.: Voytek collection :.
HENRYK V
Ach, muzo płomienna,
ześlij nam Rajski dar wynalazczości.
Królestwo za estradę, książąt - aktorów
i królów, co obejrzą wytworne sceny!
Wówczas to waleczny Henryk powinien stanąć tu niczym Mars;
U stóp zaś jego, jak trzy ogary na uwięzi, głód,
ogień i miecz pełzać powinny.
Wybaczcie jednak, Szanowni Widzowie, płytkim i przyziemnym duszom,
które na tej skromnej scenie tak ważki przedmiot poruszają:
Czyż arena ta obejmie bezmiar pól Francji?
Czyż to zero drewniane pomieści hełmy, które drżeniem napawały Agincourt?
I pozwólcie nam wpływać na Waszą wyobraźnię,
bo myśli wasze muszą królów naszych wystroić i w czasie ich przenosić,
by jednej klepsydry było dosyć na opowiedzenie zdarzeń lat wielu.
Uznajcie mnie zatem chórem tej historii,
który teraz, w prologu, pokornie o cierpliwość prosi;
Obejrzyjcie i osądźcie bez uprzedzenia sceny tego skromnego przedstawienia.
Milordzie, powiem Ci:
Chcą wnieść ustawę, którą w 11-ym roku rządów króla poprzedniego wnieśli.
- Lecz jak, milordzie, temu zapobiec? - Należy to przemyśleć.
- Utracimy połowę naszych posiadłości. - Lecz jak zapobiec?
- Król jest łaskawy i sprawiedliwy. - Miłuje też Kościół Święty.
Nie wskazywała na to młodość jego, skoro tak płocho czas spędzał.
Burdy, uczty i zabawy czas jego pochłaniały, od nauki odciągając.
Ale co ze złagodzeniem ustawy, którą lzba Gmin wnieść pragnie?
- Cóż na to król? - Bezstronny jest raczej.
Choć może nam słuszność przyznaje,
gdyż propozycję pewną, dotyczącą Francji, mu przedstawiłem.
Gdzież mój wielebny lord Canterbury?
Bóg i aniołowie jego niech długo pozwolą zasiadać Ci na tym tronie!
Dziękujemy. Uczony panie, zgodnie z prawdą i religią wyjaw nam, proszę,
czy francuskie prawo salickie może zagrozić roszczeniom naszym?
Bacz jak wpłyniesz na nasze zdanie i czy przebudzisz uśpiony miecz wojny.
Na Boga, miej baczenie!
Dwa podobne królestwa nigdy nie starły się jeszcze bez wielkiego rozlewu krwi.
Wysłuchaj mnie zatem, łaskawy władco
i nie ma przeszkód byś mógł rościć swe prawa do Francji.
Prócz jednej, z Faramonda:
In terram Salicam mulieres ne succedant.
Kobieta Ziem Salickich nie dziedziczy.
Które to tereny Francuzi bezprawnie nazywają własnymi.
Lecz ich autorzy twierdzą uczciwie, że Ziemia Salicka w Niemczech leży.
Między Salą i Łabą.
Prawo salickie nie powstało zatem dla Francji.
Ziemi Salickiej nie dołączono zaś do Francji 421 lat po śmierci Faramonda,
błędnie uznawanego za twórcę tego prawa.
Król Pepin, który zdetronizował Childeryka, żądał korony Francji,
dziedziczył bowiem jako potomek Blithildy, córki Klothara.
Także Hugo Kapet, który przywłaszczył koronę Karola Lotaryńskiego,
jedynego z męskich Dziedziców linii Karola Wielkiego, nie zdołał
z czystym sumieniem dźwigać korony Francji, póki się nie upewnił,
że jego babka, piękna lzabela, wywodzi się prosto od pani Ermegardy,
córki Karola, księcia Lotaryngii, już wspomnianego.
Związek ten ponownie połączył linię Karola Wielkiego z koroną Francji.
Jasne jest zatem jak słońce...
iż wszyscy oni wspierali się na prawach i dziedzictwie kobiet.
Do dziś tak czynią królowie francuscy!
Choć się wspierają na prawie salickim,
by odmówić waszej wysokości prawa do dziedziczenia po kobiecie.
Czy mogę słusznie i z czystym sumieniem praw mych dochodzić?
Niech ten grzech upadnie na moją głowę, wielki władco!
O swoje się upomnij, panie! Rozwiń krwawą chorągiew swą!
Królowie bracia, monarchowie świata, wszyscy czekają na to,
że powstaniesz jak przeminione lwy twojego rodu.
Żaden król Anglii nie miałjeszcze bogatszej szlachty,
wierniejszych poddanych. I choć ich ciała w ojczyźnie pozostają,
serca obozem stoją wśród pól Francji.
O, niechaj ciała wyruszą za nimi, drogi mój władco,
by ogniem i mieczem, i krwią swą mogły twoich praw dochodzić.
A my, duchowni, aby rzecz tę wspomóc,
chcemy na ręce waszej wysokości złożyć tak wielką sumę,
jakiej nigdy kościół nie złożył żadnemu z twych przodków.
Wezwijcie tutaj wysłańców Delfina.
Postanowienie nasze już zapadło: Z Bożą pomocą i waszą,
szlachetne ścięgna potęgę naszą wspierające,
tę Francję, która prawnie nam przypada, musimy skłonić by hołd nam złożyła.
Lub roztrzaskamy ją na drobne cząstki.
Jesteśmy już gotowi do wysłuchania życzeń naszego miłego kuzyna Delfina.
Wasza wysokość przesłałeś do Francji roszczenia, żądając kilku księstw,
które pragnąłbyś otrzymać wsparty prawami Edwarda Trzeciego.
Na to książę i pan mój powiada: Młodości nazbyt ulegasz.
Przesyła ci więc rzecz bardziej stosowną dla twego ducha, tę tu beczkę skarbów.
W zamian pragnie, by te księstwa więcej o twych roszczeniach nie słyszały.
To właśnie Delfin kazał nam przekazać.
Cóż za skarb, stryju?
Piłki tenisowe.
Ten żart Delfina wielce nas rozbawił.
Dzięki za jego dar i trudy twoje.
Gdy dobierzemy do piłek rakiety, z Bożą pomocą zagramy we Francji
i jeśli ojciec jego przegra seta, będzie uboższy o jedną koronę.
Dobrze pojmujemy, że nam w twarz rzuca dni nasze swawolne,
nie wiedząc, jaki z nich mamy pożytek.
Lecz Delfinowi powiedz, że zachowam mą godność,
będę królem i rozwinę żagle wielkości mej,
kiedy zasiądę na tronie Francji.
Powiedz miłemu księciu, że ta drwina zamieniła piłki w pociski armatnie,
a duszę jego niech obciąży zemsta niszcząca,
gdyż wdów tysiące wydrwi owa drwina, biorąc im drogich mężów,
wydrwi matki, biorąc im synów, zburzy mury zamków;
A będzie wielu, dziś nie narodzonych i nie poczętych,
którym owa drwina każe przeklinać wesołość Delfina.
Odejdź w pokoju.
Powiedz Delfinowi, że żart ten płytki świadczy o głupocie,
bo choć go śmieszy, opłaczą go krocie.
Bezpieczny przejazd dać im.
Bądźcie zdrowi.
Ucieszne było to poselstwo.
Ten, kto to wysłał, wstydem się okryje.
A więc, panowie, nie wolno pominąć niczego, co ma przyspieszyć wyprawę,
gdyż od dziś Francja zajmie wszystkie myśli,
prócz tych o Bogu, które mają miejsce przed naszą sprawą.
Niechaj więc każdy do pracy dziś stanie, a wypełnimy to piękne zadanie.
Już cała młodzież Anglii w ogniu stoi,
jedwabie wdzięczne w skrzyniach spoczywają.
Oczekiwanie w powietrzu miecz wznosi,
a całe ostrze otaczają wieńcem korony, mitry, koronety,
które zwieńczą Henryka i jego żołnierzy.
Witaj, kapralu Nymie.
Dobrego poranka życzę, poruczniku Bardolfie.
Czy chorąży Pistol i ty jesteście nadal przyjaciółmi?
Jeśli o mnie mowa, nie dbam o to.
Mówię niewiele, lecz jeśli będzie trzeba,
mogę się uśmiechnąć.
- Niech się dzieje, co chce. - Postawię wam śniadanie na zgodę,
i popłyniemy wszyscy trzej do Francji złączeni braterską przysięgą.
- Niech się tak stanie, miły kapralu. - Uczynię, co będę mógł!
To pewne, kapralu, że ożenił się z Nell Prędką.
I równie pewne jest, że skrzywdziła cię, gdyż byliście zaręczeni.
Witaj, mój gospodarzu Pistolu!
Zwiesz gospodarzem mnie, ty nędzny chłystku?
Klnę się na dłoń tę: Gardzę tym tytułem!
A Nell nie pragnie, by ktoś u niej mieszkał!
Na mą wiarę, nie na długo.
Nie można dać noclegu i wyżywienia 12-tu lub 14-tu szlachciankom,
które żyją uczciwie z igły,
by od razu nie pomyślano, że prowadzimy dom rozpusty!
- Tfu! - Tfu na ciebie, ty psie islandzki!
Miły kapralu Nymie, okaż swe męstwo i opuść miecz.
Pójdziesz ty!
Mój humor powiada, bym ci przyłożył z obu stron.
Marny pyszałku, nikczemna istoto!
Słuchajcie, co wam powiem: Tego, który uderzy pierwszy,
przeszyję aż po rękojeść, jak jestem żołnierzem.
Potężna klątwa uśmierzyła wściekłość.
Mój gospodarzu Pistolu, ty i twoja pani musicie iść do mego pana.
Wielce jest chory i chce pójść do łoża.
Dobry Bardolfie, wsadź swe oblicze w jego pościel,
- i usłuż mu jako grzejąca butelka. - Precz, ty łotrzyku!
Na mą wiarę, bardzo jest chory.
Na mą wiarę, król odebrał mu serce.
Wracaj do domu, miły mężu.
Czy nie przemienię was obu w przyjaciół?
Musimy jechać razem do Francji! Po cóż, u diabła,
mamy sobie podrzynać nawzajem gardła?
Zapłacisz mi 8 szylingów, które wygrałem w zakładzie od ciebie?
Nędzne sługi płacą długi.
Na ten miecz! Tego, który wykona pierwsze pchnięcie, zabiję.
Jeśli zrodziły was niewiasty, wejdźcie prędko do sir Johna.
Tak go roztrzęsły codzienne nawroty fe-bry,
że żałość bierze patrzeć na niego.
Moi najsłodsi, wejdźcie do niego.
Biedny sir John. Zacny był to człowiek.
Rozweselający mam wygląd, ujmujące spojrzenie i postawę szlachetną!
Czyżbym się kurczył?
Skóra zwisa na mnie jak luźna suknia na starej damie.
Towarzystwo nikczemne mnie zepsuło.
Byłem cnotliwy jak prawdziwy dżentelmen!
Dość cnotliwy! Przeklinałem niewiele.
W kości grałem góra siedem dni w tygodniu!
Dom publiczny odwiedzałem nie częściej niż co kwadrans!
Spłaciłem pieniądze, które pożyczyłem...
Trzy lub cztery razy.
Żyłem dobrze i na wielką skalę!
Sir Johnie, skala twego brzucha jest zaiste imponująca!
Wy swoją twarz poprawcie, a ja wtedy życie swe zmienię.
Jeśli wino i słodycz są przewinieniem, niech Bóg pomoże nikczemnikom.
Jeśli być starym i wesołym jest grzechem,
jeśli być tłustym oznacza - znienawidzonym,
tedy, dobry mój panie, kiedy królem zostaniesz,
odpędź Pistola, Bardolfa i Nyma,
lecz słodkiemu Jackowi Falstaffowi, mężnemu Jackowi Falstaffowi,
który owe męstwo również swoim wiosnom zawdzięcza,
nie broń dostępu do króla Henryka.
Nie odpędzaj zażywnego Jacka i całego świata.
Zrobię to.
Łaskawy panie Henryku, słuchaliśmy przecież dzwonów o północy.
Jezu...
Tyle dni razem witaliśmy.
Nie znam cię, starcze.
Król wylał swe złe humory na tego rycerza.
Wielce prawdziwe są twe słowa, Nymie.
Serce strzaskane ma i pełne skruchy.
Król jest dobrym królem,
ale musi być taki, jaki być może: Miewa humory i wyskoki.
Idźmy pocieszyć rycerza,
gdyż będziemy żyć dalej, jagniątka moje!
Francuz już poznał, dzięki tajnym wieściom,
tych przygotowań straszliwą potęgę i drżąc z przestrachu,
próbuje podstępnie odwrócić Anglię od owych zamierzeń.
O Anglio! Mały wizerunku własnej wielkości, którąjesteś wypełniona,
jak małe ciało o potężnym sercu!
Czego by nie mógł twój honor dokonać, gdyby wszystkie twe dzieci były dobre!
Lecz spójrz, już Francja twoją skazę odkryła: Gniazdo fałszywych serc,
które wypełnia zdradzieckim złotem.
Trzej wyrodni ludzie - a jednym z nich jest Ryszard, hrabia Cambridge,
drugim lord Scroop z Mashamu,
trzecim sir Tomasz Grey z Northumberlandu -
za złoto Francji - o, to zło doprawdy! -
weszli do spisku z przerażoną Francją.
Z ich ręki ma życie stracić najłaskawszy z królów zanim do Francji wyruszy.
Zdrajcy wzięli już pieniądze, król już wyruszył z Londynu,
a scena już do Southampton się przeniosła, mili!
Król nasz zbyt śmiało zaufał tym zdrajcom.
Niebawem wszyscy zostaną pojmani.
Ajaka szczerość i godność z nich bije! Jak gdyby w piersi ich
mieszkała wierność, w koronie trwałej, niezłomnej prawości.
Król ma spisane wszystkie ich zamysły, nie wiedzą, że wieść tę przejął.
Ale że człowiek, z którym dzielił łoże, którego łaską swą niemal przesycił,
mógłby tak oddać, za obcą sakiewkę,
monarchę swego na śmierć tak zdradziecką!
Wiatr sprzyja, a więc wejdziemy na pokład.
Mój lordzie Cambridge, miły lordzie Masham i ty, mój drogi rycerzu,
powiedzcie:
Czy siły, które zabieramy z sobą, zdołają przebić się przez wojska Francji?
Nie wątpię panie, jeśli każdy uczyni wszystko, co w jego mocy.
- I ja nie wątpię! - Żadnego z królów nie bano się tak
- i nie kochano jak ciebie, panie. - To prawda.
To właśnie budzi mą największą wdzięczność.
Stryju Exeter, wypuść człowieka schwytanego wczoraj,
który lżył naszą osobę. Wierzymy, że nadmiar wina pchnął go do tego.
- Więc wybaczamy, gdy się opamiętał. - Nadmiernie pewna siebie ta litość.
Niech go ukarzą, władco, bo inaczej przykład, że uszła taka rzecz bezkarnie,
może rozmnożyć podobne występki.
- O, lecz pozwólcie nam być miłosiernym. - Możesz nim pozostać, panie, i karać.
Panie, okażesz wielkie miłosierdzie życie mu darując, wcześniej ukarawszy.
Niestety, wasza nadmierna troskliwość i miłość dla mnie padają na szalę
przeciw biednemu temu nędznikowi!
Jeśli nie przymknie się oczu na winy małe, z nadmiaru trunku pochodzące,
jakże oceniać mamy ważne zbrodnie, które przeżute, połknięte, strawione
oczom się naszym ukażą?
Zwolnimy tego człowieka od kary, choć Cambridge, Scroop i Grey,
w swej troskliwości i czułej chęci, aby nas uchronić, chcą bym go skarał.
Przejdźmy do spraw Francji.
- Jakich wybrano komisarzy? - Mnie, panie mój.
- Miałem się stawić dzisiaj. - Ja także, mój władco.
- I ja, mój monarcho. - Ryszardzie, hrabio Cambridge,
to twe listy. To twoje, lordzie Scroop z Mashamu.
A te twoje, rycerzu Grey z Northumberlandu.
Macie przeczytać. Chcę, byście pojęli, że się poznałem na waszej wartości.
Lordzie Westmoreland, stryju Exeter, dziś wieczór wejdziemy na okręt.
Ejże panowie!
Cóż to zawierały owe papiery, że tak odmieniły wygląd lic waszych?
Panie, wyznaję mą winę i zdaję się na twe miłosierdzie.
- O które wszyscy prosimy. - Aż dotąd żyło w nas to miłosierdzie!
Wyście radzili zdusić je i zabić! Hańba, że właśnie wy o nim mówicie,
gdy własne racje skaczą wam do gardła jak psy, co chcą zagryźć swoich panów.
Spójrzcie, książęta moi i parowie szlachetni, na te angielskie potwory!
Cóż powiem do ciebie, lordzie Scroop?
Ach, ty okrutna, niewdzięczna, dzika, nieludzka istoto!
Ty, coś miał klucze mych wszystkich zamiarów,
ty, który znałeś do głębi mą duszę,
ty, który niemal mogłeś mnie przemienić w złote monety, gdybyś tego pragnął!
Czy to możliwe, by obcy cię najął
i mógł wykrzesać z ciebie choć taką małą iskierkę złości,
byś mnie zaciął w palec? Jest to tak dziwne,
że choć prawda cała czarno na białym stanęła przed nami,
me oko z trudem tylko ją dostrzega.
Z tak doskonale przemielonej mąki tyś się wydawał wypieczony.
Teraz plamę zostawić musi twój upadek
na ludziach pełnych doskonałych zalet.
Opłaczę ciebie,
gdyż twój bunt przywodzi na myśl upadek innego człowieka.
Ryszardzie, hrabio Cambridge, jesteś pojmany przeze mnie za zdradę główną.
Tomaszu Grey z Northumberlandu, jesteś pojmany za zdradę główną.
Henryku, lordzie Scroop, jesteś pojmany przeze mnie za zdradę główną.
A oto wyrok wasz:
Weszliście w spisek przeciwko naszej królewskiej osobie,
biorąc ze skarbca zajadłego wroga zadatek w złocie na poczet mej śmierci.
Chcieliście króla swego na rzeź sprzedać,
książąt i parów jego dać w niewolę, poddanych wtrącić w ucisk i pogardę,
królestwo rzucić na pastwę zniszczenia!
A więc odejdźcie stąd, biedni nędznicy, na śmierć.
A smak jej niech Bóg miłosierny znieść wam pozwoli
i wzbudzi w was skruchę za wszystkie wasze nikczemne występki!
Wziąć ich stąd!
Teraz, panowie, do Francji.
Wam i mnie chwałę da to przedsięwzięcie,
skoro Bóg zechciał w łasce Swej odsłonić tę groźną zdradę
czyhającą w drodze.
Na morze! Wznieść sztandary!
Anglii i Francji korony połączę, albo utracę dwa trony.
Najsłodszy mężu, daj odprowadzić się do Staines.
Nie, gdyż boleje moje mężne serce.
Raźniej, Bardolfie!
Nymie, pokrzep ducha!
Chłopcze, bądź mężny!
Falstaff nie żyje i musimy boleć nad tym.
Obym mógł być przy nim, gdziekolwiek jest, w niebie czy w piekle!
Z pewnością nie jest w piekle.
Jest na łonie Artura, jeśli jakikolwiek człowiek poszedł na łono Artura.
Miał lepszy kres i odszedłjak dopiero co ochrzczone dziecko.
Odszedł równo między dwunastą a pierwszą,
kiedy zaczął się odpływ.
Jak tylko zobaczyłam, że zaczyna miąć pościel, jakby kwiaty z niej zrywał,
i uśmiechać się do koniuszków swych palców,
wiedziałam, że może to pójść już tylko w jedną stronę.
Bo i nos mu się zaostrzyłjak pióro, i zaczął pleść o zielonych łąkach.
"Jak tam, sir Johnie?" powiadam. "No, człowieku, bądź dobrej myśli."
A on zawołał "Boże, Boże." "Boże."
Trzy albo cztery razy.
Aja, żeby go podtrzymać na duchu,
zaczęłam go prosić, żeby nie myślał o Bogu, bo miałam nadzieję,
że nie ma potrzeby, by miał się na razie frasować takimi myślami.
A on poprosił, żebym lepiej okryła mu nogi.
Wsadziłam rękę do pościeli i pomacałam te jego nogi;
zimne były jak głaz.
Później pomacałam mu kolana,
a później wyżej i wyżej;
wszystko było zimne jak głaz.
- Powiadają, że domagał się wina. - Tak, prawda.
- I kobiet. - Nie, nieprawda.
Tak, prawda, i rzekł,
- że to diabły wcielone. - Nigdy nie znosił cielistej barwy.
Rzekł raz, że diabeł będzie go miał dzięki kobietom.
To prawda, że czasem... na swój sposób używał kobiet,
ale wtedy miał podagrę i gadał o Ladacznicy Babilońskiej.
A nie pamiętacie, jak ujrzawszy raz pchłę na nosie Bardolfa rzekł,
że to czarna dusza płonąca w piekle?
Cóż, przepadło paliwo podtrzymujące ten ogień,
który jest całym bogactwem, jakie zyskałem w jego służbie.
Ruszamy?
Król wkrótce odpłynie z Southampton.
Bądź zdrowa, gospodyni.
Nie mogę ucałować, taki jest humor tego, lecz...
adieu.
Niechaj objawią się cnoty gospodarskie.
Trzymaj się domu.
To polecenie moje.
Bądźcie zdrowi.
Adieu.
Dążcie za nim! Dążcie!
Bo kto mający choćby włos na brodzie nie chciałby ruszyć do Francji
w ślad za tym pięknie dobranym rycerstwem?
Nadchodzi Anglia z całą swą potęgą.
Musimy troskę największą okazać, by po królewsku stanąć w swej obronie.
Książęta Berri, Bretanii, Brabantu i Orleanu,
wraz z tobą, Delfinie, niechaj wyruszą zaraz.
Mój ojcze potężny!
To pewne, że trzeba się zbroić przeciwko wrogom;
gdyż pokój nie może uśpić królestwa, lecz trzeba szańce, zaciągi
i oręż wzmacniać, i gromadzić pilnie, jak gdyby wojna miała zaraz nadejść!
Mówię zatem, wszyscy musimy wyruszyć, by zbadać chore, słabe części Francji.
Nie okazujmy podczas tego trwogi większej,
niż gdyby słuchy nas dobiegły,
że Anglia ćwiczy się w tańcu Morysków. Dziś tak marnie rządzi nią próżny,
kapryśny, powierzchowny i zmienny młokos,
- że trwogi obudzić nie może. - O nie mów tego, mój książę Delfinie!
Wielce się mylisz, mówiąc o tym królu.
Wasza łaskawość chciej wypytać posłów,
z jaką godnością przyjął ich poselstwo, jacy szlachetni doradcy mu służą,
jak skromnie umie głosić sąd przeciwny i jak jest straszny, gdy już postanowi.
Nie jest tak jednak, panie konetablu.
Lecz mniejsza o to, co o nim myślimy. W sprawach obrony najlepiej uwierzyć,
że wróg silniejszy jest, niż się wydaje.
Uznajmy zatem, że Henryk jest silny.
I wyjdźmy zbrojnie naprzeciw, książęta.
Pochodzi z krwiożerczego miotu, który nas tropił na ojczystej ziemi.
Świadkiem jest nasza zbyt pamiętna hańba
i skutek boju pod Cressy, straszliwy,
gdy wszystkich książąt naszych wziął w niewolę
ów Czarny Edward,
Czarny Książę Walii.
Jest to pęd tego zwycięskiego rodu.
Lękajmy się zatem jego wrodzonej mocy i tego, co mu los przeznaczył.
Król Anglii przysłał swoich posłów, proszą majestat twój o posłuchanie.
Przywiedźcie ich tutaj.
Spójrzcie, jak mknie nagonka, przyjaciele.
Miły monarcho, ukróć tych Anglików i daj im poznać,
jakiego królestwa nosisz koronę.
Miłość własna nie jest grzechem tak nędznym jak niechęć do siebie.
Od mego brata z Anglii przybywacie?
Od niego. Tak twój majestat pozdrawia.
Żąda w imieniu Boga Wszechmocnego, abyś zdjął z siebie pożyczoną chwałę,
należną z łaski Niebios i na mocy Prawa Natury i prawa narodów
jemu i jego dziedzicom. A ściśle: Koronę.
Śle ci rysunek upamiętniający jego rodowód.
A kiedy stwierdzisz, że jest potomkiem najsłynniejszego ze swych przodków,
króla Edwarda Trzeciego, powinieneś zrzec się korony twej i królestwa,
które bezprawnie dzierżysz, odsunąwszy przyrodzonego, prawnego ich pana.
A w przeciwnym razie?
Bój krwawy.
Sięgnie on po tę koronę, choćbyście skryli ją w głębi serc waszych.
Nadchodzi zatem niby nawałnica, pośród piorunów i trzęsienia ziemi,
jak Jowisz, aby, gdy prośba zawiedzie,
siłą odebrać to, co mu należne.
Tak rzekł, tak grozi, takie me poselstwo,
jeśli nie ma tu Delfina, któremu mam pozdrowienie osobne przekazać.
Tu o Delfinie, ja w jego imieniu mogę wysłuchać.
Co mu niesiesz z Anglii?
Wzgardę, wyzwanie, brak czci i szyderstwo,
i wszystko inne, co nie jest niegodne potęgi tego, który śle te słowa.
Tak mówi król mój.
Powiedz, że jeśli ojciec mój przyjazną da mu odpowiedź,
jest to wbrew mej woli, gdyż pragnę tylko boju z Anglią.
Po to, chcąc próżność młodzieńczą podrażnić, ofiarowałem mu piłki paryskie!
On za to wstrząśnie twym paryskim Louvrem.
Możesz być pewien, że znajdziesz różnicę,
jaka zdumiała nas, jego poddanych, między tym, kim był za młodu,
a kim jest teraz.
Jutro odpowiedź naszą otrzymacie.
I tak na skrzydłach wyobraźni leci ta nasza scena,
mknąc z szybkością myśli.
Natężcie myśl waszą, aby ujrzeć oblężenie!
Spójrzcie, to działa leżą na lawetach, a ich straszliwe, rozdziawione paszcze
otoczonemu Harfleur niosą zgubę.
Niech wam się wyda, że oto wrócił ów poseł i Henrykowi mówi,
że król pragnie dać mu swą córkę Katarzynę z wianem
kilku niewielkich, ubogich księstewek. Odpowiedź taka nie budzi radości,
więc już kanonier zręcznie lont przykłada,
aby odpalić nim diabelskie działo, i wszystko się wali!
Raz jeszcze skoczmy w wyłom, przyjaciele!
Lub mur naprawmy ciałami Anglików!
W pokoju nic tak nie ozdabia męża jak powściągliwa skromność i pokora.
Lecz kiedy w uszach zagrzmią gromy wojny,
wówczas niech będzie wzorem dla nas tygrys! Natężcie mięśnie!
Każcie krwi, by wrzała! Miękkość swych rysów okryjcie wściekłością!
Sprawcie, by wzrok wasz był przerażający
i w otworach głów tak błyskałjak spiż armatni! Niech się nad nimi wznosi
czoło straszliwe jak poryta skała,
wisząca nad swą skruszoną podstawą, zżartą przez dziki, niszczący ocean.
Trzeba zacisnąć zęby, rozdąć nozdrza, dech wstrzymać,
zebrać wszystkie moce ducha!
Więc naprzód, naprzód szlachetni Anglicy!
Nie hańbcie matek swych, chciejcie potwierdzić,
że to ojcowie was poczęli.
Wy, mili kmiecie, o ciałach, które Anglia urodziła,
pokażcie, z jakiej gliny was stworzono. Dajcie nam przysiąc,
że jesteście warci miejsca narodzin swych,
w co nie chcę wątpić, gdyż nie ma tutaj tak nędznych i podłych,
którym szlachetność nie lśniłaby w oku.
Stoicie tu niby psy na smyczy, rwąc się do biegu.
Zwierzyna jest blisko! Męstwo was wiedzie!
Wołajcie w natarciu: "Bóg jest z Henrykiem",
"z Anglią Święty Jerzy!"
Do wyłomu, wy psy!
Naprzód, nędznicy!
Kapitanie Fluellen, musisz udać się bez zwłoki do podkopu.
Książę Gloucester chce mówić z tobą.
Powiedz księciu, że niezbyt dobrze jest chodzić do podkopu.
Podkop ten nie jest zgodny z obyczajami wojennymi.
Na Jezusa, wysadzą wszystko, jeśli nie wyda się lepszych poleceń.
Książę Gloucester, który otrzymał rozkaz prowadzenia oblężenia,
słucha we wszystkim pewnego Irlandczyka.
- Kapitana Macmorrisa, czy nie tak? - Myślę, że tak.
Na Jezusa, to największy osioł w świecie.
Ma tyle wiedzy o prawdziwej sztuce wojennej, co szczeniak.
Oto nadchodzi, a z nim szkocki dowódca, kapitan Jamy.
Kapitan Jamy to nad podziw waleczny szlachcic.
- Dzień dobry, kapitanie Fluellen. - Dobrego dnia, kapitanie James.
Cóż tam, kapitanie Macmorris? Czy porzuciłeś podkop?
Na Chrystusa! Pracę porzucono, trąbka gra na odwrót.
- Na mą rękę, zła to sprawa! - Kapitanie Macmorris.
Proszę cię byś wszedł ze mną w dyskurs poruszający sztukę wojenną.
Częściowo, by zadowolić me poglądy, a częściowo,
dla zadowolenia mego umysłu w sprawach dotyczących sztuki wojennej.
Nie czas na dyskursy, na Chrystusa! Miasto jest oblężone,
trąbka wzywa nas do wyłomu, a my gadamy i na Chrystusa, nic nie robimy!
Na Mszę Świętą, nim moje oczy zapadną w sen,
wypełnię dobrze mą służbę lub spocznę w ziemi dzięki niej.
Kapitanie Macmorris, niewielu tu ludzi z twego narodu.
Cóż to jest mój naród? Kto o nim mówi łotrem, bękartem, nicponiem,
i szelmą.
Jeśli bierzesz rzecz inaczej, niż powiedziano, kapitanie Macmorris,
wówczas przypadkiem mogę pomyśleć, że nie traktujesz mnie z uprzejmością,
z jaką winieneś mnie traktować, zważywszy, że jestem człowiekiem
równie dobrym jak ty.
Nie sądzę, abyś był człowiekiem równie dobrym jak ja,
więc, tak mi Chryste dopomóż, utnę ci głowę.
Cóż postanowił gubernator miasta?
Nie zezwolimy na dalsze rozmowy!
Zdajcie się zatem na naszą łaskę lub jako ludzie miłujący zgubę
walczcie, czekając od nas najgorszego.
Jak jestem żołnierzem, gdy raz jeszcze wyruszę do szturmu,
nie pozostawię Harfleur półzdobytym,
lecz w swych popiołach legnie pogrzebane.
Ludzie Harfleur, miejcie zatem miłosierdzie nad miastem waszym
i nad mieszkańcami, póki nad wojskiem moim jeszcze władam
i póki chłodny i umiarkowany wiatr łaski wieje,
rozwiewając wstrętne trujące chmury mordu, spustoszenia i zbrodni!
Jeśli inaczej się stanie, ujrzycie sami za chwilę,
jak dziki i rozpasany żołnierz krwawą dłonią rwie włosy
waszych zawodzących córek
i chwyta ojców za srebrzyste brody, by ich czcigodne głowy o mur strzaskać,
a w niemowlęta nagie wbija włócznię!
Przy wrzasku matek oszalałych, który chmury rozdziera!
I cóż?! Czy chcecie się w pokoju poddać,
czy z własnej winy życie swe tak oddać?
Delfin, wezwany przez nas na ratunek, odparł,
że jeszcze nie zebrał sił takich,
które by pchnąć mógł do tak wielkiej bitwy.
Wielki królu, oddajemy nasze miasto i życie twemu miłosierdziu.
Wejdź w nasze bramy. Rządź nami wszystkimi,
gdyż nie będziemy się już bronić dłużej.
Wejdziesz do Harfleur.
Musisz tam pozostać i przeciw Francji wzmocnić je potężnie.
Okaż łagodność.
My zaś, drogi stryju, zważywszy zimę i choroby,
które szerzyć się zaczęły pośród żołnierzy,
pragniemy odejść czym prędzej do Calais.
Nocleg gościnny dziś tu znaleźć chcemy,
a wymarsz z miasta rankiem rozpoczniemy.
Alicjo!
Tu as ete en Angleterre, et tu parles bien le langage.
- Un peu, madame. - Je te ptie, m'ensignez.
Il faut que j'apprenne a parler.
Comment appelez-vous la main en Anglais?
- La main? Elle est appellée... ręka. - Ręka.
- Et les doigts? - Les doigts?
Ma foi, j'oublie les doigts, mais je me souviendrai.
Les doigts? Je pense qu'ils sont appellés... palce.
La main, ręka. Les doigts, palce.
Je pense que je suis le bon ecolier. J'ai gagne deux mots d'Anglais vitement.
- Comment appellez-vous les ongles? - Nous les appellons... panzokcie.
Panzokcie.
Écoutez. Dites moi si je parle bien: Ręka, palce et panzokcie.
C'est bien, madame: Il est fort bon Anglais.
- Dites moi I'Anglais pour le bras. - Ramię, madame.
- Et le coude? - Łokieć.
Łokieć.
Je m'en fais la répétition de tous
le mots que vous m'avez appris des a présent.
Il est trop difficile, madame, comme je pense.
Excusez-moi, Alicjo. Écoutez: Ręka, palce, paznokcie, ramię, kłokieć!
- Łokieć, madame. - O Seigneur Dieu! Je m'en oublie.
Łokieć. Comment appellez-vous le col?
- Szija, madame. - Szija.
- Et les montons? - Podbródek.
Bodpródek.
Le col - szija, menton - bodpródek.
Oui, sauf votre honneur, en vérité,
vous prononcez les mots aussi droit que les natifs d'Angleterre.
Je ne doute point d'apprendre par la grâce de Dieu, et en peu de temps.
N'avez vous pas déja oublie ce que je vous ai ensigné?
Non, je reciterai a vous promptement.
Ręka, palce,
- maznokcie... - Panzokcie, madame.
- Panzokcie, ręka, kłokieć. - Sauf votre honneur, łokieć!
Ainsi dis-je: Łokieć, szija, et bodpródek.
Comment appellez-vous le pied et la robe?
Stopa, madame. Et suknia.
Sdupa, et soknia?
O Seigneur Dieu!
Lls sont les mots de son mauvais, corruptible, gros et impudique,
et non pour les dames d'honneur d'user.
Je ne voudrais prononcer ces mots devant les seigneurs de France,
pour tout le monde. A fuj! Sdupa et soknia!
Neanmoins je reciterai une autre fois ma leçon-ensemble:
Ręka, palce, paznokcie, ramię, kłokieć,
szija, bodpródek, sdupa, soknia!
Za rzekę Sommę cofnął się, to pewne.
Jeśli nie zwalczy się go wkrótce, panie, nie żyjmy we Francji.
Normańskie bękarty!
Skąd czerpią moc? Klimat tam mglisty, surowy i mroczny!
- O, na cześć ojczyzny... - Na cześć i wiarę!
Szydzą z nas damy i mówią otwarcie, że męstwo uszło z nas!
Muszą więc oddać ciała swe żądzy angielskich młodzieńców,
by wsparły Francję waleczne bękarty!
Gdzie herold Montjoy?
Wysłać go stąd zaraz.
Niech Anglię ostrym wyzwaniem pozdrowi.
Naprzód, książęta!
Cześć waszą zaostrzcie bardziej niż miecze i ruszajcie w pole.
Zagrodźcie drogę Henrykowi z Anglii,
który omiata kraj nasz chorągwiami farbowanymi krwią z Harfleur.
Ruńcie na niego, macie dość potęgi,
i jako jeńca na więziennym wozie przywiedźcie mi go do Rouen.
Przystoi rzecz taka wielkim.
Żałuję niezmiernie, że tak nieliczne sąjego zastępy,
a wojsko cierpi od głodu i chorób w tym marszu.
Jestem pewien, że gdy naszą armię zobaczy,
runie jego serce w czeluść przestrachu
i zamiast spotkania godnego okup zechce dać za siebie.
Niech Montjoy spieszy, panie konetablu.
Zostaniesz w Rouen z nami, mój Delfinie.
Błagam majestat twój, niech tak nie będzie.
Daj pokój, chcemy, byś pozostał z nami.
Więc, konetablu, książęta, do dzieła!
I wieść przyślijcie, że Anglia runęła.
Witaj, kapitanie Fluellen! Czy przybywasz z mostu?
Czy książę Exeter bezpieczny?
Nie poniósł - dziękować Bogu! - Żadnej szkody w świecie,
lecz trzyma most najwaleczniej i z doskonałym kunsztem wojennym!
Kapitanie!
Chcę o przysługę błagać!
Książę Exeter wielce cię miłuje.
Bogu dzięki, a pewnie zasłużyłem nieco na jego przyjaźń.
Bardolf, niezłomny żołnierz, prawe serce, ten chwat waleczny
okrutnym wyrokiem Losu i chwiejnym obrotem strasznego Koła Fortuny...
Za twym przyzwoleniem, chorąży Pistolu,
Fortuna tworzy doskonały morał.
Fortuna wrogo patrzy na Bardolfa,
gdyż skradł patenę i zawiśnie za to.
Idź zatem, przemów!
Książę cię wysłucha.
Wyproś mu życie, a zyskasz mą wdzięczność!
Chorąży Pistolu, pojmuję po części, co chcesz rzec.
A więc się raduj.
Nie jest to sprawa, która może radować.
Jeśli byłby on moim bratem, pragnąłbym,
aby książę kazał go stracić zgodnie ze swą wolą.
Dyscyplinę trzeba zachować.
Zgiń i bądź przeklęty!
Przyjaźń twoja nie warta funta kłaków!
Witaj, Fluellenie! Czy przybywasz z mostu?
Tak, wasza królewska mość.
Książę Exeteru z wielką odwagą utrzymał ów most.
- Ilu ludzi utraciłeś, Fluellenie? - Książę nie stracił nikogo z ludzi...
a tylko jednego, którego mają stracić za rabunek w kościele.
Pewnego Bardolfa, jeśli wasza królewska mość go zna.
Cała jego gęba to brodawki, krosty, pryszcze i plamy ogniste.
Wargi dmuchają mu w nos podobny do płonącego węgielka,
czasem błękitnego, czasem czerwonego.
Lecz nos mu pocięto i ogień w nim przygasł.
Wstawaj!
Gdy królem będziesz... nie wieszaj złodziei.
Nie...
Ty zawiśniesz.
Pragniemy, by wszystkich takich przestępców podobnie stracono.
Wydaliśmy wyraźny rozkaz, aby podczas naszego przemarszu
przez ten kraj nie brano niczego pod przymusem,
a jedynie to, co zostanie zapłacone,
i aby nikogo z Francuzów nie lżono wzgardliwym językiem.
Gdyż tam, gdzie łagodność i okrucieństwo prowadzą grę o królestwo,
uprzejmiejszy z grających łatwiej odnosi zwycięstwo.
Tak rzekł mój król: Powiedz Henrykowi Angielskiemu:
Choć wydawało się, że jesteśmy umarli, byliśmy tylko uśpieni.
Powiedz mu, że mógł od nas otrzymać nauczkę pod Harfleur.
Lecz teraz odpowiadamy, a głos nasz jest rozkazujący:
Anglia pożałuje swej głupoty. Powiedz mu więc, aby rozważył,
jaki ma dać okup, by odpowiadał poniesionym przez nas stratom,
choć zapewne ugięłaby się jego małość pod tym ciężarem.
I powiedz mu w końcu, że zdradził tych, którzy z nim przyszli,
gdyż wyrok na nich został obwieszczony.
Tyle mój król i pan, i tyle mego poselstwa.
- Jak cię zwą? - Montjoy.
Dobrze swój urząd pełnisz.
Wróć i powiedz królowi twemu, że dziś go nie szukam,
lecz chcę bez przeszkód odbyć marsz do Calais.
Idź i powiedz panu twojemu, że tu się znajduję.
Moim okupem jest to kruche ciało, niewiele warte,
a całą moją strażąjest osłabiona, schorowana armia.
Lecz tak mu powiedz: Bóg nas poprowadzi,
choćby król Francji stanął nam na drodze z drugim sąsiadem.
Bywaj zdrów, Montjoy. Nasza odpowiedź zawiera tylko to:
Nie chcemy bitwy, lecz nie będziemy jej także unikać.
Tak powiedz panu twemu.
Tak zrobię. Dzięki ci, wasza wysokość.
Nie ruszą nas teraz, mam nadzieję.
Bóg - a nie oni, ma nas w ręku, bracie.
Przejdźmy przez most ten. Noc zaraz zapadnie.
Za rzeką dzisiaj staniemy obozem.
Rankiem damy rozkaz do odmarszu.
Uwierzcie teraz, że nastała chwila, gdy cichy szelest i mrok nieprzebyty
zaległy wielkie sklepienie wszechświata.
Przez niewidzialne łono nocy płynie szmer od obozu do obozu,
słychać ciche odgłosy obu armii,
straże słyszą niemal szept tajemny tych, którzy wartę trzymają naprzeciw.
Z obu stron nikły blask ognisk dobiega.
Tak jedna armia może dostrzec lico drugiej w półmroku.
Rumak rumaka przeraża rżeniem cienkim, pełnym pychy
i głuche ucho nocy pragnie przebić.
Rycerzy zbroją gorliwi płatnerze,
a odgłos młotów mocujących hełmy niesie straszliwą nutę przygotowań.
Dumni swą liczbą i z sercem chełpliwym, są pewni siebie weseli Francuzi
i grają w kości o nędznych Anglików, klnąc chromą, wolno idącą noc,
która jak wiedźma brzydka i wstrętna przechodzi kulejąc.
Mam najlepszą zbroję w świecie.
Oby już był dzień!
Masz doskonałą zbroję lecz zezwól, by i mój koń zebrał należne pochwały.
To najlepszy koń w Europie.
Czy świt nigdy nie nadejdzie?
Mój książę Orleanu i panie wysoki konetablu,
czy mówicie o koniach i zbrojach?
Masz jedno i drugie lepsze niż jakikolwiek książę w świecie.
Nie zamienię mego konia za żadnego, który stąpa na czterech kopytach.
Gdy go dosiadam, wzlatuję, jestem sokołem.
A gorący jestjak imbir.
Ciężkie żywioły, ziemia i woda, dają się w nim dostrzec jedynie wówczas,
gdy stojąc cierpliwie czeka, aż jeździec go dosiądzie.
Doprawdy, panie, jest to najznakomitszy i najdoskonalszy koń.
Panie konetablu, czy zbroja, którą widziałem po zmroku w twym namiocie,
- ma na sobie gwiazdy, czy słońca? - Gwiazdy, Montjoy!
Mam nadzieję, że kilka z nich spadnie jutro.
A przecież niebo moje nie zbiednieje.
Czy dzień nigdy nie nadejdzie?!
Jutro przekłusuję milę,
a droga moja będzie wybrukowana angielskimi głowami!
Nie powiem tak z obawy, aby nie stracić głowy.
Idę oblec zbroję.
Delfin tęskni do poranka. Tęskni, by pożreć Anglików.
Myślę, że pożre wszystko, co zabije.
- Nikomu nie wyrządziłjeszcze krzywdy. - I nie skrzywdzi nikogo jutro.
Oby już był dzień.
Niestety!
Biedny Henryk Angielski nie tęskni tak do świtu jak my.
Gdyby Anglicy mieli choć trochę rozsądku, uciekliby.
Ta wyspa angielska rodzi bardzo dzielne stworzenia.
Czas już oblec zbroje. Czy pójdziemy to uczynić?
Druga wybiła. Stu Anglików zginie od naszych mieczy, nim dziesiąta minie.
Biedni, skazani Anglicy
siedzą bezsennie przy swoich ogniskach, niby ofiary.
Rozważają w myśli niebezpieczeństwa dnia nadchodzącego.
Ich smętne gesty, wychudłe policzki, opończe zdarte przez wojnę,
widoczne w blasku księżyca,
nadają im wygląd przerażających duchów.
O, lecz teraz każdy, kto ujrzy wodza tych biedaków,
kiedy przechodzi od straży do straży i od namiotu do namiotu,
musi zakrzyknąć: "Niechaj chwała go uwieńczy!"
Gdyż oto całe wojsko swe nawiedza,
mówi "Dzień dobry", skromnie się uśmiecha,
zwąc rodakami, braćmi, przyjaciółmi.
Oko jego szczodrze, niby słońce, obdziela wszystkich,
dławiąc zimną trwogę.
Więc cała szlachta i lud pospolity
mogą z Henrykiem zetknąć się tej nocy.
Dobrego ranka, stary sir Tomaszu Erpingham.
Miękka poduszka godniejsza jest tej dobrej, siwej głowy,
niźli ta szorstka murawa francuska.
O nie, mój władco, wolę tak spoczywać, gdyż mogę mówić:
"Jak król dzisiaj leżę".
Użycz mi swej opończy, sir Tomaszu.
Bracia, polećcie mnie książętom w naszym obozie.
Życzcie im dobrego ranka i proście wszystkich do mego namiotu.
Tak uczynimy, nasz władco.
Czy mam pozostać z waszą łaskawością?
Nie, mój dobry rycerzu. Z mymi braćmi udaj się teraz do angielskich panów.
Muszę pomówić sam na sam z mym sercem,
a w takich chwilach nie chcę towarzystwa.
Niech cię Bóg strzeże, szlachetny Henryku!
Bóg zapłać, stare serce!
Słowa twoje dają otuchę.
- Qui va lá? - Przyjaciel.
Odpowiedz zaraz: Jesteś oficerem,
czy pospolitym i zwykłym prostakiem?
Jestem szlachcicem, walczę ochotniczo.
- Czy nosisz krzepką pikę? - Tak właśnie. A kim ty jesteś?
- Szlachcicem tak dobrym jak cesarz. - Więc jesteś lepszy niż król.
Król nasz to junak i serce ma złote,
to żywy chłopak, jest dziecięciem chwały,
rodu dobrego i walecznej pięści.
Całuję jego brudny but i z serca całego kocham go.
- Ajak zwą ciebie? - Harry Le Roy.
Roy? Kornwalijskie nazwisko. Czy jesteś z Kornwalii?
Nie, jestem Walijczykiem.
- Znasz Fluellena? - Tak.
Powiedz mu, że w dzień świętego Dawida rozwalę mu łeb pęczkiem porów.
Nie noś wtedy sztyletu zatkniętego za kapelusz - mógłby ci nim łeb rozciąć.
- Jesteś jego przyjacielem? - I krewnym także.
- Niewartjesteś funta kłaków! - Dzięki ci. Bóg z tobą!
- Zwą mnie Pistolem. - Zgodnie z twą wybuchowością.
Kapitanie Fluellen!
Na Jezusa, mów ciszej.
Jeśli zadasz sobie trud przebadania wojen Pompejusza Wielkiego,
odkryjesz, ręczę ci, że nie było żadnego ple ple w obozie jego.
Przecież nieprzyjaciel robi wrzawę, słychać go przez całą noc.
Jeśli nieprzyjaciel jest osłem, głupcem i paplącym pyszałkiem, czy sądzisz,
sam pomyśl, że my także winniśmy być osłami, głupcami i paplami?
Tak ci powiada sumienie?
Będę mówił ciszej.
Proszę i błagam, abyś tak czynił.
Bracie Johnie Bates, czy to nie świt tam wstaje?
I ja tak myślę, lecz nie mamy wielkiej przyczyny, by tęsknie oczekiwać dnia.
Widzimy początek dnia, lecz myślę, że nigdy nie ujrzymy jego końca.
Kto idzie?
- Przyjaciel. - Pod czyim służysz dowództwem?
Sir Tomasza Erpinghama.
Dobry stary dowódca i wielce uprzejmy szlachcic.
Powiedz, proszę, co sądzi on o naszym położeniu?
Że jesteśmy jak rzuceni na nadbrzeżne piaski rozbitkowie,
których zmyje fala następnego przypływu.
- Nie rzekł królowi tego, co myśli? - Nie.
I nie byłoby przystojnym, gdyby tak uczynił.
Król jestjedynie człowiekiem, takim samym jak ja.
Fiołek pachnie mu jak mnie, a gdy odrzucić jego królewskie szaty,
nagość jego ukaże zwykłego człowieka.
Gdy widzi zatem przyczynę lęku, podobnie jak my,
lęk jego bez wątpienia podobny jest do naszego.
Może okazywać na zewnątrz tyle męstwa, ile tylko chce, lecz wierzę,
że nawet w taką zimną noc wolałby stać po szyję w Tamizie -
a ja bym chciał, żeby tam stał, a ja przy nim,
choćby to nie wiem czym groziło, bylebyśmy byli daleko stąd.
Myślę, że król nie pragnie być nigdzie indziej, tylko tu.
W takim razie oby był tu sam!
Nigdzie nie umarłbym tak radośnie jak u boku króla,
bo roszczenie jego jest sprawiedliwe, a wojna szlachetna.
Tego nie możemy wiedzieć.
Nie powinniśmy tego rozpatrywać. Dość, że jesteśmy poddanymi króla.
Jeśli sprawa jego jest niesłuszna,
nasze posłuszeństwo wobec króla zmywa z nas wszelką winę.
Lecz jeśli sprawa jest niedobra,
sam król będzie miał wielki rachunek do spłacenia,
gdy wszystkie te nogi, ręce i głowy odrąbane w boju zejdą się znowu
w dniu Sądu Ostatecznego i zawołają razem
"zmarliśmy w tym miejscu",
niektórzy łkając, inni wołając o chirurga,
inni wzywając żon pozostawionych w ubogim domu,
inni wspominając nie spłacone długi,
a jeszcze inni dzieci, od których ich oderwano.
Lękam się, że niewielu z tych, którzy giną w boju, umiera jak chrześcijanie.
Jak mogą bogobojnie ustalić cokolwiek w chwili,
gdy zajęci są przelewaniem krwi?
Więc jeśli ludzi tych spotka niedobra śmierć,
będzie ona mroczną plamą na królu, który przywiódł ich do tego.
Więc jeśli syn, którego ojciec wysłał na wyprawę kupiecką,
zginie w grzechu na morzu, odpowiedzialność za jego występki,
zgodnie z tą zasadą, winna spoczywać na ojcu, który go wysłał.
Lecz tak nie jest: Król nie odpowiada za śmierć swych żołnierzy
ani ojciec za śmierć syna, gdyż korzystając z ich służby
nie chcieli ich śmierci.
Prócz tego nie ma takiego króla, choćby sprawa jego była nieposzlakowana,
który w chwili bitwy miałby samych nieposzlakowanych żołnierzy.
Poddani winni są posłuszeństwo królowi,
lecz dusze wszystkich poddanych do nich należą.
To pewne, że każdy człowiek, który źle umiera,
ściąga to zło na własną głowę. Król nie może za to odpowiadać.
Nie pragnę, by odpowiadał za nie,
a przecież postanowiłem krzepko walczyć za niego.
Sam słyszałem, gdy król rzekł, że nie da za siebie okupu.
Pewnie rzekł tak, żeby dodać otuchy w boju.
Ale kiedy poderżną nam gardła, mogą go wykupić; nam nic z tego nie przyjdzie.
Jeśli dożyję tej chwili, nie zaufam już nigdy jego słowu.
Ale mu się odpłacisz!
Nigdy nie zaufasz jego słowu!
Daj pokój głupiemu gadaniu!
Przygana twoja jest obcesowa. Gdyby czas był stosowny, pogniewałbym się.
Niechże to będzie sprzeczka, jeśli przeżyjesz.
Bądźcie przyjaciółmi, angielscy głupcy! Mamy dość Francuzów do kłótni!
Wszystko na króla!
Niechaj nasze życie, dusze i długi,
i żony stroskane, dzieci i grzechy dźwiga król na sobie.
Musimy wszystko nieść.
O ciężka trosko!
Zrodzona jako bliźni brat wielkości, znosisz obmowę lada jakich głupców.
Jakże nieskończoną beztroskę serca musi król odrzucić,
choć jej doświadcza każdy zwykły człowiek!
A co królowie mają, czego nie ma ów zwykły człowiek,
prócz ceremoniału?
Ceremoniale, bożku, czymże jesteś?
Cóż pijesz częściej w miejsce słodkich hołdów,
jeśli nie pochlebstw truciznę?
Zachoruj, wielka wielkości i poproś twój ceremoniał, by cię wyleczył!
Czy możesz, rządząc kolanem żebraka, rządzić też jego zdrowiem?
Nie, śnie pyszny,
który podstępnie tak igrasz z królewskim spoczynkiem!
Ja, król, obnażę cię teraz.
I wiem,
że oleje święte, berło, jabłko, miecz i buława,
korona monarsza, płaszcz przetykany perłami i złotem,
rozdęty tytuł biegnący przed królem i tron, na którym siedzi;
morze pompy uderzające w brzegi tego świata,
cały wspaniały trzykroć ceremoniał nie sprawi,
aby na monarszym łożu usnął król smacznie
jak ów nędzny sługa,
gdy z pełnym brzuchem i pustym umysłem spoczął,
napchany chlebem swego trudu.
Nie zna straszliwej nocy, córy piekła,
lecz że pracował od świtu do zmroku, zroszony potem pod okiem Febusa,
spędza całą noc uśpiony w Elizjum,
by rankiem znowu powstać i nieść pomoc Hyperionowi w zaprzęganiu koni.
I tak niezmiennie czyni przez rok cały, pracując ciężko aż nie spocznie w grobie.
I właśnie gdyby nie ów ceremoniał,
ten biedak, który przez wszystkie dni swoje pracuje ciężko,
a noce przesypia...
miałby przewagę i miejsce przed królem.
Panie, książęta, pełni niepokoju, szukają ciebie po całym obozie.
Mój stary, dobry rycerzu, zbierz wszystkich w moim namiocie.
Będę tam przed tobą.
O Boże Wojen! Serca mych żołnierzy w stal przemień!
Niech ich nie ogarnie trwoga, odbierz im możność policzenia wrogów,
gdyby ich mnożność strwożyła ich serca.
Nie myśl, o Panie, dziś; nie dziś, o Panie,
o grzechu, który ojciec mój popełnił biorąc koronę!
Ja sam po raz drugi złożyłem ciało Ryszarda do ziemi
i więcej nad nim łez skruchy przelałem, niźli kropli krwi z niego wypłynęło.
Pięciuset biednych żywię przez rok cały,
którzy ku niebu wyciągają ręce po dwakroć co dnia,
prosząc przebaczenia za krew przelaną. Wzniosłem dwa klasztory,
gdzie uroczyści i smętni duchowni modlą się w pieśni za duszę Ryszarda.
Więcej uczynię, choć wszystko, co mogę,
nie ma wartości, póki mojej skruchy do wszystkich tamtych czynów nie dołączę
o przebaczenie błagając.
- Panie mój! - Słyszę głos brata Gloucestera!
Wiem, co mi powiesz.
Idę, spraw zbyt wiele czeka,
a z nimi dzień ten, przyjaciele.
Słuchaj, jak konie rżą rwąc się do boju!
Więc ich dosiądźcie, poryjcie im boki.
Niech krew gorąca spryska oczy wroga.
Wystarczy tylko, aby nas ujrzała ta wynędzniała, zabiedzona zgraja,
a na nasz widok serce im odbiegnie, zostaną tylko muszle i łupiny.
Niewiele pracy jest tam dla rąk naszych.
Na co czekacie, francuscy panowie? Szkielety z wyspy, chcące unieść kości,
- to brzydki widok na porannym polu. - Zmówili pacierz i na śmierć czekają.
Uczyńmy niewiele, a uczynimy wszystko.
Niech zagrzmią surmy, a głos trąbki każe koni nam dosiąść!
Gdy się przybliżymy, widok ten sprawi,
że same się skruszą szeregi Anglii i poddać się muszą.
- Gdzie król? - Pojechał ujrzeć ich szyki bitewne.
Mają sześćdziesiąt tysięcy żołnierzy.
Pięć do jednego; świeżych, wypoczętych.
- To straszna przewaga. - O, gdybyśmy mieli dziś...
choćby dziesięć tysięcy tych ludzi, którzy próżnują sobie teraz w Anglii!
Kto pragnie tego? Mój kuzyn Westmoreland?
Mylisz się, piękny kuzynie.
Jeżeli śmierć nam znaczona, dosyć nas tutaj
i dostateczna to strata dla kraju.
Ajeśli mamy przeżyć, im mniej ludzi, tym większy udział chwały dla każdego.
Proszę cię zatem, abyś nie pragnął widzieć tu nikogo więcej.
Lecz raczej ogłoś wojskom, Westmorelandzie,
że ten, kto nie ma ochoty do walki, może opuścić nas.
Dać mu papiery i koron parę, by opłacił statek.
Nie chcemy umrzeć u boku człowieka, który się lęka umrzeć razem z nami.
Dzisiaj dzień mamy świętego Kryspiana.
Kto go przeżyje i wróci bezpiecznie, głowę uniesie, słysząc znów to imię,
gdyby zaś siedział, słysząc je - powstanie.
A kto po dniu tym dożyje starości, w wigilię sprosi na ucztę sąsiadów
i powie: "Jutro świętego Kryspiana".
Później odwinie rękaw i ukaże blizny, tak mówiąc:
"Rany te zadano, kiedy dzień nadszedł świętego Kryspiana".
Zapominają starcy, ale choćby wszystko zapomniał,
zapamięta przecież, jakich to czynów dokonał dnia tego.
A wówczas nasze imiona, tak znane temu starcowi jak imiona bliskich:
Król Henryk, Bedford, Exeter i Warwick, Talbot, Salisbury i Gloucester,
ponownie będą nad pełnym kubkiem przypomniane.
Synowi swemu o tym dniu opowie ów dobry człowiek,
a Kryspin i Krispian od dziś do końca świata nie przeminą,
gdy nas wspominać będą razem z nimi.
Nas, garstkę,
garstkę szczęśliwą,
nas, braci.
Gdyż ten, kto dzisiaj ze mną krew przeleje, bratem mi będzie.
Choćby był z pospólstwa, dzień ten okryje stan jego szlachectwem,
a szlachta w Anglii, gnuśniejąca w łożu, swą nieobecność tu przeklinać będzie!
I męstwo swoje będzie miała za nic,
gdy ktoś, kto walczył u naszego boku, opowie o dniu świętego Kryspiana!
Panie i władco, gotuj się pospiesznie.
Francuzi mężnie stanęli już w szyku i wkrótce ruszą, by na nas uderzyć.
Wszystko gotowe, gdy gotowość w duszy!
Niech zginie dusza, która umknąć zechce!
- Nadal pomocy z Anglii chcesz, kuzynie? - Na Boga, władco!
Obym mógł sam z tobą w ten bieg królewski ruszyć bez pomocy!
Znacie swe miejsca. Niechaj Bóg was strzeże!
Królu Henryku, raz jeszcze przybywam, by się dowiedzieć od ciebie,
czy możesz rzec, jaki okup chcesz za siebie złożyć,
zanim nastąpi twój pewny upadek?
- Któż cię teraz tutaj przysłał? - Konetabl Francji.
Zanieś mu moją poprzednią odpowiedź.
Najpierw niech pojmą mnie, a kości moje sprzedają później.
O mój dobry Boże! Czemu tak pragną szydzić z nas, biedaków?!
Daj mi rzec dumnie: Niechaj wie konetabl,
że nie jesteśmy odświętnym rycerstwem, blask i pozłotę zmyły z nas ulewy
i uciążliwe marsze w szczerym polu.
Nie trudź się, heroldzie, i już nie przychodź więcej po mój okup.
Przysięgam bowiem, mój miły heroldzie, że nie dostaną innego niż moje kości!
A one im niewiele zysku przyniosą!
- Powtórz to konetablowi. - Królu Henryku, tak uczynię.
Żegnaj, już nigdy słyszeć nie będziesz herolda.
Panie mój, kornie błagam na kolanach, daj poprowadzić mi twe przednie straże.
Weź je, mój Yorku.
Żołnierze, czas w pole!
Dzień ten, o Boże, zdaję na Twą wolę!
Przenieśmy scenę na pole bitewne, gdzie - co za szkoda! -
musimy z pomocą czterech czy pięciu pogiętych rapierów
zniesławić Agincourt, bój tocząc śmieszny.
- Pękły nasze szyki. - O wieczna hańbo!
Hańba wieczysta i nic,
tylko hańba!
Umrzyjmy w zbrojach. Wróćmy tam raz jeszcze.
Dosyć nas jeszcze żyje na tym polu, by naszą liczbą pokonać Anglików,
- gdy ład jakiś dało się wprowadzić! - Niech diabeł porwie ład!
Ja wracam w pole. Miast wiecznej hańby, krótkie życie wolę.
Dobrze, po trzykroć waleczni rodacy!
Lecz to nie wszystko. Francuzi są w polu!
Zabić dzieci i tabory!
To wyraźnie sprzeczne z prawem wojennym.
Jest to najbardziej nikczemne łotrostwo, sam zauważ, jakie można popełnić!
Sam powiedz sumiennie, czy nie tak?
Żaden z chłopców nie pozostał przy życiu, to pewne.
Nie znałem gniewu od wejścia do Francji aż do tej chwili!
Zbliża się herold francuski, mój władco.
Cóż to ma znaczyć, heroldzie?! Nowych okupów chcesz?!
Nie, wielki królu! Przychodzę prosić cię o miłosierdzie!
Pozwól nam obejść to skrwawione pole, by spisać zmarłych i ich pogrzebać.
Także oddzielić szlachtę od pospólstwa,
gdyż wielu naszych książąt - o boleści! - Leży tam tonąc w krwi ludzi najemnych.
Racz zezwolenie dać nam, wielki monarcho,
pragniemy obejść plac boju bezpiecznie i zabrać zmarłych.
Lecz nie wiem, heroldzie, czy dzień ten skończył się naszym zwycięstwem.
Dzień do was należy.
Bogu dziękujemy, a nie naszej mocy!
Jak zwą ten zamek stojący w pobliżu?
Zwą go Agincourt.
Więc bój ten w dniu Kryspina i Kryspiana
niech zwie się odtąd bitwą pod Agincourt.
Twój sławnej pamięci dziad, jeśli taka wola twego majestatu,
i twój dziad stryjeczny Edward - Czarny Książę Walii,
jak to czytałem w kronikach,
stoczyli tu wielce waleczny bój.
- To prawda, Fluellenie. - Szczerą prawdę mówisz, o królu.
Ajeśli wasza królewska mość zechce sobie przypomnieć,
Walijczycy dobrze wypełnili wówczas swą powinność w pewnym ogrodzie
warzywnym, gdzie rosły pory.
I noszą pory zatknięte za swe czapki z Manmouth, a jak wasza wysokość wie,
owe pory do tej pory są czcigodną oznaką ich służby,
a jak wierzę, wasza królewska mość także nie gardzi porem
i nosi go w dzień świętego Dawida.
Noszę go jako czcigodną pamiątkę,
gdyż Walijczykiem jestem, mój rodaku.
Cała woda z Wye nie mogłaby zmyć krwi walijskiej z ciała waszej wysokości,
mogę ci to rzec. Niechaj Bóg błogosławi ją i zachowuje tak długo,
jak spodoba się to Jego łaskawości i waszej królewskiej mości także.
- Dzięki ci, mój dobry rodaku. - Na Jezusa, jestem waszym rodakiem
i nie dbam o to, kto się o tym dowie! Wyznam to całemu światu!
Nie muszę wstydzić się waszej królewskiej mości, dziękować Bogu,
jak długo wasza królewska mość będzie uczciwym człowiekiem.
Oby Bóg dał mi pozostać uczciwym.
Czyżby Fortuna drwiła sobie ze mnie?
Wieść mam, że Lalka ma zmarła w szpitalu na dolegliwość francuską.
Starość nadchodzi, a z członków strudzonych honor mi pałką wybito.
Zostanę rajfurem, także trochę rzezimieszkiem.
Trzeba się wykraść do Anglii i kraść tam!
Cóż tam, heroldzie? Zliczono poległych?
Oto jest liczba zabitych Francuzów.
Ten zapis mówi mi,
że dziesięć tysięcy Francuzów leży zabitych na polu.
W tej liczbie książąt i herbowych panów poległo dziś aż 126-iu.
Przy nich rycerzy i dzielnych szlachciców
osiem tysięcy czterystu.
Z tej liczby pięciuset właśnie wczoraj pasowano.
Oto królewski plon śmierci.
Gdzie masz spisanych angielskich poległych?
Padł Edward, książę Yorku,
hrabia Suffolk,
sir Richard Kitely,
Dawid Gam szlachetny,
i żadnych więcej dobrze urodzonych.
Innych jedynie...
dwudziestu i pięciu.
To cudowne!
Pójdźcie, ruszymy do tej wsi w procesji.
A niech obwieszczą to pośród wojsk naszych, że ten,
kto będzie chełpił się i skradnie Bogu, co tylko do Boga należy, zapłaci gardłem.
Czy nie wolno będzie, skoro taka wola waszej królewskiej mości,
- opowiedzieć, ilu poległo? - Wolno, kapitanie,
lecz dodając, że to Bóg walczył...
za nas.
Tak, by rzec sumiennie,
uczynił nam wiele dobrego.
Spełnijmy święte obrzędy.
Niech odśpiewają "Non nobis" i "Te Deum", pogrzebią zmarłych.
A później ruszymy do Calais i do Anglii, przyjaciele.
Nikt z Francji szczęścia nie przywiózł tak wiele!
Non nobis Domine, Domine.
Non nobis, Domine.
Sed nomine, sed nomine.
Pokój tym, którzy radzą o pokoju! Naszemu bratu Francji,
zdrowia życzymy i dnia pogodnego.
Szczęścia, spełnienia jej najlepszych życzeń naszej kuzynce pięknej,
Katarzynie. Chcemy pozdrowić cię, książę Burgundii,
konarze z pnia królewskiego.
Witam, książęta i parowie Francji,
wszystkim wam życzę najlepszego zdrowia!
Cieszy nas widok twojego oblicza,
najczcigodniejszy bracie Anglio, witaj!
Także wy, wszyscy angielscy książęta.
Składam wam równą powinność i miłość,
potężni Francji i Anglii królowie!
Skoro mój urząd tyle zdołał spełnić,
że twarzą w twarz i oko w oko stoją królowie,
niechaj nie będzie wzięte za zuchwałość,
jeśli zapytam w obecności władców, dlaczego nagi, biedny, skatowany Pokój,
droga piastunka sztuk, dóbr i płodności,
nie może swego pięknego oblicza ukazać
w owym najlepszym z ogrodów świata - naszej żyznej Francji?
Cóż, został z Francji od dawna wygnany,
a wszystkie jego plony się walają, gnijąc w nadmiarze własnej obfitości.
Ajak winnice nasze, pola i łąki dziczeją,
gdyż nie są doskonałymi z natury,
tak nasze domy, my sami i nasze potomstwo tracimy,
albo nie zdążymy posiąść, bowiem brak czasu na to nie zezwala,
nauk koniecznych tak naszej krainie,
lecz jak dzikusy wzrastamy i wojsko, które krew umie jedynie przelewać,
kląć, patrzeć marsem, mieć szaty w nieładzie,
a wszystko inne przeciwne naturze.
Więc pytam, chcąc pojąć, czemu ów łagodny pokój nie mógłby
przegnać owych przeciwności, błogosławieństwo zsyłając jak ongi?
Książę Burgundii, jeśli tak pragniecie tego pokoju,
którego brak sprawia niedogodności przez ciebie wspomniane,
musicie pokój ten zakupić pełną zgodą na nasze godziwe żądania.
Rzuciłem tylko przelotnie oczyma na artykuły.
Niech wasza łaskawość raczy naznaczyć teraz swych doradców,
by mogli z nami zasiąść i je przejrzeć ponownie z większą uwagą,
a później niezwłocznie damy twierdzącą odpowiedź.
Tak będzie, bracie.
Zechciej jednakże pozostawić z nami naszą kuzynkę Katarzynę.
Ona jest naszym najpierwszym żądaniem,
które poprzedza inne artykuły.
Niechaj zostanie.
Piękna Katarzyno, czy zechcesz może nauczyć żołnierza wyrażeń,
które wszedłszy w ucho damy, miłość zaniosąjej miłemu sercu?
Wasza królewska mość wydrwi mnie.
Ja nie umiem mówić w wasza Anglia.
O piękna Katarzyno! Jeśli pokochasz mnie do głębi swym francuskim sercem,
będę szczęśliwy mogąc usłyszeć cię wyznającą to łamaną angielszczyzną.
Czy lubisz mnie, Kasiu?
Pardonnez-moi, nie umiem powiedzieć, co to jest "lubisz mnie".
Podobna jesteś do anioła, Kasiu, a anioł do ciebie.
Que dit-il! Que je suis semblabée a un ange?
Oui, vraiment, sauf vôtre grace, ainsi dit-il.
Mon Dieu! Les langues des hommes sont pleines de tromperies.
Co mówi piękna? Że języki mężczyzn są zwodnicze?
Oui, że język mężczyzny jest pełna podstępy. To mówi księżniczka.
Zaloty moje odpowiadają twemu rozumowaniu mej mowy.
Nie znam zawiłych dróg w miłości,
lecz tylko otwarcie umiem powiedzieć: "Kocham".
Ajeśli każesz mi się posunąć dalej niż do słów "Czy kochasz mnie szczerze?",
zaloty moje będą skończone. Odpowiedz mi,
a wówczas podamy sobie ręce i targ będzie ubity. Cóż powiesz na to, pani?
Sauf vôtre honneur, ja dobrze rozumieć.
Matko Boża, jeśli każesz mi rymować lub tańczyć dla ciebie, zgubisz mnie.
Gdybym mógł zdobyć damę przeskakując przeszkody
lub wskakując w zbroi na konia, prędko bym sobie żonę wyskakał.
Biłbym jak rzeźnik i siedział w siodle jak małpa, nie dając się strącić.
Lecz świadczę się Bogiem, Kasiu: Nie umiem spoglądać nieśmiało,
przeszywać słów westchnieniem, ani używać przemyślnych zapewnień.
Jeśli możesz kochać człowieka o takim usposobieniu,
który nigdy nie spogląda w zwierciadło rozmiłowany w tym, co tam ujrzy,
niechaj oko twoje będzie twym kuchmistrzem,
mówię do ciebie jak prosty żołnierz.
Jeśli możesz kochać mnie takim, weź mnie.
Jeśli nie, prawdą będzie, że umrę. Lecz na Boga, nie z miłości do ciebie.
A przecież kocham cię także.
Jeśli chcesz mieć takiego, weź mnie,
a biorąc mnie, weź żołnierza.
Biorąc żołnierza, weź króla.
Cóż powiesz więc o mojej miłości?
Mów pięknie, moja piękna, proszę cię o to.
Czy możliwe, żebym kochała nieprzyjaciela Francji?
Nie, to niemożliwe, żebyś pokochała nieprzyjaciela Francji, Kasiu,
lecz kochając mnie, pokochałabyś przyjaciela Francji,
gdyż kocham Francję tak bardzo, że nie rozstałbym się z żadnąjej wioską.
A kiedy Francja będzie moją, Kasiu, a ja twoim,
wówczas Francja będzie twoją, a ty moją.
Nie umiem powiedzieć, co to jest.
Nie, Kasiu?
Powiem ci w mowie francuskiej, która z pewnością będzie wisiała mi na języku
jak świeżo poślubiona żona na szyi męża, nie do strząśnięcia.
Je quand sur le possession de France,
et quand vous avez le possession de moi...
donc votre est France et vous etes mienne.
Równie łatwo jest mi podbić królestwo, jak powiedzieć drugie tyle po francusku.
Nigdy nie wzruszę cię po francusku, chyba żeby cię rozśmieszyć.
Sauf vôtre honneur, le Francais que vous parlez ile est meilleur
que I'Anglais lequel je parle.
Nie, na mą wiarę, Kasiu, nie jest.
Lecz czy rozumiesz na tyle po angielsku?
Czy mnie kochasz?
- Nie umiem powiedzieć. - A czy ktoś z twoich sąsiadów może?
Spytam ich.
Na mą cześć w szczerej angielszczyźnie, kocham cię, Kasiu,
lecz na cześć mą nie odważę się przysiąc, że ty mnie kochasz,
a przecież krew moja zaczyna mi schlebiać, że kochasz,
mimo marnego i nie zachęcającego widoku mego oblicza.
Niech przeklęta będzie pycha mego ojca! Rozmyślał o wojnie domowej,
gdy mnie począł, zostałem więc stworzony z twardymi rysami
i stalowym spojrzeniem, dlatego gdy pragnę się zalecać do dam,
trwożę je.
Lecz szczerze mówiąc, Kasiu, im bardziej będę się starał,
tym lepiej będę wyglądał. Starość, tak źle przechowująca urodę,
nie może wielce zniszczyć mego lica.
Masz mnie, jeśli tak jest, w najgorszej chwili.
I będziesz mnie miała, jeśli tak będzie, coraz lepszego.
Powiedz mi zatem, najpiękniejsza Katarzyno,
czy mnie zechcesz? Mów, odpowiedz łamaną muzyką,
gdyż głos twój jest muzyką,
a twa angielszczyzna łamana.
Katarzyno, królowo wszystkiego,
czy mnie zechcesz?
Będzie, jak zechce de roi mon pere.
Tak, zechce on tego z pewnością, Kasiu, zechce tego.
Więc i mnie to zadowoli.
Słysząc to całuję twoją dłoń i zwę cię moją królową.
Laissez, mon seigneur, laissez!
Ma foi, je ne veux point quo vous abaissiez votre grandeur,
en baisant la main d'une de votre seigneurie indigne serviteur:
Excusez-moi, je vous supplie, mon tres puissant seigneur.
Ucałuję zatem twe wargi, Kasiu.
Les dames et demoiselles, pour etre baisees devant leurs noces,
- ile n'est pas la coutume de France. - Madame tłumaczko, co powiedziała?
Że nie jest zwyczaj dla damy we Francji...
nie umiem powiedzieć, jak jest baiser po angielsku.
Całować.
Jego wysokość entendre lepiej que moi.
Czy ona powiada, że we Francji nie ma zwyczaju
- całowania dziewcząt przed ślubem? - Oui, vraiment.
O Kasiu! Przesadne zwyczaje kłaniają się wielkim królom.
Nie możemy być zamknięci w słabej zagrodzie krajowych zwyczajów.
To my ustanawiamy zwyczaje, Kasiu.
Okaż więc cierpliwość i ustąp.
Masz czarnoksięskie wargi, Kasiu.
Więcej wymowy ma ich słodkie dotknięcie,
niż jest wymowy w językach wielkiej rady Francji. Powraca twój ojciec.
Niech Bóg zachowa waszą królewską mość!
Mój monarszy kuzynie, czy uczysz księżniczkę po angielsku?
Chciałbym ją pouczyć, mój piękny kuzynie, o tym,
jak bardzo ją kocham, a to dobra angielszczyzna.
Przyjęliśmy wszystkie warunki z rozsądku.
Córkę swą daj mi za żonę.
Weź ją, mój synu.
A z krwi jej niech wstanie moje potomstwo.
Tak w obu zwaśnionych królestwach Anglii i Francji,
o brzegach bladych z zawiści, gdy innym się szczęści,
zniknie nienawiść,
a ten związek drogi
niech chrześcijańską zgodę wzbudzi w ich piersiach słodkich,
aby nigdy krwawy miecz wojny nie został wzniesiony
pomiędzy Anglią i uroczą Francją.
Amen.
Witaj mi, Kasiu.
Wy wszyscy zaświadczycie, że ją całuję jako mą królową.
Boże, najlepszy swacie wszystkich małżeństw,
złącz oba serca i oba królestwa!
Jak mąż i żona stają się jednością,
niech dwa królestwa złączy taki związek,
by nigdy odtąd złe czyny lub zazdrość, tak częste zmory małżeńskiego łoża,
nie weszły między te zgodne królestwa,
doprowadzając związek do rozwodu.
Anglik z Francuzem i Francuz z Anglikiem niech się przyjaźnią!
Powiedz Amen, Boże!
Dotąd nasz autor niezdarnie się trudził,
chcąc piórem szorstkim opisać rzecz całą.
W izbie niewielkiej zamknął wielkich ludzi,
by na wyrywki Was poznać z ich chwałą.
Lśniła ta gwiazda Anglii krótkie lata.
Miecz mu fortuna kuła, on go wsławił,
zdobywszy ogród najpiękniejszy świata, który pod berłem syna pozostawił.
Ów Henryk Szósty byłjeszcze malutki, gdy mu po ojcu przypadła korona.
Wielu rządziło, pozostały skutki:
Skrwawiona Anglia, Francja utracona.
Nieraz widziano to na naszej scenie,
więc chciejcie przyjąć i to przedstawienie.