Παράδοξη.
- Τολμηρή. - Ναι.
Μυστηριώδης.
- Εκκεντρική. - Εκκεντρική.
Μυστικοπαθής.
Ήταν μια πολύ εσωστρεφής γυναίκα.
Δεν είχα καταλάβει ποτέ πως φωτογράφιζε.
Έπαιρνε φωτογραφίες. Πάρα πολλές φωτογραφίες.
Δεν θα το είχε επιτρέψει αυτό.
Υπάρχει κάτι που εύχεστε
να είχατε κάνει διαφορετικά...
Σίγουρα. Μακάρι να είχα βρει εγώ
αυτά τα αρνητικά αντί εσείς.
Ήταν χειμώνας του 2007.
Οι δημοπρασίες γίνονται απέναντι από το σπίτι μου.
Βρήκα αυτό το κουτί που ήταν γεμάτο αρνητικά.
Έγραφα ένα βιβλίο ιστορίας και
χρειαζόμουν πολλές ιστορικές φωτογραφίες.
Κι έτσι πήρα τα αρνητικά και τα είδα στο φως
και ήταν φωτογραφίες από το Σικάγο.
Υπήρχαν πολλές κούτες που ανήκαν στο σετ.
Άνοιξα το μεγαλύτερο.
Το κέρδισα για $380.
Από τον υπεύθυνο των δημοπρασιών
έμαθα τον φωτογράφο,
το όνομά της ήταν Vivian Maier.
Την έψαξα στο Google... τίποτα απολύτως.
Εννοώ, απολύτως τίποτα.
Γι'αυτό εγκατέλειψα για λίγο.
Κοίταξα κάποιες φωτογραφίες εκείνο το βράδυ,
και ήταν καλές, αλλά δεν ήταν
οι κατάλληλες για το βιβλίο μου,
κι έτσι τις έβαλα στο ντουλάπι.
Έπρεπε να σκεφτώ, τί θα κάνω με αυτές.
Τότε ξεκίνησα να τις σκανάρω.
Έχω μια κάμερα, όπου πηγαίνω,
κι απλά εντοπίζω κάτι στο δρόμο
που ξέρω τί είναι και πως αξίζει πολύ.
Με τον αδερφό μου έχουμε μαγαζί με μεταχειρισμένα.
Όπως ο πατέρας μου. Κι ο παππούς μου.
Οργάνωνα και δημοπρασίες μαζί με τον αδερφό μου.
Και βγάζαμε αρκετά και ξεφορτωνόμασταν πράγματα.
Πετάξαμε τόνους αρνητικών.
Επειδή τα αρνητικά δεν αξίζουν
πολλά για τους αγοραστές.
Κι εκείνα τα αρνητικά που ανακάλυψα όταν τα πρωτοείδα,
δεν ήξερα αν ήταν πραγματικά καλά.
Ήξερα πως πίστευα ότι κάτι άξιζαν.
Επικοινώνησα με αρκετές γκαλερί.
Δεν ήξερα πού να πάω.
Δημιούργησα ένα φωτογραφικό blog
κι ανέβασα περίπου 200 φωτογραφίες.
Πρόσθεσα κι ένα λινκ στο Flickr.
Εκείνη η ανάρτηση, προκάλεσε πανικό.
Κι έτσι αποφάσισα να συναρμολογήσω
ολόκληρη τη δουλειά.
Στη συνέχεια, βρήκα και όσους άλλους είχαν αγοράσει κούτες,
και τις αγόρασα.
Και κατέληξα να έχω όλα αυτά τα αρνητικά,
απίστευτα μεγάλη ποσότητα από αυτά.
Πάντα θέλεις να γνωρίζεις
ποιός είναι πίσω από κάθε δουλειά.
Ήξερα μόνο πως λεγόταν Vivian Maier.
Ήταν δημοσιογράφος; Επαγγελματίας φωτογράφος;
"Ας ψάξω γι'αυτή στο Google,
να δω αν υπάρχει κάτι γι'αυτή."
Και βρήκα μια νεκρολογία που είχε
αναρτηθεί λίγες μέρες νωρίτερα.
Βρήκα μια διεύθυνση στα πράγματά της.
Και μετά από πολλή έρευνα στον τηλεφωνικό κατάλογο
τηλεφώνησα και είπα,
"Έχω τη δουλειά... τα αρνητικά της Vivian Maier."
Και η απάντηση ήταν, "Αυτή ήταν η νταντά μου."
Ήταν η νταντά του.
Γιατί μια νταντά...
να τραβάει τόσες φωτογραφίες;
Αυτά που μου έλεγαν για εκείνη
ήταν... παράξενα.
Έλεγαν, "Ήταν μοναχική.
Δεν γνωρίζαμε κανένα συγγενή της.
Δεν είχε κάποιον σύντροφο ή κάποιο παιδί.
Αλλά ήταν σα μητέρα για μας."
Κι όλα αυτά μου κίνησαν την περιέργεια.
Κι αυτό που είπα ήταν, "Έχετε κάτι από εκείνη;"
Κι απάντησαν "Έχω όλους τους
λογαριασμούς από τις αποθήκες της.
Θα πετάξουμε όλα τα πράγματά
της. Ήταν κάτι σα ρακοσυλλέκτρια."
Και είπα, "Όχι, όχι, μην το κάνετε"
"Μα δεν καταλαβαίνετε. Μάζευε
κάθε άχρηστο μικροαντικείμενο.
Θα πάμε να τα πετάξουμε. Μπορείτε
να έρθετε κι εσείς να βοηθήσετε.
Αν βρείτε κάτι που σας ενδιαφέρει
μπορείτε να το κρατήσετε."
Ήθελα να πάω και να ανακαλύψω
ποιά ήταν. Κάτι στα γρήγορα.
Βρήκα αυτό το δερμάτινο σεντούκι.
Ήταν τυλιγμένο με κάτι που
έμοιαζε με μονωτική ταινία.
Κι έτσι την κόψαμε και το ανοίξαμε.
Ήταν γεμάτο μέχρι επάνω, με ρολά
φιλμ που δεν είχαν εκτυπωθεί.
Πήρα ένα από αυτά, το κούνησα
κι ακούστηκε θόρυβος.
Το άνοιξα και είχε μέσα δόντια.
Υπήρχαν παντού σφηνωμένα και κρυμμένα πράγματα.
Σχεδόν σαν... ένα μυστικό μέρος
που έκρυβε όλους τους θησαυρούς της.
Ένα κουπόνι, μια σημείωση,
μια αφίσα, πάσο λεωφορείων, κάρτες τραίνων.
Τα καπέλα της. Παπούτσια.
Τα παλτό της, οι μπλούζες της.
Υπήρχαν μη εξαργυρωμένες επιταγές
φορολογίας εισοδήματος από την κυβέρνηση
αξίας χιλιάδων δολλαρίων.
Έχω περίπου 100,000 αρνητικά.
Έχω 700 έγχρωμα φιλμ που δεν εκτυπώθηκαν ποτέ.
2,000 μη εκτυπωμένων ρολών από ασπρόμαυρο φιλμ.
Συνειδητοποίησα πως όλα αυτά έπρεπε να οργανωθούν,
να σκαναριστούν και να αρχειοθετηθούν.
Αλλά ήταν κάτι, πέραν των δυνάμεων μου.
Κι έτσι σκέφτηκα, "Για να δω αν τα
μουσεία δεχτούν να με βοηθήσουν.
Ίσως να τα πάω όλα στο MoMA. Ίσως και στο Tate Modern."
Τους έστειλα γράμματα.
Κι αυτή είναι η απάντηση.
"Αγαπητέ κύριε Maloof, εκ μέρους των εφόρων,
θα θέλαμε να σας ευχαριστήσουμε που σκεφτήκατε
το τμήμα φωτογραφίας στο MoMA.
Δυστυχώς, το μουσείο δεν θα μπορέσει να φιλοξενήσει
αυτές τις φωτογραφίες προς το παρόν."
Σε αυτό το σημείο,
σκέφτηκα, "Είμαι μόνος μου σ'αυτό.
Θα προσπαθήσω να οργανώσω μια έκθεση.
Θα φτιάξω ένα βιβλίο."
Πρόκειται για τεραστίων διαστάσεων δουλειά.
Απέκτησα ενός είδους ψυχαναγκασμό.
Ήθελα να δει όλος ο κόσμος αυτή την εκπληκτική δουλειά.
Κι έτσι δήλωσα συμμετοχή σε ένα σόου,
στο πολιτιστικό κέντρο του Σικάγο.
Μου είπαν πως είχαν την μεγαλύτερη προσέλευση,
από κάθε καλλιτέχνη που έχουν παρουσιάσει.
Και μετά από αυτό, η ιστορία απογειώθηκε.
Η ιστορία της φωτογραφίας δρόμου, γράφεται από την αρχή.
- Vivian Maier. - Vivian Maier.
- Διασωθείσα από τη λήθη.
Μετά θάνατον, αποκτά τη φήμη που δεν είχε όσο ζούσε.
Ο John Maloof συνεχίζει να εμφανίζει
αρνητικά της Maier.
Αποστολή μου είναι, να βάλω
τη Vivian στα βιβλία ιστορίας.
Η πρώτη μου εντύπωση, όταν είδα τη δουλειά της,
ήταν το είδος της ηδονής,
όταν παρουσιάζεται μια έκπληξη
και νοιώθεις πως κάποιος,
που ως τότε δεν είχε ανακαλυφθεί,
ξαφνικά η δουλειά του γίνεται
διαθέσιμη και φαίνεται ωραία.
Διακρίνεται ένα αυθεντικό μάτι
και μια αληθινή κατανόηση της ανθρώπινης φύσης
της φωτογραφίας και του δρόμου,
και κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει συχνά.
Βλέπω χιλιάδες φωτογραφίες. Καθημερινά,
μου στέλνουν τις ιστοσελίδες τους για να τις δω.
Και καθώς περνούν μπροστά μου,
νοιώθω πως δεν έχουν κάτι ξεχωριστό.
Αλλά η δουλειά της Vivian, είχε όλες αυτές
τις αρετές της ανθρώπινης κατανόησης
και ζεστασιά και παιχνίδι,
οπότε σκέφηκα, "Πρόκειται για μια γνήσια φωτογράφο."
Είχε πολύ καλό μάτι.
Και είχε... πολύ καλή αίσθηση του κάδρου.
Εδώ... αυτή είναι η πρώτη. Δεν μπορώ...
Είναι ο λασπωμένος πισινός ενός οικοδόμου.
Ω θεέ μου!
Είχε αίσθηση του χιούμορ.
Αλλά και αίσθηση της τραγωδίας.
Πανέμορφη.
Αυτές οι φωτογραφίες των παιδιών είναι ωραίες.
Φοβερή αίσθηση του φωτός, του περιβάλλοντος.
Εννοώ, τα είχε όλα.
Ήταν πολύ παραγωγική; Φωτογράφιζε πολύ;
Συνολικά, υπάρχουν περίπου 150,000 αρνητικά.
Φωτογράφιζε πολύ.
Δεν έδειξε ποτέ τη δουλειά της σε κανένα;
Αυτό προσπαθώ να εξακριβώσω. Μέχρι τώρα, όχι.
Πιστεύω πως θα άρεσε η δουλειά της στον κόσμο.
Θα μπορούσα να μιλήσω για
Robert Frank σε τετράγωνο κάδρο.
Lisette Model...
Helen Levitt, σίγουρα.
Diane Arbus.
Κάποια από τα πορτραίτα δρόμου.
Αν είχε κάνει γνωστή τη δουλειά της,
θα είχε γίνει πασίγνωστη φωτογράφος.
Κάτι πήγε στραβά, κάτι...
Κάποιο... κάποιο κομμάτι του παζλ λείπει.
Αυτή είναι υπέροχη.
Θα ήθελα πολύ να μάθω, γιατί
η Vivian έκανε αυτές τις εικόνες.
Τί την οδήγησε σε έναν τέτοιο ψυχαναγκασμό,
σε εμμονικό βαθμό,
ώστε να παίρνει τόσες φωτογραφίες;
Γιατί δεν τις έδειξε ποτέ;
Άρχισα να ανοίγω τα πράγματά της.
Βρίσκω κάποια στοιχεία.
Ξέρετε, αποδείξεις που είχε. Αλλά...
Οι... αποδείξεις της είναι από το '70 και το '80.
Και τις δεκαετίες του '70 και του '80 στο Σικάγο,
δεν υπήρχαν τηλεφωνικοί κωδικοί.
Ξεκίνησα να τηλεφωνώ σε όλους τους αριθμούς,
προσθέτοντας τυχαία κάθε πιθανό κωδικό.
773, 312, 708, 847, 630, 815...
Ήταν ποτέ νταντά σε μια οικογένεια στο San Franciscο;
- Ναι. - Ω θεέ μου.
Ναι, έμενε ακριβώς δίπλα μας.
Γνωρίζω τη Vivian Maier, επειδή ήταν η νταντά μου.
Για περίπου 4 χρόνια. Κάπου τόσο.
Δούλευε σαν οικονόμος και νταντά.
Η Vivian ήταν νταντά μου.
Η Vivian ήρθε στη ζωή μας, όταν
χρειαστήκαμε κάποιον να φροντίζει τη μητέρα μας.
Την κοιτούσα, και σκεφτόμουν,
"Πού βρήκε η αδερφή μου αυτή
την κυρία να φροντίζει τα παιδιά της;"
Είχε εμμονή με τη διάσωση κομματιών από αναμνήσεις,
από στιμές στο χρόνο.
Όλα όσα συνέλλεγε, με βοήθησαν
να την καταλάβω λίγο περισσότερο.
Έχω άπειρες ηχογραφήσεις που είχε φιάξει η Vivian.
Από τότε που έβαλα την αγγελία στην εφημερίδα
είχα μερικά περίεργα τηλεφωνήματα
Κάποιοι ανόητοι τηλεφωνούσαν
για μια συνέντευξη
για γυμνό.
Έχω περίπου 150 ταινιάκια των 8mm και 16mm.
Βρήκα φωτογραφίες, του Phil Donahue.
Σε αυτό το σπίτι, ταϊζοντας ένα σκύλο σε ένα δείπνο.
Ήμουν μόνος γονέας στο Winnetka,
του Illinois, με τέσσερις γιούς.
Και τότε ήρθε η Vivian.
Τη γνώρισα σε ένα δείπνο, της πήρα συνέντευξη
για τη δουλειά της οικονόμου.
Με τράβηξε μια φωτογραφία.
Ήμουν ένας τύπος που έτρεχε συνέχεια από εδώ κι από εκεί.
Είχα ένα πρόγραμμα για μία ή και δύο μέρες.
Δεν ήθελα προβλήματα, απλά...
Ξέρετε, ήθελα καθαρές κάλτσες.
Ήταν μαζί μας λιγότερο από ένα χρόνο.
Τη θυμάμαι να φωτογραφίζει
ένα κάδο σκουπιδιών.
Σκέφτηκα, "Λοιπόν...
Κορόϊδευαν τον Picasso."
Δεν ήξερα. Εννοώ, δεν το σκέφτηκα ιδιαίτερα.
Δεν πίστευα πως ήταν τρελή.
Η Vivian τραβούσε και αυτοπορτραίτα.
Στο μυαλό μου, δεν ξέρω ποιά εικόνα είχα για εκείνη,
αλλά σίγουρα δεν ήταν αυτή που ανακάλυψα.
Είχε ασυνήθιστο παρουσιαστικό.
Φορούσε μεγάλα... παλτό, και τσόχινα καπέλα.
Εκείνου του είδους που θα ήταν
στη μόδα το 1925.
Πάντα ήθελε να κρύβει τη σιλουέτα της.
Φορώντας όλα αυτά τα βαρειά ρούχα.
Κι εκείνες τις μπότες.
Είχε το παρατσούκλι "Στρατιωτικές Μπότες."
Ήταν πολύ ψηλή.
2,15 μέτρα...
- Όχι!!! - Ήταν ψηλή.
- Πρέπει να ήταν περίπου 1,80 μέτρα. - 1,83.
Της άρεσε να φοράει αντρικά πουκάμισα...
Φορούσε αντρικά πουκάμισα.
Έλεγε πως το κόψιμο ήταν καλύτερο.
Είχε ένα είδος... ίσιου αυστηρού κουρέματος.
Είχε πάντα ολόϊσια μαλλιά!
Κοιτάζοντας πίσω, θα έλεγα πως ντυνόταν
όπως μια γυναίκα εργάτρια
στη Σοβ.Ένωση του '50.
Έτσι περπατούσε.
Πρέπει να ανεβοκατεβάζεις τα χέρια σου έτσι,
και θα πρέπει να κάνεις...
κάτι σαν το ναζιστικό περπάτημα.
Την έβλεπες πάνω στο μικρό της ποδήλατο.
Κάποιες φορές σκεφτόμουν
πως έμοιαζε λίγο... με την κακιά μάγισσα από τη Δύση.
Είχε πάντα κρεμασμένη την κάμερά της.
Συνέχεια γύρω από το λαιμό της.
Είχε πάντα αυτή την κάμερα...
θυμάμαι, ήταν τετράγωνη.
Rolleiflex. Την ανοίγεις και κοιτάζεις
μέσα από το σκόπευτρο, προς τα κάτω.
Ήθελα πολύ μια Rolly.
Και ορίστε, είχε μία.
Και την έβλεπα, κι έμοιαζε αρκετά παλιά.
Βλέπετε, η Rolleiflex είναι η ιδανική κρυφή κάμερα.
Γιατί δεν την ανέβαζε ψηλά, οπότε και
θα γινόταν αντιληπτή στο δρόμο
από όσους φωτογράφιζε.
Ήταν ένα είδος κάλυψης, χαμηλά.
Η κάμερα τραβούσε από κάτω.
Κι αυτό της έδινε εικόνες
που ψήλωναν τα αντικείμενά της.
Είναι η φωτογρφία ενός τύπου.
Είναι ένας συνηθισμένος περαστικός.
Αλλά έχει μια δύναμη και μια αξιοπρέπεια.
Και... στέκεται εκεί και την κοιτάζει.
Αν δείτε τη γραμμή των ματιών του,
την κοιτάζει κατά πρόσωπο.
Κι αυτή πιθανώς κοίταξε κάτω κι εστίασε
και μετά τον κοίταξε ξανά.
Κι όπως την κοίταζε, αυτή πάτησε το κλείστρο.
Οι φωτογράφοι του δρόμου, είναι συνήθως κοινωνικοί
υπό την έννοια πως μπορούν να βγουν στο δρόμο,
και να νοιώθουν άνετα ανάμεσα στον κόσμο,
αλλά υπάρχει ακόμα ένα αστείο μείγμα μοναχικών τύπων,
που ταυτόχρονα μπορούν να είναι μες στον κόσμο.
Παρατηρείς και γίνεσαι ένα
με το πλήθος και παίρνεις από αυτό,
αλλά αποστασιοποιείσαι
και προσπαθείς να μείνεις αόρατος.
Δεν της άρεσε να μιλάει για τον εαυτό της.
Κάποιοι άνθρωποι που συναντώ είναι πολύ εξωστρεφείς.
Δεν ήταν εξωστρεφής, ήταν εσωστρεφής.
Ζούσε στον τρίτο όροφο στη σοφίτα μας,
και το πρώτο πράγμα που μου ζήτησε,
ήταν να της βάλουμε κλειδαριά,
ώστε να ασφαλίζει τον χώρο της.
Ήταν μια αληθινή, γερή κλειδαριά.
Ήταν μυστηριώδης.
Μας έλεγε να μην ανοίξουμε ποτέ
την πόρτα του δωματίου της.
Νομίζω πως έγινε φίλη μου επειδή με μέτρησε,
και πίστευε πως ήμουν αρκετά δυνατός
για να της μεταφέρω κάποιες κούτες.
Έσπασαν οι αναρτήσεις του αυτοκινήτου μου.
Αυτό σας δίνει μια ιδέα του βάρους που σήκωνα.
Ανέφερε πως έφερνε μαζί της τη ζωή της,
κι αυτό σήμαινε πολλές κούτες.
Είπαμε, "Φυσικά, κανένα πρόβλημα."
Είχαμε ένα γκαράζ.
Υπήρχε μια καλυμμένη βεράντα, έξω από το δωμάτιο.
Και ήταν γεμάτη με σωρούς από κούτες.
Τις μεταφέραμε στο γκαράζ μας, το οποίο ευτυχώς,
είχε χώρο για δυόμισυ αυτοκίνητα.
- Κι έτσι αυτό... - Έγινε γκαράζ για δύο αυτοκίνητα.
Έγινε.. ένας χώρος που χώραγε ίσα ίσα δύο αυτοκίνητα.
Φυσικά δεν θα μάθουμε ποτέ,
πόσες από αυτές είχαν φωτογραφίες,
- και πόσες από τις κούτες ήταν... - Ο Τζον ξέρει.
Αλλά είχε άπειρες κούτες.
Θα ήθελα να μάθω για ποιό
λόγο να στοιβάξεις όλη αυτή την τέχνη.
Γιατί δεν... τη μοιραζόσουν;
Ποιός ο λόγος να τις τραβάς αν δεν τις βλέπει κανένας;
Πόσο κρίμα, στ'αλήθεια.
Μεγάλο κρίμα.
Αν μπορούσες αν της δείξεις όλες τις φωτογραφίες της
και με κάποιο τρόπο την
ακινητοποιούσες σε μια καρέκλα...
και της έκλεινες το στόμα για να μην πει όχι.
Προφανώς, η γυναίκα ήταν ιδιαίτερα
δημιουργική και θα ήταν πρόκληση...
η εργασία της ως οικονόμος.
Να σφουγγαρίζει, να φτιάχνει μεσημεριανό και βραδυνό,
να φροντίζει τα παιδιά σα νταντά.
Μερικές από τις πρώτες φωτογραφίες
της είναι από το 1951.
Μία έγραφε στο πίσω μέρος,
"Οι περιπατητές, Southampton."
Ήταν μεγάλη έκπληξη να δω το σπίτι των παπούδων μου.
Το λέγαμε Το Τέλος της Παλίρροιας.
Είναι απίστευτο να το βέπω, τόσο σαραβαλιασμένο.
Αυτά ήταν λουλούδια.
Τρώγαμε μεσημεριανό εδώ και πίναμε τσάϊ και...
Ήταν πανέμορφα.
Η Vivian πιθανώς περνούσε το καλοκαίρι της εδώ.
Ήταν μάλλον μια νταντά εκτός Νέας Υόρκης,
που ακολουθούσε την οικογένεια και τα παιδιά.
Εκείνο τον καιρό, ο πατέρας σου δούλευε στη Νέα Υόρκη,
ερχόταν με το τραίνο την Παρασκευή,
κι έφευγε την Κυριακή.
Δεν πιστεύω πως αυτό άλλαξε ιδιαίτερα.
Αν πας σήμερα στο μπαράκι της παραλίας,
και κατέβεις στην άμμο,
θα δείς εκεί τις νταντάδες.
Κάποιες από αυτές τις γυναίκες ήταν αρκετά τυχερές
κι έφτασαν στην Αμερική.
Η γυναίκα που με βοηθάει, είναι εδώ 5-6 χρόνια.
- Πώς τη λένε; - Ολίβια.
Υπέροχη. Υπέροχος άνθρωπος. Την αγαπώ πολύ.
Μιλάει πολύ λίγα Αγλικά, κι εγώ λίγα Ισπανικά.
Τα πάμε πολύ καλά.
Έχει γραφτεί πως είχε λίγους φίλους,
και θεωρώ τον εαυτό μου μία από αυτούς.
Τη συμπαθούσα πολύ.
Ήταν καταπληκτικός άνθρωπος.
1962.
Ζούσα στο Highland Park, είχα πολλά
μικρά παιδιά, έμενα σπίτι αρκετά.
Ένα από τα παιδιά μου, έκανε παρέα
με ένα από τα αγόρια που φρόντιζε.
Τα παιδιά, ήταν πάντα στα σπίτια των φίλων τους,
κι ερχόταν κι εκείνη.
Κουβεντιάζαμε και τα παιδιά
έτρεχαν συνέχεια γύρω μας.
Ήμουν πολύ αθυρόστομη, ανοιχτή.
Δεν υπήρχαν πολλοί κανόνες.
Απλά πράγματα. Μην σκοτωθείτε στον δρόμο.
Αγαπούσε τα παιδιά κι εκείνα την αγαπούσαν.
Ήταν καλή με τα παιδιά.
Νομίζω πως τα αγαπούσε όλα το ίδιο.
- Τικ, τακ! - Ποιός είναι εκεί;
- Το μήλο. - Ποιό μήλο;
- Εδώ μήλο, τικ τακ! - Ποιός είναι εκεί;
- Το μήλο. - Τικ, τακ!
- Ποιός είναι εκεί; - Τικ, τακ!
Τικ, τακ, ποιός;
Θα πρέπει να κάνω πολλή σάλτσα
μήλου από όλες αυτές τις ανοησίες.
Ω, θεέ μου!
Λοιπόν, κύριοι...
Νομίζω πως ήταν ένας ιδιαίτερα ζωντανός,
κι ευχάριστος τύπος στα νειάτα της.
Εννοώ, πρέπει να ήταν η χαρά της ζωής.
Μπορώ να καταλάβω γιατί την λάτρευαν,
γιατί δημιουργούσε περιπέτειες
που δεν θα έκαναν φυσιολογικά, οι γονείς.
Η ζωή ήταν πιο περιπετειώδης γύρω της.
Είχε συγκεριμένες απόψεις, για το πώς
θα περνούν τα παιδιά το χρόνο τους,
και τον περνούσαν κυρίως μαζί της.
Έπαιρνε στο καρότσι, το μωρό
την τσάντα της και τα δυο μεγάλα παιδιά,
κι έφευγαν για βόλτα.
Είχαν συγκεκριμένη ρουτίνα.
Υπήρχε το Marshall Field στο κέντρο, στο Evanston,
και στον πρώτο όροφο ήταν ένας πάγκος με καραμέλες.
Αυτή ήταν πάντα η πρώτη στάση,
επειδή υπήρχαν πάντα δωρεάν δείγματα.
Συνήθως έπαιρνε πάρα πολλά δείγματα.
Εννοώ, μια στοίβα...
Μπορεί να έβαζε ολόκληρο το δίσκο από τις μέντες Frango
στην τσάντα της και να έφευγε!
Ξαφνικά, σταματήσαμε να πηγαίνουμε εκεί,
αλλά πιστεύω πως της απαγόρεψαν
την είσοδο από το Marshall Field, για πάντα.
Θυμάμαι πολύ καλά πώς έβαζε στη σειρά
τις κούκλες βιτρίνας για να τις φωτογραφίσει.
Κάποιες από αυτές ήταν χωρίς κεφάλι,
κάποιες άλλες είχαν γείρει για λίγο.
Πιθανώς θα ήταν μια όμορφη φωτογραφία.
Αλλά σα παιδί, κρατούσε αιώνια,
να στέκεσαι στη γωνία, περιμένοντας,
μια περίεργη κυρία να φωτογραφίσει
τις γυμνές, ακέφαλες κούκλες.
Κι έπειτα θα έφευγαν και θα πήγαιναν
στα σοκάκια να ψάξουν για σκουπίδια,
επειδή αυτό της άρεσε να κάνει.
Επέστρεφε σπίτι με κομμάτια από μέταλλο, παλιά έπιπλα,
κι εμείς τα κοιτούσαμε.
"Είναι αυτό τέχνη; Δεν είναι τέχνη;
Τί είναι αυτό; Θα μπορούσε να είναι χρήσιμο.
Ίσως να χρειαστεί κάποτε."
Ο αδερφός μου ο Robbie, επέστρεφε
από το σχολείο με το ποδήλατό του,
και τον χτύπησε ένα αυτοκίνητο.
Ήταν κάτω στο δρόμο και το ασθενοφόρο ερχόταν,
και... μου έλεγε, δεν ξέρω αν είναι αλήθεια,
αλλά πάντα έλεγε πως η Vivian τον
φωτογράφιζε όσο ήταν πεσμένος.
Δεν ήταν κάτι σαν, "Ω, Robbie, είσαι καλά;"
Ήταν περισσότερο κάτι σαν,
"Μια καλή ευκαιρία για φωτογράφιση!"
Η μητέρα μου ήρθε με το αυτοκίνητο
και είδε τον αδερφό μου πεσμένο στον δρόμο.
Είπε, "Νόμιζα πως τα σκυλιά είχαν χτυπηθεί."
Η Vivian ήταν απλά στον δικό της κόσμο.
Και θυμάμαι πως σκεφτόμουν, "Να και η
Vivian, να φωτογραφίζει όπως πάντα."
Γνώριζε πολύ καλά τα πολιτικά
και κοινωνικά θέματα της εποχής.
Είχε μαζί της αυτό
το μαγνητόφωνο...
κι όταν πήγαινε στην αγορά,
ρωτούσε τους ανθρώπους στην ουρά...
- Γεια σου, Carl. - Γεια.
Σε ηχογραφώ.
Αναρωτιόμουν αν έχεις να πεις κάτι
για την πολιτική κατάσταση.
- Λοιπόν... - Σχετικά με το Nixon.
Νομίζω πως όλα εξελίχθηκαν με τον
καλύτερο τρόπο για την χώρα.
Και ίσως να είναι μια προειδοποίηση
για τους επόμενους πολιτικούς.
Ακριβώς, ακριβώς.
Ποιά είναι η γώμη σας για το ψήφισμα μομφής;
- Εμπρός λοιπόν! - Με ηχογραφείς;
- Ναι, άντε λοιπόν. - Δεν ξέρω.
Θα έπρεπε να έχεις άποψη.
Οι γυναίκες πρέπει να έχουν άποψη ελπίζω. Εμπρός.
Μια ταινία που είχε φτιάξει είχε πάνω μια σημείωση.
Και λέει, "1972,
Σικάγο, φόνος μητέρας και μωρού."
Το κατάστημα στο οποίο είχε βρει
αγγελία για δουλειά ως νταντά
κι αυτή οδήγησε στην
εξαφάνιση και το θάνατό της."
Μετά τη βλέπετε να πλησιάζει στο κατάστημα.
Περνάει από όπου πέρασε και η γυναίκα.
Τη βλέπουμε να περπατάει στη γειτονιά.
Αναρωτιέμαι, αν το έγκλημα έγινε εκεί.
Πηγαίνει στο γραφείο τελετών.
Είναι ένα είδος... δημοσιογράφου
της εποχής, κάτι σαν...
Αλλά... συνήθως αυτό το κάνεις
για να το δείξεις και σε άλλους.
Για να πεις, "Να τί ακριβώς συνέβη."
Αυτή απλά το έκανε.
Μια μέρα το 1977, οδηγούσα στην οδό Sheridan
και κάποιος μου έκανε σήμα για να τον πάρω.
Πολλοί άνθρωποι το κάνουν αυτό.
Ήταν η Vivian Maier.
Όταν γνώρισα τη Vivian, το 1972,
είχα αποφοιτήσει από το Northwestern,
και δούλευα στο εργαστήριο γλώσσας.
Και δεν ήταν ασυνήθιστες οι
επισκέψεις εκκεντρικών ανθρώπων.
Ήταν Γαλλίδα. Είχε χάσει σε
μεγάλο βαθμό την προφορά της.
Κατάφερε να διεγείρει εκείνο το αίσθημα
της ψεύτικης Γαλλικής προφοράς.
Κάποιοι είπαν πως είχε ψεύτικη προφορά.
Όχι, αυτό... δεν είναι αλήθεια.
Έχω σπουδάσει Γλωσσολογία.
Έχω PhD στη Γλωσσολογία.
Η αλήθεια είναι, πως η προφορά της ήταν ψεύτικη.
Έτυχε να δω την ταινία, "Οι
τέσσερις καβαλάρηδες της Αποκάλυψης,
και πιθανώς, δικαιολογημένα, είχαν δίκιο..."
Είναι κι ο ρυθμικός ήχος, καταλαβαίνετε;
"Δε γνωρίζω τί πραγματικά θέλετε
να κάνω, αλλά πρέπει να το κάνετε,
"ελάτε αργότερα κι όλα θα είναι εντάξει."
Η φωνή της, έμοιαζε να έχει σκαμπανεβάσματα,
- Καταλαβαίνετε τί εννοώ; - Ναι!
Τα φωνήεντα είχαν μεγαλύτερη διάρκεια σε σχέση με τα Γαλλικά.
Η διπλωματική μου εργασία ήταν πάνω στη
διάρκεια των φωνηέντων στα Γαλλικά.
Άρα έχω κάποιο υπόβαθρο.
Πιστεύω πως πρόκειται για κάποιον
που λέπτυνε την Αγγλική του προφορά,
χάνοντας ένα μέρος από την Γαλλική.
Δεν θέλετε να διαβάσετε ένα
αντίγραφο της διατριβής μου, οπότε...
- Λοιπόν... - Όχι, στ'αλήθεια δεν θέλετε.
Ρώτησα το όνομά της.
Έκανε μια παύση. Το θυμάμαι αυτό.
Και είπε, "Να με λέτε Smith."
Ήταν ξεκάθαρο πως δεν ήθελε να μου πει το όνομά της.
Σκέφτηκα, "Αυτό είναι παράξενο."
Ήταν πελάτισσά μας.
Ήταν μεγάλος μπελάς, για να είμαι ειλικρινής.
Της φυλούσαμε πράγματά της
για περισσότερο από ένα χρόνο.
Την ρωτούσαμε, "Πώς ονομάζεστε;"
"Δεν πρόκειται να σας πω."
"Δεν μπορούμε να φυλάξουμε τίποτα χωρίς όνομα."
"Καλώς. Δεσποινίς V Smith."
Καταλαβαίνετε, "Χα χα χα! Δεσποινίς V Smith."
Ήταν ολοφάνερο πως δεν ήταν η Δεσποινίς V Smith.
Κι απανούσαμε, "Εντάξει, αριθμός τηλεφώνου."
</>"Δεν έχω τηλέφωνο."
"Και πώς θα έρθουμε σε επαφή μαζί σας αν χρειαστεί;"
"Ε λοιπόν, δεν θα χρειαστεί."
Γιατί έδινε ψεύτικο όνομα;
Δεν το σκεφτήκαμε και ιδιαίτερα...
όπως εσείς.
Συλλάβιζε το όνομά της διαφορετικά.
Υπάρχει Μπ. Maier.
Κάθε πιθανός συνδυασμός
με τον οποίο θα συλλάβιζες το Maier.
M-E-Y-E-R. M-A-I-E-R. M-A-Y-E-R.
Πάντα τη φωνάζαμε δεσποινίς Maier.
Δεσποινίς Maiers.
Έλεγε, "Να με φωνάζετε Viv."
Δεν μπορούσες να την φωνάξεις Viv.
- Vivian. - Κανείς δεν την έλεγε Viv;
Όχι. Vivian.
Γιατί δεν θα έλεγες το πραγματικό σου όνομα;
Τη ρώτησα τί έκανε, και η απάντησή
της ήταν κάτι που δεν θα ξεχάσω ποτέ.
"Είμαι κάτι σαν κατάσκοπος."
Αυτό ακριβώς είπε. Ακόμα την
βλέπω και την ακούω να το λέει.
Ήταν τόσο παράξενο.
Νομίζω πως ο μοναδικός άνθρωπος που λέει
κάτι τέτοιο, σίγουρα δεν είναι κατάσκοπος.
Γιατί να το πεις αυτό;
Πώς λέγεστε;
Πρέπει να γνωρίζουμε σε ποιόν απευθυνόμαστε.
Ποιό είναι το δικό σας;
Είμαι η μυστηριώδης γυναίκα.
Ίσως ήθελε να είναι κάποιος άλλος.
Πολλοί από εμάς το θέλουμε.
Αν δεν εργαζόταν ως νταντά,
ο τρόπος ζωής της θα ήταν απόλυτα κατανοητός.
Η αληθινή ερώτηση είναι, γιατί εργαζόταν σα νταντά;
Η ευφυία της και ο τρόπος που έβλεπε τα πράγματα,
ήταν κάτι ιδιαίτερα πολύτιμο για εκείνη
ώστε να το κρατάει μυστικό.
Η Vivian πιθανώς να είχε λίγες,
απαιτήσεις από τους εργοδότες της,
που την προσελάμβαναν για αυτή
την χαμηλόμισθη δουλειά.
Έλεγε πως ανήκε στους φτωχούς.
Έλεγε πως δεν χρειάζεται να πάει στο γιατρό,
δεν έχει ιατρική ασφάλεια,
και τη ρωτούσα, "Δεν... σε ανησυχεί αυτό;"
Κι απαντούσε, "Οι φτωχοί είναι
πολύ φτωχοί για να πεθάνουν."
Μου είπε πως όταν ήρθε
για πρώτη φορά στη Νέα Υόρκη,
εργάστηκε σε ένα ραφείο.
Μια μέρα συνειδητοποίησε πως ήθελε να κάνει κάτι
όπου θα μπορούσε να είναι έξω
στον κόσμο και να περιτριγυρίζει,
και να βλέπει τον ήλιο, κι έτσι έγινε νταντά.
Ένοιωθε πως αυτό της έδινε
μια σημαντική ποσότητα ελευθερίας.
Κάποιος άλλος της προσέφερε στέγη.
Δεν χρειαζόταν να δουλεύει σκληρά
για να βγάζει τα προς το ζειν,
και είχε αρκετό ελεύθερο χρόνο
για τις φωτογραφικές της απόπειρες.
1959.
Η Vivian είπε στον εργοδότη της,
"Θέλω να ταξιδέψω σε όλο τον κόσμο."
"Θα επιστρέψω σε οκτώ μήνες."
Πήγε στη Μπαγκόνγκ στην Ινδία, στην Ταϋλάνδη...
Στην Αίγυπτο, στην Υεμένη...
Σε όλη τη Νότια Αμερική.
Ταξίδεψε ολομόναχη.
Μόνο αυτή και η κάμερά της.
Υπάρχουν χιλιάδες φωτογραφίες από τα ταξίδια της
Πιστεύετε πως στη Vivian θα άρεσε
η προσοχή που λαμβάνει;
Νομίζω πως είχε πολύ... Δεν ξέρω... Δεν το νομίζω.
Ήταν πολύ κλειστός άνθρωπος.
Δεν... Νομίζω πως... θα το έβλεπε αυτό
σαν... ένα είδος παραβίασης.
Πολλές φορές νοιώθω άβολα ή κι ενοχές
δείχνοντας τη δουλειά ενός
ανθρώπου που δεν ήθελε κάτι τέτοιο.
Ήταν τόσο μυστικοπαθής.
Θα της άρεσε που θα εκτιμούσαν την δουλειά της,
αλλά δεν θα της άρεσε που
θα έβγαινε στα φώτα της δημοσιότητας.
Δεν το νομίζω.
Δεν θα το επέτρεπε ποτέ αυτό,
αν το ήξερε.
Όχι, δεν θα το επέτρεπε ποτέ.
Αυτά ήταν τα παιδιά της.
Δεν θα εξέθετε τα παιδιά της.
Αλλά δεν πιστεύω πως
τράβηξε όλες αυτές τις φωτογραφίες
για να καταστρέφονται στη σκόνη.
Νομίζω πως τις τράβηξε για να τις δουν.
Βρίσκω το μυστήριο σε όλο αυτό,
πιο ενδιαφέρον από την δουλειά της.
Θα ήθελα να μάθω περισσότερα για εκείνη.
Και δεν πιστεύω πως αυτό
είναι εφικτό από τη δουλειά της.
Άρα δεν σας είπε τίποτα
για την καταγωγή της, το παρελθόν της;
Δν γνωρίζατε τίποτα; Κανείς δεν το έψαξε περισσότερο;
Όχι... στην πραγματικότητα, όχι.
Γνωρίζατε ο,τιδήποτε για τη Vivian;
- Την οικογένειά της; Το παρελθόν της; - Όχι
Είναι απίστευτο να είσαι φίλος με κάποιον για δέκα χρόνια,
και να μην ξέρεις το παραμικρό γι'αυτόν;
Πάντα πιστεύαμε πως ήταν Γαλλίδα.
Είναι ίσως... από την Αυστρία;
Είναι από τις Άλπεις... από το Alsace-Lorraine;
Είναι από τη Νέα Υόρκη.
Από τη Νέα Υόρκη; Τί εννοείτε από τη Νέα Υόρκη;
- Γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη. - Αλήθεια;
- Γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη. - Όχι, αλήθεια;
Πίστευα πως γεννήθηκε στην Ευρώπη.
Νόμιζα πως ήταν Γαλλίδα.
Και πώς απέκτησε την προφορά;
Από πού είναι λοιπόν η Vivian;
Είναι από τη Νέα Υόρκη,
γεννηθείσα την 1η Φλεβάρη του 1926.
Επαγγελματικά μιλώντας,
συγκριτικά με ό,τι έχω κάνει στο παρελθόν,
αυτό βρίσκεται πολύ ψηλά στη λίστα δυσκολίας.
Οι οικογένειες έχουν συνήθως μια συνοχή
όπως ο τόπος διαμονής τους,
προσωπικά τους βρίσκω μέσω δημοσίων καταχωρήσεων,
απ'όπου κι αντλώ τις πληροφορίες μου.
Όχι όπως αυτό. Όλη η οικογένεια,
καλύπτεται από πέπλο μυστηρίου.
Λίγα πράγματα γνωρίζουμε για τη Vivian Maier.
Ήταν ανύπαντρη. Ήταν γεροντοκόρη.
Δεν είχε σύζυγο, ούτε παιδιά.
Οι γονείς της έχουν πεθάνει.
Η Vivian είχε ένα μεγαλύτερο αδερφό.
Προφανώς, είναι νεκρός.
Κανείς τους δεν ήταν κοινωνικός.
Όλοι φαινόταν σα να μην ήθελαν πολλά
πολλά με τους υπόλοιπους συγγενείς τους.
Όλοι έμοιαζαν σα να είχαν αποσυνδεθεί
από τα εναπομείναντα μέλη της οικογένειάς τους.
Είχε μια θεία, που θα άφηνε
τα πάντα σε μια φίλη της στη διαθήκη της.
Όχι στην οικογένεια, αλλά σε μια φίλη.
Κι αυτή είναι η αιτία.
Γράφει εδώ, διαβάζω κατευθείαν από τη διαθήκη της,
"Δεν προβλέπεται τίποτα για
κανένα μέλος της οικογένειάς μου,
για λόγους που είναι γνωστοί καλύτερα σε μένα,
τους οποίους έχω εμπιστευτεί
σε λίγους κοντινούς φίλους μου."
Την εποχή του θανάτου της Alma το 1965,
η Vivian ήταν εν ζωή, και μοναδική ανιψιά της.
Οποιοδήποτε κι αν ήταν το πρόβλημα,
το πήρε μαζί της στον τάφο.
Ο πατέρας της Vivian είχε βγει από τη ζωή τους νωρίς.
Τα στοιχεία απογραφής δείχνουν,
πως η Vivian ζούσε με τη μητέρα της.
Αλλά γνωρίζω πως έμεινε για λίγο στη Γαλλία,
και πως η μητέρα της ήταν από εκεί.
Άρα υποθέτω πως στη Γαλλία υπήρχε μια οικογένεια.
Γιατί η αλήθεια είναι, πως οι
φωτογραφίες του 1949 και του 1959
είναι στο ίδιο χωριό.
Γνωρίζω λοιπόν πως επέστρεφε στο ίδιο μέρος.
Άρχισα λοιπόν να ερευνώ όλα όσα είχε από τη Γαλλία,
κοιτούσα τις φωτογραφίες από τη Γαλλία,
τις μικρές πόλεις και τα καμπαναριά,
και πώς έμοιαζε αυτό το καμπαναριό
και πώς αυτό φαινόταν στο μικρό χωριό.
Κι έπειτα μπήκα στο διαδίκτυο
ψάχνοντας για μικρά γαλλικά χωριουδάκια,
και προσπαθούσα να ταιριάξω τα καμπαναριά.
Είναι σα να ταιριάζουμε ένα αποτύπωμα.
Ήξερα πως είχα βρει τουλάχιστον ένα από τα χωριά στα οποία ήταν.
Βρέθηκε!
Saint-Julien και Saint-Bonnet,
σε αυτό το απομονωμένο χωριό
βοσκών στις Γαλλικές Άλπεις.
Πληθυσμός: 250 κάτοικοι.
Πιθανώς να την προσέβαλλε
η ανακάλυψη του τόπου καταγωγής της.
"Δεν ήταν δική σου δουλειά."
Πιθανώς να έλεγε, "Ω θεέ μου.
Γιατί το έκανε αυτό;"
Για κάποιο λόγο, η περιέργεια με κυρίευσε
προκειμένου να μάθω περισσότερα για τη Vivian.
Αποκαλύπτω έναν καλλιτέχνη.
Αν δεν αναποδογυρίσω αυτό το γιγάντιο ογκόλιθο,
και δεν πάω εκεί, θα είναι λάθος μου.
Όσοι την θυμούνται
είναι γιατί διέφερε πολύ.
Το '50 κανένας δεν φωτογράφιζε
εκτός από τη Θεία Μετάληψη
ή σε γάμους.
Η Vivian έκανε περιπάτους στο Champsaur
και ξετρελαινόταν με το βουνό
ή με κάποιον αγρότη.
Ήταν πραγματικά κάτι...
πολύ παράξενο.
Ποιά είναι η σχέση σας με τη Vivian;
Είμαι ένα από τα τελευταία ξαδέρφια της.
Έχετε να μας δείξετε κάποιες φωτογραφίες της;
Φυσικά έχω να σας δείξω μερικές.
Ο παππούς μου.
Οι προπαππούδες μας ήταν αδέρφια.
- Η Βίβιαν την τράβηξε. - Είσαι σίγουρος;
Ναι, 100%. Έχω την ίδια εκτύπωση.
Η Βίβιαν την τράβηξε αυτή. Αυτή είναι δική της εκτύπωση.
Κάτι θα ξέρει. Χαίρεται γι'αυτό;
Λέει, "Δεν χαίρεσαι;"
Η κάμερα - κουτί της Vivian.
- Έχω... μια παρόμοια. - Είναι της μητέρας της.
Όχι, αυτή είναι η κάμερα της μητέρας της.
Της μητέρας της Vivian;
Ναι, ναι!
Εδώ είναι ο Sylvain κι εδώ η Vivian.
- Αυτή είναι η Vivian; - Ναι.
Κάτι ακόμα που βρήκα στα
πράγματά της, ήταν αυτό το γράμμα.
Ήταν στα Γαλλικά, κι έγραφε για ένα
φωτογραφικό εργαστήρι στη Γαλλία.
Δεν τυχαίνει να έχετε αυτό το γράμμα;
Ορίστε το γράμμα.
Ο γιος μου θα σας το διαβάσει.
- Και μπορείτε... - Ναι.
Το γράμμα ξεκινά, "Αγαπητέ κύριε Σιμον..."
Αυτός είναι ο πατέρας μου, ναι.
"Συχνά κοιτάζω τα παλιά
αριστουργήματα από το Champsaur
που τα μεγενθύνατε για εμένα στις κάρτες.
Μου αρέσει πολύ να βλέπω αυτά τα πανέμορφα τοπία.
Και μου θυμίζουν εσάς.
Να ποιό είναι το πρόβλημά μου.
Αναρωτιέμαι αν θα μπορούσαμε να συνεργαστούμε
παρά την απόσταση που μας χωρίζει.
Θα ήθελα να δω παρόμοια δουλειά σας
και είμαι πολύ επιφυλακτική
όπως αναμφίβολα θα παρατηρήσατε.
Ίσως να σας έστελνα κάποιες
λήψεις μου για να τις εκτυπώσετε.
Έχω στοίβες από ωραίες φωτογραφίες
που τράβηξα με τη Rolleiflex.
Πειραματίστηκα πολύ αφότου επέστρεψα στις Η.Π.Α.
Και το αποτέλεσμα, δεν θα έλεγα πως είναι κακό.
Κι όταν λέω στοίβα, εννοώ μια τεράστια στοίβα.
Θα προτιμούσα εκτύπωση σε ημι-γυαλιστερό χαρτί.
Χρησιμοποιήστε το ίδιο χαρτί που
χρησιμοποιήσατε για τις άλλες κάρτες.
Και τελειώνοντας,
πείτε μου τί πιστεύετε για την ιδέα μου."
Μάλιστα.
Παλιότερα πιστεύαμε πως η η Βίβιαν δεν είχε πρόθεση
να επιτρέψει σε κάποιον άλλο
να εκτυπώσει ή να δει τη δουλειά της.
Αυτό το γράμμα αποδεικνύει πως
είναι λανθασμένη αυτή η υπόθεση.
Η Βίβιαν ήξερε πως ήταν καλή φωτογράφος,
και γνώριζε πως αυτές οι φωτογραφίες ήταν καλές.
Ήθελε να τις δείξει παντού.
Ίσως να μην το επέτρεπε αυτό, όσο ήταν εν ζωή,
αλλά το κάνουμε εμείς τώρα.
Προσωπικά, σταμάτησα να σκανάρω,
επειδή ήταν αδύνατο να τα καταφέρω.
Υπάρχει ένα εργαστήρι στη Νέα Υόρκη
με τεχνικούς που σκανάρουν τη δουλειά της,
Δευτέρα με Παρασκευή, εννέα με πέντε,
σε ρυθμό περίπου μερικών χιλιάδων τη βδομάδα.
Εμφάνιζα τα ασπρόμαυρα φιλμ,
κι έχουν μείνει μερικές ακόμα εκατοντάδες.
Είναι μια πολύ περίπλοκη και δύσκολη διαδικασία,
επειδή πρέπει να έχεις τις σωστές αναλογίες χημικών,
κι έχεις μόνο μια ευκαιρία να το κάνεις σωστά.
Είναι... μαγικό.
Δεν ξέρουμε τί θα είχε εκτυπώσει,
τί θα έχει επιλέξει ή επεξεργαστεί.
Βλέπουμε τώρα για πρώτη φορά δουλειά
της Vivian, που δεν είχε δει η ίδια.
Όταν επικοινωνήσατε μαζί μου,
δεν ήμουν σίγουρος αν ήθελα να αναμειχθώ
με το έργο μιας εκλιπούσας.
Δεν πίστευα πως ήταν σωστό για την έκθεση.
Αυτός είναι ο χώρος που αποθηκεύουμε τις φωτογραφίες μας.
Νομίζω πως υπάρχουν γύρω στις 25-30,000 φωτογραφίες.
Είναι περισσότερες κι από όλες όσες έχουν τα μουσεία.
Υπήρξε πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον για το έργο της,
σε σχέση με όποιον άλλο
φωτογράφο έχουμε πιθανώς δουλέψει.
Η έκθεση του έργου της στα ινστιτούτα παρουσιάζει εμπόδια.
Το πρόβλημα είναι, πως το παγκόσμιο καλλιτεχνικό κατεστημένο
αρνείται να αναγνωρίσει τη δουλειά της.
Τα μουσεία συνήθως έρχονται σε επαφή
με το τελικό εκτυπωμένο προϊόν,
που είχε δημιουργηθεί από τον καλλιτέχνη όσο ζούσε.
Δεν θέλουν να ερμηνεύσουν αυτοί, το έργο
ενός καλλιτέχνη από εκεί που το άφησε.
Αυτό είναι άτοπο, επειδή ο Gary Winogrand
έχει ένα συρτάρι γεμάτο από
φιλμ που δεν έχει ποτέ εκτυπώσει.
Και τώρα τα εμφανίζουν.
Το έργο του Eugene Atget
έχει εκτυπωθεί μετά το θάνατό του,
και κατέληξε να ανήκει στο MoMA.
Είναι εκνευριστικό, επειδή γίνεται...
αλλά κανείς δεν θέλει να το κάνει για το έργο της Βίβιαν.
Εκτύπωσε μέρος της δουλειάς της,
αλλά... δεν ήταν η καλύτερη επεξεργασία του έργου της.
Ήταν καταπληκτική φωτογράφος,
η εκτύπωση όμως δεν ήταν το φόρτε της.
Αλλά αυτό είναι κάτι συχνό.
Ο Bresson μισούσε την εκτύπωση,
και ο Robert Frank δεν ήταν καλός σε αυτήν.
Αλλά προσλαμβάνουν ειδικούς.
Προσλαμβάνουν κάποιους που αναλαμβάνουν την εκτύπωση.
Η καλή δουλειά είναι καλή δουλειά, κι έχει ήδη
αναγνωριστεί πως πρόκειται για κάτι ποιοτικό.
Πιστεύω πως η δουλειά της
πρέπει να εκτιμηθεί... παγκοσμίως.
Αυτές είναι καινούριες εκτυπώσεις.
Τέλεια. Αυτές είναι ωραίες. Ευχαριστώ που μου τις δείχνετε.
Είναι δικές σας.
Ο μόνος τρόπος να προχωρήσει αυτή
η δουλειά, είναι αν βγουν χρήματα.
Η πώληση εκτυπώσεων είναι ένα μέρος.
Φυσικά, εύχομαι να μπορούσα να τα δώσω στην ίδια...
Έχει φύγει, δεν μπορώ, να κάνω κάτι γι'αυτό.
Πάντα είχε οικονομικά προβλήματα.
Θα μπορούσαν να της φανούν χρήσιμα τα χρήματα αυτά.
Κρίμα που δεν είχε ανακαλυφθεί δέκα χρόνια νωρίτερα.
Marble!
Ναι.
Αυτή είναι η φωτογραφία.
Η δεσποινίς Maier είναι στη γωνία.
Δεν τη λέω Vivian επειδή...
Την είχες άσχημα, αν την έλεγες έτσι.
Όχι κυρία. Όχι Vivian. Ήταν η δεσποινίς Maiers.
Ήταν η νταντά μου, από τότε που ήμουν πέντε
μέχρι κι έντεκα χρονών.
Στο παιδικό μου βιβλίο έχω την ακριβή ημερομηνία.
Ήταν από το Μάρτιο του '67 μέχρι το 1974.
Η Inger κι εγώ είμασταν κολλητές, κι έτσι
περνούσα αρκετό χρόνο με τη δεσποινίδα Maier.
Πηγαίναμε στην πόλη και κάναμε περιπάτους.
Στα χειρότερα μέρη, περπατούσε γρήγορα,
και με τα μικρά μου πόδια, πετούσα προσπαθώντας να την προλάβω.
Ανεβοκατέβαζε το χέρι της κάπως έτσι.
Και η δρασκελιά της ήταν μεγάλη.
Η Inger την ικέτευε να περπατάει πιο αργά,
κι αυτή την έσερνε παντού.
Καημένο κορίτσι.
Φωτογράφιζε τα πάντα.
Θα εντόπιζε ένα αντικείμενο.
Κάτι που θα την ενδιέφερε.
Θα άνοιγε την κάμερά της,
θα εστίαζε...
Αυτοί οι φτωχοί άνθρωποι,
τους ζητούσε κυριολεκτικά να... ποζάρουν.
Δεν συνήθιζε να τους στήνει.
Έλεγε, "Στάσου εδώ, περίμενε."
Ήταν απλά αυτό που ήταν.
"Ξεπεσμένοι άνθρωποι. Ας τους φωτογραφίσω!"
Είτε κάποιος που έκλαιγε, ήταν αμέσως θέμα!
Κι αυτοί...
"Θεέ μου, τί κάνει αυτή η γυναίκα;"
Κάναμε πλάκα πως θα τη χτυπούσαμε
στο κεφάλι με την κάμερά της,
επειδή μας ντρόπιαζε τόσο πολύ.
Ήταν επιβλητική κι αγενής.
Ένοιωθαν, είμαι σχεδόν σίγουρη,
πως κατά κάποιο τρόπο τους χλεύαζε.
Με εκπλήσσει που δεν την πυροβόλησαν.
Η μαμά μου πάτησε πόδι κι απαγόρεψε στη δεσποινίδα
Maier, να μας πηγαίνει στις κακόφημες συνοικίες.
Της άρεσε να διαβάζει εφημερίδα,
χαιρόταν που αγοράζαμε τους New York Times,
και τη διάβαζε καθημερινά,
και πάντα έψαχνε για τα πιο παράξενα,
τα πιο αλλόκοτα, τα πιο αταίριαστα.
Δεν την ενδιέφερε ο,τιδήποτε γλυκό κι ελαφρύ.
Της άρεσαν επικεφαλίδες που
αποκάλυπταν την ατομική παράνοια.
Ιστορίες που θα της έδιναν τη δυνατότητα
να λέει, "Τά'λεγα εγώ."
"Τά'λεγα εγώ."
Κάποιος δολοφόνησε τη γυναίκα του
και πιάστηκε επ'αυτοφώρω,
"Τά'λεγα εγώ."
Μόνο όσα αποκάλυπταν την ανθρώπινη παράνοια.
...λυπάται... ...βοήθησε στο φόνο...
...2 αγόρια ελεύθερα μετά τη δολοφονία του πατέρα που τα κακοποιούσε...
...βιασμός...
...κακοποίηση παιδιού...
...κακοποίηση γυναίκας...
...βιασμός...
...θύμα...
...βία...
...κακοποίηση...
Αν παρατηρήσεις την τέχνη της,
βλέπει την παραδοξότητα της ζωής,
τη δυσαρμονία της ζωής, και τα αποκρουστικά
στοιχεία της ανθρώπινης ύπαρξης
Υπήρχαν πάντα μικρολεπτομέρειες,
πολύ απλές...
που έφταναν σε μένα
με μικροσκοπικούς τρόπους.
Συνέχεια.
Θα πήγαινα με το χαρτζηλίκι μου,
στο ψιλικατζίδικο,
και θα αγόραζα χιλιάδες μικροσκοπικά,
πραγματάκια, όπως ουράνια τόξα...
Γυάλινα διακοσμητικά.
Η Viv έβλεπε τη συλλογή μου και τη μισούσε.
Έπαιρνε ένα μεγάλο κουβά
τον γέμιζε καυτό νερό, σαπούνι και αμμωνία.
Κι έβαζε τόση πολλή αμμωνία,
ώστε να μην πλησιάζεις τον κουβά.
Προφανώς για να χρειάζεσαι τόση αμμωνία,
θα καθάριζες σίγουρα κάτι πολύ βρώμικο.
Σήκωνε το χέρι της,
και τα έριχνε όλα μες στον κουβά.
Χτυπάνε και ανακατεύονται
μεταξύ τους και διαλύονται,
και καλύπτονται όλα από αμμωνία...
Εγώ, απλά ανεχόμουν σιωπηρά ό,τι συνέβαινε στη ζωή μου.
Ο αδερφός μου αντιδρούσε,
και δε νομίζω πως είχε σωστό τρόπο να τον αντιμετωπίσει.
Σχεδόν μας παράτησε.
Περπατούσαμε όλοι μαζί, και μπήκε σε ένα στενάκι
κι απλά εξαφανίστηκε.
Η αστυνομία μας βρήκε τελικά.
Νομίζω πως ήθελε να μας τρομάξει.
Θυμάμαι πώς μου έκαναν κήρυγμα οι αστυνομικοί.
"Δεν πρέπει να φεύγετε από τη νταντά σας."
Κι εγώ έλεγα, "Όχι, όχι!
Η νταντά μου, μας παράτησε!"
Υπήρξαν κάποια ατυχήματα...
τα οποία ήξερα πως δεν ήταν ατυχήματα,
όλοι το ήξεραν πως δεν ήταν πραγματικά.
Και ξαφνικά, άκουγες ένα παιδί να ουρλιάζει
στο υπόγειο, με κλειστή την πόρτα και τα φώτα.
Ναι, κάτι τέτοιο.
Ήταν κακιά. Δεν ξέρω πώς αλλιώς να το πω.
Είχε μια σκοτεινή πλευρά.
Θυμάμαι μια φορά είπε...
"Οι άντρες, θα σε βάλουν
να καθήσεις... στα γόνατά τους.
Και μετά θα νοιώσεις κάτι να σε αγγίζει."
Και δεν θυμάμαι το περιεχόμενο ακριβώς όσων είπε,
αλλά ήταν, σα να είχε οργή, απέναντι στους άντρες.
Και τώρα, καταλαβαίνω για τί ακριβώς μιλούσε,
αλλά σαν παιδί... ήξερα πως ό,τι έλεγε
ήταν σκοτεινό κι όχι τόσο σωστό.
Την είχα δει περισσότερες από μία φορές,
να πετάγεται από φόβο, μπροστά σε άντρες.
Έλεγε πολλές φορές για αρκετά χρόνια,
πως, το μόνο που κάνουν
οι άντρες είναι να σε καταστρέφουν,
μείνετε μακρυά τους, να φυλάγεστε από αυτούς,
πως το μόνο που θέλουν είναι σεξ.
Πάντα φοβόταν το άγγιγμα.
Θυμάμαι πως στεκόταν πάνω από αυτό τον κάδο,
φωτογραφίζοντας κάτι.
Ένας περαστικός νόμιζε πως έπεφτε.
Την πλησίασε, κι εκείνη το μόνο που είδε
ήταν κάποιον να έρχεται προς το μέρος της,
κι εκείνη τον περιποιήθηκε.
Νόμιζε πως της επιτιθόταν,
κι αυτή τον χτύπησε στο κεφάλι,
και τον έστειλε στο νοσοκομείο.
Θα στοιχημάτιζα πως κάποτε...
θα είχε κακοποιηθεί,
θα είχε δεχθεί κάποια επίθεση...
Ή θα είχε παρενοχληθεί κάπως.
Λυπάμαι που το λέω, αλλά κάτι της συνέβη και ήταν απαίσιο.
Επειδή κανένας δεν θα φερόταν όπως εκείνη.
Θυμάμαι κάποια πολύ έντονα συναισθήματα.
Είναι... πιο τραυματική η ανάμνησή τους...
Δεν ξέρω αν θέλετε να μπούμε σε αυτό, αλλά εγώ θα το κάνω.
Μου συνέβαιναν πράγματα, τα οποία δεν ήταν καλά.
Η δεσποινίς Maier με τάϊζε με το ζόρι.
Με πίεζε γιατί δεν άδειαζα το πιάτο μου.
Οι γονείς μου το ανακάλυψαν,
κι ο πατέρας μου θύμωσε...
Ο πατέρας μου έμαθε ακριβώς πώς γινόταν...
Με κρατούσε κάτω, έβαζε το φαγητό
στο στόμα μου με το ζόρι,
κι έπειτα πίεζε το λαιμό μου, μέχρι να το καταπιώ.
Και το έκανε ξανά και ξανά.
Είχε μια πολύ σκοτεινή πλευρά
για την οποία δεν έχω μιλήσει πολύ.
Κάποιες φορές ξέφευγε.
Η πρώτη φορά που με χτύπησε,
ήταν όταν ήμουν πέντε χρονών,
επειδή μάθαινα πώς να δέσω τα κορδόνια μου.
Και δεν το έκανα σωστά.
Κι αυτή εκνευριζόταν,
κι έτσι άρχισε να χτυπάει το κεφάλι μου στην βιβλιοθήκη.
Δεν με χτυπούσε στο πρόσωπο φυσικά,
δεν είχα μελανιές εκεί,
αλλά με έπιανε από τους καρπούς, με στριφογύριζε στο δωμάτιο
και με χτυπούσε πάνω σε πράγματα
όταν θύμωνε για κάτι.
Κι όταν έκλεισα τα οκτώ, της έσπασα το χέρι.
Κι έπειτα από αυτό, δεν το ξαναέκανε.
Ήμουν αρκετά δυνατή.
Ήταν ένας έξυπνος άνθρωπος,
και πιστεύω πως νοιαζόταν και προσπαθούσε.
Και δεν ξέρω αν κάποιοι άλλοι θα μιλήσουν ποτέ γι'αυτό...
αν ποτέ τους συνέβη.
Ίσως το δούλεψε. Ελπίζω να το έκανε.
Δεν μου αρέσει καθόλου που λέω όλα αυτά για εκείνη,
επειδή πάντα ένοιωθα ένοχη
που δεν κρατήσαμε τη Viv περισσότερο.
Ο σύζυγός μου κι εγώ, συζητούσαμε
την περίπτωση να υιοθετήσουμε ένα παιδί.
Η Viv έλεγε "Αν θέλετε να φροντίσετε
κάποιον, γιατί δεν φροντίζετε εμένα;"
Και μετά γελούσε, αλλά νομίζω πως το εννοούσε.
Νομίζω πως ήθελε πραγματικά να τη
φροντίσουμε ως μέλος της οικογένειάς μας.
Αλλά... δεν ήταν αυτό που ζητούσα.
Νάτο λοιπόν.
Αυτό το μικρό σπιτάκι...
Η δεσποινίς Maiers έμενε πάνω.
Ο πατέρας μου της είχε παραχωρήσει
ένα δωμάτιο, πάνω από το γραφείο του.
Το είχα δει μόνο μια φορά.
Όταν... την είχα ακολουθήσει κρυφά.
Γιατί είχε βάλει μια κλειδαριά.
Αυτό είναι εντελώς διαφορετικό.
Αυτή ήταν η απαγορευμένη ζώνη.
Κανείς δεν επιτρεπόταν να δει πού ζούσε η δεσποινίς Maiers.
Η δεσποινίς Maier μπήκε μέσα κι άφησε
την πόρτα αρκετά ανοιχτή για να δω,
και το δωμάτιο ήταν κυριολεκτικά γεμάτο,
από κάτω ως πάνω με εφημερίδες.
Βλέπεις πώς έχει καμπυλώσει το πάτωμα;
Το είπα στον πατέρα μου κι αυτός απάντησε,
"Γι'αυτό το πάτωμα έχει χαλαρώσει τόσο."
Κατέληξε να τοποθετήσει ένα
μεταλλικό στύλο στο γραφείο του,
γιατί το πάτωμα χαλάρωνε και δεν ήξερε γιατί!
Ήταν πολύ απλά, τιγκαρισμένο.
Ο όροφος ανήκε στη Viv.
Κάποια στιγμή σκέφτηκα πως ίσως χρειαστεί
να ανέβω όταν αυτή έλειπε,
και μου έδωσε ένα κλειδί νευριασμένη.
Κι έτσι... μπήκα.
Ήταν αδύνατο να καταλάβεις πού περπατούσε,
και υπήρχε ένας στενός διάδρομος
τον οποίο διέσχιζες με δυσκολία.
Κι εκεί που θα ήταν το κρεβάτι...
στοίβες από εφημερίδες, ως το ταβάνι.
Θα πιστεύετε πως υπερβάλλω. Όχι, καθόλου.
Απλά στοίβες. Στοίβες, στοίβες, στοίβες, στοίβες, παντού.
Ψηλές στοίβες χαρτιού.
Πώς μπορούσε να βρει την εφημερίδα που ήθελε...
Δεν ξέρω κατά πόσο τις διάβαζε.
Είδα πως άρχισε να τις στοιβάζει
κι αλλού στο σπίτι.
Στο υπόγειο, στο πίσω μέρος,
έχουμε μια μικρή είσοδο,
και στοίβαζε κι εκεί εφημερίδες.
Και η ιδέα ήταν πως υπήρχαν άρθρα
τα οποία ήθελε να φυλάξει,
την ημέρα που τελικά θα αποφάσιζε
πότε θα έκοβε τα κομμάτια που θα κρατούσε.
Με... ανήσυχε, αλλά
σκέφτηκα, δε βαριέσαι...
Δε βαριέσαι...
Την πήγα στο σπίτι που εργαζόταν.
Είδα το γραφείο της και τις
στοίβες από τα πραγματά της.
Ήταν σίγουρη πως οι εργοδότες της
έμπαιναν στο δωμάτιο που είχε,
κι έψαχναν τα πράγματά της.
Έβαζε σε συγκεκριμένη θέση τα
βιβλία της πάνω στο γραφείο της,
έτσι ώστε ακόμα και μία ίντσα να μετακινούνταν,
αυτή θα το καταλάβαινε αφού επέστρεφε,
αυτή ήταν η ιστορία της Vivian.
Και ήταν ακόμα σίγουρη πως οι
άνθρωποι κατασκόπευαν με κυάλια
και μπορούσαν να δουν, μέσα
από τους τοίχους του δωματίου της.
Σταδιακά απομονωνόταν όλο και περισσότερο,
και μάζευε περισσότερα πράγματα.
Όλοι έλεγαν φωναχτά,
"Ω θεέ μου, πρέπει να διώξεις τη νταντά σου."
Δε νομίζω πως οι γονείς μου συνειδητοποίησαν πραγματικά
το βαθμό της ψυχικής ασθένειας με την οποία ζούσε,
γιατί ήταν άρρωστη.
Ήταν, ήταν...
Ναι, ήταν... εκκεντρική, παγιδευμένη στο παρελθόν.
Ο γείτονάς μου, μου είπε, "Βάφω το μπάνιο μου, έχεις εφημερίδες;"
Είπα, "Φυσικά! Υπάρχει ένας μεγάλος σωρός στην πίσω είσοδο."
Του έδωσα ένα μεγάλο πακέτο και είπα, "Ορίστε, πάρτο."
Όταν η Viv επέστρεψε, είδε πως
αυτή η στοίβα είχε χαμηλότερο ύψος
θύμωσε και φοβήθηκε.
"Ποιός πήρε τις εφημερίδες μου;
Ποιός πήρε τις εφημερίδες μου;"
Κι έγινε έξω φρενών. Τρελάθηκε.
Θυμάμαι ένα σκηνικό έξω,
με ουρλιαχτά και φωνές,
φωνάζοντας στον γείτονα,
λέγοντας του να τις επιστρέψει,
αλλά κάποιες είχαν ήδη μπογιά ή είχαν σκιστεί.
"Τώρα όλες λερώθηκαν με μπογιά!
Τώρα δεν μπορώ να τις χρησιμοποιήσω!
Λερώθηκαν με μπογιά.
Πώς μπόρεσες να τους τις δώσεις;"
Κι έτσι είπα... "Viv, αυτές δεν είναι
δικές σου. Αυτές είναι δικές μου.
Και υπάρχουν πάρα πολλές μέσα στο σπίτι!"
Θυμάμαι τους γονείς μου να μου λένε,
"Η Viv δεν θα είναι πια μαζί μας.
"Έχει γίνει παρανοϊκή."
Όχι πως δεν ήταν ήδη τρελή,
αλλά η τρέλα της είχε φτάσει σε τέτοιο επίπεδο
το οποίο δεν μπορούσαμε πια να το ανεχτούμε.
Θυμάμαι ξεκάθαρα πώς έπρεπε να της πω, "Viv...
Νομίζω πως πρέπει να βρεις αλλού δουλειά."
Πόσο σκληρό ήταν αυτό.
Αλλά ξέρετε κάτι; Δε νομίζω πως εξεπλάγη καθόλου.
Με κοίταξε και μου είπε "Νομίζεις;"
Νομίζεις; Λοιπόν...
αυτό που θα χρειαστώ είναι μια ειδοποίηση δύο μηνών,
και μισθό δύο μηνών," ή κάτι τέτοιο.
Μου είπε απλά... τί ήθελε,
σα να το είχε στην άκρη της γλώσσας της
και το είχε ήδη καταλάβει.
Και δεν ξέρω αν αυτό συνέβη επειδή
την είχαν διώξει πολλές φορές στο παρελθόν
κι έτσι ήξερε τί να πει,
ή με κάποιο τρόπο, το είχε αισθανθεί.
Ο σύζυγός μου, εγώ και τα παιδιά μου, αφού έφυγε,
μπήκαμε στο αυτοκίνητο και πήγαμε στο Μίσιγκαν,
κάτι που δεν το συνηθίζαμε,
γιατί η αποχώρησή της,
ήταν συναισθηματικό πλήγμα...
Ακόμα δακρύζω γι'αυτό, επειδή
νοιαζόμουν στ'αλήθεια για τη Viv.
Και νομίζω πως κι αυτή νοιαζόταν,
και ήταν αυτό το κάτι,
όπου ένας άνθρωπος απλά δεν ταιριάζει κάπου.
Είχε εκείνα τα ξεσπάσματα που...
Και νομίζω πως εμείς... Ίσως να με κολακεύω,
νομίζω πως είμασταν από τις πιο συμπαθητικές,
δεκτικές και ευχάριστες οικογένειες στις οποίες δούλεψε.
Δεν το γνωρίζω αυτό. Υποθέτω πως ισχύει.
Και δεν μπορέσαμε να τα βρούμε.
Το 1996, ετοιμάζαμε το σπίτι της μητέρας μου προς πώληση,
κι όταν ενημέρωσα τη Vivian, είπα, "Μπορείς να μείνεις για λίγο.
"Δεν θα το πουλήσω αμέσως,
πρέπει να ετοιμάσουμε τα πράγματα,
και να ξέρεις...
δεν σε διώχνω, μπορείς να μείνεις."
Η Vivian θα έμενε εκεί, για να το δείχνει,
αλλά δεν βοηθούσε καθόλου τους μεσίτες.
Απλά δεν τους άφηνε να μπουν.
Μου τηλεφωνούσαν, λέγοντάς μου
πως δεν τους έδειχνε το σπίτι...
"Πρέπει... να κάνεις κάτι, Judy."
Κι έτσι τηλεφωνούσα κι έλεγα, "Vivian,
πρέπει να αφήσεις τον κόσμο να δει το σπίτι."
Κατάφεραν τελικά να μπουν και να το πουλήσουν.
Νομίζω πως κλείσαμε την τελευταία μέρα του χρόνου.
Ο δικηγόρος τηλεφώνησε και είπε, "Judy,
φοβόμαστε πως δεν θα έχει φύγει."
Κι απάντησα, "Θα έχει φύγει. Μην ανησυχείς. Θα έχει φύγει."
Η τελευταία φορά που την είδα,
ακόμα δε νοιώθα καλά γι'αυτό.
Πρέπει να ήταν... το 2000.
Ήμουν στο Wilmette, πήγαινα στην παραλία
με την κόρη μου και τα παιδιά της
και τέσσερα άλλα παιδιά φίλων της.
'Ηταν μια ζεστή Αυγουστιάτικη μέρα, περίπου 38 βαθμοί.
Και ξαφνικά, βλέπουμε αυτή τη γυναίκα να περνάει το δρόμο.
Κι αμέσως είπαμε, "Αυτή είναι η Vivian."
Δεν την είχα δει για 30 χρόνια.
Αλλά αναγνωρίσαμε η μια την άλλη αμέσως.
Και είπαμε... "Ω, γειά σου, πώς είσαι Vivian;"
και "Πώς είσαι, Carole;" και "Πέρασε τόσος καιρός."
Ήταν κάτι σαν, "Χαρήκαμε πολύ που σε είδαμε."
και, "Πρέπει... πρέπει να πηγαίνουμε."
Κι αυτή είπε, "Μην φύγεις σε παρακαλώ."
Ήταν κάτι σαν, "Carole!"
Αυτό είναι το όνομα της μητέρας μου.
"Carole, σε παρακαλώ μην φεύγεις."
Και γύρω σου έχεις ένα σωρό παιδιά,
που θέλουν να πάνε στην παραλία.
Είναι μια ζεστή μέρα. Λειώνεις.
Κι αυτή έλεγε συνέχεια "Μίλα μου, ας μιλήσουμε."
Κι εγώ απαντούσα, "Δεν μπορώ, Vivian.
Πρέπει να φύγω, πρέπει να φύγω."
Κι αυτή συνέχιζε, "Μα είσαι φίλη μου, είσαι φίλη μου."
Και...
Έχασα τη μπάλα.
Μόνο αυτό μπορώ να πω. Νοιώθω άσχημα γι'αυτό.
Και η... απόγνωση στη φωνή της που είδε μια φίλη...
Νοιώθω πως την απογοήτευσα.
Κι έτσι προχώρησα προς την παραλία με τα παιδιά.
Είπα, "Έλα μαζί μας" αλλά δεν ήθελε κι έτσι...
αυτό ήταν το τέλος.
Θυμάμαι μια φορά που δεν μου έλεγε πού θα πηγαίναμε.
"Δεν θέλω να σου πω. Είναι έκπληξη."
Με πήγε σε ένα σφαγείο.
Δεν συνειδητοποίησα πως,
"Ω, αυτό είναι το μέρος που θανατώνουν τα ζώα."
Υπήρχε ένας χώρος γεμάτος πρόβατα.
Θυμάμαι άντρες να τα σκουντάνε με ραβδιά
για να τα βγάλουν μέσω της ράμπας.
Κι αφού τα έβγαλαν όλα,
πέταξαν έξω ένα νεκρό πρόβατο.
Εκείνο που είχε ποδοπατηθεί.
Ήταν η πρώτη φορά που αντίκρυσα τον θάνατο.
Κοιτάζοντας πίσω, καθώς
το σκέφτομαι, δεν με ενόχλησε.
Ήταν απλά κάτι περίεργο,
δεν μπορούσα να το καταλάβω.
Πάντα αγαπούσα τα ζώα, κι αυτά είναι τα πρόβατά μου.
Το τέλος της ζωής της, ήταν κάτι που
με απασχολούσε, όσο εργαζόταν σε εμάς.
Σκεφτόμουν, "Πώς θα τελειώσει για εκείνη;"
Δε νομίζω πως είχε καλό τέλος.
Χάρηκα ιδιαίτερα που αυτοί οι άντρες που φρόντισε όταν ήταν παιδιά
κατά κάποιο τρόπο την έσωσαν.
Της βρήκαν ένα διαμέρισμα και πλήρωναν το νοίκι.
- Μένετε... στην περιοχή; - Ναι.
Θυμάστε μια γυναίκα που συνήθως καθόταν πολύ σε αυτό το παγκάκι,
φορώντας ένα μεγάλο καπέλο;
Ήταν εκείνη η Γαλλίδα κυρία;
Ναι, τη θυμάμαι.
Άνθρωποι που ακόμα μένουν στη γειτονιά,
ναι, τη θυμόμαστε ακόμα.
Ήταν εδώ αρκετά, καθόταν στο παγκάκι.
Αλλά δε νομίζω πως της μιλούσε κανείς.
Υπάρχουν πολλοί εκκεντρικοί άνθρωποι εδώ,
και πίστευα πως ήταν μια από αυτούς.
Το ήξερες αυτό, απλά την άφηνες ήσυχη.
Κάποιες φορές ήταν στους κάδους απορριμμάτων.
Την ρωτούσες, "Χρειάζεστε βοήθεια;"
ή "Χρειάζεστε φαγητό;"
Κι αυτή σου φώναζε στα Γαλλικά.
Πώς την γνωρίζατε;
Απλά την έβλεπα στη γειτονιά.
- Και καθόσασταν μαζί της;
- Πάντα καθόμουν στο παγκάκι της,
κι αυτή καθόταν εκεί, και πέρασαν βδομάδες,
ακόμα και μήνες πριν μου μιλήσει.
Ήμουν συνέχεια στο σοκάκι, κι έψαχνα στα σκουπίδια,
κι έτσι είχα αρκετά παλιά ρούχα, κι ένα
μάλλινο καπέλο που της έδωσα κάποτε.
Και το πήρε και είπε, "Είναι ωραίο,
θα το φοράω στον ύπνο μου."
Δεν μιλούσε πολύ.
Ήταν αστεία όμως. Καλή κυρία.
Όταν ήμουν στο ποδήλατό μου, κάποιες φορές διασταυρωνόμασταν.
Και μου φώναζε,
"Βάλε κουδουνάκι! Βάλε κουδουνάκι!"
Και κάποιες φορές ήμουν στο δρόμο, το χειμώνα,
θα με έβλεπε χωρίς καπέλο και θα φώναζε,
"Βάλε καπέλο! Βάλε καπέλο!"
- Ήθελε να έχουν καμπανάκι τα ποδήλατα. - Ναι.
Ποιός να ήξερε πως στην πραγματικότητα
ήταν μια υπέροχη καλλιτέχνιδα,
κι ερχόταν στις χωματερές;
- Αυτό είναι λυπηρό... - Καθόταν στο παγκάκι,
θα διέσχιζε το δρόμο,
και θα έπαιρνε μια κονσέρβα φαγητού...
Τί είχε μια φορά; Ήταν κορν μπιφ;
Κατευθείαν από το τενεκεδάκι,
χωρίς να το ζεστάνει, χωρίς κουτάλι.
Και είπε πως ήταν νόστιμο.
Ήταν πιο κατεστραμμένη απ'όσο πίστευα.
Και την καταλάβαινα πάρα πολύ καλά...
Απλά νομίζω... Πόσο μοναχική γυναίκα.
Απελπιστικά μόνη.
Και παρεξηγημένη.
Άρα... υποθέτω... αν μπορούσα να τη συναντήσω σήμερα,
μετά από αυτό, μάλλον δεν θα ήμουν τόσο σκληρή μαζί της.
Κάποιος μου τηλεφώνησε και είπε,
"Η ηλικιωμένη κυρία στο πάρκο, έπεσε, φαίνεται πως λιποθύμησε.
Έχει έρθει ασθενοφόρο."
Πήγα απέναντι κι εκείνη τη στιγμή
την ανέβαζαν στο καροτσάκι.
Κι έλεγε στον κόσμο και στους τραυματιοφορείς,
πως δεν ήθελε να φύγει, πως ήθελε να πάει σπίτι.
Και είπαν πως έπρεπε να φύγει.
Και με κοίταξε με ένα ύφος που έλεγε, "Μπορείς να κάνεις κάτι;"
Αλλά δεν μπορούσα να κάνω τίποτα.
Ρώτησα τους τραυματιοφορείς,
αλλά είπαν, "Όχι, πρέπει να φύγει."
Κι αυτό ήταν όλο.
Την έβαλαν στο ασθενοφόρο και την πήραν.
Και μετά από το συμβάν πολλοί γείτονες ρωτούσαν,
"Τί απέγινε η ηλικιωμένη κυρία;" και κανείς δεν ήξερε.
Πρέπει να κάνεις διαλογή, από τα στοιχεία που έχεις,
για να κατανοήσεις την προσωπικότητά της.
Νομίζω πως οι φωτογραφίες της δείχνουν μια τρυφερότητα,
άμεση ετοιμότητα απέναντι στην ανθρώπινη τραγωδία
κι εκείνες τις στιγμές της γενναιοδωρίας και της γλύκας.
Θεωρώ πως είναι ένας εκπληκτικά προσεκτικός,
παρατηρητικός, στοργικός άνθρωπος.
Και ίσως κατείχε αυτές τις ικανότητες, επειδή ήταν νταντά.
Το 1962, οπότε και τράβηξε πολλές φωτογραφίες...
τα παιδιά έπαιζαν πάντα στη ρεματιά.
Είναι το πιο όμορφο μέρος στον κόσμο.
Αντί για αυτή την παραλληλόγραμμη αστική κοινότητα,
πήγαινες εκεί επειδή ήθελες
τα παιδιά να έχουν επαφή με τη φύση.
Την άγρια φύση.
Υπήρχε ένα χωράφι από άγριες τριανταφυλλιές κάπου εκεί.
Και νομίζω πως της άρεσε πάρα πολύ,
και γι'αυτό επιλέχτηκε για την τάφή της.
Είναι ένα μέρος στο οποίο την θυμούνται χαρούμενη.
Λοιπόν, τώρα πες μου πως θα ζήσεις για πάντα.
Εμπρός λοιπόν.
Ίσως να έφτασε στο τέλος της ζωής της και να αναρωτήθηκε,
"Γιατί δεν προσπάθησα να δείξω τη δουλειά μου;"
Ο χαρακτήρας κάποιων ανθρώπων, τους αποτρέπει
από το να δώσουν αυτή τη μικρή ώθηση
που χρειάζεται για να δει κάποιος τη δουλειά τους.
Δεν υπερασπίστηκε τον εαυτό της ως καλλιτέχνιδα.
Απλά έκανε τη δουλειά.
Υπάρχει συνήθως ένας κανόνας.
Όταν εμφανίζεται κάποιος,
υπάρχει πάντα η αίσθηση της παρουσίας των κομπάρσων.
Αλλά δεν την θεωρώ κομπάρσο.
Όταν βλέπω τις φωτογραφίες, τη θεωρώ πάντα πρωταγωνίστρια.
Νομίζω πως η δουλειά της είναι τόσο καλή
ώστε να αρχίζει να κερδίζει πολλούς ανθρώπους
που μέχρι τότε... ήταν δύσπιστοι απέναντί της.
Πώς θα καταλήξει αυτό; Ποιός ξέρει;
Μεγάλο μέρος του παγκόσμιου καλλιτεχνικού καταστημένου
ακόμα δεν έχει αποδεχτεί τη δουλειά της Vivian Maier.
Αλλά ο κόσμος δε νοιάζεται.
Δεν περιμένουν επιβεβαίωση από ινστιτούτα.
Υποστηρίζουν από μόνοι τους τη δουλειά της Vivian Maier.
Η δουλειά της είναι τώρα σε γκαλερί της Νέας Υόρκης.
Θα τη δεις στο Λος Άντζελες.
Μία συγκεκριμένη που αγόρασα κι αγαπώ,
έχει μια περιφρονημένη φτώχεια στο κάδρο,
αλλά παρόλα αυτά έχει μια ευτυχία.
Γίνεται γνωστή παγκόσμια.
Λονδίνο, Γερμανία, Δανία.
Αγκαλιάζουν την Vivian Maier και το έργο της.
Ναι, ναι, ναι.
Ήμουν αξύριστος.
Ορίστε!
Είναι ωραία.
Τον αναγνωρίζεις, δεν είναι μαμά;
Ήταν ο σύζυγός της!
Η καλή μου μανούλα.
Μανούλα μου.
Δεν είναι όμορφα; Πολύ συγκινητικά.
Ναι, αυτό είναι σίγουρο.
Ίσως αυτός ήταν και ο καλύτερος τρόπος για εκείνη.
Να συμβεί μετά τον θάνατό της.
Αυτό ίσως να έκανε τη Viv πιο χαρούμενη.
Γιατί όσο ζούσε, όλη αυτή την προσοχή,
θα την έβρισκε νομίζω υπερβολική.
Η Viv υποτίθεται πως ήταν χαμηλού μορφωτικού επιπέδου.
Ήταν νταντά.
Δεν ήταν λοιπόν ιδιαίτερα ψηλά στην κοινωνική κλίμακα.
Ανύπαντρη.
Δεν είχε παρέες.
Δεν είχε εκείνο το κοινωνικό κύρος
για το οποίο φιλοδοξούν οι περισσότεροι.
Αλλά δεν χρειαζόταν να συμβιβαστεί στο ελάχιστο.
Έκανε αυτό που ήθελε.
Αυτό που μου δίδαξε, είναι πως έκανε
τη ζωή που ήθελε. Την είχε.
Μπορώ να την κατανοήσω περισσότερο.
Αλλά γιατί ήταν τόσο κλειστή,
αλλά και τόσο παραγωγική καλλιτεχνικά
χωρίς να το μοιράζεται;
Ποιός ξέρει;
Το έκανε ώστε να μην ξεχαστεί.
Και ορίστε, δεν ξεχάστηκε.
Κι όσο φωτογράφιζε,
παρατηρούσε πόσο μπορείς να πλησιάσεις
τον προσωπικό χώρο κάποιου άλλου,
και να δημιουργήσεις την εικόνα τους.
Αυτό μου λέει πολλά για εκείνη.
Μου λέει πως μπορούσε να είναι κάπου
μαζί με έναν παντελώς άγνωστο
και να τους κάνει να νοιώθουν άνετα
όντας ο εαυτός τους,
και να δημιουργεί αυτή τη στιγμή,
όπου δύο υπάρξεις δονούνται μεταξύ τους.
Και τώρα έχει φύγει.
Λοιπόν, υποθέτω πως τίποτα δεν κρατά για πάντα.
Πρέπει να κάνουμε χώρο για άλλους
ανθρώπους. Είναι ένας τροχός.
Μπαίνεις, φτάνεις στο τέλος κι έπειτα
κάποιος άλλος παίρνει τη θέση σου.
Και τώρα πρέπει να κλείσω και να πάω
γρήγορα δίπλα, να κάνω τη δουλειά μου.