΓΡΟΥΣ
Singin' Don't worry about a thing,
'Cause every little thing gonna be all right!
Νομίζω ότι το μόνο που ήθελε ήταν να κάνει ένα διάλειμμα...
ήθελε να ηρεμήσει και να χαλαρώσει...
και να μην ζει σε εμπόλεμη κατάσταση...
ήθελε ελευθερία για να δημιουργήσει...
να γράφει μουσική, να πηγαίνει σε περιοδείες...
Πήγαμε στο Τσέλσι, στην οδό Όουκλαντ...
ήταν ωραία, γιατί ζούσαμε όλοι μαζί σε αυτό το σπίτι...
Στον κάθε όροφο έμενε κι από ένας μας...
Ο Τάιρον κάτω...
ο Κάρλτον Μπάρρετ πάνω...
μετά ο Αλ Πάτερσον στον άλλον...
ο Νέβιλ Μπάρρετ στο υπόγειο με κάποιον...
Ήμασταν κοντά στο πάρκο της γέφυρας Μπάτερσι...
μετά την γέφυρα υπήρχε ένα γήπεδο ποδοσφαίρου...
παίξαμε και εναντίον κάποιων γνωστών ποδοσφαιριστών...
τους κερδίσαμε μερικές φορές.
- Του άρεσε στην εξορία; - Ναι, δικέ μου...
αλλά ο Μπόμπ μπήκε βαθιά στη δημιουργία της μουσικής...
αυτό του γέμιζε την ψυχή του...
Ο Μπόμπ χαιρόταν που επιβίωσε...
και είπε ότι ο Τζα του έδωσε μια 2η ευκαιρία.
Είχε επίγνωση του θανάτου...
και όταν ξέρεις ότι μπορεί να'ναι τελευταία σου στιγμή...
τότε δίνεις μεγαλύτερη αξία...
στην κάθε στιγμή της ημέρας...
γιατί δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο.
Κοιμόταν περίπου 4 ώρες την ημέρα. Έγραφε τραγούδια ασταμάτητα...
μέχρι αργά το βράδυ και του έλεγα...
Μπόμπ πάω για ύπνο και μου'λεγε, Μισή ώρα ακόμα...
και η μισή ώρα γινόταν 4 ώρες...
Του Μπόμπ του άρεσε να γράφει νωρίς το πρωί...
γιατί είχε εκείνη την βραχνάδα στην φωνή, ξέρετε..
Σαν του Ροντ Στιούαρτ...
Πρώτα δούλευες στην μελωδία...
και μετά σε συνόδευε.
But someone will 'ave to pay
That they shed every day, Oh, children, mark my word;
It's what the Bible say,
Μις Κόσμος 1976
Και η Μις Κόσμος 1976...
είναι η Μις Τζαμάικα!
Όλος ο κόσμος περιστρέφεται γύρω από την αφρο!
Η απίστευτη 21χρονη Σίντι Μπρίκσπιαρ!
Νομίζω ότι είναι όπως όλες, ενθουσιασμένη!
Όταν έγινα Μις Κόσμος ο Μπόμπ δεν ήταν στην Αγγλία.
Αλλά ακόμα κι αν δεν με ήξερε...
σαν Μις Κόσμος με έμαθε...
και ανταλλάξαμε κομπλιμέντα...
Η Σίντι κατασυγκινημένη απ'αυτή την στιγμή που...
η Βιλνίλια Μέρσεντ της δίνει το στέμμα της Μις Κόσμος 1976.
ΤΗΣ ΜΙΣ ΚΟΣΜΟΣ Ο ΑΓΡΙΟΣ ΑΝΤΡΑΣ
Θεωρήθηκε υπερβολή...
- Ανάρμοστο; - Ναι, αυτή είναι η κατάλληλη λέξη.
Είναι η πιο κατάλληλη.
Ο Μπόμπ αγαπούσε τις προκλήσεις...
Δεν νομίζω ότι υπάρχει άντρας που δεν θα ήθελε ΤΟ κορίτσι...
Σας ζήτησε να γίνετε Ράστα;
Λοιπόν...
Ναι, έτσι νομίζω, ότι το περίμενε..
Η ΜΙΣ ΚΟΣΜΟΣ ΠΑΝΤΡΕΥΕΤΑΙ ΤΟΝ ΠΡΙΓΚΙΠΠΑ ΤΩΝ "ΑΘΛΙΩΝ";
Ήθελε την γυναίκα με το κατάλληλο κούρεμα,
πώς να συμπεριφέρεται και τι να τρώει...
μια φορά ήμουν στο τρένο απ'το παλιό τμήμα του νότιου Λονδίνου...
πήγα στο μπάνιο με το μικρό ραφάκι...
και άρχισα να καθαρίζω το μακιγιάζ.
Τέλος πάντων, ένα βράδυ δεν μπορούσα να το κάνω και ήμουν πολύ βαμμένη...
κόκκινα νύχια και τα σχετικά...
και μόλις πέρασα την πόρτα...
ήρθε πίσω μου...
με γύρισε και είπε, Σε τσάκωσα!
I wanna love you, and treat you right
I wanna love you, every day and every night
We'll be together,
with a roof right over our heads We'll share the shelter,
of my single bed We'll share the same room,
Jah provide the bread Is this love,
is this love, is this love that I am feeling
Το "Έξοδος" ήταν μια τεράστια ανεπανάληπτη παγκόσμια επιτυχία...
η Ευρώπη συγκλονίστηκε, η Αμερική μας περίμενε...
Η περιοδεία στις ΗΠΑ ακυρώθηκε επειδή ο Μπομπ είχε ένα πρόβλημα στο πόδι...
Κάποιος τον πάτησε...
και μολύνθηκε...
επειδή ο Μπόμπ συνέχισε να παίζει ποδόσφαιρο ακόμα και μετά απ'αυτό...
Πήρε κάποιο χρονικό διάστημα...
πριν ακαταλάβουν τι πραγματικά ήταν.
Ήρθαν μια μέρα με οριστική διάγνωση...
μελανώματος.
Σκέφτηκα ότι είναι...
μια ασθένεια των λευκών... και όχι των μαύρων...
γιατί το άσπρο δέρμα δεν αντέχει σ'αυτό το κακό...
- Τι προτείνανε να γίνει; - Ακρωτηριασμός...
σε όλο το πόδι.
Ξέρατε ότι οι γιατροί στην Αγγλία είπαν να του ακρωτηριάσουν το πόδι;
Όχι... μόνο το δάχτυλο...
Σίγουρα όχι όλο το πόδι!
Πολλοί είπαν ότι αν ο Μπόμπ κόψει το δάχτυλό του...
ειδικά το μεγάλο δάκτυλο, δεν θα χορεύει...
Αγαπούσε το ποδόσφαιρο, έτσι...
και δεν ήθελε να χάσει το δάχτυλό του.
Η 2η γιατρός, στο Μαϊάμι είπε, Εγώ δεν το θεωρώ απαραίτητο...
μπορούμε να αφαιρέσουμε μόνο ένα μικρό κομμάτι...
δεν είναι απαραίτητο.
Πήρε πολύ κακές συμβουλές απ'τους γύρω του.
Λίγους μήνες αργότερα ο Μπόμπ ήταν και πάλι σε περιοδεία
Until the philosophy which hold one race superior And another
Inferior
Is finally And permanently
Discredited And abandoned
Everywhere is war Me say war
Το "War" έγινε με βάση την ομιλία του Χαιλέ Σελασιέ στον ΟΗΕ το 1963
That until there no longer First class
and second class citizens of any nation
Until the colour of a man's skin Is of no more significance
than the colour of his eyes, Me say war.
War all over the East War all over the West
Εν τω μεταξύ στην Τζαμάικα η πολιτική βία των συμμοριών χειροτέρευε...
Υπήρχε ένα κίνημα για να επιστρέψει ο Μπόμπ πίσω...
επειδή πιστεύαν ότι θα μπορούσε...
να φέρει την ισορροπία...
Η κυβέρνηση παρακαλούσε να γυρίσει στη Τζαμάικα ο Μπόμπ Μάρλεϊ...
επειδή ήταν σαν εξόριστος...
Ένας από τους κύριους ηγέτες τους ο Κάντ Μάσοπ...
μου ζήτησε να μιλήσει στον Μπόμπ...
Αυτός ο τύπος ήταν από την άλλη παράταξη...
και ο υπαρχηγός του, ο Τεκλάιφ...
Πήγαν στην Αγγλία για να του ζητήσουν να επιστρέψει στην Τζαμάικα.
Μπομπ τους είπε ότι δεν γυρνάει στην Τζαμάικα...
και στα πολιτικά, και αυτοί αυτό κάνουν.
Οι δύο που είχαν πάει εκεί ήταν οι αντίπαλοί μας...
κι εγώ που εκπροσωπώ την άλλη πλευρά είπε ότι αν δεν πάω κι εγώ...
δεν έρχεται πίσω στην Τζαμάικα...
γι 'αυτό έπρεπε να να πάω στην Αγγλία.
Ο Μπόμπ, με τους Μάσοπ, Γουέλτς και "Τεκ-Λάιφ", Λονδίνο 1978
Πόσοι από αυτούς ζουν ακόμη;
Ένας...
αυτός που του μιλάς.
We, Jah people, can make it work
Come together and make it work, yeah!
We can make it work
Ο Μπόμπ έκανε το τραγούδι,
"Εμείς οι πιστοί του Τζα, μπορούμε να τα βρούμε"
Στη συνέχεια αποφάσισε για μια συναυλία ειρήνης.
Τον περασμένο μήνα, έγινε εκεχειρία...
μεταξύ των αντίπαλων πολιτικών παρατάξεων στο Κίνγκστον, Τζαμάικα.
Συμφώνησαν σε μια διάσκεψη για την ειρήνη μετά την συναυλία...
που αναμένεται να συγκεντρώσει πάνω από 100.000 ανθρώπους.
Ο Μπόμπ Μάρλεϊ κλήθηκε να ανοίξει την Συναυλία Ειρήνης.
Ο Μάρλεϊ το δέχτηκε και θα γυρίσει στο Κίνγκστον της Τζαμάικα.
Μπόμπ, γιατί γύρισες στην Τζαμάικα;
Η ζωή μου δεν είναι σημαντική για μένα,
οι ζωές των άλλων είναι πιο σημαντικές...
η ζωή μου είναι σημαντική μόνο αν μπορώ να βοηθάω τους ανθρώπους...
δεν χρειάζομαι ασφάλεια για την ζωή μου...
η ζωή μου είναι οι άνθρωποι, αυτοί μετράνε...
ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ Ο ΜΑΡΛΕΪ ΠΑΙΖΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ
ΣΥΝΑΥΛΙΑ "ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΑΓΑΠΗ" ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ, 22 ΑΠΡΙΛΙΟΥ
ΟΛΗ Η ΤΖΑΜΑΙΚΑ ΘΑΥΜΑΖΕΙ ΤΟ ΚΟΥΡΑΓΙΟ ΣΟΥ!
Πολλοί άνθρωποι πήγαν στο αεροδρόμιο και μπήκαν στον αεροδιάδρομο.
Όταν το αεροπλάνο προσγειώθηκε...
πηδήξαν τον φράχτη και τρέξαν στο αεροπλάνο...
όπως έγινε και με τον Χαϊλέ Σελασιέ...
ΤΟ PNP ΖΗΤΑΕΙ ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙ ΑΓΑΠΗ
Ήταν απίστευτο να βλέπεις το γήπεδο γεμάτο με 30.000 ανθρώπους.
ΕΝΤΟΥΑΡΝΤ ΣΕΓΚΑ, Ηγέτης του JLP, 1974-2006
Πολιτικοί αντίπαλοι στέκονταν ο ένας δίπλα στον άλλο.
I wanna jam it with you, I really jam it with you,
Περιμένετε...
θέλω να σας πω κάτι...
για να προχωρήσουμε πρέπει να ενωθούμε...
κάτω απ'την καθοδήγηση της Α.Μ. Χαιλέ Σελασιέ...
όλοι ανεξαιρέτως σ'αυτήν την χώρα...
δώστε στον κόσμο τιμή και περηφάνεια...
Έπαιξα μια νότα λάθος...
κι άρχισε να τραγουδάει, Πρόσεξε, πρόσεξε τι κάνεις...
Και όλοι νόμιζαν ότι κάτι τους έλεγε...
να προσέχουν, αλλά αυτός το έλεγε σε μένα!
Ήταν πολύ πνευματικό, ήταν πολύ...
Θέλω να πω...
αυτό που έχουμε εδώ, σε αυτό το στάδιο...
να είναι μαζί ο κ. Μάικλ Μάνλεϊ και ο κ. Έντουαρντ Σέγκα...
Θέλω μόνο να σφίξουν τα χέρια τους και να δείξουν...
στους ανθρώπους ότι είμαστε ενωμένοι.
Άντε!
Δεν το είχε προγραμματίσει, ήταν αυθόρμητο.
Περιμένω... Κύριε...
Όλα θα μπορούσαν να συμβούν σε εκείνο το σημείο!
Απλώς προσευχόμασταν να μην αρχίσει να πυροβολάει κάποιος τρελός!
Δεν υπήρξε καμία συζήτηση, απλά ενώσαμε τα χέρια μας με λίγα λόγια...
πάνω από το κεφάλι του και εκείνη τη στιγμή όλοι κερδίσαμε...
Η αγάπη και η πρόοδος θα πρέπει να είναι για όλους μας.
Τζα Ρασταφάρι...
Μόνο αυτός μπορούσε να το κάνει, να φέρει τους ανθρώπους τόσο κοντά...
μισο-καλοί μισο-κακοί, μισο-μαύροι, μισο-λευκοί...
έτσι ήταν αυτός ο "γάμος" σε όλα...
και υπήρχαν τα ίδια στοιχεία ενσωματωμένα σε ένα άτομο.
Προχωρώντας στην καριέρα του, πέρναμε καλύτερη εκπαίδευση...
καλύτερο αυτοκίνητο και σπίτι με πολλά δωμάτια...
αλλά ο πατέρας μου δεν ήταν μαζί μας στο Τρέντς Τάουν...
Μερικές φορές που ο Μπόμπ πήγαινε στο γκέτο...
δεν κλείδωνε ποτέ το αυτοκίνητο.
Δεν ήθελε να δείξει ότι δεν εμπιστεύεται τους ανθρώπους.
- Κάνατε πολλά χρήματα απ'τη μουσική; - Χρήματα...
πόσα είναι τα πολλά χρήματα για σας;
Να μια καλή ερώτηση, ας πούμε 1.000.000 δολάρια;
- Όχι... - Είσαι πλούσιος;
- Με το πλούσιος, τι εννοείς; - Ευκολίες και χρήματα στην τράπεζα;
Τα πράγματα σε κάνουν πλούσιο; Όχι δεν νομίζω...
Ο μόνος πλούτος μου είναι η αιώνια ζωή.
Η οδός Χόουπ ήταν πάντα γεμάτη με ανθρώπους που ζητάγαν μια ευκαιρία.
Για χρήματα, να ζητήσουν βοήθεια,
για μια δουλειά, για τα παιδιά βοήθεια κλπ..
Υπήρχαν ουρές κάθε μέρα στη οδό Χόουπ...
Άνθρωποι από παντού, φέρνοντας μωρά, παιδιά, τα πάντα...
υπήρχαν ατελείωτες ουρές...
και έδινε στους φτωχούς, αρκετά...
για να ξεκινήσουν κάτι, ξέρετε.
Πριν από μερικά χρόνια κανείς δεν θα πίστευε ότι...
αυτοί οι πολύχρωμοι τζαμαικάνοι μουσικοί...
θα κυκλοφορούσαν στο "Μέιπλιφ Γκάρντενς"...
ήταν ένα σημάδι αποδοχής της Ρέγκε, στην διεθνή μουσική σκηνή...
και με πιο σημαντικό τον Μπόμπ Μάρλεϊ...
Ο Μπόμπ κάποτε ρωτήθηκε πόσο μπορεί να μεγαλώσει αυτή η μουσική...
και ο Μπόμπ είπε...
τόσο πολύ μέχρι να φτάσει στους σωστούς ανθρώπους...
που για μένα είναι, όλος ο κόσμος.
Ναι, ξέρετε... "χαθήκαμε"...
Lively up yourself and don't be no drag
Lively up yourself, or reggae is non of that
Είδα τους 200 να γίνονται 1.000...
και μετά 80.000, 100.000...
Στην Ευρώπη, μπορεί να παίξαμε για 2 εκατ. ανθρώπους σε 6 εβδομάδες.
Σπάσαμε όλα τα ρεκόρ εκεί...
Κάναμε μια συναυλία στο Τόκιο με 4.000 και όλοι ήταν Ιάπωνες.
Τραγουδούσαν κάθε τραγούδι, στίχο προς στίχο...
Πολλοί δεν μπορούσαν καν να καταλάβουν, μιλούσαν άλλη γλώσσα, ...
αλλά η μουσική μίλαγε μέσα τους.
Τα ΜΜΕ έλεγαν ψέματα ότι ο Μπόμπ κάπνιζε μισό κιλό την ημέρα.
Έτσι, όπου πηγαίναμε η αστυνομία μας παρακολουθούσε...
και μας έψαχνε τα πράγματα σχολαστικά.
Μπαίνανε αστυνομικοί με σκυλιά στο λεωφορείο...
αλλά κάθε φορά που έψαξαν δεν βρήκαν κάτι...
γι 'αυτό και δεν μας ενοχλήσαν περισσότερο.
Με τον χρόνο έγινε σαν, Ναι, μωρό μου γράψε μου παίζω ρέγκε...
ήμασταν συνέχεια με διαβατήρια...
σφραγίδες, αφίσες...
και συνέχεια ήμασταν κάπως έτσι...
Σε μια σειρά από συναυλίες δεν επέτρεψαν στους μαύρους να μπουν...
γιατί παρατήρησα ότι όλοι ήταν λευκοί, σε κάθε συναυλία...
έτσι δεν θα μπορούσε να είναι σύμπτωση...
Ήμουν στη Νιγηρία, όταν πήραμε απάντηση
απ'τους ανθρώπους του στη Νιγηρία.
Δεν τους έχουμε δει ποτέ, ακούμε μόνο τη μουσική τους.
Δεν μπορούσε να το πιστέψει, είπα, Ναι, μιλάω σοβαρά...
Η Αφρική σας περιμένει...
στην πραγματικότητα να πάτε εσύ και η Ρίτα εκεί...
Τον πρωτοσυνάντησα το 1979 στην Αμερική...
στα παρασκήνια και μόλις με είδε είπε...
Θεέ μου, είσαι άσχημη! Σοκαρίστηκα και είπα στον εαυτό μου...
δεν τον ξέρω, δεν με ξέρει και με είπε άσχημη!
Μετά συνειδητοποίησα ότι το είπε γιατί ίσιωσα τα μαλλιά μου...
επειδή σαν Ράστα τα ήθελε να είναι όλα φυσικά...
Στη συνέχεια τον ρωτήσαμε αν θα'ρθει στην Γκαμπόν...
για τα γενέθλια του πατέρα μου.
Αυτό κάναμε και ο ίδιος ήρθε τον Ιανουάριο.
Ο πατέρας της ήταν ο πρόεδρος της Γκαμπόν.
Δεν ξέραμε ότι ήταν δικτάτορας και όταν το ανακαλύψαμε είπαμε...
Οκ, εδώ είμαστε τώρα, είναι πολύ αργά, ας παίξουμε...
και η κόρη του ήταν ερωτευμένη με τον Μπόμπ...
Ήταν πολύ άμεσος. Πολύ ανοικτός, απλός, ευγενικός...
όταν ερωτεύεσαι κάποιον...
δεν υπάρχει λόγος, απλά συμβαίνει...
Για τον Μπόμπ η Αφρική ήταν η Μητέρα Γη, ξέρετε...
αγαπούσε την Τζαμάικα, αλλά πιο επιδερμικά...
η Αφρική ήταν η Πατρίδα.
Αν δεν πεθάνετε να πάτε στον ουρανό, πρέπει να ζήσετε εκεί...
η Αφρική είναι ο Παράδεισος γιατί ερχόμαστε από εκεί.
Κάποιος πήγε και είπε στον πατέρα μου...
Όχι δεν πρέπει να φιλοξενήσεις το Μπόμπ Μάρλεϊ...
είναι ένας επαναστάτης κι αυτό δεν είναι καλό...
και ήταν ο αδελφός μου που τον υποδέχτηκε στο παλάτι.
Η πρώτη συναυλία πήγε πολύ καλά,
αλλά οι Γκαμπονέζοι δεν χειροκρότησαν...
είπαμε, Αυτό είναι ένα πρόβλημα. Ίσως δεν του αρέσει...
μετά το πλήθος περικύκλωσε το αυτοκίνητο...
και σκέφτηκα, Αυτό ήταν!
Θα μας σκοτώσουν και θα διαλύσουν τ'αυτοκίνητο...
αλλά εξεπλάγην όταν οι νέοι γύρω από το αυτοκίνητο άρχισαν να φωνάζουν...
Ράσταμαν! Ράσταμαν! Ράσταμαν!
Παντού όπου πήγαμε τα παιδιά...
τρέχαν δίπλα στο λεωφορείο χαιρετάγαν και φώναζαν...
Μπόμπ Μάρλεϊ, Κάντζα! Κι αυτός έλεγε, Ω! ω!
Συχνά πήγαινε στην παραλία με νέους...
του έλεγαν ότι δεν καταλαβαίνουν τους Ράστα και ήθελαν να τους πει...
Ποια είναι η φιλοσοφία; Πώς σκέφτεται;
Τι πρέπει να κάνω για την Αφρική; Μια επανάσταση;
Όλα τα θέματα που απασχολούν τους νέους...
Πιστεύω ότι είχε τεράστια επιρροή στου νέους της Λίμπερβιλ...
Ο Μπόμπ μου είπε να ρωτήσω τον Πάσκλιν πόσα χρήματα θα πληρώσουμε;
Ήταν πολύ περισσότερα από όσα είπε στον Μπομπ.
Ο Μπόμπ Μάρλεϊ ήταν έξω φρενών κι ο μάνατζερ γιατί τους υπερχρεώσαν...
Επειδή η Αφρική σήμαινε πολλά γι αυτόν, σοκαρίστηκε...
γιατί την πρώτη φορά που ήρθε στην Αφρική συνέβει αυτό.
Χτύπα τον! Μπήκε στο δωμάτιο και είπε, Χτύπα τον!
Ναι, τον χτύπησα...
μας πήρε τρεις ώρες εκείνη τη νύχτα και το γράψαμε κι όλας...
Ήμασταν στον 23ο, και έβγαλε την Ντόνα
έξω από το παράθυρο για μια στιγμή.
Ο Μπόμπ τον ρώτησε το ίδιο μισή ώρα αργότερα...
και εκείνος είπε άλλα, και ο Μπόμπ είπε, Γκάρυ, πάρ'τον!
Ας κάνουμε παιχνίδι!
Και τον σφαλιάρησε μερικές φορές. Σκατά!
Διαδηλώσεις κατά του Νόμου των Λευκών 1978, Ροδεσία
Ήταν μια πολιτική για να παραμείνουν οι Αφρικανοί στη θέση τους...
και το 1965 η Ροδεσία ήταν παράνομη στα μάτια του κόσμου...
Δεν θα'ρθει η Μαύρη Πλειοψηφία στη Ροδεσία, ποτέ...
ούτε σε 1000 χρόνια.
Ο Μπόμπ έγραψε ένα τραγούδι που ονομάζεται Ζιμπάμπουε...
για τη απελευθέρωσή της.
Και όταν το τραγούδι ήρθε στη Ζιμπάμπουε,
οι αντάρτες τον έκαναν εθνικό ύμνο τους.
Τελικά κέρδισε την ανεξαρτησία της.
Και έστειλαν αντιπροσώπους εδώ στην Τζαμάικα...
να βρουν τον Μπόμπ για να εμφανιστεί...
Ήρθαν να δουν το κόστος αλλά δεν μπορούσαν να τ'αντέξουν.
Τότε ο Μπόμπ Μάρλεϊ χρησιμοποιώντας τα δικά του χρήματα...
έστειλε τον εξοπλισμό, νομίζω απ'το Λονδίνο στη Ζιμπάμπουε.
Είχανε μια αξιοπρεπή παρουσία από όλο τον κόσμο.
Εγώ ο Ρόμπερτ Γκάμπριελ Μουγκάμπε...
ορκίζομαι ότι θα υπηρετήσω πιστά την Ζιμπάμπουε...
ως πρωθυπουργός της κυβέρνησης.
Είθε να με βοηθήσει ο Θεός.
Τα μεσάνυχτα ακριβώς, ανακυρήσεται η ανεξαρτησία.
Ενώ ο πρίγκιπας Κάρολος, ο Κυβερνήτης Σομς...
και 100άδες διακεκριμένοι επισκέπτες από όλο τον κόσμο παρακολουθούν...
να υψώνεται η νέα σημαία καθώς η κυβέρνηση του Ρόμπερτ Μουγκάμπε...
αναλαμβάνει την εξουσία και η Ζιμπάμπουε γεννιέται...
Ήταν η πρώτη φορά που κάποιος στη Ζιμπάμπουε άκουγε κάτι τέτοιο...
Όταν το τραγούδι άρχισε...
9-10 χιλιάδες απ' έξω που δεν χωρούσαν...
αποφάσισαν να μπουν...
Ήταν μαχητές της ελευθερίας που άκουγαν Μπόμπ Μάρλεϊ μέσα...
που ρίξαν τους φράκτες και μπήκαν μέσα...
καθώς ήμουν εκεί στη σκηνή...
θυμάμαι ότι ήμουν η πρώτη που μύρισε κάτι ασυνήθιστο.
Ήταν δακρυγόνα, κάτι παράξενο που σου έκαιγε το λαιμό...
νόμιζα ότι θα πεθαίναμε...
δεν καταλαβαίναμε τι γινόταν...
ήρθαμε στη Ζιμπάμπουε για να πεθάνουμε;
Έτσι εγώ, η Ρίτα κι η Μάρθα φύγαμε απ'τη σκηνή...
και μετά ένας ένας, ακολούθησαν οι μουσικοί...
Αλλά ο Μπόμπ ήταν στο στοιχείο του...
μάλλον δεν συνειδητοποίησε τι συνέβαινε...
Άνοιξα τα μάτια μου και τον είδα να στέκεται με τον κόσμο...
όποιος κι αν ήταν ο λόγος, ο Μπόμπ δεν ήθελε να φύγει...
Όταν επέστρεψε στη σκηνή το γκρουπ, είπε ο Μπομπ...
Τώρα ξέρω ποιοι είναι οι αληθινοί επαναστάτες.
Ήταν απτις καλύτερες στιγμές στην καριέρα του...
ήταν στο σπίτι του.
Σας ευχαριστώ πολύ! Ζιμπάμπουε! Ελευθερία!
Ο Μπόμπ ζήτησε να τραγουδήσει σε μαύρους στην Αμερική;
Φυσικά...
μέχρι να πεθάνει το ήθελε.
Η τελευταία συναυλία του στη Νέα Υόρκη ήταν...
μια προώθηση για τη μαύρη μουσική στην Αμερική.
Το 1979 συνέχισε με τους παραγωγούς Ντάνυ Σιμς και Άλαν Σκιλ Κόουλ
Ο Μπόμπ είχε φανατικούς οπαδούς στην Αμερική...
και όλες οι συναυλίες του Μπόμπ Μάρλεϊ ήταν πουλημένες...
αλλά σε λευκούς...
Οι μαύροι δεν ανταποκρίνονταν...
και ήταν θέμα και αναρωτιόμασταν το γιατί;
Έτσι η νο1 Φανκ εφημερίδα, είπε...
έχω μια συναυλία με τους "Commodores"...
Σας εγγυόμαστε 3 μήνες εκτός αεροσκάφους...
αν ανοίξετε την συναυλία των "Commodores"...
Είπαμε, Θα πρέπει να είσαι τρελός!
Οι "Commodores" θα πρέπει να βγούν για
τον Μπόμπ Μάρλεϊ, και όχι το αντίστροφο...
Γύρισα πίσω στον Μπόμπ, και ο Μπόμπ είπε, Κανένα πρόβλημα.
Could you be loved and be loved?
Don't let them fool ya,
Or even try to school ya!
Oh, no!
Όταν κάναμε την συναυλία στη "Μάντισον Σκουέαρ Γκάρντεν"...
ήταν μια ιστορική νύχτα.
Όποιος ήταν στο ακροατήριο, βρισκόταν εκεί για...
να αποκαλύψει και να τιμήσει αυτόν τον άνθρωπο.
Νομίζω ότι οι πόρτες της Αμερικής άνοιξαν για τον Μπόμπ εκεί.
Την επόμενη μέρα τρέχαμε στο Σέντραλ Παρκ...
και πήγαμε προς το λόφο και...
ξαφνικά σκόνταψε και τον ξαπλώσαμε δίπλα στο μονοπάτι...
άρχισε να τρέμει και να βγάζει αφρούς απ'το στόμα του.
Μας φάνηκε πολύ παράξενο...
και άνθρωποι που συγκεντρώθηκαν και..
Είπε με προφορά, είμαστε Ράσταφάρι...
και πήδηξε όρθιος! Φοβήθηκα που τον είδα να σείεται και με τους αφρούς...
και ξαφνικά πετάχτηκε όρθιος!
Τον πήγαμε στο νοσοκομείο κοντά στο σπίτι μου...
Ο γιατρός είπε στον Άλαν και μένα ότι ο Μπόμπ Μάρλεϊ έχει καρκίνο...
και ότι ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί...
Είχε καρκίνο σε όλο το σώμα του...
στον πνεύμονα, στον εγκέφαλο, παντού.
Ήταν εκπληκτικό το γεγονός ότι μπορούσε να εργάζεται...
Αλλά ο γιατρός, μας είπε ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτα...
ας τον αφήσουμε να κάνει την περιοδεία...
ήταν τόσο προχωρημένος και επιθετικός...
που μια μέρα απλά θα πεθάνει...
Δεν υπήρχε θεραπεία...
και δεν γιατρευόταν...
- Πώς πήρε την είδηση; - Άσχημα...
το πήρε βαριά...
Ήξερα ότι είχε κάποιο πρόβλημα με τον δάχτυλο...
αλλά... το ξέχασα...
νομίζω ότι όλοι το ξεχάσανε...
Αν πήγαινε για τσεκ-απ...
ποιος ξέρει, ίσως ήταν εδώ σήμερα. Αλλά...
- Δεν άκανε τσεκ-απ; - Όχι...
Η επόμενη στάση ήταν το Πίτσμπουργκ...
και περιμέναμε τον Μπόμπ να'ρθει στο λεωφορείο...
για να πάμε στο Πίτσμπουργκ.
Δεν είδα τον Μπόμπ.
Τελικά ήρθε και έμοιαζε πολύ στρεσαρισμένος...
και πήγαμε να δούμε τον ήχο και θυμάμαι...
το κάναμε για ένα μόνο τραγούδι...
και μας πήρε αυτό το τραγούδι...
2 ή 3 ώρες, έτσι στεναχωρήθηκα πολύ...
Ήταν ο πιο αργός έλεγχος ήχου που είχαμε ποτέ...
απλά δεν τράβαγε και δεν καταλαβαίναμε το γιατί...
Είχαμε μια συνάντηση μισή ώρα πριν το σόου και ο Άλαν Κόουλ είπε...
ίσως είναι η τελευταία συναυλία...
και φυσικά, όλοι συγκλονιστήκαμε...
Πριν ανέβουμε στη σκηνή μου είπε...
μείνε κοντά μου, σε περίπτωση που συμβεί κάτι...
είπα, τίποτα δεν θα συμβεί, όλα θα πάνε μια χαρά και είπε...
απλά μείνε κοντά μου για κάθε ενδεχόμενο...
Έκανε την συναυλία, αλλά δεν είχαν την ίδια ενέργεια...
αλλά οι άνθρωποι από κάτω χορεύαν...
και ήταν φοβερό ακροατήριο...
και φωνάζαν Μπόμπ! Μπόμπ!
Μας φώναζαν να ξαναβγούμε και είπε, πώς θα το κάνω;
Και τελικά παίξαμε 4 τραγούδια.
Και μας ξαναφώναξαν και είπα...
Χριστέ μου θα πέσει κάτω τώρα...
Όμως το έκανε. Το έκανε...
και αυτή ήταν η τελευταία φορά που ήμασταν στη σκηνή μαζί.
Ήμουν μαζί του όλη την ώρα στη Νέα Υόρκη...
ενώ πήγαινε για θεραπεία στο νοσοκομείο κάθε μέρα...
για την χημειοθεραπεία...
και τα μαλλιά του πέφταν.
Το βάρος απ'τα κοτσίδια ήταν πάρα πολύ μεγάλο...
και αρχίσαν να πέφτουν και έτσι αποφάσισε να τα κόψει...
ήταν εκείνη η νύχτα...
Ήμουν εγώ, η Ρίτα και μερικές γυναίκες...
του διαβάζαμε την Αγία Γραφή, το βιβλίο του Ιώβ, και...
είπε, Κόψτε τα.
Του είπα...
μοιάζεις με εγκληματία, γέλασε γιατί του φάνηκε αστείο...
αλλά ήμουν πραγματικά λυπημένος...
το πιο θλιβερό πράγμα που θυμάμαι...
Την πρώτη φορά που τον είδα...
χωρίς τα μαλλιά του...
έμοιαζε πολύ λεπτός...
Στα τέλη Οκτωβρίου έφυγε απ'το νοσοκομείο
δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτα άλλο
Του έδωσαν 3 εβδομάδες ζωής
Του είπα, θα το πολεμήσουμε!
Και άσε τους γιατρούς να λένε...
οι Ράστα δεν παραδίνονται!
Μετά του είπα, Μπομπ, έλα στην Αγία Άννα...
να τρώμε ψάρια κάθε μέρα...
να πίνεις να τρως και να κάνεις ότι θες...
και αν καταλήξουμε στο ίδιο σημείο στο τέλος...
τουλάχιστον θα έχεις μια αγκαλιά και μια άνεση...
τους τελευταίους μήνες σε αυτή τη γη...
και θα είσαι στο μέρος που θαθελες να είσαι...
Αλλά τότε τα κορίτσια δεν μιλάγαν και πολύ οι άντρες αποφασίζαν...
Ο Μπόμπ πήγε στην Γερμανία
στη Ολιστική κλινική Δρ Τζόζεφ Άισελς.
Old pirates, yes, they rob I; Sold I to the merchant ships,
Minutes after they took I From the bottomless pit.
But my hand was made strong By the hand of the Almighty.
We forward in this generation Triumphantly.
Won't you help to sing
These songs of freedom?
'Cause all I ever have:
Το σπίτι του Μπόμπ, μεταξύ Νοέμβριου του 1980 και Απρίλιου του 1981
Redemption songs...
Έζησε σε ένα σπίτι που με τα πόδια πήγαινες στην κλινική...
αλλά χρειαζόταν μπότες και κασκόλ
γύρω από το λαιμό και μέσα απ'το χιόνι.
Έπρεπε να φοράς μαύρα γυαλιά γιατί όλα ήταν τόσο λευκά...
η λίμνη ήταν παγωμένη σε βάθος 90 εκ. και θα μπορούσες...
να οδηγήσεις ένα αυτοκίνητο πάνω του...
ήταν σαν ψυγείο που κρατάει τους ανθρώπους ζωντανούς...
Όχι, το Ρότα-Έγκραν δεν θα το ξεχάσω ποτέ.
Ο Δρ Τζόζεφ Άισελς ήταν ο καλύτερος σ'αυτή την θεραπεία τότε...
Για μένα ήταν πιο ενδιαφέρον σαν ένας γιατρός...
που θα γιάτρευε το συγκεκριμένο μελάνωμα...
Λοιπόν, στην αρχή ήταν πολύ ευτυχής και εύρισκε το χειμώνα όμορφο...
σαν χειμωνιάτικο όνειρο.
Ήταν εντελώς φαλακρός μ'ένα μεγάλο καπέλο...
Υπήρχε επικοινωνία μεταξύ μας.
Μπόμπι. Τον φώναζα Μπόμπι.
Τι να πρωτοθυμηθώ;
Την υπομονή του...
με όλους μας που δουλεύαμε μαζί του...
και ήταν πάντα φιλικός.
Πήγα στη Γερμανία για τα 36α γενέθλιά του...
η Ρίτα ήταν εκεί, η Σίντι κι η μητέρα του ήταν εκεί...
Ήταν κάπως απογοητευτικό από την άποψη...
ότι ήξερα τι είδους άνθρωπος ήταν ο Μπομπ...
και δεν ήθελα να τον θυμάμαι σε αυτήν την κατάσταση.
Ο Μπόμπ είχε ένα εγκεφαλικό επεισόδιο στην αριστερή πλευρά...
έτσι ήταν απογοητευμένος επειδή δεν μπορούσε να παίξει κιθάρα.
Όταν έφυγες ήταν καλύτερα;
Ναι σίγουρα, προσπάθησε να μου πεί ότι...
θα κερδίσει και αυτή την μάχη.
Καταλαβαίνω ότι οι άνθρωποι του Τύπου ανησυχούν πολύ για την υγεία μου
θα'θελα να τους ευχαριστήσω για το ενδιαφέρον
όλα θα πανε καλά και το 1981 θα ξαναπάω σε περιοδεία
Τραγουδώντας, ηχογραφώντας και με τους αγαπημένους ακροατές
Υπέροχα. Ο Μπόμπ σας μιλάει, χωρίς αμφιβολία. Βλέπετε;
Ωραία
Στην αρχή πήγαινε αρκετά καλά...
αλλά μετά η ασθένεια επανήλθε...
Νομίζω ότι όταν οι άνθρωποι κυνηγάνε τον πλούτο...
νομίζω ότι χαλάει η κατάσταση...
όπου οι άνθρωποι ξέρουν ότι κάποιος θα πεθάνει...
πάνε και τον περικυκλώνουν...
Ο Μπόμπ δεν είχε γράψει διαθήκη. Δεν ήθελε να παραδοθεί...
Βλέπετε, η διαθήκη γράφτηκε μόλις...
έφυγα...
πιστεύω λοιπόν ότι και αυτό έφταιγε...
γιατί δεν ήταν ο τύπος που θα πει, Α, εντάξει...
αφήνω αυτό στο Ζίγκι, αυτό στην Αντέλ, ξέρετε, να τα μοιραστούν...
Τι να αφήσω στο Σίκο ή στον Νέβιλ;
Αυτός δεν είναι ο Μπόμπ...
όμως, ο Μπόμπ που γνώριζα θα τ'άφηνε ανοικτό...
για να ανακαλύψουν ποιος πραγματικά είναι ο καθένας...
Με πιάνεις;
Ποιος πραγματικά τον αγάπησε; Ποιος ενδιαφέρεται για τα χρήματα;
Ναι, αλλά έτσι είναι, ο Μπόμπ θα τ'άφηνε ανοικτό.
Ο γιατρός είπε ότι δεν μπορεί να κάνει κάτι άλλο για τον Μπόμπ.
Και αν θέλετε να φύγετε...
πρέπει να το κάνετε μέσα σε 48 ώρες.
Της είπα, Θα γυρίσω στη Γερμανία αυτή την εβδομάδα...
και είπε, Όχι πάει στο Μαϊάμι.
Αποφασίσαμε νοικιάσουμε ένα αεροπλάνο, ξέρεις.
Ο Μπόμπ ήθελε να μάθει αν ήταν το Κονκόρντ;
Του είπα ότι... δεν είναι το Κονκόρντ.
Ο Μπόμπ πέταξε στο Μαϊάμι στις 8 Μαίου 1981
Έτσι έφερα όλα τα παιδιά από την Τζαμάικα...
μερικά ήταν παιδιά από άλλες μαμάδες...
ήθελε να τα πάρω όλα και τους είπα,
Ελάτε ο μπαμπάς θέλει να σας γνωρίσει όλους...
Θυμάμαι ότι καθόμουν έξω και ένας ιερέας από την Τζαμάικα...
και ένας άλλος απ'την Εκκλησία της Αιθιοπίας...
και είπα, Ζίγκι θα γίνει καλά, κοίτα πόσοι άνθρωποι προσεύχονται...
Οι αναμνήσεις μου απ'την εντατική ήταν...
όταν τον κοίταξα από το παράθυρο, ξέρετε...
και όταν με είδε, έκανε νόημα, έλα μέσα...
πήγα και στάθηκα δίπλα του και...
μου είπε, Πώς πάει μικρέ Μπόμπ;
Έχω ένα τραγούδι για σένα, είπε... Έχω ένα τραγούδι για σένα...
στη συνέχεια τραγούδησε μερικούς στίχους...
Τώρα που πάω πάνω...
και προς τα κάτω, μη με προδώσεις...
Ξέρετε μερικές φορές ελπίζεις ότι μπορείς να τον έχεις...
μόνο για τον εαυτό σου;
Κάτι που δεν πρόκειται να συμβεί πια, σωστά;
“100% PURE COLOMBiAN SUBTiTLiNG” ~| N3krA a.k.a punked666 ft DonJoao |~ SEPTiCEMiA TEAM Est.2004 www.subs4free.com - www.subs4series.com
Ο Μπόμπ πέθανε στις 11 Μαίου 1981 Ήταν 36 ετών.
Haile Selassie is the Chapel
Power of the Trinity
Trinity, Trinity is He
Build your mind on this direction
Serve the living God and live
Living God and Live
Take your troubles to Selassie
He is the only King of Kings