Gerek bu film, gerek içinde ifade edilen herhangi bir görüş veya düşünce...
...gerekse içeriğinde kullanılan film görüntüleri ve fotoğraflar...
...onaylanmış ya da kabul edilmiş olmayıp, herhangi bir şekilde...
...Kubrick 1981 Vakfı, Stanley Kubrick'in ailesi, Warner Bros Entertainment Şirketi...
...veya "The Shining" filminin yapımıyla bağlantısı olan...
...başka hiç kimseyle bir ilgisi bulunmamaktadır.
Bu belgesel filmde ifade edilen görüş ve düşünceler...
...münferiden yorumcuların kendilerine ait olup...
...Stanley Kubrick ya da "The Shining" filminin...
...yapımcılarının görüşlerini yansıtmaz.
Çeviri: gitarisyen 9 Şubat 2014
İyi seyirler.
AVRUPA
Film, Avrupa ülkelerinde gösterime girmeden önce...
...Avrupa'da, en azından İngiltere'de yayımlanan...
...afişte şöyle diyordu:
"Amerika'yı bir baştan bir başa kasıp kavuran dehşet dalgası."
Ve Kubrick, afişleri büyük bir titizlikle gözden geçirmişti.
Bu da tekrar tekrar bakmanıza neden oluyordu.
Bunu Avrupa'da gördüğümü hatırlıyorum.
O zamanlar ABC Haber Bölümü'nde Roma Bürosu Şefiydim.
Ve ona baktığımı hatırlıyorum.
"Amerika'yı bir baştan bir başa kasıp kavuran dehşet dalgası," diyordu.
Bu neden bahsediyordu böyle?
Bir sürü şey düşünüyordunuz. "The Shining" kitabının...
...etkisinden mi bahsediyordu?
Belki.
Yoksa vizyona daha yeni girmiş olan filmin etkisinden mi bahsediyordu?
Belki.
Bu pek uymuyordu.
Portland Maine'den Portland Oregon'a kadar...
...Amerika'yı bir baştan bir başa kasıp kavuran dehşet dalgası...
...baltalarıyla her şeyi silip süpüren ve diğer pek çok iyi şeyin yanı sıra...
...doğal maddeleri işleme endüstrisini getiren...
...beyaz adamlarla soykırım ordularıydı.
Ancak Amerika'da bir baştan bir başa dehşet dalgasıyla...
...korkunç bir şekilde kasılıp kavrulanlar, tabii ki Amerikan Yerlileriydi.
237 NO'LU ODA 9 Bölümlük Bir "The Shining" Soruşturması
GÖRÜŞÜLEN KİŞİLER
Bu filmi görmek için Londra'da Leicester Meydanı'nın hemen yanındaki...
...Leicester Meydanı Sineması'na girmiştim.
Oldukça net hatırlıyorum.
Hatta oturduğumuz koltukları bile hatırlayabiliyorum.
Eğer o sinemaya tekrar gidersem, size onları gösterebilirim.
Arka tarafa oldukça yakın ve üst tarafta, solda.
Açılıştaki hayret verici helikopter sahnesinden itibaren...
...dehşete kapılmıştım.
Neyin geldiğine dair hiçbir fikrim yoktu.
Koltuğumun ön tarafında, düşmemek için...
...kendimi tutarak oturduğumu hatırlıyorum.
Ve sol elimle kemer tokamı kavradığımı hatırlıyorum.
Sanırım öyleydi.
Evet, sol elimdi. Bu filmi izlerken...
...koltuğun kenarından düşmemek ve korkumu...
...kontrol etmeye çalışmak için.
Neyin geldiğine dair hiçbir fikrim yoktu.
Kitabı okumamıştım.
Afişlerin neredeyse hiçbirini görmemiştim.
Ve film bittiğinde serseme döndüğümü hatırlıyorum.
Sinemadan çıktık, arabaya binmek...
...ve oradan ayrılmak için...
...yeraltı otoparkına indik.
Otoparktan dışarı çıkarken...
...ben, arka sol koltukta oturuyordum.
"Neydi o? Neydi o?" diye düşünüyordum.
"Neydi o? Neydi o?"
"Neydi?"
Ve sanırım görsel hayal gücüm...
...kendisi Danny ile konuşurken, Halloran'ın...
...başının tam arkasındaki "Calumet" marka...
...kabartma tozu kutusunu görüyordu.
"Calumet"in ne anlama geldiğini biliyordum.
"Barış çubuğu" demekti.
Ve kendi kendime "Barış çubuğu, Kızılderililer," diye düşündüm.
"Aman Tanrı'm.
Bu filmin her yerinde onlar var."
Kaybeden Amerika'yı temiz tutmak zorunda.
Ve aniden arkadaşlarıma dedim ki:
"Bu film Amerikan Yerlilerinin...
...soykırımı hakkındaydı."
Onlar da, "Sen neden söz ediyorsun?" dediler.
Ve açıklamaya başladım.
Çünkü "Calumet" marka kabartma tozu kutusunu fark etmiştim.
Onlardan birini ilk kez gördüğümüzde...
...tek başına duran bir kabartma tozu kutusuydu.
"Calumet" kelimesinin tamamını görebiliyorsunuz.
Yani burada, daha sonraki küçük kızları...
...temsil etmesi gibi bir durum yok.
Bu açık bir gerçek.
Aralarında samimi, dürüst bir barış çubuğu anlaşması var.
"Calumet" kabartma tozu kutularını gördüğümüz diğer seferde ise...
...Jack Nicholson Grady ile konuşurken kutular...
...başının arkasında çok dikkatli bir şekilde yerleştirilmiş.
Hatırlatmanıza gerek yok, Bay Grady.
Buradan çıkar çıkmaz bu durumu düzelteceğim.
Yaklaşık 6 ya da 7 tanesi düzenli bir şekilde dizilmiş,...
...hepsi farklı yönlere döndürülmüş...
...ve herhangi birisindeki yazıyı tamamen okuyamıyorsunuz.
Bunları her zaman bozulmuş, dürüst olmayan...
...barış çubuğu anlaşmaları olarak yorumlarım.
Onlar, yani bu iki adam, Grady ve Jack...
...birbirlerine karşı dürüst değiller.
Grady, Jack'e ailesini öldürtmeye ve filmin...
...genel fikri bakımından da...
...soykırım suçunu işletmeye çalışıyor.
Bildiğiniz gibi, Kubrick genellikle...
...filmlerinin birçoğunu...
...bir bulmacayla bitirir.
Böylece sinemadan çıkarken sizi...
..."Bu da neydi böyle?" diye sormaya mecbur eder.
O, insanlar filmin ne hakkında olduğunu çözmeye çalışırken...
...bunları teyit edeceğini bildiği nesneleri...
...sahnelere, diğer şeylerin arasına...
...yerleştirmekten hoşlanır.
Onun bu çeşit şeylere özen gösterdiğini biliyoruz.
Kitapların birinde, Kubrick'i...
...fiilen o malzeme odasında...
...rafların üzerindeki nesneleri dikkatlice ayarlarken...
...gösteren bir fotoğraf var.
Sonradan düşündüm.
"Nasıl oldu da, ben bunu görürken diğer bir sürü insan görmedi?"
Bu konu hakkında düşündüm.
Bu, bütün etkenlerin birleşimi.
İlk olarak, Chicago'da ve dolayısıyla...
...Calumet Limanı'nın hemen kuzeyinde büyüdüm...
...ve yazları Michigan Gölü'nün diğer tarafındaki...
... Michigan'ın kum tepelerinde geçirdim.
Babam, beni ve ablamı, Kızılderililere ait...
...küçük çanak çömlek parçaları toplamaya götürürdü.
1980 yılına gelindiğinde...
...Lübnan iç savaşının...
...beş yılını izlemiş bulunmaktaydım.
O sıralarda Papa 2. John Paul'u takip ediyordum.
Roma Bürosu Şefiydim.
Ve onun konu hakkında söylediklerini dinliyordum.
Çünkü kendisi Yahudi Soykırımının ve başka korkuların...
...tam ortasında yaşamıştı.
Bu yüzden, büyük bir...
...film yapımcısı tarafından yapılmış...
...bir çeşit korku filmi olacağını düşündüğüm...
..."The Shining"i görmeye giderken bütün bu etkenlerin hepsi...
...zihnimde çok canlı idi.
Ve bütün bunların hepsinin "Calumet" kabartma tozu kutusu gibi...
...küçük bir anahtarla bir araya gelmesi...
...o yeraltı araba parkından...
...Leicester Meydanı'na çıkarken...
...bana bunları düşündüren şey oldu.
Filmi 1980'de, ilk çıktığı zaman...
...ve galiba iki kez izledim.
Kayakçı posterini hatırladığımı söyleyebilirim.
Bu, gerçekten unutamadığım bir şey.
Ve pencere.
Ofisteki pencere...
...unutamadığım bir diğer şey.
Daha sonraları gazetelerde, insanların hayal kırıklığına uğradığının...
...yazıldığını hatırlıyorum.
Tanıdığım ve sonradan...
...konuştuğum insanlar...
...daha çok bir korku filmi olmamasından dolayı hayal kırıklığına uğramışlardı.
Hiçbir Kubrick filmi, aslında sıradan bir film değildir.
Bunu 10 yaşındayken ve...
..."2001" filmini ilk defa gördüğüm zaman anlamıştım.
Sinemadan çıkmış ve...
..."Bu, üzerinde kafa yormamı gerektiren bir film,"...
...diye düşünmüştüm.
1968'deki "2001: Uzay Yolu Macerası"...
...filmini görmek, benim ilk dinî deneyimimdi.
Zeki bir çocuktum ve sanatı seviyordum.
Ancak filmlerden hoşlanmıyordum...
...ve onların gerçekten sanat düzeyinde olmadığını düşünüyordum.
"My Fair Lady" ve...
..."Doktor Dolittle" gibi filmlerin modası geçmişti.
Ve 60'lı yıllar filmler için içler acısı bir dönemdi.
Kız arkadaşım beni bir kenara çekip...
...önceki gece bir film izlediğini ve...
...tekrar görmek istediğini söyledi.
Bu yüzden beni sinemaya, Cinerama Dome'a götürdü...
...ve filmi izledim.
Bu filmin bana yaptığı şeyi, hayatım boyunca herhangi bir filmin...
...yapabileceğini asla düşünemezdim.
Bana hiç görmediğim şeyleri gösteriyordu ve...
...zekâsıyla meydan okuyordu.
Her yönüyle sanatsal bir başyapıttı.
Müziğinden olay örgüsüne kadar.
Film sona erdiğinde koltuğumdan kalkamadım.
Koltukta donup kalmıştım.
Şahit olduğum şey karşısında tamamen felç olmuştum.
Yer gösterici gelip, beni dışarı çıkarmak zorunda kaldı.
Son kalan kişi bendim. Ben ve o.
Sinemadan sersemlemiş bir şekilde...
...ve tamamen değişmiş bir insan olarak çıktım.
Ve o anda...
...hayatımın geri kalanında...
...yapmak istediğim tek şeyin...
...öncü olacak filmler çekmek olduğuna karar verdim.
Ve bunu yaptım da.
Bu yüzden hayatımda meydana gelen her şey için Stanley Kubrick'e...
...ve onun filmi olan "2001: Uzay Yolu Macerası"na borçluyum.
Onunla bilimsel olarak ilgilenmeden önce...
...bir dizi Kubrick filmi görmüştüm.
Sonra 1980'de "The Shining"i görmeye gittim.
Ve açıkçası, ahım şahım bir şey olduğunu düşünmüyordum.
Daha önceden görmüş olduğum Kubrick filmlerinin, çok daha...
...üstün olduğunu düşünüyordum.
Ama sonradan film üzerinde düşününce...
...ki, bunu bile düşünmüyordum,...
...bu konuda beni rahatsız eden bir şeyler vardı.
Sanki bir şeyleri kaçırmış gibiydim.
Ve filmi yeniden görmek için geri döndüm.
Daha önce görmediğim motifleri...
...ve ayrıntıları görmeye başladım.
Bu yüzden filmi tekrar tekrar izlemeyi sürdürdüm.
Bir tarihçi olarak eğitim aldığımdan...
...ve özel uzmanlık alanım...
...Almanya Tarihi ve özellikle Nazi Almanyası olduğundan...
...burada, bu filmde Yahudi Soykırımı üzerine...
...derin bir alt metin yattığına...
...giderek daha çok ikna oldum.
Sanırım bu, Alman markası olan ve...
...sıradan görünebilecek o daktiloydu.
Ancak o zamana kadar, Kubrick'i yeterince tanımıştım.
Onun filmlerindeki çoğu şey keyfî olarak kabul edilemez.
Özellikle nesneler, renkler, müzik ve diğer şeyler.
Muhtemelen bunların gayriihtiyari bir anlamı olmasının yanı sıra...
...kasıtlı, amaçlanan bir anlamı vardır.
Kafamda bir şimşek çaktı.
Niçin bir Alman daktilosu?
Ve buna bağlı olarak...
...filmde 42 sayısının belirdiğini görmeye başladım.
Bir Alman tarihçisi için, 42 sayısını...
...ve bir Alman daktilosunu yan yana koyarsanız...
...Yahudi Soykırımına ulaşırsınız.
Çünkü 1942, Nazilerin yok edebilecekleri...
...bütün Yahudileri yok etmeye karar verdikleri tarihti.
Ve bunu mekanik, endüstriyel ve bürokratik yollarla...
...fazlasıyla yaptılar.
Ve böylece 42 sayısıyla daktilonun...
...yan yana gelmesiyle tarihsel içeriği yönünden...
...film, benim açımdan başlamış oldu.
"Adler" Almancada "Kartal" anlamına gelir.
Ve süphesiz kartal, Nazi Almanyasının bir sembolüdür.
Ayrıca Birleşik Devletlerin de sembolüdür.
Ve Kubrick genellikle devletin gücünü sembolize etmek için...
...kartallara başvurur.
Kubrick, Raul Hilberg'in...
..."Avrupa Yahudilerinin Yok Edilmesi" adlı kitabını okumuştu.
Hilberg'in oradaki başlıca teması...
...öldürme araçları üzerine odaklanmasıdır.
Bürokrasinin nasıl olduğunu ve...
...listelerle daktiloların önemini vurgular.
Spielberg, "Schindler'in Listesi"ne bunu almıştır elbette.
Yani, demek istediğim, film daktilolar ve listelerle başlıyor...
...ve tabii ki, bir listeyle sona eriyor.
Ve şunu da söylemeliyim ki...
...Raul Hilberg'le konuşma şansım olmuştu.
Albion Koleji'ne gelmişti.
Kubrick'le kendisinin bu konuda yazışmış olduklarını söyledi.
Sanırım gerçek şu ki; daha sonra 1970'li yıllarda Hitler'e...
...Yahudi Soykırımına ve Nazilere...
...muazzam bir ilgi varken o bunları okudu.
Sanırım o daktilo,...
...o Alman daktilosu - bu arada...
...yeri gelmişken film boyunca rengi değişiyor...
...ve daktilolar genellikle bunu yapmazlar - bu özel...
...tarihsel olaya...
...bir gönderme yaparak bize ne kadar önemli olduğunu anlatıyor.
İkinci Dünya Savaşını baştan sona günde 10 kez...
...hızlı oynatmak gibi şeyler yaptığımız...
...bir film arşivinde on yıl boyunca çalıştım.
Ama bilirsiniz ya, bu gibi şeyleri...
...tekrar tekrar görünce...
...sizin için anlamları değişiyor.
Bunları, yani İkinci Dünya Savaşı haber filmleri gibi şeyleri gördüğünüzde...
...bir süre sonra filmdeki her şeyin...
...sahte olduğunu fark ediyorsunuz.
Normandiya Çıkarması yapan askerî birlikler görmüyorsunuz.
Hollywood'da bir plaja çıkarma yapan askerî birlikler görüyorsunuz.
Örneğin Japonya'ya giden bir uçak görmüyorsunuz.
New Mexico üzerinde uçan bir uçak görüyorsunuz.
Size gerçekte gösterilen şey, kahramanlığın kurgulanması.
Yani, makinelerle hareket eden adamlar görüyorsunuz...
...ama neden bahsettiklerini anlamıyorsunuz.
Sanırım, Kubrick'in de kullandığı şey bu.
Sizin görsel algınızın kabulünden...
...ve aynı zamanda bilgisizliğinizden yararlanıyor.
Genellikle köşelere, göreceğiniz...
...küçük, özel ipuçları koyuyor.
Her sahne bir imkânsızlık içeriyor.
Televizyon kablosunun olmaması gibi.
Hatta çok fazla bagaj getirmeleri gibi...
...sıradan görünen bir şey.
Bagajlar... Yani, Jack beraberlerinde getirdikleri...
...bagaj yığınına bir göz atıyor...
...ve yaklaşık bir araba boyutundalar.
Böyle bir sürü espri var.
Mesela gezinirlerken...
...labirentten sonra garaja bakmak için...
...caddeyi geçiyorlar.
Bir araba onlara tam çarpmak üzere.
Ve hemen öncesinde sahne kesiliyor.
GENEL BAKIŞ
Filmi merakla bekliyordum.
Ayrıca film çıkmadan ve ilgi çekici bir...
...hikâye olduğunu öğrenmeden önce Stephen King'in romanını okumuştum.
Ayrıca "The Shining" romanını yazmak için...
...Stephen King'e esin kaynağı olan Colorado'da...
...Estes Park'taki Stanley Oteli'nde epeyce vakit geçirmiştim.
Ve bu yüzden, arka planı bir parça biliyordum.
Kubrick'in filmi piyasaya çıktığında...
...tabii ki, izlemek için ilk sıraya giren bendim.
Gerçekten hayal kırıklığına uğramış...
...ve daha yeni görmüş olduğum şeyin...
...ne berbat bir şey olduğuna hayret ederek sinemadan çıkmıştım.
Ve aslına bakılırsa Stanley Kubrick'e olan saygım...
...bundan sonra azalmıştı.
Hayal kırıklığına uğramıştım, ama yine de birkaç yılda bir filmi izliyordum.
Aslında hiç hoşlanmadığım bir filmi izlemenin, neden beni...
...etkilediğini anlayamıyordum.
Şimdiyse, bütün o yıllardan sonra...
...artık neden harika bir film olduğunu biliyorum.
O bir başyapıt.
Fakat insanların çoğunun düşündüğü sebeplerden dolayı değil.
IQ seviyesi 200'ün üzerinde olan bir adamdan bahsediyoruz.
Sanırım Stanley Kubrick, Barry Lyndon'la...
...işini bitirdiği zaman çok bunalmıştı.
Film piyasasını ele geçirmişti.
Arka arkaya başyapıtlar ortaya çıkarmayı başarmıştı...
...ve bunalmıştı.
Barry Lyndon sıkıcı bir filmdir.
Harika bir çekim.
Muhteşem kostümler.
Ama bıkkın bir adam tarafından yapılmış bir film.
Ve ben bunu görebiliyordum.
Sanırım bu yüzden Barry Lyndon'dan sonra Stanley inzivaya çekildi.
Ve yeni bir film türü üzerinde çalışmaya başladı.
Daha önce hiç yapılmamış bir film.
Filmcilikte yapılabilecek her şeyi yapmış ve...
...sürahisindeki her şeyi tamamen boşaltmış...
...bıkkın bir deha tarafından yapılmış bir film.
Bir sonraki şeyi arıyordu.
Ve yaptığı şey, "Bilinçaltını Ayartma" adlı kitabı ve...
...ürünlerini daha fazla satmak için reklam verenlerin...
...gizli imajları, bilinçaltı görüntüleri...
...reklamlara nasıl yerleştirdiğine dair...
...bir dizi başka kitabı okumaya başlamak oldu.
Telkin eğilimleri.
Örneğin Gilbey's Cin içki reklamı olacak...
...ve buz küplerinin içinde çeşitli cinsel organlarla...
...reklama bilinçaltı bir çekicilik kazandıracak şeyler bulunacak.
Kubrick bu reklamcılara gitti...
...ve yöntemlerinin ne olduğunu sordu.
Sonra bu yöntemleri aldı...
...ve onları "The Shining"e ekledi.
"The Shining"in içinde yüzlerce bilinçaltı görüntü...
...ve sahne sıralanır.
Ve bu görüntülerin anlattığı şey...
...cinsellikle ilgili son derece rahatsız edici bir hikâyedir.
Ve diğer alt metinlerin yanı sıra...
...hikâyenin alt metni...
...cinsel açıdan insanları cezbeden...
...ve onlardan beslenip yararlanan...
...hortlak hayaletler ve iblisler öyküsüdür.
Bunların hepsini bulabilmek için benim gibi, tam anlamıyla...
...bir fanatik olmanız gerek.
Ama size en beğendiğimi göstereyim.
Sadece bir tanesini, ama en beğendiğimi göstereceğim.
Filmin en başında, Jack ofiste...
... Stewart Ullman'la karşılaştığı...
...ve o, Jack Nicholson'ın elini sıkmak için uzandığı zaman...
...adım adım çerçeveye giriyor.
Ve o dakikada, çerçeveye girdiği anda...
...o ve Jack Nicholson el sıkıştığında...
...ve Barry Nelson, "Tanıştığımıza memnun oldum," dedikten...
...hemen sonra...
...masanın üzerinde bir kâğıt tepsisi...
...olduğunu görebilirsiniz.
Ve el sıkışır sıkışmaz, kâğıt tepsisi...
...Barry Nelson'dan çıkan çok büyük ve sertleşmiş...
...bir penise dönüşüyor.
Evet, çok komik.
Bu bir espri. Çok ciddi bir espri. Ama Stanley tarafından yapılan bir espri.
Ve filmde bunlardan çok var.
Bunlardan bazıları çok rahatsız edici.
Ve bunların hepsi, benim "Sihirbaz Kubrick" adlı filmimde olacak.
Size bir tane daha göstereceğim.
Yalnız bunu bulmak daha da zor.
Ve bunu anlamak için, Stanley Kubrick'in "The Shining"i...
...çektiği sırada nasıl göründüğünü bilmeniz gerekiyor.
Ancak açılış jeneriğine giderseniz...
...ve görüntüyü oynatıp...
...film karelerine dikkat ederseniz...
..."Yönetmen: Stanley Kubrick" yazısından hemen sonra...
...ismi çerçeveden çıkar çıkmaz durdurunca...
...bulutların Stanley Kubrick gibi bir şekil...
...oluşturduğunu görürsünüz. Sakalı, dağınık saçları...
...ve tüm her şeyiyle tamamen onun yüzü.
Bunu bulmanın biraz zor olduğunu biliyorum.
Bunu insanlara göstermek için...
...Photoshop uygulamam gerekecek.
Ancak bir karede, bulutlara yerleştirilmiş bir şekilde...
...Stanley Kubrick'in bir fotoğrafı kesinlikle var.
Çoğu filmde, iki sahne arasında uzun bir...
...zaman geçişini göstermek için birbiri içine geçmiş görüntüler kullanılır.
Ancak "The Shining"de bu görüntüler uzun süre devam ediyor.
Ve farklı sahnelerde, birbiriyle...
...etkileşim içindeymiş gibi görünen bir üst üste çekim meydana getiriyorlar.
Örneğin lobiyi gösteren çekimde...
...kameranın batı duvarı boyunca...
...hareket ederek güney girişine doğru yöneleceği...
...şu dış görüntüyü alın.
Yerleri silen bir temizlik görevlisi görüyorsunuz.
Ama kendisi tıpkı...
...ormanı silen, temizleyen...
...bir dev gibi görünüyor.
Çünkü ormanda boş bir alanı paspaslıyor.
Ve sonra...
...merdivenin görüntüye girmesiyle...
...dış sette bulunan, otelin piramit şeklindeki...
...dış görünümü kayboluyor.
Biz bunu anlamıyoruz.
Bizler sadece Timberline'daki dış hatları görüyoruz.
Ancak İngiltere'de hazırlanan film setinde, otelin dış tarafında...
...piramit yok.
Otel sanki Timberline'daki otelin...
...her iki tarafıymış ve...
...bir şekilde birleşmiş gibi görünüyor.
Yani, bu bir algısal yanılma.
İnsanları devlere benzetiyor...
...ve ayrıca oteli olduğundan daha büyük ya da küçük gösteriyor.
Yani, filmde bu tarz şeyler var.
Ancak sonra sahne devam ediyor.
Tekerlekler üzerinde...
...katlanmış bir yatağı iten bir hizmetli görüyoruz.
Sonra onu bir başkası takip ediyor.
Bir başka adam onu takip ediyor. Elinde taşıdığı şey...
...bir sehpa mı?
Ve bir diğeri. Başka bir adam bir sandalye taşıyor.
Bu adamlar bu hafif eşyalarla nereye gidiyorlar?
Biliyor musunuz?
Sonra Jack'i bir koltukta oturup, öğlen yemeğini yerken görüyoruz.
Müdür ve yardımcısının yolları...
...iki kadınla kesişiyor.
Tam Jack'in sahnenin köşesinde olduğu anda.
Bunu sadece bir saniyeliğine görüyorsunuz.
Kadınlardan birinin "13" yazan bir kazak...
...giydiğini görüyor musunuz?
Bunu duyabiliyor musunuz?
Bağıran, oğlum.
Bekleyin bir saniye.
Yapabilir miyim, bir bakayım.
Bakalım onu sakinleştirebilecek miyim?
Evet, görüyorsunuz, burada Jack...
...arkasına yaslanmış ve bir sandviç yiyor.
Kucağında bir dergi var.
Onları selamlamak için ayağa kalkarken...
...dergiyi elinden bırakıyor.
Ve eğer...
...yakından bakarsanız...
...bu güncel bir "Playgirl" dergisi.
Bir otelin lobisinde bir "Playgirl" dergisi.
Üstelik patronunun tam önünde, işindeki ilk gününde.
Evet.
Kapağında yılbaşı için hazırlanan insanlar var.
Ensestle ilgili bir makale var.
Filmin başında Danny, fiziksel olarak taciz edilmişti.
Ancak sanki cinsel açıdan da...
...taciz edilmiş gibi bir ima var.
İşte böyle, sadece bir sahnede bile...
...iç içe geçmiş kompleks şeylerin hepsi var.
Arka planda devam eden...
...koreografisi yapılmış ve tam olarak birbiriyle...
...bağlantısı kurulmuş şeyler.
Mesela bir adam görüyoruz.
Bir adam görüyoruz. Bir şey taşıyarak...
...odaya giriyor, bir halı taşıyor.
Ve sahne tam sona ererken...
...onun merdivenlerden yukarı çıktığını görüyoruz.
Koca bir alanı...
...eş zamanlı olarak geçti.
Ben ayarlayamazdım.
Evet.
Ullman, Torrance'lara rehberlik yaparken...
...asansörden çıkıp Colorado Lobisine girdikleri...
...ilk seferinde bir valiz yığını var.
Ve önceki sahne, bir grup turistin...
...lobide ayakta beklediği...
...bu sahnenin içinde çözülüyor.
Ve bu turistler, valizlerin içine karışıyor.
Bir Yahudi Soykırımı tarihçisi olarak...
...bunu çok, ama çok çarpıcı...
...ve kesinlikle tesadüften uzak buluyorum.
Çünkü o, bu çeşit çapraz çözünürlükleri kullanıyor.
Orada merdivenin yanı sıra...
...biçimsel olanlar kadar, anlamı olan bağlantılar da...
...kurmaya çalışıyor olabilir.
Ullman'ın ofisindeki pencere...
...gerçekten çok güzel.
Sıradan izleyiciler, Kubrick'in filmlerinde...
...birçok şeyi görmeyecektir.
Sanırım, farkında olmadan sezebilseler bile...
...yine de görmeyeceklerdir.
Belki de bu şeyleri algılıyorlar.
Çünkü dediğim gibi...
...o bunları gerçekmiş gibi sunuyor.
Gerçekçilik.
Karşınızda tipik bir korku filmi yok.
Sondaki bir bölüm dışında...
...karşınızda bir korku filmi bulunmuyor.
Tam orada Wendy içeri giriyor, lobinin rengi mavi...
...ve her tarafta örümcek ağları görüyorsunuz.
Ve bu aniden, bir saniye için...
...neredeyse cumartesi sabahları yayınlanan...
...bir korku filmi gibi görünüyor.
Ve şöyle diyorsunuz:
"Bu iskeletler ve örümcek ağları da nedir?"
Çok sıradan geliyor.
Ancak sonra, bunu takiben...
...onun, kırmızı koridora indiğini görüyorsunuz.
Perdenin karşısında...
...öylece donup kalıyorsunuz.
Bu yüzden ben, önceki sıradanlığın...
...bu kırmızı koridor sahnesini hazırlamaya yardım ettiğini düşünüyorum.
Neyse, ne diyordum ben?
Doğru, pencereler.
Jack içeri girmişti.
Görebiliyorsunuz.
Kubrick size gösteriyor.
Size lobiyi gösteriyor, ve siz Jack'in lobide...
...ilerlediğini görmeye başlıyorsunuz, asansörün ilerisini görüyorsunuz.
Ve ilerisinde bir koridor görüyorsunuz.
Oradaki diğer şeylerin ne kadar geride...
...olduğunu görmüyorsunuz, ancak burasının...
...otelin ortasına doğru olduğuna dair bir izleniminiz var.
Buranın otelin ortasına doğru olduğuna dair...
...bir izleniminiz oluşuyor.
Ve lobiden genel müdür salonuna ve sonra...
...Ullman'ın ofisine giriyorsunuz ve orada bu pencere var.
Ve bu pencere, güçlü bir pencere.
Yani oradan gelen ışık göz kamaştırıyor.
Başlı başına bir karakter gibi.
Kontrolü ele geçiriyor.
Ve pencerenin dışında asmaya benzeyen ve...
...uğursuzmuş gibi duran ağaçları görüyorsunuz.
Ve bunun...
...çok güçlü bir varlık olduğunu anlıyorsunuz.
Bu ışık her şeyin üzerine geliyor.
Ve burada...
...yanlış bir şey olduğunu anlıyorsunuz.
Burada yanlış bir şeyler var.
Sanırım yanlış bir şey olduğunu seziyorum.
Bu, imkânsız bir pencere.
Olamaz, imkânsız.
Fiziksel olarak imkânsız.
Orada olamaz.
Orada olmaması gerek.
Otelde bu pencerenin var olması için hiçbir yer yok.
Yani sonunda, filmin...
...sonlarına doğru...
...otelin arkasında peş peşe gelen...
...birkaç koridor olduğunu fark ediyorsunuz.
Bunu daha sonra...
...Wendy oraya indiğinde ve öldürüldükten sonra Dick Halloran'ın cesediyle...
...karşılaştığında görüyorsunuz.
Onu arkadan görüyorsunuz, ofisin arkasındaki koridorda.
Aslında şimdi, size bu haritalar hakkında ne diyebilirim ki?
Hayır, oturup milimetrik kâğıtlarla çalışmadım.
Hatta onları büyütüp, ölçeklendirmeye bile girişmedim.
Bir bakayım.
Hangi odadan başladığımı söyleyemiyorum.
Bunu hatırlamıyorum.
Sadece inceledim ve üzerinde...
...çalışmaya, elimden geldiğince yapmaya karar verdim.
Er ya da geç, kızların öldürüldüğü yer gibi mekânların...
...ayrıntılı bir çizimini çıkarabileceğimi hissediyordum.
Haritaları yapmaya başladığımda...
...kızların nerede öldürüldüğünden...
...tam olarak emin değildim.
Ama arkada bir yerlerde...
...yaşadıklarını hissediyordum.
Oda numarası neydi?
3 numaralı dairede yaşamışlardı.
Jack'in oturup daktilosunda yazı yazdığı...
...ve Wendy'nin çalışırken içeri girip...
...onu rahatsız ettiği...
...Jack'in sahnelerinden birinde...
Bugün çok yazdın mı?
...bir çekimde, daktilonun başında otururken...
...Jack'in arkasından geriye bakıyorsunuz.
Ve elbette her şeyi çok net görebiliyorsunuz...
...çünkü Kubrick, alan derinliğinin ustasıydı.
Her şeyi iyi ayarlayıp odaklardı, böylece sizin...
...fark etmenizi istediği şeyleri koymak için bolca alanı olurdu.
İlk çekimde, daktilosunun başında oturan Jack'in arkasında...
...bir duvara yaslanmış, muhtemelen 3 ya da 4 metre arkasında...
...bir sandalye var.
Sonra Wendy'nin bir şeyler söylediği sahne için...
...kamera Wendy'ye yöneliyor.
Hava durumu bu gece kar yağacağını söyledi.
Ve sonra kamera Jack'e geri döndüğünde...
...sandalye kayboluyor.
Bu konuda ne yapmamı istiyorsun?
Öğrencilerim ve ben "Bu bir devamlılık hatası mı?" diyerek...
...her zaman bu konuya takılmışızdır.
Belki de olabilir.
Ya da olmayabilir. Ve eğer cevap bu değilse...
...yani eğer başlangıçta öyleyse bile...
...ve sonra Kubrick bunu görüp olduğu gibi muhafaza etmeye karar vermişse...
...bunun anlamı, bunun sadece bir korku filmi olmadığını...
...size hatırlatmak için, korku filmlerini taklit etmesidir.
Ve sanırım, "The Shining"de daha az fark edilen...
...başka bir tane daha var.
Sanırım bu, daha da anlamlı.
Danny asansörden fışkıran kanı görmeden hemen önce...
...kamera, yatak odasının...
...açık kapısını geçip girişe...
...ve banyoya doğru onu takip ediyorken...
...girişin karşısındaki banyo kapısı...
...ve aynı zamanda yatak odası kapısı, bir çocuğun kapısında...
...olmasını beklediğiniz gibi birçok çizgi film karakteriyle dolu.
Ve birisi, en belirgin olanı.
Çünkü hemen kapının kenarında...
...ve gördükleriniz arasında en büyük olanı.
Ve kamera hareket ederken görebildiklerinizin en sonda olanı...
...Yedi Cüceler'den biri.
Bu, "Uykucu" olsa gerek, değil mi?
Daha sonra, Danny kendinden geçtikten sonra...
...Wendy ve çocuk doktoru Danny'nin odasından çıkıyor.
Ve bunu yaparken elbette kapıdan çıkıyorlar.
Ve siz tekrar kapıyı görüyorsunuz.
Üzerinde çizgi film karakterleri olan kapı açık...
...ve "Uykucu" orada bulunmuyor.
Şimdi, bu da mı bir devamlılık hatası?
Sanmıyorum.
Sanırım Kubrick'in söylediği şey şu ki; daha önce...
...Danny'nin dünya hakkında bir fikri yoktu ama artık bilmektedir.
Artık bu konularda uyumamaktadır.
Aydınlanmıştır.
Dediğin gibi olsun, Lloyd.
Dediğin gibi olsun.
Advocaat likörü dökülüyor.
Bu bir kaza.
Kubrick bunu, bir daire içinde...
...dönüp gelecekleri şekilde kurguluyor.
Çünkü kameranın yaptığı şeyin bu olduğunu hissediyorum.
Kameranın bizi bir daire etrafında döndürdüğünü hissediyorum...
...çünkü aynı yere geri dönüyoruz.
Lavabo, Altın Balo Salonu'nun sınırları içindeymiş gibi görünüyor...
...ve böylece lavabodaki advocaat likörü sahnesi...
...yaklaşık Altın Balo Salonu'ndakiyle...
...aynı alanda gerçekleşiyor.
Kafanızda duygusal bir mimari...
...oluşturmak için kamerayı kullanıyorlar.
Ama aynı zamanda size, bunun sahte olduğunu gösteriyorlar.
Set tamamen biçim verilecek şekilde hazırlanmış...
...ve böylece çelişkileri bilinçaltınızda biriktiriyor.
Halloran Wendy'ye...
...hem çalışacağı, hem de aslında...
...Jack'i fiziksel anlamda tuzağa düşüreceği...
...yeri gösteriyor.
Fakat aynı zamanda bu, hem Jack hem de otel yönetimi için...
...bardağı taşıran son damla olacaktır.
Şu, erzak odasındaki, Jack'in en sonunda...
..."Tamam. Artık bunu yapacağım," dediği sahne.
Biliyorsunuz, şu meşhur...
...kapının açılması sahnesi. Yani, filmde doğaüstü olan ve...
...başka bir şekilde izah edilemeyecek tek şey.
Evet.
Ancak bunun dışında, başka bir şekilde açıklanabilir.
Bu da onu, Danny'nin serbest bırakmış olması.
Bana bu fikri veren şey, Danny'nin...
...babasının cinayeti hakkında öykünün açıkladığından...
...çok daha fazla bilinçli olması.
Bilmiyorum. Bu garip.
Wendy'nin Jack'e meydan okurken...
...salonda nasıl geriye doğru...
...yürüdüğüne dikkat edin.
Altıgen koridordaki odaya doğru yukarı çekiliyor.
Ve bunun başında Danny'nin parladığını görüyorsunuz.
Odasında oturuyor ve gözlerinde...
...ışıklar titreşiyor.
Yani Danny...
...annesini merdivenlerden yukarı çekiyor, böylece Wendy...
...Jack'i buranın en tepesinden kurban edebilecek. Garip bir piramit, değil mi?
Denver'da bir hikâye üzerinde çalıştığım sırada...
...bir fırsatını bulduğumda Estes Park'a çıkmıştık.
Sezon kapanmıştı.
Stanley Otel'e gittim ve müdürü görmek istedim.
Yanıma geldi, birlikte öğlen yemeği yiyorduk.
"Sizinle konuşabilir miyiz? "The Shining" hakkında yazıyorum da," dedim.
"Gerçekten mi?" dedi.
Bu adam bana...
...Stanley Kubrick'ten bir telefon aldığını ve kendisinin...
..."Sanırım, 'The Shining'le ilgili bir film yapmak istiyorum," dediğini söyledi.
Sonra bu adamı uzun süre telefonla...
...aramaya devam etmiş.
"Her şey hakkında benden bilgi aldığı...
...çok ama çok uzun konuşmalar yaptık," dedi.
Ve bu noktada...
..."Kubrick buraya gelmekten ve filmi...
...burada çekmekten bahsediyordu," diye ekledi. Sanırım bu aşamada...
...bu fikir adamın hoşuna gitmişti...
...çünkü bu, otelini meşhur edecekti.
Sonra Kubrick, "Bir araştırma ekibi göndermek istiyorum," demiş.
Ve böylece ekibi göndermiş.
Adam, gelenlerin iki ya da üç kişi olduklarını ve...
...iki veya üç ay boyunca burada kaldıklarını...
...ve her yerde fotoğraflar çektiklerini söyledi.
Colorado'nun bütün tarihini ve...
...bayrağın oynadığı rolü öğrenmek için...
...Denver'ın aşağısında...
...Colorado devlet arşivlerinde...
...epeyce zaman geçirmişler.
Ve altına hücum. Colorado'daki Altına Hücum da...
...çok büyük bir olaymış.
Ve hâlâ güneyde yaşayan Arapaholar ve...
...Navajolarla, Colorado'da Amerikan Yerlileri ve Beyaz Adam...
...arasında bol miktarda gerginlik bulunmaktaymış.
Bu araştırma ekibi Colorado, Estes Park...
...ve Stanley Oteli'yle onun tüm hikâyesi hakkındaki...
...her şeyi tamamıyla ortaya çıkarmış.
Her yerde fotoğraflar çekmişler.
Anlattıkları arasında beni en çok etkileyen şey...
...bu araştırma ekibinin 3 ay içinde nasıl her şeyi...
...tamamen bir araya getirdiğiydi.
Kubrick, Colorado'nun gerçek tarihini, burada olanları...
...büyük oranda ortaya çıkarmıştı.
Çünkü yaptığı şey, medeniyetimizin...
...bütün yapısına, çağlarımıza, kültürlerimize ve...
...bakmak, görmek istemediğimiz...
...şeylere bir çare bulmaktı.
Ve bu film, işlemiş olduğumuz soykırımın...
...reddiyle ilgili de çok şey içeriyor.
Avrupa'dan gelen biz beyaz halk...
...bunu burada gerçekleştirmiştik ve...
...soykırım yapan tek halk, beyaz insanlar değildi.
Kubrick'in bu filmde açıkça ortaya koyduğu gibi, bunu bütün insanlık yapmıştı.
O, beyaz perdede, filmde göreceğiniz...
...her şeyi, tüm tarihi ve her şeyin doğasını...
...iyice araştırır ve sonra çok gerçekçi olacak şekilde...
...evrensel insanı ve genel şablonu elde edene kadar...
...üzerinde çalışır da çalışırdı.
Beyaz adamın günahı, Lloyd, dostum.
Beyaz adamın günahı.
Senden hoşlanıyorum, Lloyd.
Senden hep hoşlandım.
Her zaman en iyisi sendin.
Barmenlerin en iyisi.
Timbuktu'dan Portland, Maine'e kadar.
Ya da hatta Portland, Oregon'a kadar.
Sözleriniz için teşekkürler.
Bu ne anlama geliyor?
Jack "Her zaman içlerinde en iyisi sendin," diyor.
Neden Timbuktu'dan başlıyor?
Öğretmen olan Jack, Timbuktu'da hiçbir zaman bulunmamıştı.
Fakat zulümler yaptırmak için...
...ordular tarafından tutulmuş evrensel zayıf erkeği temsil eden Jack...
...her zaman var olmuştu.
Elbette "Portland" kelimesi iyi düşünülmüştür.
Çünkü bizim ya da İngilizlerin veya Avrupalıların...
...karaya ayak bastığı yer anlamına gelir.
Ve Portland, Maine... Oregon da, oradan daha batıya gitmek için...
...harekete geçecekleri yerdir.
Kubrick, var olan her şeyin...
...etkilerini düşünür.
Büyük Amerikan şairi Richard Wilbur'un dediği gibi:
"Cinin gücü onun esaretindedir."
Özetlersek, küçük bir lambada 10.000 yıl geçirince...
...elinizi çabuk tutmak zorunda kalıyorsunuz.
Ancak mükemmel sanatın özü budur.
Bu bir rüya gibi.
Her şey içindeki yaşamın tamamına sahip olan...
...simgesel bir işarete indirgeniyor.
Şimdi, eğer burada bir bağ kurmama izin verirseniz...
...son yıllarda bunun üzerinde daha çok düşünüyorum da...
...artık rüyaların doğasının nasıl olduğunu daha iyi anlıyoruz.
Yani, görünen o ki, genel kabule göre...
...rüyalar beynin, bütün önceki deneyimleri...
...yorumlaması ve daha sonra...
...bu günün deneyimlerine eklemesi...
...ve aynı zamanda ne tür genel evrensel şablonlar...
...bulunduğunu görmenin bir yoludur.
Bu sayede oradan çıkan şablonların farkına varabilecek...
...ve böylece tehlikeli ya da sizi bir dosta veya bir yiyeceğe...
...ya da tehlikeden uzağa taşıyacak önemli bir şey...
...olduğunu gördüğünüz zaman bilinçaltınız...
...ani tepki vermeye kesinlikle daha hazır olacaktır.
Bu nedenle, Kubrick'in filmlerini yapma biçimi...
...geçerli olan teorilere göre, beynimizin anıları ve böylelikle...
...rüyaları oluşturma biçiminden farklı değildi.
İşte bu da, Kubrick'in parlamasının doruk noktası.
O, bu gezegen için...
...bütün kapsamlı araştırmaları,...
...dünyamızın bütün yapısını özümseyen ve...
...daha sonra onları bize bir filmin rüyasında geri sunan süper bir beyin gibi.
Çünkü filmler tıpkı bir rüya gibidir.
Ve bu düşüncemle bağlantılı olarak...
...geçmiş hakkında bir film olan "The Shining"de...
...Kubrick'in bize sunduğu birçok kanıt var.
Herhangi bir geçmiş değil.
Geçmiş.
Geçmiş zamanda olmaktan bahsediyorum.
Bu, geçmişin etkileri hakkında bir film.
Yani hayaletler.
Açılış sahnesindeki şu takip ettiğimiz...
...su sıçratma sesleri.
"The Shining"i düşündüğüm zaman T. S. Eliot'tan...
...sık sık aklıma gelen iki ifade var.
Bunlardan biri kâbus.
Sanırım her ikisi de T. S. Eliot'tan.
"Tarihin kâbusu."
"Tarihin kâbusundan nasıl uyanabiliriz?"
Ve diğer ifadesi, T. S. Eliot'un ifadesi:
"Tarihin birçok hin dehlizleri vardır."
Ve sanırım bu ifadelerin her ikisi de...
..."The Shining" için uygun. Zira filmde...
...labirentte ve otelde birçok hin dehlizleri...
...ve geçmişin bir kâbus haline geldiğini görüyoruz.
Ve Kubrick bize, Danny'nin son sahnede...
...yaptığı gibi, geçmişin kâbusundan adımlarımızı geri atarak...
...nasıl kaçacağımızı gösteriyor.
Ki, bu da geçmişte olanları öğrenmek ve...
...sonra çözüm yolu bulmak anlamına geliyor.
Şayet parlamanızı serbet bırakabilir ve...
...örneklerin ne olduğunu görebilirseniz...
...böylece onlardan kurtulmayı da bilir...
...ve onları önleyip, güzel şeyler için çabalarsınız.
Demek istediğim "The Shining" onun, bireysel aile ya da...
...bireysel aileleri yok etmeye çalışan daha büyük sosyal aile...
...olup olmadığına bakmaksızın, ailelerin...
...nasıl bozulduğu hakkındaki filmidir.
Onun son filmi olan "Gözü Tamamen Kapalı"da bunun tersi bir durum vardır.
Bu, DNA'larımızda yer alan...
...bütün o korkunç baştan çıkarmalardan...
...acılı bir şekilde kurtulmaya çalışan bir aile olan...
...Bill Hartford, karısı ve çocuğu hakkındadır.
LABİRENTİ ÇÖZMEK
Burası meşhur çalı labirentimiz.
Çok eğlencelidir.
Ama ben oraya girmek istemezdim.
Çıkışı bulmak için boşa harcayacak bir saatim yok.
Kiralık filmi piyasaya çıkıncaya kadar filmi...
...birkaç yıl boyunca tekrar izlememiştim.
Sonra birkaç kez kiraladım.
Kiralık bir filmi izlemek için üç gününüz olduğunu biliyor muydunuz?
Bu yüzden o üç gün boyunca...
...filmi tekrar tekrar izlediğimi ve daha sonra...
...gerçekten iyice gözden geçirdiğimi hatırlıyorum.
"Evet, hatırladığım şey bu.
Gördüğümü sandığım şey bu," diye düşünebiliyor...
...ve sonra daha çok şey yakalayabiliyordum.
Elbette filmin DVD'si çıkana kadar böyle değildi.
Böylece tam anlamıyla başına oturup...
...iyice incelemiş ve tekrar tekrar...
...göz atabilmiştim.
Kubrick orada bulunan şeyleri...
...gerçekçi bir şekilde sunar.
Aslında sizden ne olup bittiğini görmeniz beklenmez.
Danny'yi ele alın.
Oyun odasında. Arkasına dönüyor.
Bizden, oradaki iki kıza odaklanmamız bekleniyor.
Ancak sizden farklı olarak ben üstte, sol tarafta...
...bu kayakçı posterini görüyorum.
Bu zaten, Jack'den bildiğiniz bir şey.
Önceden kayak hakkında bir soru sormuştu.
"Neden yok?" diye. Şöyle demişti:
"Ya kayak? Burada, otelde kayak yapmak iyi olmaz mıydı?"
Ve bunun neden iyi olmadığının, neden yapamadıklarının...
...sebebi kendisine anlatılmıştı.
Ama kayak posterini görüyorsunuz.
Gözlerim ona takılıyor.
Ve onun bir kayakçı olmadığını fark ediyorum.
Bu bir... Bu bir minotor.
Ansızın gözüme çarpmıştı.
Bu, daha sonra VHS kasetin üzerine...
...bakma fırsatım olduğunda gördüğüm bir şeydi.
Ve dedim ki: "Evet, gerçekten orada bir minotor görmüşüm."
Üst gövdesiyle, şişkin silüetiyle ve fiziksel beden yapısıyla...
...orada bunu gerçekten görüyorsunuz.
Ve sonra aklınızda, orada...
...bir kayak sopası olduğu fikri beliriyor.
Ama aslında orada değil.
Sadece bir fikir.
Ve vücudun alt bölümü...
...yani bacakların biçimi...
...bir minotor gibi tasvir edilmiş.
Ve aslında orada bir kuyruk var.
Bu yüzden de bu bir minotor.
Ve burada da... Kapının karşı tarafında...
...mekanik bir boğa üzerinde bir kovboy var.
Yani orada bir çeşit yansıma var.
Buradan anlaşılan...
...bir tarafta minotoru, yani boğa adamı...
...ve diğer tarafta da kovboyu...
...yani mekanik boğa üzerindeki adamı görüyorsunuz.
Ve bu sahne, Ullman'ın...
...Jack ve Wendy'yi Colorado Lobisine götürüp...
...gururla Colorado Lobisini...
...gösterdiği sahneyi takip ediyor.
Colorado Lobisinin...
...arkasındaki salona giriyorlar.
Ve orada, duvarın üzerinde...
...bufalo başlığı giymiş bir Amerikan Yerlisinin...
...resmi bulunuyor.
Ve bu noktada, Ullman Wendy'yle...
...otelde daha önce kimlerin kaldığını konuşuyor.
Asiller, üst tabaka insanlar, yıldızlar orada kalmış.
Ya asiller?
Bütün üst tabaka insanlar.
Altta "MONARCH", yani kraliyet ailesinin kilit noktası olan...
..."Kral" ifadesini görüyorsunuz.
Ve yıldızlar hakkında da tam bir fikre sahip oluyorsunuz.
Peki, minotorun gerçek ismi neydi? Asterius mu?
İsmi Asterius. Bu, "ışıl ışıl, yıldızlı" anlamına geliyor.
Yani, burada mitolojiyle ilgisi olan...
...birçok şey buluyorsunuz.
Benim açımdan bu, çok heyecan verici.
Yani o an... Heyecanla sıçrayıp...
...şunu söylediğiniz an:
"Vay canına, Kubrick'in burada şu yaptığına bak!"
Evet, minotorun labirentin kalbinde yaşamasını kastediyorum.
O, labirentin bir parçası.
Labirent, en azından mitolojide...
...yani bu özel efsanede...
...minotor için inşa edilmiştir.
Otel. O bir labirent.
Ve Jack de minotordur.
Onun içinde bulunduğu...
...sahnelere bakın. Neydi adı?
Perşembe sahnesi.
Kar yağışı başlamıştır.
Wendy ve Danny'nin dışarıda oynadığını görüyorsunuz.
Jack de Colorado Lobisindedir ve...
...ve dışarıya, onlara bakmaktadır.
Kafası aşağı eğiktir ve gözleri biraz...
...yukarıya kalkıktır.
Yukarıyı işaret ederler.
Ve kaşları da yukarı çekiktir.
Ama yüzünde film boyunca...
...giderek artacak olan bu boğa görünümü...
...ifadesi vardır.
Korkunç bir boğa görünümü ifadesi var.
Bu, Kubrick'in diğer filmlerinde de ortaya koyduğu...
...aynı türden bir ifade.
Tıpkı "Full Metal Jacket" filmindeki...
...banyodaki çıldırma sahnesinde "Şaban" lakaplı askerin...
...yüzünde olduğu gibi.
Bu yüzden bu, sadece bu filme özgü değil.
Minotor ve labirent göndermelerinden daha da var.
Örneğin Altın Balo Salonu.
Altın Balo Solunu'nın önünde...
..."Açılış Saatleri" ifadesini görüyorsunuz.
Ve bu size, buradaki...
...labirenti düşündürüyor.
Theseus labirente girer ve...
...elinde, başladığı yere bağladığı...
...labirenti çözmesi için ona yardımcı olacak...
...ve çıkış yolunu açacak...
...bir ip yumağı vardır.
Ve bu yüzden "Açılış Saatleri" ifadesinin...
...o ip yumağıyla bir ilgisi olduğunu anlıyorum.
Bir süreliğine beyzbolla ilgilenmiştim.
Ve beyzbolla ilgilendiğim zaman çok heyecanlanıyorum.
Kendi başıma olabiliyor...
...ve havalara sıçrıyorum.
Kubrick de benim için böyle.
Bütün yapmam gereken orada minotor posterini görmek...
...ve "Aman Tanrı'm. Şuna bak!" demek.
Çünkü sizden, minotoru görmeniz beklenmiyor.
Danny otel içinde üç kere...
...bisikletini sürerken gösteriliyor.
İlk yolculuğu, sanırım, gerçekçilikle ilgili.
Yani...
...Danny bekleme salonu etrafında bir tur atıyor.
Servis koridorunu geçiyor.
Sonra salonu geçiyor...
...ve en sonunda servis koridoruna geri geliyor.
Biliyor musunuz, filmi ilk kez gördüğünüzde...
..."Sadece etrafta dolaşıp duruyor," diyorsunuz.
"Bu delice. Hepsi bu."
Ama... Hayır, öyle değil.
Bu, çok basit bir döngü.
Bunu bir kere yapıyor.
Ama bu, size o yerin neresi ve ne olduğuna dair...
...bir fikir veriyor.
Yani oranın, o setin...
...gerçek olduğunu anlıyorsunuz.
Bu kesintisiz bir çekim.
Hiçbir hilesi yok.
İkinci yolculuğu ise, altıgen koridorda.
Burada...
...daha çok aldatmaca var.
Örneğin, burada bir döngü yapmıyor.
Bir çeşit anahtar şekli yapıyor.
Veya koridorun etrafında P şeklinde bir tur.
Ve siz lobiye olan bağlantının gerçekliğini anlıyorsunuz.
Ama aynı zamanda sahte asansörlerdeki aldatmacayı da görebiliyorsunuz.
Ve yine, yalnızca bir anlığına...
...köşede büyük vitraylı pencereleri görüyorsunuz.
Tam çerçevenin köşesinde.
Danny asansörün etrafını dönmeden hemen önce.
Bu inanılmaz, çünkü...
...bütün o koridorun hepsi...
...dev Colorado Lobisine bağlanıyor.
Sadece bir an için.
Bunu yapmak zorunda değillerdi, değil mi?
Ama ayrıca, bu bir metafor.
Çünkü Danny aynı zamanda yükseliyor da.
Daha önce bulunduğu yerden bir seviye yükseliyor.
Sadece bir kat yukarıda, setin kuzeydoğu köşesinde...
...aynı yerden başlıyor.
Yani şimdi kuzeydoğu köşesinde ve bir seviye yukarıda.
Ve bunu bir metafor olarak alırsak...
...sıradan gerçeklik kafanızın içine daha ziyade...
...fantastik bir gerçeklik olarak giriyor.
Üçüncü yolculuk daha da garip.
Çünkü servis ünitesinden yola çıkıyor.
Aynı şekilde başlıyor.
Yani, lobi salonunun, lobi servis koridorunun...
...kuzeydoğu köşesinden başlıyor.
Ve sonra bir dönüyor ve birdendire...
...üst kata, odalarının dışındaki alana geliyor.
Yani bir çeşit, aşağıda olduğu...
...ve sonra yukarıya çıktığı...
...ilk iki yerin bir birleşimi.
Ve sonra bir dönüyor ve birdenbire...
...o sarı ve mavi duvar kâğıtlarının arasında oluyor.
Buna servis koridoru alanı diyelim.
Ailesinin yatak odasının hemen dışında.
Bu yüzden büyük tekerlekli bisikletini sürmesiyle...
...hayal görmesi arasında bir bağlantı var.
Kendi yatak odasının yanında duruyor.
Ailesinin, aşağıda çalıştığını görüyorsunuz.
Ama o, üst katta bulunuyor.
Yani annesini telefonda görüyorsunuz...
...ve sonra yükseliyor.
Tıpkı babasının çalıştığı yerin üstü olan...
...altıgen koridorda olduğu gibi...
...annesinin çalıştığı yerin üstü olan yatak odasına da...
...annesinin üzerinden gidiyor.
Böylece bu büyük tekerlekli bisikletin yolculuğu, Danny'nin ailesinin yokluğunu...
...keşfetmesi için, bir önsezi yolu haline geliyor.
237 numaralı oda, onun, yani...
...Danny'nin babasının hayal odası.
Orada cadılarla işi pişiriyor.
Ve ikizler de annesinin hayali gibi.
Burada Danny'yle sonsuza kadar oynamak isteyen...
...bu iki mavili kadın onun görünen hayali.
Hepimiz gerçekten iyi vakit geçireceğiz.
Benim "The Shining" hakkında yorumum şu ki...
...bu filmin birçok seviyesi var.
Bu, üç boyutlu bir satranç gibi.
Bizlere farklıymış gibi görünen ama aslında...
...öyle olmayan birçok hikâye anlatmaya çalışıyor.
Ve bunu açıkça yazmış olduğu her iki senaryo aracılığıyla yapıyor.
O bunu meslek hileleri, bilinçaltı görüntüleri...
...ve bu sürekli yeniden çekimler aracığılıyla, tuhaf açılar...
...ve durumlar vererek yapıyor.
Ve ayrıca bunu size...
...Stephen King'in romanında yaptığı değişiklikler yoluyla söylüyor.
Yani bu üç şeye dikkat ederseniz...
...daha derinde yatan hikâyeyi anlamaya başlarsınız.
Ve bu derindeki hikâye, sanırım, Stanley Kubrick'in...
...Apollo'nun sahte Ay'a iniş olayına karıştığı...
...fikrini ortaya koyuyor.
Gerçekte "2001: Uzay Macerası" filmi, benim iddiama göre...
...kısmen filme alınan Apollo görüntüleri için bir araştırma...
...ve geliştirme projesiydi.
Ay'a gitmediğimizi söylemiyorum.
Ben sadece gördüklerimizin sahte olduğunu ve...
...Stanley Kubrick tarafından kurgulandığını söylüyorum.
Ve Hollywood'dan bildiğim özel efektlerle...
...60 ve 70'li yıllardan ön ekran projeksiyonu uzmanı olan insanlar bana...
...kesinlikle Apollo görüntülerinin, ön ekran projeksiyonun...
...bir sonucu olduğunu yakaladığımı söylüyorlar.
Herhangi bir Apollo sitesine girip bakarsanız...
...ekranın altını saklamak zorunda kaldıklarını görürsünüz.
Ve her Apollo görüntüsünde, her Apollo resminde...
...ve arka planı olan her video çekiminde...
...seti/ekranı ayıran çizgileri her zaman görebilirsiniz.
Araştırmacı Richard Hoagland...
...Apollo görüntülerini incelemiş...
...ve türlü problemler saptamıştı.
Çünkü astronotların çevresindeki gökyüzünde...
... yansıyıp kırılan ışıklarla...
...gökyüzünde duran birtakım...
... geometrik şekiller bulmuştu.
Ve hatalı bir şekilde...
...bunların camdan yapılmış dev uzaylı şehirleri olduğuna karar vermişti.
Aslında gerçekte gördüğü şey, ön ekran projeksiyonu sürecinde...
...kullanılan Scotchlite ekran üzerindeki minik tanelerin...
...ışığının yansımalarıydı.
Ve böylece bir kez, Apollo görüntüleri içindeki...
...ön ekran projeksiyonu işlemini kavradıktan sonra...
...Kubrick'in kariyerinin arka planında Apollo'nun sahte Ay'a iniş görüntüleriyle...
...olası bir bağlantısı hakkında herhangi bir ipucu bırakıp bırakmadığını...
...öğrenmeye merak sardım.
Yaklaşık iki yıl önce "The Shining"in...
...Blu-Ray kopyasını aldığımda çok mutlu olmuştum.
Blu-Ray oynatıcıma koydum...
...ve izlemek için bir gece oturdum.
Ve fark ettim ki; bunların hepsi Stanley Kubrick'in...
...Apollo'nun sahte Ay'a iniş görüntülerini çekerek...
...katlanmak zorunda kaldıklarının bir canlandırması olabilirdi.
Ve burada, filmde...
...Stanley, Stephen King'in romanından ayrıldığı her seferinde...
...bu ince soruların içine saplanıyordu.
A.B.D. hükümetiyle yapılmış olan...
...anlaşma neydi?
Ne yaptığınızı yanlışlıkla birine söylemek ve sorumluluğunuzu...
...yerine getirmemenin sonucunda onların acı çekmek zorunda kaldığını...
...izlemek nasıl bir şeydi?
Karınıza yalan söylemek...
...ve ona aslında bir şey yapıyorken...
...başka bir şey yaptığınızı söylemek nasıl olurdu?
Karınız gerçekte yaptığınız şeyi...
...öğrendiğinde ne olurdu?
Uzun zaman önce aklımda olan bu soruları...
...belki sekiz ya da dokuz yıl aradan sonra...
...tekrar "The Shining"de görmüştüm.
Ancak ilk bir saat için haklı olup olmadığımdan emin değildim.
Aslında kendimden şüpheliydim.
Görmek istediğim şeyle gördüğüm şey arasındaki çizginin...
...bulanık olup olmadığından emin değildim.
Filmin yaklaşık 58'inci dakikasında...
...oyuncak kamyonlarıyla oynadığı meşhur sahnede...
...Danny ayağa kalkıyor.
Roketin kalkışa geçişini gösteren...
...bir Apollo 11 kazağı giyiyor.
İşte o anda yakaladığımı anladım.
Ve sonra iyice yoğunlaşarak filmi izlemeye başladım.
Daha önce hiçbir filmi böyle izlediğimi sanmıyorum.
Her karesi inandırıcı gelmeye başlamıştı.
Şu sözleri bilirsiniz: "Wendy, bu tam da senden beklenen bir şey!
İşverenlerime karşı...
...sorumluluklarım olduğunu bilmiyor musun?
Sözleşmenin ne olduğuna dair bir fikrin var mı?
Nasıl bir anlaşma olduğunu biliyor musun?"
Eşine karşı bağırıp çağıran Jack Nicholson'ın bütün konuşmaları...
...aslında Stanley'in sözleridir.
Apollo görüntüleriyle ilgili olarak ne yaptığını öğrenen...
...karısına karşı Stanley'in söylediği sözler.
Kubrick, kitapta 217 olan oda numarasını...
...filmin çekildiği yerdeki otelin isteği üzerine 237 ile değiştirdiğini söylemişti.
Gerçekten 217 numaralı bir odaları vardı ve orada kalan misafirlerin...
...filmi gördükten sonra korkacağını düşünmüşlerdi.
Hayır, aslında bu doğru değil.
Eğer Mount Hood Resort Oteli'ni arayıp...
...217 numaralı odayı isterseniz...
...böyle bir oda olmadığını öğrenirsiniz.
Yani bu, kesinlikle doğru değil.
Bu açıklama doğru değil.
Ve buradan çıkan şey...
...Stanley yalan söylüyordu.
217 olan oda numarasının 237 olarak değiştirilmesinin...
...sebebi bu değil.
Oda numarası 217'den 237'ye değiştirildi...
...çünkü filmdeki 237 numaralı oda...
...onun çalıştığı yerdeki Ay'a iniş aşamasını temsil ediyor.
Ve Ay. Bunu standart ders kitapları söylüyordu...
...ve hâlâ söylüyorlar.
Ancak şimdilerde lazerlerle daha iyi sonuçlar alıyoruz.
Bunun anlamı şu ki; Ay'ın dünyadan uzaklığı...
...tamı tamına 237.000 mildir.
Oda numarasını bu yüzden değiştirdi ve böylece siz bunun...
...Ay Odası olduğunu anlayacaktınız.
Danny ayağa kalkıyor.
Üzerinde Apollo 11 kazağı var.
237 numaralı odaya doğru...
...koridorda yürümeye başlıyor.
Kapı kilidinde bir anahtar var.
Ve anahtarın üzerinde...
..."room" yani "oda" ve sonra "number" yani "numara" kelimesinin...
...eski bir kısaltması olan "no" sözcüğü bulunuyor.
Yani "room number 237".
Bunun dışında anahtarın üzerindeki büyük harfler, "room" kelimesindeki...
...R-O-O-M ve sonra "no" kısaltmasındaki N harfleridir.
Ve bu harflerden meydana getirebileceğiniz...
...sadece iki kelime vardır.
Ve bunlar da "moon" ve "room".
Yani anahtarın üzerinde "moon room" yazıyor.
Bu da "Ay Odası" demek.
Burası her şeyin olduğu ve hiçbir şeyin...
...gerçek olmadığı yerdir.
Ve hakkında söylenen her şey yalandır.
237 numaralı odada gerçekte neler olduğunu...
...hiç kimsenin bilmesine izin veremez.
Yine filmde, kitaptan sapan...
...bir çok yer var.
Bu gerçek değil.
Bu sapmalar Stephen King'i çileden çıkarmıştı.
Yıllar boyunca "The Shining"den...
...ne kadar nefret ettiğini haykırıp durdu.
Nefret ediyordu, çünkü Kubrick'e...
...muhteşem bir kaynak malzeme vermişti ve...
...Kubrick bunu çöpe atmıştı.
Ve Dick Halloran'ın otobanda...
...araba kullandığı sahnede...
...fırtınada Overlook Oteli'ne ulaşmaya çalışırken...
...bir enkazın yanından geçmesi...
...bu düşüncenin en iyi örneğidir.
Enkazda çarpışmış ve...
...yarı ezilmiş kırmızı bir Volkswagen vardır.
Ve bu, Kubrick'ten King'e doğrudan bir mesajdır.
Çünkü romanda...
...Jack Torrance'ın arabası kırmızı bir Volkswagendir.
Ancak filmde, sarı bir Volkswagene dönüşmüştür.
Ve o sahnede Kubrick'in Stephen King'e söylediği şey...
...koca bir "Siktir git!"tir.
"Bu benim arabam," diyor.
"Senin arabanı mahvettim.
Ve dünyadaki herkes bunu görebiliyor."
Ve bu da King'i çıldırtıyor.
Öyle de olması gerek.
Ancak gerçekte olup biten...
...ve bunların hepsinden çok daha büyüleyici olan...
...gerçek şuydu ki; aslında...
...Kubrick, Apollo'nun Ay'a iniş görüntülerini yaparak...
...neler yaşadığını ortaya koymak için, Stephen King'in romanını...
...çekiyormuş gibi yapıyordu.
MEZARLIĞA İNEN ASANSÖR
Benim argümanım şu ki; Kubrick...
...olağanüstü derecede dikkatli bir çocuktu.
Ne bulursa okuyordu.
Sürekli sinemaya gidiyordu.
Ve sanırım 1930'lu ve 40'lı yıllarda sinemalara gidip okuyorsanız...
...gördükleriniz ve okuduklarınız bol miktarda...
...Hitler, Naziler ve savaş olacaktır.
Yani hassas bir çocuk olarak bunların ayrımına varmış olmalı.
Ve hiçbir şeyi unuttuğunu sanmıyorum, bu yüzden...
...onun filmleri bu kadar dolu.
Küçük domuzcuk, küçük domuzcuk.
Bırak, içeri gireyim.
Kafamın tasını attırma benim!
O zaman öyle bir üflerim ki...
...evini başına yıkarım senin!
Üç Küçük Domuzcuk.
Yani, pek hatırlamıyorum ama...
...bu, Jack Nicholson'ın başlarda...
...doğaçlama yapmış olabileceği...
...şeylerden biri olabilir.
Zira Kubrick doğaçlamaya son derece inanırdı.
Ancak öyle olmuşsa bile, sanırım...
...Kubrick, 1933 yılında...
...Akademi Ödülü'nü kazanan bir çizgi film olarak...
..."Üç Küçük Domuzcuk"u gördüğü zaman...
...bununla karşılaşmış olacağından...
...o özel, küçük şiirin seçimi kesinlikle...
...bahsetmiş olduğum zaman periyoduna uyuyor.
Yani bu, o dönemden geliyor.
Ve dahası, genel anlamda bir kurt fikri...
...1930'lu yıllar boyunca popüler mitoloji...
...ve kültürün içinde yavaş yavaş kendisini...
...arzunun ve Büyük Buhran'daki açlığın bir sembolü olmaktan...
...düşmanların; düşman uluslar, düşman halklar...
...ve askerî saldırganlığın...
...bir simgesi haline dönüştürmüştü.
Ve elbette bu, Avrupa'da Nazilerin ve faşizmin...
...yükselişini yansıtıyor.
Ancak ilk başlarda, Yahudi aleyhtarı...
...bir şablon ve karikatür olan kapıdaki kurt...
...kılık değiştirmiştir.
Ve fon müziği...
...açık bir biçimde Doğu Avrupa Yahudi düğün müziği...
...veya Eski İbrani müziğidir.
Ve bu, 1930'lu yılların başındaki Walt Disney...
...Yahudi aleyhtarlığının klasik bir örneğidir.
Bu yüzden "Üç Küçük Domuzcuk"un içinde...
...anlam katmanları olduğunu düşünüyorum.
Çünkü Kubrick bir Freudyendi...
..ve biz, onun "The Shining"in senaryosunu yazarken...
...peri masallarının anlamı üzerine Freudyen bir analiz olan...
...Bruno Bettelheim'ın "Sihirin Faydaları" adlı...
...Freudyen çalışmasından yararlandığını biliyoruz.
Ve "The Shining"de sürekli olarak Hansel ve Gretel'e...
...göndermeler yaparlarken bunun meyvelerini görebiliyoruz.
Buraya geldiğimiz her seferinde yolumu bulmak için ekmek kırıntıları...
...bırakmam gerekiyormuş gibi hissediyorum.
Fırındaki cadı ve yakılan çocuklar...
...ve böyle şeyler, elbette...
...Yahudi Soykırımı söz konusu olduğunda anlam kazanıyor.
Kan, esas hayaletlerden biri...
...ve belki de bir anlamda, bu filmdeki...
...en önemli hayalet.
Onu ilk defa filmin başında, Danny, Denver'da...
...Boulder'da ya da her neredeyse, küçük dairede...
...lavabodayken görüyoruz.
"Neden oraya gitmek istemiyorsun?"...
...diye sorduğunda Danny'yle konuşuyor.
Ve sonra aniden Danny'ye kanı gösteriyor.
Ve çok geçmeden Overlook Oteli'nin...
...1907 ile 1909 tarihleri arasında yerli mezarlığı üzerine...
...inşa edildiğini öğreniyoruz.
İnşaata 1907'de başlanmış.
1909'da tamamlanmış.
Bölgenin bir yerli mezarlığı...
...üzerinde olduğu sanılıyor.
Ve sanırım, gerçekten de...
...inşa edilirken birkaç yerli saldırısını püskürtmek zorunda kalmışlar.
Yani belki de asansör boşluğunun...
...birçok yerlinin cesedine - tabiri caizse - bir kuyu...
...açtığını düşünebiliriz.
Ve işte burası kanın geldiği yer.
Yerlilerin gerçek kanı.
Ve diğer şeylerin yanı sıra bu kan, ulusların...
...üzerine inşa edildiği kan.
Kuşkusuz bu, Amerikan Yerlilerine soykırım yapan...
...Birleşik Devletler.
Ama sadece bu değil.
Kubrick'in bununla ilgili olarak yaptığı şey, tam bir metafor.
Çünkü asansörün kapıları hep kapalı.
Başka bir deyişle bu, sanki baskı altında tutmanın...
...bir sembolü gibi.
Bunu itiraf etmek istemiyoruz.
Ancak bu konuda bütün sessiz kalma çabamıza rağmen...
...öykülerinin birinde Chaucer'in dediği gibi:
"Kan ortaya çıkar, cinayet gizli kalmaz."
Bu yüzden kan, bulunduğu yerden fışkırarak çıkıyor...
...ve bizi boğuyor.
Ve film boyunca bu, sürekli tekrarlanıyor.
Ve...
Ve nihayet Wendy, filmin en sonunda...
...o hayaletleri görmeye başlıyor.
Kanı görüyor.
Bu, hepimizin sahip olduğu bütün ortak özelliklerin sembolü.
Ve burada bütün insanların sahip olduğu...
...bir sürü ortak özellik var.
42 sayısı, başka yerlerde de ortaya çıkıyor.
Wendy ile Danny bir otel televizyonunda...
..."The Summer of '42" filmini izliyorlar.
Ve o sayıya...
...birkaç başka küçük gönderme de var.
Yine "The Shining"de Kubrick'in kullandığı sayılar...
...daha geniş bir bölümü kapsıyor.
Ve hepsi 7'nin katları.
Otel, 1907 yılında inşa edilmiş.
Filmin sonunda Jack'in de içinde bulunduğu resimdeki parti...
...Temmuz 1921'de...
...yani, yılın yedinci ayında düzenlenmiş.
7'nin bu katları, sanırım...
...Kubrick'in aynı zamanda...
...Thomas Mann'ın 1924 tarihli romanı...
..."Büyülü Dağ"ın da farkında olduğu gerçeğini yansıtıyor.
Burada da benzer bir bağ, bir otelle değil de...
...yüksek dağlarda bulunan bir sanatoryumla kurulmuştur.
Ve aslında Mann, orada 7 sayısını...
...son dönem Avrupasını sinsice takip ediyormuş gibi görünen...
...sinsi yazgının bir çeşit sembolü olarak kullanır.
Yine "Lolita" romanında Nabokov, 42 sayısını...
...kaderin bir simgesi ve Humbert'in paranoyasının, yani sürekli...
...izlenmekte olduğu, böylece hayatının mahvolduğu...
...fikrinin bir sembolü olarak kullanır.
Ve Kubrick çekmiş olduğu "Lolita" filminde...
...bu sayıyı oldukça ilginç bir şekilde bir otel kapısının üzerinde...
...yalnızca bir kez kullandığı halde...
...sanırım, kendisi de bilinçli bir şekilde...
...Nabokov'un bu özel sayıyı tehlikenin, kötülüğün...
...ve felaketin bir sembolü olarak...
...kullanmasından yararlanıyordu.
Açılış müziği, "Dies Irae", yani "Mahşer Günü" isimli, yargılama gününü anlatan...
...büyük cenaze töreni ayininden alıntıdır.
Ve "insanoğluyla ilgili nihai kararın verileceği...
...bir cenaze töreni olacağını" ilan eder.
Bu, geçmişle ilgili.
Ancak sanırım, o hayret verici...
...helikopter çekiminin olduğu açılış sahnesinden...
...hatırladığım izlenim sizlere tamamen...
...tüyler ürperten bir duygu verdiği.
O muhteşem, harika manzaraya bakıyorsunuz...
...ama bir şeyi takip ettiğinizi biliyorsunuz.
Sanki bu küçük, minik, önemsiz...
...arabanın üzerinde uçuyor gibisiniz.
Bu, size kimin görüş açısı olduğunu söylemeden...
...en yüksekten çekilen bir görüş açısı.
Filmi durdurup üzerinde düşünmek istediğinizde...
..."Bu bir helikopter çekimi," diye düşünüyorsunuz.
Ancak genel izleyici açısından...
...bütün bildiğiniz kendinizi bir melek gibi hissettiğiniz.
Bir melek gibisiniz.
Doğaüstü yeteneklerinizle uçarak...
...gezegeni boydan boya geçen...
...bir şey gibi.
Ve şu, içinde su sıçraması olan film müziği.
Taklit edemiyorum.
Ama kulağıma su sıçraması sesi gibi gelen o müziğin...
...daha filmi ilk gördüğüm anda, geçmişten gelen...
...binlerce ses olduğunun bilincindeydim.
"Hayalet Bulut", Dorothy Sayers'in...
...bir öyküsünün başlığı için kullandığı bir tabirdir.
Hayalet bulut, yani geçmişin tüm hayaletleri.
Ve ben bilmiyordum.
Bunlar bir sürü yaratığın mı...
...yoksa hayaletlerin sesi miydi?
Ne olduğunu bilmiyordum.
Ancak o takip sahnesiyle beraber...
...önce gölü, sonra arabanın kendisini geçen...
...şu su sıçratma sesli, sürekli artan müzik...
...bu arabanın izlendiği hissine kapıldığınızdan...
...son derece ürkütücüydü.
Kendisi bunu bilmiyor ve biz onu takip ediyoruz.
"The Shining"in aslında...
...neyle ilgili olduğu ve içerdiği sembolizm hakkında...
...uzun uzun konuşabilirim.
Ve "The Shining", anladığımız kadarıyla...
...tarihin tüm katmanları ve korkuları...
...üzerinden bakıyor.
Hatta otobiyografik olarak Grady ve Jack'in...
...kan kırmızı renkteki erkekler tuvaletinde konuştuğu o sahnede...
...Graddy "Oğlunuzun büyük bir yeteneği var," diyor.
"Gücünün sınırlarını bildiğinizi sanmıyorum.
O çok huysuz bir çocuk."
Ve Jack, "Evet, öyle..." diyor.
Çok huysuz bir çocuk.
Biliyor musunuz, Bay Torrance?
Oğlunuz dışarıdan birini partiye getirmeye,...
...buraya çekmeye çalışıyor.
İşte Kubrick bu.
Onun yapmaya çalıştığı şey, izleyiciyi...
...ve insanlığı bu durumun içine çekmek.
Bu filmde hepimize, sinemalarda bunu izleyen insanoğluna...
...bir şeyler anlatmaya, kafamıza girmeye çalışıyor.
Bunları yapıyoruz, ama görmüyoruz.
Bu korkunç suçları işliyoruz.
Tekrar tekrar. Ve sonra onları unutuyoruz.
Ve elbette bunu, bir şeyler...
...biliyormuş, ve sonra da...
...bilmiyormuş ya da hatırlamıyormuş gibi görünen karakterlerle...
...filmde birçok kere yansıtıyor.
Siz, karınızı ve kızınızı küçük parçalara ayırmışsınız.
Bunu hiç hatırlamıyorum.
İşte insanoğlu bu.
Vahşeti işliyor ve sonra unutuyoruz.
ESRARENGİZ BILL WATSON
Bill, Jack Torrance'la tanışmanı istiyorum.
Nasılsınız?
Nasılsın, Bill?
Tanıştığımıza memnun oldum.
Sizinle tanışmak bir zevk.
Bazı insanlar görüşmenin...
...gerçekte hiç olmadığını düşünüyor.
Bazıları bu görüşmenin, Jack'in hayali veya...
...kuruntusu olabileceğini düşünüyor.
Ayrıca Bill Watson'ın giysileri de değişiyor.
Pantolonunun desenleri değişiyor.
Ve garip olan şu ki...
...kendisi "Jesus Christ Superstar" rock operasında Pontius Pilate'ı oynuyor.
Çarmıha gerin onu. Çarmıha gerin onu.
Çarmıha gerin, çarmıha gerin, çarmıha gerin.
Aslında bir çeşit karşıt karakteri canlandırıyor...
...ve bu da bir bakıma şifreli bir mesaj.
Demek istediğim, o, Jack'in bir çeşit dublörü.
Tıpkı "Gözü Tamamen Kapalı" filminde Bill Hartford'un...
...aynı şekilde bir dublörü olduğu gibi.
Bill, babası daha yeni ölen şu sarışın kızın...
...evine gider...
...ve kızın nişanlısı aynı saç kesimiyle...
...tıpkı Tom Cruise gibi görünmektedir.
Hep şunu düşünmüşümdür: Bill Watson, o küçük yardımcı,...
...küçük yardımcı derken Ullman'ın küçültülmüş bir kopyası...
...olmasını kastediyorum, içeri gelip orada oturuyor.
Asık suratla, alıngan ve sessiz bir şekilde bakıyor...
...ve derisinin rengi biraz melez.
Beyaz değil.
Bir çeşit kahverengine yakın.
Onun hep aşağı ırktan, ezilmiş, itaatkâr birini...
...temsil ettiğini düşünmüşümdür.
Ullman kendisine "Torrance'ların bagajlarını alır mısınız?" dediğinde...
...biraz çekingen görünüyor.
"Tamam," diyor.
Tamam.
Ve otelin çevresini dolaşırlarken...
...Bill Watson onları sürekli arkadan takip ediyor.
Tıpkı eşyaları toplayıp, taşıyan...
...değersiz bir uşak gibi.
Her zaman onun, yerlilerin sahip olduğu...
...aşırı gururlu bir kültürün durumunu...
...temsil ettiğini düşünmüşümdür.
O, hükümetin...
...suskun koruyucusu.
Stewart Ullman, ABD hükümetinin yüzünü temsil ediyor.
Ve bu yüzden Kubrick ona, John F. Kennedy gibi...
...görünmesini sağlayacak bir peruk veriyor.
Ve her şeyi...
...sessizce izleyen bu adam da...
...sanırım CIA.
Bir çeşit Ulusal Güvenlik Dairesi elemanı.
Ve muhtemelen kendisi...
...evin, Overlook Oteli'nin gerçek yöneticilerini...
...temsil ediyor, ve Barry Nelson ise...
...sadece ön planda olan kişi.
Hiçbir şey söylemiyor.
Kendisi yaz bekçisi.
Ve bana öyle geliyor ki...
...Wendy'yle bazı yazışmalar yapmışlar.
Jack, gerçekte otelin işlerini yapmıyor.
Oralara Wendy gidiyor ve bütün işi o yapıyor.
Jack'in, onun işini yapacağı...
...hissine kapılıyorsunuz.
Çünkü Jack'ten biraz çekiniyormuş gibi görünüyor.
Birçok iş görüşmesinde bulundum...
...ve hep o ikinci şahsı gördüm.
Aslında görüşmeyi yapmanız için...
...hep onu, o kişiyi çağırıyorlar.
Kararı o veriyor, yani o suskun kişi.
Yani, size ters bir şekilde...
...ve gözlerini kısarak bakıyor.
Evet, ve kendisinden Jack'in bagajını taşıması istendiğinde iç geçiriyor.
Bill, Torrance'ların eşyalarını...
...odalarına götürür müsün?
Tamam.
BİR KİTAPTAKİ RESİMLER
Jack'in yüzüne yakın çekim yaparak...
...son siyah beyaz fotoğraftaki geniş kareden...
...yavaş yavaş kaybolan bir görüntü var.
Ve orada bir saniyeliğine...
...alnındaki saç çizgisi, bir Hitler bıyığı oluşturmak üzere kayboluyor.
Tam burada, özellikle bu otelde...
...yıllar boyunca bir sürü şey oldu...
...ve hiçbiri iyi şeyler değildi.
Bir keresinde...
...Yahudi Soykırımını kastederek demişti ki:
"Bütün bunları iki saatlik...
...bir filmin içine nasıl sığdırırsın?
Bence, böyle kötü büyüklükteki bir Yahudi Soykırımını...
...doğrudan doğruya işleyebileceğine...
...ikna olamadığından...
...bunu dolaylı olarak anlatmak için...
...bir korku filmi biçimi kullandı.
Sanıyorum Kubrick, muhtemelen bilinçli olarak...
...geçmişte hakkında çok şey duyduğumuz...
...büyük kitle katliamlarına duygusal bir bağ kurmanın...
...bir çok insan için çok zor olması problemine...
...bir şekilde çözüm bulmuştu.
Kendileri doğrudan aile deneyimine sahip olmayan insanlar...
...istatistikleri duymuş olabilirler.
Biliyorsunuz, Hitler, diğer şeylerin yanı sıra...
...Yahudi Soykırımı sırasında 6 milyon Yahudiyi öldürdü.
6 milyon çok büyük bir rakam.
Stalin'in şu ünlü sözünü bilirsiniz:
"Bir kişiyi öldürürseniz bu, bir cinayet ve trajedidir.
Bir milyon kişiyi öldürürseniz istatistik olur."
O, psikolojik bir gerçekten bahsediyordu.
Ve bildiğiniz gibi, Stalin'in kendisi...
...1930'lu yıllarda Batı Ukrayna'da...
...yaklaşık 3 milyon insanı kasıtlı olarak açlıktan öldürdü.
Bence Kubrick, o dev istatistiklerdeki...
...acıyı hissettirmek için, bu yetersizliklere bir çeşit...
...köprü olacak bir yol önerdiğinin farkındaydı.
Şöyle ki; ilk kez gidip "The Shining"i masum bir şekilde izlerseniz...
...ve dehşete kapılırsanız, sadece dehşete kapılırsınız...
...ve daima dehşete kapıldığınızı hatırlarsınız.
Daha sonra tekrar gidip filmin genelindeki daha büyük ve...
...ideal anlamlarla sembolizmin ne olduğuna bakarsanız...
...o zaman "Aman Tanrı'm!" diyerek...
...bir bağ kurmaya başlayabilirsiniz.
Burada bireysel olarak...
...küçük Danny ve Wendy için korktuğumu hatırlıyorum.
Ancak bu duygu, aslında...
...her türlü korkunç soykırıma uğramış kurbanların...
...bir sembolü olan insanlar için oluşuyor.
Pek tabii, karısı sonradan, onun Yahudi Soykırımı filmi olan...
..."The Aryan Papers" filmini yapmaya ne kadar yaklaştığından...
...fakat bunun giderek daha çok moralini bozduğundan...
...ve bunu yapmamak için...
...bir bahanesi olduğunda çok rahatladığından bahsetti.
"Schindler'in Listesi" filminden söz ederek...
..."Zaten çoktan yapıldı," diyordu.
Bu, bana bir fikir verdi.
Ve bir gazeteci olarak bunun üzerinde çalışan insanlar hakkında...
...birçok makale yazdım.
Terör kurbanı olan ya da bunun üzerinde çalışan...
...insanlarla konuştum.
Ve bir çeşit... Freud bundan "kontajiyon" olarak bahsetmişti.
Depresyonun içinize sızması.
Bu... Nasıl olduğunu bilirsiniz... Birisi kendisine, "Filmlerinizin bizlere...
...insanlığın sadece korkunç yanını gösterdiği doğru, değil mi?
Yani bu, son derece iç karartıcı," diye sorduğunda...
...Kubrick'in bu konuda...
...harika bir yorumu vardı.
Kubrick demişti ki:
"Yine de burada çok olumlu bir şey de var.
Yani, bu bize en azından...
...korkunun ne olduğunu anlamaya başladığımızı gösteriyor."
Ve başından itibaren bütün problem...
...Danny'nin zihninde.
Ona bakıyor.
Yani bir bakıma Danny, koridorlarda bisikletini...
...ileri, geri, yukarı, aşağı sürerek...
...bu oteli tanıyor.
Tüm dehşeti öğreniyor.
Onları görüyor.
Ancak hepsi sadece geçmişte...
...ve Halloran ona sırrı vermişti.
"Unutma, Danny," demişti.
Tonny'nin ona ne söylediğini hatırlayın.
"Bay Halloran'ın dediğini hatırla:
Tıpkı bir kitaptaki resimler gibiler.
Gerçek değiller."
Bu, gerçekten önemli bir ders.
Parlayan, tarihin ruhunu gören insanlar...
...anlıyor ki; geçmiş, tek bir yer dışında...
basit bir şekilde var olmuyor.
Ve bu da zihnin hatırlıyor olduğu...
...şimdiki zamandaki andır.
Yani, tam olarak, bir şekilde gidebileceğiniz...
...ve henüz var olmayan bir yerdir.
Ve bu yüzden Halloran, Danny'ye şunu söylüyor:
"Bazı korkunç şeyler göreceksin."
Görünüşte, ona söylediği bu.
"Bazı korkunç şeyler göreceksin.
Ama unutma, onlar gerçek değil.
Bir kitaptaki resimler gibiler.
Artık burada değiller."
Bu, bu konuda bunalıma girmemek için bir anahtar.
Ve yine...
...gördüğünüz üzere bu, tarihin ne olduğu hakkında bir film.
Geçmişin nasıl etkilediği, onunla...
...nasıl başa çıkılacağı ve tarihin...
...bir kurbanı olmaktan nasıl kaçılacağı hakkında bir film.
Bu konuda dediklerim hakkında bir şüpheniz varsa...
...sadece gidip filmi izleyin.
Ben bunların hepsini, filmi gördükten sonra anladım.
Bütün mesele bu.
Bu gayet açık, ve gidip filmi izleyen çoğu insan şunu diyor:
"Aman Tanrı'm. Bütün mesele buymuş."
THE SHINING'İN NASIL İZLENMESİ GEREKTİĞİNE DAİR
Tamam.
Evet, "The Shining"i takıntı haline getirmiştim...
...ve internetteki bütün analizleri okuyordum.
Özellikle MSTRMND sitesindeki uzun analizlerin...
...büyük bir hayranıydım.
Ve orada "The Shining"in ileriye ve geriye doğru...
...izlenmesi gereken bir film olduğuna dair...
...aklıma takılıp duran bir ifade vardı.
Ve bununla, eş zamanlı olmasını kastetmiyordu.
Kastettiği şey, ayna metaforuyla...
...bu şeyleri, yani...
...film boyunca gerçekleşen...
...ve ileri geri olan şeyleri...
...filmin merkezine taşımaktı.
Yani, filmde geriye doğru yürüyen insanlar.
Tersinden konuşan insanlar.
Redrum. Redrum.
Filmi tersine çevirirseniz...
..."2001"e benzer bir formatı olduğunu görürsünüz.
Yani, hep bu çeşit şeyler.
"The Shining"in sonunda...
...Jack çığlık atan bir maymuna indirgenmiştir.
Tıpkı "2001"in başındaki...
...çığlık atan maymunlar gibi.
Spectacle Sineması'nda dostlarımla sohbet ediyor ve...
...filmleri oynatmanın deneysel yolları hakkında sürekli konuşuyordum.
Ve onlar da, "Pekâlâ," dediler.
"Burada göstererek bir şeyler...
...yakalayabileceğini mi düşünüyorsun?"
Ben de, "Tabii," dedim. "Yapmamız gereken, 'The Shining'i...
...aynı anda ileriye ve geriye doğru oynatmak."
Yaratıcı olmamıza gerek yok.
Sadece filmi tersine çevirelim...
...ve üst üste, aynı anda yansıtmalı olarak oynatalım."
İlk görüntü, yansıyan göl.
Ve son görüntü de...
...Jack'in zaman içinde...
...donup kalmış olduğu fotoğraftaki ibare.
"Overlook Oteli, 4 Temmuz Balosu, 1921."
Yani bunları üst üste koyunca...
...bir çeşit kartpostal, bir davetiye gibi görünüyor.
Yani şöyle:
"4 Temmuz Balosu için buraya, Crater Gölü'ne gelin."
Gerçekten harika bir kısım var.
Helikopterler onun arabasını takip ediyor...
...ve ismi jenerikte yukarı kayıyor...
...ve arabayla buluşuyor.
Tam fotoğraf çerçevelerinin bulunduğu aynı pozisyonda...
...ve tam o fotoğrafın içinde o isim sıkışıp kalıyor.
Böylece onun arabası, ismi ve fotoğrafı, hepsi...
...bir saniye için tek bir satırda yer alıyor.
Oldukça mükemmel.
Görüşme kısmı. Muhteşem.
Çok umursamaz bir şekilde...
...bütün olan cinayetler hakkında konuşurlarken...
...üst üste bindirilen çekimde...
...Jack, elinde bir baltayla çıldırmış şekilde oradan oraya koşturuyor.
İnsanların yüzlerinin Jack'inkiyle aynı hizaya geldiği...
...ve Jack'in ölümcül bakışlara sahip olduğu...
...bir sürü harika üst üste çekim var.
Danny sandviçini yerken, o da...
...Danny'nin yüzünün içinden dik dik bakıyor.
Daha birçok şey var. Birçok şey.
Bazı eğlenceli espriler var.
Ancak daha sonra orada ciddi şeyler de oluyor.
Yani, örneğin...
...halüsinasyonların, Danny'nin gördüğü görüntülerin olduğu yerde...
...başka şeylerin de üst üste bindirildiğini...
...göreceksiniz.
İkiz kızların Wendy'nin üzerine bindirilmesi gibi.
Ki, eğer filmi incelerseniz...
...ikizlerin Wendy'yle ilişkili olduğunu görürsünüz.
Onlar, onun hayali karşılığı gibi.
Filmdeki bütün semboller...
...ileriye ve geriye doğru üst üste oynatımda...
...üst üste binerek birbiriyle örtüşüyor.
Öldürülen ikizler Jack'in yüzünü kaplıyor...
...ve Jack, bir palyaço gibi görünüyor.
Bir palyaço maskesi takmış gibi.
Ve her yerde kan var.
Dudaklarında kan var.
Ve kan gözlerinden çıkıyor.
Sonra Danny devreye giriyor.
Danny elleriyle yüzünü kapatıyor...
...ve Jack onun başından dışarı bakıyor.
Ve sonra parmaklarının arasından gizlice bakınca Grady'i görüyor.
Daha sonra Grady ve Jack, Danny'nin televizyon izlediği...
...bir sonraki sahnenin içinde...
...konuşmalarına devam ediyorlar.
Yani bir şekilde...
...dudakları televizyonun içinde.
Jack ve Grady'nin dudakları televizyonun içindedir.
Ve bu maskeler, pencereler tarafından biçimlendirilmekte.
Danny bunu zihninde görüyor.
Danny, Grady ve Jack arasındaki...
...anlaşmayı önceden görüyor.
Yine Danny gidip, yatak odasına,...
...Jack'in kafasının içine, tam onların arasına...
...sessizce giriyor.
Ve işte tam o sahne.
Danny'nin babasına, "Burayı gerçekten...
...seviyor musun? Bize bir kötülük...
...yapmayacaksın, değil mi?" diyerek...
...babasını sınadığı sahne.
Danny, bir şekilde babasının kaybolduğunu bilmektedir.
Son sahne 1921...
...ve ilk sahne de yoldaki çekim.
Ullman, buranın 1921'de tamamlandığından bahsediyor.
Yani böylece hikâye bir şekilde...
...tekrar başa dönüyor.
237 NUMARALI ODA
Bay Halloran, 237 numaralı odada ne var?
Hiçbir şey.
237 numaralı odada hiçbir şey yok.
Yine de oraya girmek üstüne vazife değil.
Bu yüzden oradan uzak dur.
Sonradan, gerçekçi bir şekilde tasvir edilmiş...
...çürüyen bir bedene dönüşen...
...bu güzel, baştan çıkarıcı seksi kadını gördüğümüz...
...237 numaralı seks odasında...
...halının üstünde bulunan desenler...
...yuvarlak kıvrımlı geometrik biçimiyle, temelde...
...cinsel ilişki eyleminin kendisini gösteriyor.
Arka arkaya, sürekli, birbiri ardına...
...nesiller boyunca...
...yaşam üretmiş olan bir tür resim gibi.
Koridora, yani daha büyük olan topluma geri döndüğünüzde...
...aynı tasarımın yuvarlak kıvrımları...
...altıgenler haline geliyor.
Çok estetik ve yuvarlak değil, ve biraz da...
...tarihin tüm koridorlarını çökerten...
...bir arı kovanı şekline benziyor.
Bence burada insanın ailesinden söz ederek...
...hem başlı başına bir çekirdek ailenin...
...hem de genetik tarihimizin tüm seyrinin...
...bir görünümünü ele alıyor.
Bir kere Danny'nin 237 numaralı odaya girmesi...
...bir anlamda filmin geri kalanını...
...harekete geçiriyor gibi.
Sonunda Jack'in çıldırmasına neden olan şey bu.
Hallorann'ı otele getiren şey bu.
237 numaralı oda...
..."2001" filminin sonundaki gizemli otel odasıyla karşılaştırınca...
...sanki onun...
...bir çeşidi gibi.
Bu garip, tuhaf yer...
...bir şekilde öykünün kalan kısmının seyrini değiştiriyor.
"The Shining" bir dağın tepesinde...
...bir şekilde biçim değiştiren...
...büyülü bir ortamda geçiyor.
Yani bu yolculuk...
...keşfetmek için yapılan bir yolculuk.
Bir şeye doğru yolculuk yaptığınız "2001" filmine karşılık olarak "The Shining"in...
...teması kaçmaktır, keşfetmek için yapılan tersine bir yolculuktur.
Ve 237 numaralı oda...
...bir nevi otelden...
...kaçış gibi.
2, 3 ve 7 sayılarını birbiriyle çarparsanız, 42'yi bulursunuz.
Tamam, kabul ediyorum, belki her yolu deniyorum...
...ancak filmin bundan bahsetme biçimi...
...bunu doğruluyor.
Benim "Kubrick'in Entelektüel Yolculuğu" adlı filmimde belirgin olan...
...bir başka şey de...
...Danny'nin, Apollo 11 kazağıyla...
...ayağa kalktığı o ünlü sahne boyunca...
...zeminde bulunan halı kaplaması.
Halıdaki desenler, tam olarak "Fırlatma Rampası 39-A"yla uyuşuyor.
Hatta özel araba yolu ve diğer her şey.
Ve eğer o sahneye dikkat ederseniz, Danny ayağa kalktığı zaman...
...halıdaki desenler değişiyor.
Halı tersine dönüyor...
...ve artık orada yol bulunmuyor.
Danny'ye doğru yuvarlanan topun geldiği yol...
...artık orada değil.
Artık orada değil, çünkü tersine dönüyor.
Ve bir kapatılmışlık duygusu hissediyorsunuz.
Altıgen artık kapanmıştır.
Neredeyse Danny de içine hapsolmuştur.
THE SHINING'İN ARDINDAN
"The Shining" piyasaya çıktıktan yedi yıl sonra...
...bildiğim kadarıyla ve beni şaşırtan bir şekilde...
...bir ailenin ve otelin nefis...
...ve korkutucu bir öyküsü...
... olmasının dışında hiç kimse...
...filmdeki ana temaları yazmamıştı.
Aslına bakılırsa Avrupa'da bir yerlerde bir öykü yazıyordum...
...ve bana telefonda "Full Metal Jacket" filminin afişlerinin...
...çıktığını söylediler.
Hakkında bir açıklama istediğimde bana...
...bir barış işareti ve hemen yanında "Öldürmek için doğdum," ifadesinin...
...olduğunu söylediler.
"Aman Tanrı'm," dedim.
"Bir sonraki filmi de aynı temalardan biri üzerine olacak."
"Aman Tanrı"m," diye geçirdim içimden.
Bunun böyle olacağını tahmin etmiştim.
Bu yüzden şöyle düşündüm:
"Lanet olsun! Full Metal Jacket'i izlediklerinde insanlara...
"...daha fazla zevk vermesi için, onun son filminin ne hakkında olduğunu...
"...daha çok anlamaları bakımından, bunun hakkında...
"...bir makale yazabilir miyim, bir bakayım."
NASA için çalışan insanlardan çokça eleştiri aldım.
Onlara şunu söylemek istiyorum ki; ben...
...Ay'a gitmediğimizi söylemiyorum.
Ve kurulmasına katkıda bulundukları...
...teknolojinin müthiş ve muhteşem...
...olmadığını da söylemiyorum.
Ben sadece gördüklerimizin sahte olduğunu söylüyorum.
Ve bunun ön ekran projeksiyon işlemiyle...
...ispatlandığını biliyorum.
Ancak dürüst olmak gerekirse...
...hükümetin yaptıklarından bildiğim kadarıyla, vergilerimin...
...tam anlamıyla denetimden geçmesini bekliyorum.
Bilirsiniz, bazı teftişler yaşadım.
Kesinlikle beni izliyorlar...
...ve burada olup bitenlerden çok da mutlu değiller.
Ve sanırım bir sonraki filmle ilgili olarak...
...muhtemelen çok endişeliler.
Ve bu gerçekten bomba etkisi yapacak bir film olacak.
Kosta Rika'da tatildeyken bazı insanlarla...
...sahil boyunca yürüyorduk.
Çok keyifli bir deneyimdi.
San Francisco'dan gelen...
...genç bir çiftle yürüyorduk.
Uzun bir yürüyüştü.
Güzel, büyük bir ormanın içinden geçmiştik.
Ve sahil boyunca yürüyerek...
...çadır kampının olduğu yere geri dönüyorduk.
Konuyu adam başlattı.
Kubrick hakkında sohbet etmeye başladık.
Ben, "Kubrick muhteşemdir," dedim.
Adam da, "Biliyor musunuz?" dedi.
"Aslında 'The Shining' Amerikan Yerlileri hakkında."
Ben, "Gerçekten mi?" diye sordum.
O konuşmaya devam ettikçe ben, "Gerçekten mi?" diyordum.
Ve o bana her şeyi anlatırken bir süre için...
...aptal rolünü oynama isteğime karşı koyamadım.
Çok mutlu olmuştum!
# Mahşer günü, Tanrı'nın gazabı #
Kubrick tam olarak senkronize mekânlar kurar.
Onun filmleri...
...kendiliğinden senkronize durumlar meydana getirirler.
Mesela şunu söyleyen bu adam.
"Oldukça iyi bir parti, değil mi?"
Kubrick onu, başı bölünmüş şekilde...
...neden oraya koydu?
Neden onu oraya koydu?
Bunu düşünüp duruyordum.
Ve içeriye oğlum girdi.
O zamanlar dokuz yaşındaydı.
Neyin üzerinde çalıştığımı bilmiyordu.
Ve gelip, bana bir hikâye anlatmaya başladı.
Sonra "Sadece bu kadarını uydurdum," dedi.
Karakterinin kafası bir yıldırımla yarılmıştı.
Karakter "Şiddetli bir başağrısından söz ediyorum," diyor.
Ve başının içinden dışarı...
...aslında kendisi olan küçük bir adam çıkıyor.
Ve yüksek, gıcırtılı bir sesle şunu söyleyerek kaçıp gidiyor:
"Unut bunu. Ben eve gidiyorum."
Evet, bunun etkileyici bir senkron olduğunu düşünmüştüm.
Demek istediğim, burada bütün unsurlara sahipsiniz.
Baltanız var.
Büyük bir yıldırım fikrine,...
...insanın kafasına çarpan yıldırım işaretine ve...
...şiddetli baş ağrısına sahipsiniz.
Tonny'yi ele alın.
Evet, Tonny'nin gıcırtılı sesi.
Bunun tam bir senkron olduğunu düşünmüştüm.
Birileri her zaman için bunlardan bazılarının...
...ya da hiçbirinin Kubrick'in aklında olmadığını ileri sürebilir.
Ancak hepimiz postmodern film eleştirilerinden biliyoruz ki;...
...yazarın niyeti, herhangi bir sanatsal öykünün...
...yegâne parçasıdır.
Ve bu anlamlar, çalışmanın yaratıcısının...
...onların bilincinde olup olmadığına...
...bakmaksızın oradadırlar.
Ne düşündüğümü bilmek isterseniz...
...sanırım otel, o kadar darmadağın ki...
...başından itibaren neler olup bittiğine dair...
...hiçbir fikre sahip değilim.
Gerçekten oturup bunun üzerinde düşündüğünüz zaman...
...bütün her şey o kadar karmakarışık,...
...öylesine dağınık...
...ve her şey o kadar çılgın bir biçimde abes ki...
...olayları daha yakından inceledikçe...
...onlara daha da çok bakıyorsunuz.
Bu bir çeşit, "Gözü Tamamen Kapalı" filminde...
...Bill'in gittiği ve daha sonra yeniden geri döndüğü yer gibi.
Adımlarının üzerine basarak geri gidiyor...
...ve daha önce bulunduğu konağa geri dönüyor.
Ve ona, araştırmalarını durdurması söyleniyor.
Hiçbir amaca hizmet etmiyorlar.
Bu, neredeyse "The Shining" için de aynı.
Olayları, durumları abarttıkça, onlara daha çok baktıkça...
...daha az amaca hizmet ediyor, çünkü o kadar dağınık ki.
Başından itibaren hiçbiri mantıklı gelmiyor.
Filmde insanların henüz görmediği...
...bir sürü şey olmalı.
Bu yüzden insanların onu izlemeyi sürdürmesi gerek.
Ama neden filmi bu kadar karmaşık yapması gerekiyordu?
Peki, o zaman, Joyce neden "Finnegan's Wake" kitabını yazdı?
Bu, iyi saklanmış bir gerçeklikten...
...ihtimallere giden kapıları...
...açmanın bir yolu.
Ve ayrıca benim gibi birini tuzağa düşürmenin bir yolu.
İpuçları arayan ve onları bulmaya devam eden benim gibi birini.
Bir sonraki aşamada şöyle diyorsun: "Dostum, bu otelde...
...sonsuza kadar tuzağa düştüm."
Bu yeri hayal ediyorum.
Ben Jack'e benziyorum.
Yani, çalış çalış nereye kadar?
Ya da tam tersi.
Aslında bunun bir önemi yok.
Yani bu döngünün içindesin.
Ancak, kaçış yolları var.
Sanırım o, kaçış yollarını...
...bu labirentin içine, bu tuzağa yerleştiriyor.
Yani, çıkış yolları var.
Ve Danny adımlarının üzerinden...
...ileriye ve geriye doğru giderek...
...bu kaçış yolunu buluyor.
Ve bir kere senkron ve sembolizm üzerinde...
...çalışmaya başladığınızda...
...aniden kendi hayatınızda da...
...bir şeylerin dışarı çıkmaya...
...başladığını fark ediyorsunuz.
Daha önce dikkat etmediğiniz şeyler...
...çalışmalarınızdaki bakış açınızı değiştiriyor.
Demek istediğim, bu...
...kuantum fiziği, yani...
...gözlemleme eylemi...
...gözlemlenen şeyi değiştiriyor.
Selam, Lloyd.
Evet.
Bir süreliğine işsiz kaldığımda, evdeyken...
...bu gibi şeyleri takıntı haline getirdiğimden...
...durum gittikçe tuhaflaşıyor.
Küçük bir oğlum var.
Örneğin ıssız bir yere...
...taşınmayı düşünüyoruz.
Demek istediğim, durum giderek tuhaflaşıyor, değil mi?
Yani, aslında...
...hayatım gerçekten de "The Shining"e...
...dönüşmüş, değil mi?
# Mahşer günü, #
# Tanrı'nın gazabı #
# Dünyayı eritip kül edecek #
# Davut ve kâhin kadının öngördüğü gibi. #
# Mahşer günü, #
# Tanrı'nın gazabı #
# Dünyayı eritip kül edecek #
# Davut ve kâhin kadının öngördüğü gibi. #
# Mahşer günü, #
# Tanrı'nın gazabı #
# Dünyayı eritip kül edecek #
# Davut ve kâhin kadının öngördüğü gibi. #
Çeviren: g i t a r i s y e n
gitarisyen@turkcealtyazi.org gitarisyen@gitarisyen.com