Amerika'nın, Bağımsızlık Bildirgesi'nde
ve anayasasında söylediği gibi olduğunu görmek istiyorum.
Amerika, söylediğin gibi ol!
-Pauli Murray
Gözlüğünüz olmadan yakından çekebilir miyim?
Yere yat.
Otur. Yat.
Yat.
Çok iyi.
İllaki her şeye dâhil olacak.
Benim adım Pauli Murray,
ana alanım insan hakları.
Hayatım siyahilerin doğası gereği beyazlardan aşağı olduğu
ve kadınların da doğası gereği erkeklerden aşağı olduğu fikirlerinin
hâkim olduğu bir toplumda mükemmellik standartlarını
karşılamaya çalışmakla geçti.
Pauli Murray zamanının çok ötesinde bir insandı.
Başkalarının ancak çok uzun süre sonra yaptığı şeyleri dile getirdi ve yaptı.
SİYAHİ BEKLEME ODASI
Ayrımcılığa karşı koymanın büyük risk olduğu dönemde
bunu yapacak cesareti sahipti.
Üst üste olaylar olunca er ya da geç
ya öfkeden deliye dönecek
ya da olanları protesto edecektim.
Pauli bir yazar, avukat, papaz ve şairdi.
"Umut, kenetlenmiş parmaklar arasındaki ezilmiş bir saptır.
"Umut, yorgun bir boğazdaki şarkıdır."
ENGELLERİ AŞACAĞIZ
Pauli hepimizin yararlandığı birçok hak ve özgürlük için çok önemliydi.
Murray sadece harika bir avukat ya da kök söktüren bir feminist değildi,
aynı zamanda kuirdi, yani cinsiyeti ikiliğin dışındaydı.
Öğrencilerim çoğu zaman soruyor, "Neden Pauli Murray'yi bilmiyoruz?"
Bu kadar önemli bir ismi
neden hiç öğretmezler ki?
Benim adım Pauli Murray
Büyük teyzem Pauli beni arayıp
geceyi atlatamayacağını söyledi.
"Benim için yapmanı istediğim şeyler var" dedikten
birkaç saat sonra öldü.
Mülkünün vasiyet işlemlerini yapma görevini bana bırakmıştı.
PAULI'NİN YEĞENİNİN KIZI
Eşyalarını toplamam gerekiyordu.
Dosya dolapları oda boyunca dizilmişti, üstte de kitaplıklar vardı.
Kutular, klasörler, hükûmete mektuplar.
Her şeyi tutmuştu.
KÜTÜPHANE
HARVARD ÜNİVERSİTESİ
Pauli'nin vasiyeti çok açıktı.
Eserlerinin, kadınların tarihteki eserlerinin yer aldığı
Schlesinger Kütüphanesi'nde olmasını istemişti.
Pauli teyzem hayatı hakkında bana çok şey anlatmamıştı.
Papaz ve avukat olduğunu biliyordum
ama başarılarından hiç bahsetmemişti.
Ben de önceden okumadıklarımı okudum
ve sonra fark edip "Aman Tanrım." dedim.
"Petersburg otobüs olayı. Mart 1940."
ROSA PARKS'IN OTOBÜSÜN ARKASINA GEÇMEYİ REDDETMESİNDEN 15 YIL ÖNCE
Özellikle Virginia'nın ayrımcılık yasalarına...
PAULI MURRAY'NİN SES KAYDI
...karşı koymak için yola çıkmadım.
İlk başlarda sık sık olduğu gibi
öyle bir olay olur ki
karşı çıkmaktan başka bir seçeneğiniz yoktur.
Arkadaşımla beraber paskalya için
New York'tan Durham'a
iki teyzemi ziyarete gidiyorduk.
Arkadaşımın adı Adelene McBean'di.
Ona "Mac" derdik.
Güney'in birçok yerinde...
ADELENE'İN KIZI
...yaygın olan bu durumla annem ilk kez karşılaşmıştı.
Mason-Dixon Hattı'nı geçtiğinizde arkaya geçmeniz beklenirdi.
BEYAZLAR
Otobüs bu kötü ayrımcılığın timsaliydi.
Otobüsün içindeki yakınlık durumu utancımıza ses çıkarmayarak
veya kayıtsız kalarak tanık olan ayrıcalıklı beyazların önünde
siyahilerin alenen aşağılanmasına olanak sağlıyordu.
Virginia'ya vardıklarında
siyahiler ayağa kalkıp arkaya geçtiler,
sonra daha fazla beyaz insan geldi.
Otobüs şoförü arkadaki koltuğa geçmemiz için ısrar etti.
Koltuk kırık olduğu için oturmayı reddettik.
Otobüs şoförü, o arkaya geçene kadar
otobüsü sürmeyeceğini söyledi.
Sonra da polis gelip bizi tutukladı.
İLÇE HAPİSHANESİ PETERSBURG, VIRGINIA
Mac ile açtık ve üşümüştük ama uyumaya korkuyorduk
çünkü şilteler tahtakurularıyla doluydu.
Duruma itiraz ettiğimde aksi gece gardiyanı bağırdı:
"Kapa çeneni yoksa seni zindana atarım.
"Fareler seni kemirince
"keşke çenemi kapalı tutsaydım dersin."
Gerçekler kendini göstermişti ve...
Bence çok korkutucuydu.
Pauli ayrılmış oturma düzeninin
anayasaya aykırı olduğunu beyan eden bir karar
alabileceklerini umarak NAACP'ye ulaştı.
OLAYIN AYRINTILARI:
SUÇLAMA: RAHATSIZLIK VERMEK 23.3.1941
OTOBÜSÜN ŞEMASI
Mac ile birlikte bir rapor hazırladık,
olayın özetini, gerçekleri...
Kefaletle serbest bırakıldıktan sonra
NAACP avukatları Thurgood Marshall, Hâkim William H. Hastie
ve Doktor Leon A. Ransom'la görüşmeye davet edildik.
Yetenekli sivil haklar avukatlarından oluşan bir ekiple ilk karşılaşmamdı,
birkaç saat büyülenmiş bir şekilde oturdum.
Siyahilerin Amerikan yaşamına kolayca uyum sağlama hakkı için savaştılar.
Ama hâkim bu durumun büyük bir olay hâline geldiğini anladı,
bu yüzden sonuçta köşeye sıkıştırıldılar.
PETERSBURG ADLİYESİ
Yargıç yürürlükteki ayrımcılık yasasını geçip şöyle dedi:
"Siz huzuru bozuyordunuz."
SİGARA İÇMEK YASAKTIR SİYAHİLER ARKA TARAFA
İçtihadı değiştiremezlerdi.
Küçük bir ceza alıp serbest bırakılırdılar.
O an sadece kişisel bir yenilginin
acı hayal kırıklığını hissettim
ama tüm ayrımcılık yasalarının nihai olarak yıkılmasını öngören
bir ekip çalışmasının küçük bir parçası olduğumuzu hissettim.
Sersemletici bir düşünceydi.
RUTGERS ÜNİVERSİTESİ
Bugün Doktor Anna Pauline Murray hakkında
bir şeyler öğrenmek için elimizde harika bir fırsat var.
Pauli Murray öyle muhteşem ki
tüm ilklerini ve harika özelliklerini tam anlamıyla anlatamam.
Yirminci yüzyılda siyahi biri olduğunuzu
ve insan olarak saygıyı hak ettiğinizi anlatmaya çalıştığınızı düşünün.
Siyahi olduğunuz için insanların sizi sevmediği
bir dünyada yaşadığınızı.
Size Murray'nin hayatıyla ilgili birkaç bilgi vereyim.
Bu, el yazması otobiyografimin
birinci bölümünün birinci sayfası.
O zamanlar Columbia Üniversitesi'nde çalışan sosyolog
Doktor Howard W. Odum, doğduğum yıl olan 1910'da yayımlanan bir çalışmada
ırkların farklı "yeteneklere ve potansiyellere" sahip olduğunu
ileri sürmüştür.
Siyahi birine yardım etmek isteyenler, alıntılıyorum,
"Ondan çok fazla bir şey beklemesin.
"O erdem, hakikat, onur, erkeklik
"ve dürüstlükten pek anlamaz.
"Siyahi bir çocuğun alacağı en iyi eğitim
"onu beyazlardan farklı bir ırk olduğu gerçeğinin
"sorgusuz sualsiz kabulüne götürmelidir."
Alıntı sonu.
DOKTOR HOWARD ODOM
OKUL OTOBÜSÜ
Bugün bile hatırlayabiliyorum, o eski okul gözümde canlanıyor.
Eski, köhne ahşap bir binaydı, salıncağı yoktu.
Dışarı çıkınca oynayacak bir şey yoktu.
Tabii beyaz çocuk okullarında
çitle çevrili çimenlikte otururlardı.
Bu bizim gördüğümüz muameleyle beyaz çocukların gördüğü
muamele arasındaki tezattı.
Bunları seziyorsunuz, hissediyorsunuz.
Ben çok gururlu bir halktan geliyorum.
İnatçıydılar. Akıntıya karşı yüzdüler.
Ev bu. Pauli Murray'nin evi burası.
Bu eve geldiğinde üç yaşındaydı.
DURHAM, KUZEY KAROLİNA
Bir trajedinin sonucu olarak geldi.
Annesi beyin kanamasından öldü
ve nihayetinde babası bir akıl hastanesine gönderildi.
Baltimore'da doğmuş olmasına rağmen gerçekten evi burasıydı.
Durham'a geldiğimde
evde Pauline ve Sallie teyzemle
dedemle anneannem vardı.
Fitzgerald'lar Durham'da çok iyi tanınan
ve siyahi camiada oldukça prestijli bir aileydi.
Ailenin ataları arasında Cherokee,
İrlandalı ve Afroamerikanlar vardı.
Bazı aile üyeleri o kadar beyazdı ki ırkçı ayrımcılığa
maruz kalmıyorlardı.
Pauli de arada bir yerdeydi.
Hem beyaz hem de siyahi toplumda
ten rengine dayalı bir ön yargı vardı.
Başlı başına ayrı bir bütünlerdi.
Pauli evin neşe kaynağıydı.
Pauline teyzemin çocuğu olmadığı için onu çok sevmişti.
Pauline teyzem devlet okullarında öğretmenlik yapardı,
ben dört yaşlarındayken
her gün beni yanında götürürdü.
Benden büyük çocuklarla oturmama, onlar okurken izlememe izin verildi.
Dönem sonuna doğru
Pauline teyzeme "Ben okurum." dediğimde
çok şaşırmıştı.
Yanımdaki çocuğun kitabını alıp yüksek sesle okumuştum.
Onun sınıfında bulunduğum sürede
diğerlerine öğrettiklerini ben de öğreniyordum.
O andan itibaren sınıf, ikinci evim olmuştu.
Sormak istediği her şeyi sormasına izin verildi.
Kendi fikri olmasına izin verildi.
Ama Pauli elbise giymek istemezdi.
Pauline teyze onu her pazar kiliseye götürürdü.
Bir anlaşma yaptılar.
"Hafta boyunca pantolon giyebilirsin
"ama kiliseye gideceğin zaman elbise giymelisin." dedi.
Bir nevi koruma altında bir hayatım vardı.
Beyazların dünyasıyla iletişime girdiğimde
hayat çekilmez bir hâl alıyordu.
Yetişkin siyahilere "teyze," "amca" veya "evlat" diye hitap ederlerdi.
Yılda 50-60 kişi linç ediliyordu.
Gazetelerde linçlerin belirgin bir şekilde gösterildiğini hatırlamıyorum
ama söylentilerini duyardık.
"Dün gece falan ilçede biri linç edilmiş." gibi.
Ku Klux Klan'ın bilinirliği her zaman arka plandaydı.
Bu bilinirlik benim neslimdeki bir çocuk için
onunla birlikte büyüyen bir şeydi...
Sanki vücudunuzun ve varlığınızın bir parçası gibi.
Zalimlere
Şimdi̇ güçlüsünüz,
bizler ise sadece üzümleriz
ve olgunlaşırken acı çekiyoruz.
Ezin bizi̇.
Derilerimizin muhafaza ettiği
cesur hayatı bizden sıkıp atın.
Ama bizimki̇ yüzyılların özlemiyle güçlenen,
hemen fark edilmeyen bir güç.
Kış kederinizin yalnız alacakaranlığında
duyularınızı çalmak için dayanacağız.
-Pauli Murray
"Kış kederinizin yalnız alacakaranlığında
"duyularınızı çalmak için dayanacağız."
Pauli'nin tarihteki yeri konusundaki farkındalığı nedir?
Pauli kölelik kurumunun yarattığı sorunları
düzeltmeye çalışıyor.
Bence bu çok güçlü. Pauli bunu iddia edip şöyle diyor:
"Bu işi yapmak için buradayım ve bunu yapma zamanım geldi."
Daktiloyu çıkarıp kendini tam olarak ifade etmek için yazardı.
Bizim gibi gelecek nesillerin daha iyi anlayabilmesi için
orada kalıcı olarak kaldı.
Bence tüm yazılanların arkasında bir iletişim kurma arzusu var.
Başka bir deyişle, diğer insanlarla bazı içgörülerinizi, sezgilerinizi
veya duygularınızı paylaşmak istersiniz.
Benim hikâyemi yazmak başkasını yazmaktan çok daha zor.
Altıncı bölüm, ön taslak, 120. sayfa.
Okulumdan sonra tekrardan ayrılmış okula gitmek istemedim.
Bunu yapmamaya kararlıydım.
Pauline teyzem de beni New York'a götürdü.
Gördüklerim beni hayrete düşürmüştü.
Gökdelenler, Coney Adası, Özgürlük Heykeli,
Broadway Tiyatro Bölgesi...
SEÇİMİNİZİ YAPIN
...beş sent koyduğunuzda sıcak yemek veren otomatlar.
En çok da metroda, otobüslerde ve tramvaylarda herkesin
istediği yere oturabilmesinden etkilendim.
Hunter Koleji'nde 247 kadından oluşan bir gruptaki dört siyahiden biriydim.
Edebiyat, yaratıcı yazarlık ve kısa öyküleri konu alan
tüm dersleri aldım.
Çok kötü bir dil bilgisi olan
ve sürekli olarak
Hunter Koleji'ndeki o zeki çocukların eğitim düzeyiyle arasındaki farkı hisseden
küçük Güneyli bir çocuk olduğumu unutmayın.
Bu yüzden hep aklımın bir köşesinde "Yeterince iyi miyim?" diye düşünürdüm.
Hunter Koleji'nden 1933'te mezun oldum.
Büyük Buhran.
Uzun kuyruklarda
bedava çorba ve iş bekleyen insanlar.
Bir kariyere başlamak için en kötü dönemdi.
Bir şey çıkmayacak olsa da sabahları "eleman aranıyor" reklamlarına bakardım.
Son bir sent ödünç alındı,
rehin verecek bir şey kalmadı
Tuzlu su
artık hafifletmiyor açlık acılarımızı
Tüm o zorluklara rağmen
işsiz olmak, normalde sosyal açıdan
kabul görülmeyen durumlarda seyahat etme özgürlüğü sağladı.
SERSERİ
Evsiz, istenmeyen erkek çocuklarla iş bulmak için otostop çekip
yük trenleriyle yolculuk eden kızların oluşturduğu
300.000 kişinin arasına katılmak üzereydim.
İzci pantolonum ve deri ceketimden oluşan otostop giysilerimi giyip
minimum kamp ekipmanıyla küçük bir sırt çantası yanıma aldım.
Erkek çocuklarınki gibi bir saç kesimim vardı ve zayıftım,
malum yerlerim düz gözüküyordu,
böyle olunca ilk bakışta küçük bir erkek çocuğa benziyordum.
Erkek gibi gözükmek hoşuna gidiyordu.
Erkeksi pozlar verdiği
çok sayıda farklı fotoğrafı vardı,
kendini farklı isimlerle tanıtıyordu. Kendine Pete diyordu.
"Ahbap" diyordu.
AHBAP - 1931
Bu konuda yazdığında
bunu kendisini korumak için yaptığını söylüyordu
çünkü taciz edilmekten veya cinsel saldırıya uğramaktan korkmadan
yasa dışı trene binmek siyahi bir kadın için mümkün değildi.
Amerikan halkı için kendimi
Yeni Düzen'e adayacağıma söz veriyorum.
KADIN DESTEK KAMPI KUZEY NEW YORK
Yeni Düzen'in kurduğu
28 kadın kampından biri olan
bu destek kampındaki işsiz kadınlardan biri oldum.
Kısa sürede yürüyüş rehberi ve aynı kafada olduğum
entelektüel bir kişiliği olan Peg Holmes ile yakınlaştım.
Peggie Holmes Büyük Buhran'ın radikalleştirdiği
muhafazakâr bir bankacının kızıydı.
Peg ırkçı ön yargılardan tamamen uzak görünüyordu.
Birkaç şiirimi okuduğunda şöyle demişti:
"Nasıl böyle şefkatle yazabiliyorsun?
"Ben siyahi olsaydım daha katı olurdum."
O bahar Peg ile Nebraska'ya otostopla beş haftalığına gidip geldik.
Sizin gibi düşünen ve akşamüstü
boş bir kumsalda yemek yediğiniz yeni biri...
Bunlar hayatın küçük günlük sevinçleridir.
EŞİT MAAŞ EŞİT İŞ
Peg'le endüstri ve işçi sorunlarıyla ilgilenmeye başladık.
Ben de ilk kez grev hattında yer aldım.
İşçi hareketinde sanki dinî bir coşku vardı.
1937'nin başlarında Otomobil İşçileri Genel Grevi'ne
birlikte katıldık.
O radikal duruş içerisinde bir anda öne çıktım.
YETERLİ BİR MAAŞ İÇİN GREVDEYİZ
Özgürlük ve haysiyet kavramını
Amerika'da siyahi olmakla
yeni yeni ilişkilendirmeye başladım.
SENDİKAYA KATIL - GREV KIRICI OLMA MADEN İŞÇİLERİ
Diğer oturuma kadar sonraki bölümü kaydedeceğimi sanmıyorum.
Tahmin ettiğiniz gibi bu beni duygusal olarak tüketiyor.
Ama her hâlükârda umarım okuyucunun ilgisini çeker.
Pauli Murray'de tarihî bir figür olduğu sezgisi vardı.
Schlesinger Kütüphanesi'ndeki 135 kutuda
Pauli Murray'nin yazıları var.
Bazıları Murray'nin yayımlanmış eserlerinde bulunmayan şeylerdi.
"Cinsellik" etiketli bir klasöre rastladım.
Murray doktorlara kadın gibi göründüğünü ama aslında
erkek olduğunu söylemişti.
"Doğanın deneylerinden biri̇:
Erkek olması gereken bir kız."
-Pauli Murray'den doktora not
Pauli, Peggie ile olan ilişkisinin
normal bir ilişki olmasını umuyordu.
Pauli'nin bundan kastı,
ilişkide kendisinin erkek, Peggie'nin ise eşi olmasıydı.
Peggie de Pauli'yi erkek olarak görmeyi kabul edemedi.
En sonunda da ilişkileri bitti.
Beni̇ uzaklara gönderme sevdiğim
Gel benimle
Gidip şarkı söyleyelim. -Pauli Murray
Peggie Holmes'un Murray'nin hayatından çıkması
Pauli'nin Bellevue Hastanesi'ne
kaldırılmasıyla sonuçlanan duygusal bir çöküntüye neden oldu.
Ruh ve sinir hastalıkları hastanesinde müşahede altındayken Pauli'nin notları
çok ayrıntılıydı.
Neden en çok ilgi duyduklarım son derece feminen
ve heteroseksüel kadınlar?
Pauli bunalımdayken doktorlara sordu: "Neden bu kişileri çekici buluyorum?"
Bu durum doğru düzgün bir ilişki içinde olmayı imkânsız kılıyor.
Cevabı nerede bulabilirim?
Bu deneyimler her zaman var olmuştur.
Pauli'nin geçmişteki kayıtları
yaşadığı dönemde siyahi birinin insanlığını ve cinsiyet uyumsuzluğunu
değerlendirmemizi sağlıyor.
Murray'nin tıbbi kayıtlarına ve notlarına bakınca...
PAULI MURRAY'Yİ ANMA TÖRENİ
...bir trans, cinsiyet uyumsuzluğu yaşayan,
melez bir insan olarak "Bu hissi iyi biliyorum." dedim.
Bize bizim gibi insanların var olmadığı söylendi.
Bu yüzden Pauli Murray'yi tanıdığımda ve öğrendiğimde
hayran kaldım ve buna sıkıca tutunmak istedim.
Ayrıca tarihimin bir bölümünün
benden çalındığını hissedip çok sinirlenmiştim.
Bütünleşmiş bir beden, zihin ve ruha sahip
bütün bir varlık olarak hayatını yaşamaya çalışan
bir başkasının kargaşasıyla kendimi özdeşleşiyorum.
Pauli Murray bugün burada olsaydı
ve "Pauli, hangi zamirleri kullanıyorsun?" diye sorsaydım
Pauli ne derdi bilmiyorum.
Kendim de siyahi ve kuir biri olarak
Pauli'den bahsederken cinsel yöneliminin genişliğini
onayladığımı göstermek adına "o" veya sadece "Pauli" diyorum.
Pauli hakkında yazan akademisyenler hâlâ genelde kadın olduğunu belirten
zamirler kullanıyorlar.
Arkadaşları ve ailesi de Pauli'den dişil zamirle bahsediyor.
Ondan bahsederken dişil zamirler yerine cinsiyetten bağımsız zamirler kullanan
daha fazla insan göreceğimizi düşünüyorum.
Murray eserlerinde cinsiyet mücadelelerinden
hiç bahsetmedi,
hatta arkadaşlarıyla bile bunu nadiren konuşurdu.
Kendini değer verdiği herkese tamamen yabancı olan
bir yerde buldu. Pauline teyzesi hariç.
Pauline teyzesi ona "Oğlum-kızım" diye seslenirdi
ve her zaman Pauli'yi destekledi.
Pauline, Pauli'nin tam olarak olması gerektiği kişi olmasına izin verdi.
Böylesi koşulsuz bir sevgiye her zaman rastlanmıyor.
Ama bunu başka yerlerde bulmaya çalışmak
gerçekten zordu.
Her zaman çok çalışırdı.
Bütün gece kahve içerdi.
Bazen sabırsız olabiliyordu.
Hayatının çoğu "Beni göreceksiniz. Beni duyacaksınız." diyerek geçti.
KUZEY KAROLİNA ÜNİVERSİTESİ
İLK SİYAHİ ÖĞRENCİ KABULÜNDEN 13 YIL ÖNCE
O noktada
Kuzey Karolina Üniversitesi ırk ilişkileri üzerine müfredat oluşturuyordu.
"Belki artık bir siyahiyi kabul etmeye hazırlardır." diye düşündüm.
GİRİŞ BAŞVURU FORMU
Bana boş bir başvuru formu gönderdiler.
Irk ve din kısmı yazıyla eklenmişti.
Sanırım cevapladım ama "Ne fark eder ki?" demiş olabilirim.
Cevaben gelen mektupta
Kuzey Karolina Üniversitesi Rektörü şöyle yazmıştı:
"Anayasa ve yasalar sizin ırkınızdan birini
"kabul etmemi yasaklıyor."
Birleşik Devletler Başkanı başkente dönerken
fahri hukuk doktoru derecesini
almak için Kuzey Karolina Üniversitesi'ne uğradı.
Amerikan tutumuyla Amerikan liberal düşünceyi simgeleyen
Kuzey Karolina Üniversitesi'nin
bir mezunu olmaktan
mutlu ve gururluyum.
Pauli konuşmayı duyunca...
ROOSEVELT LİBERALİZMİ SAVUNDU
...Franklin Roosevelt'e mektup yazmaya karar verdi.
Pauli Murray'nin gönderdiği tipik bir hiddetli protesto mektubuydu.
Amerikalıları demokratik liberal bir felsefeyi desteklemeye çağırdınız.
Bu siyahi Amerikalılar için ne anlama geliyor?
Pauli'nin orada okumasına
izin vermedikleri için UNC'yi övüyordu.
Yani 1930'larda Başkan'a ikiyüzlü olmamasını söyleyip
küstahça şeyler yazan bir siyahi vardı.
Sivil haklar konusundaki sessizliği ve federal linç karşıtı
yasa tasarısı hakkında halkın önünde konuşmaması
beni gittikçe dehşete düşürüyordu.
Halkımızın yakılması karşısında sesinizi yeterince yükselttiniz mi?
Pauli, Eleanor Roosevelt'e
mektubun bir kopyasını gönderdi.
Bayan Roosevelt kendi imzasını taşıyan
bir mektupla hızlı bir şekilde cevap verdi.
"Gönderdiğiniz mektubu okudum...
BEYAZ SARAY, WASHINGTON
"...ve sizi çok iyi anlıyorum.
"Fakat büyük değişiklikler zaman alır.
"Güney değişiyor ama bunun çabuk olacağını düşünmeyin."
Pauli'nin UNC ile yaşadığı bu fikir ayrılığı
"daktiloyla yüzleşme" dediği şeyin göstergesiydi.
BİR KADIN NCU'YA BAŞVURUNCA VALİ HOEY HAREKETE GEÇTİ
Pauli siyahi basında yayımlanan bazı mektuplar yazdı.
Olay çok dikkat etmişti.
Bir anda radyolarda yayımlanmaya başlandı.
"Kimliği belirsiz siyahi bir kadın Karolina Üniversitesi'ne başvuru yaptı."
Bir nevi ulusal haber oldu.
Ailem bu durum karşısında afalladı.
En çok da linç edilmekten korktukları için.
Bu durum Kuzey Karolina Üniversitesi için bir yenilgiydi.
Otobüsteki tutuklama,
ayrıca ömrüm boyunca sadece benim değil, yoksul ve taşrada yaşayan siyahilerin de
maruz kaldığı onur kırıcı hakaretlere tanık oldum.
İşte tüm bunlar
bu ayrımcılık savaşını verebilmem için bir silaha ve bir yeteneğe
ihtiyacım olduğunu fark etmemi sağladı.
İşte o zaman hukuk okumaya karar verdim.
Ne dedin?
Konsantrasyon gücünüz inanılmaz.
Doğrudur herhâlde.
Hukuk fakültesindeyken
sınıf arkadaşlarım yanı başımda
en acayip tartışmaları ve münakaşaları yapsalar bile
ben bununla meşgul olurdum...
Pauli 1941 sonbaharında Howard'a gitti.
O günkü sivil hak davalarının çoğu
Howard'ın binalarında kuramlaştırılıyordu.
Thurgood Marshall,
William Hastie ve Leon Ransom o koridorlarda yürüyorlardı.
İlk iki yılımda hukuk fakültesindeki tek kadın bendim.
SINIF BAŞKANI, NEW YORK
Derste konuşmama bile izin vermediler.
1944 SINIFI - HUKUK FAKÜLTESİ
Elimi kaldırdığımda da kimse beni umursamazdı.
Hocam, "Kadınlar hukuk fakültesine neden gelir, bilmiyorum." demişti.
Çok şaşırmıştım.
Bir ırk ayrımı sistemi olan Jim Crow dedikleri
bir şeyden bahsediyorlardı,
o da "Benim yaşadığım şey Jane Crow." dedi.
Siyahi bir kadın olmak hem ırk ayrımcılığıyla
hem de cinsiyet ayrımcılığıyla uğraşmak demekti.
Kadınlara sınırlar koyan bir ailede büyümedim.
Yıl sonunda
öğrencileri derecelendirip notları duyururlardı.
Murray, Murray, Murray, Murray, Murray, listenin başında.
İkinci yıl konuşmama izin verdiler.
Murray, NAACP'deki öğrenci bölümünün danışmanı oldu.
WOOLWORTH'TEKİ BAR TEZGÂHINDAKİ OTURMA EYLEMİNDEN 17 YIL ÖNCE
Washington merkeze gittiğinizde gidemeyeceğiniz yerler vardı.
Hatırlıyorum da Garfinckel's mağazasına giremezdiniz.
Şehir merkezindeki National Theatre'a
ve bazı restoranlara girmemiz yasaktı.
Şiddet içermeyen, doğrudan eylemle daha fazla protesto yapmaya başladım.
Buna da 14. ve U caddelerindeki
Little Palace Cafeteria adlı bir restoranda başladık.
Siyahi mahallesinin ortasında sadece beyazlara
hizmet veren bir yerdi.
Bir cumartesi öğleden sonra oraya gittik.
Bize servis yapmayı reddettiler.
KAFE RESTORAN
Boş tepsilerimizi alıp masaya oturduk,
kitaplarımızı açıp çalışmaya başladık.
Küçük mekânı doldurduk.
İşe yaramıştı.
Şaşırtıcı bir şekilde başarılı olmuştu.
ÖĞRENCİLER KAFEYİ JIM CROW'U BİTİRMEYE ZORLADI
U Caddesi'ndeki ırk ayrımına son verdiler.
Ayrımcılığa anayasal çapta
saldırmanın zamanı gelmişti.
1944 - YÜKSEK MAHKEME'NİN "AYRI AMA EŞİT" DOKTRİNİNİ
GEÇERSİZ KILMASINDAN 10 YIL ÖNCE
Bitirme tezim için seçtiğim konu
"Plessy v. Ferguson reddedilmeli mi?" idi.
Plessy v. Ferguson, kalacak yerleri ayrı ama eşit olduğu sürece
siyahileri ulaşım veya okul gibi kamuya açık konaklama yerlerinde
ayırmanın uygun olduğunu belirten
1896'daki bir Yüksek Mahkeme davasıdır.
Esas olarak Thurgood Marshall ve NAACP
"Plessy ayrı ama eşit dese de yasayla sorunumuz siyahi kurumların
"eşit muamele görmemesidir.
"Bu kurumlara ayrılan kaynak aynı değil,
"ayrı olacak olsak da eşit kaynaklar istiyoruz."
Murray bu mantığın tamamen yanlış olduğunu söyledi.
Ayrımcılık tabiatı gereği
ahlak dışıdır çünkü siyahilerin kendi haysiyetlerini
ve karakterlerini algılamalarını köreltir.
Ayrı ama eşit tesisler doktrini sadece bir yanılsama değil,
aynı zamanda pozitif bir biçimde
buna maruz kalan bireyin kişiliğine şiddet uygulamaktır.
SİYAHLAR İÇİN
"Hepsinin reddedilmesi gerekiyor.
"Size daha büyük, cesur ve geniş bir strateji lazım."
Sınıf arkadaşlarım bana güldüler.
Öğrencilerin hayranlık duyduğu
genç öğretim üyesi Spottswood Robinson
fikrimi sadece direkt reddetmedi,
"Plessy 25 yıl içinde iptal edilir." dediğimde
on dolarlık bahsimi iyi niyetle kabul etti.
Tam on yıl sonra 1954'te
Marshall ve hukuk ekibinin Brown v. Board of Education kararında
izlediği strateji de tam olarak budur.
Yüksek Mahkeme çok önemli ve tarihî bir karar verdi.
Eğitim yerlerinde herkes eşit olacaktır.
Ziyaret etmek için Howard'a döndüm.
Spotts Robinson gayet sıradan bir tavırla
"Pauli, yazdığın sivil haklar tezini hatırlıyor musun?" dedi.
Tabii, dedim.
"1953'te o tezi çıkardım
"ve hazırlığımızda bize çok yardımcı oldu" dedi.
İsmim verilmeden küçük savımın
Yüksek Mahkeme'de yer bulduğunu söyledi.
Etrafınıza bakın.
Kafanızı çevirip etrafınıza bakın.
Odadaki farklı insanları görüyor musunuz?
Bunu mümkün kılan bu karar oldu.
Am bu hikâyeyi Thurgood Marshall'ın
Yüksek Mahkeme merdivenlerindeki
meşhur resmiyle anlattığımızda
Pauli hiçbir yerde görünmüyor.
Howard Hukuk'un en iyi mezunlarının otomatik olarak Harvard'a gidip
hukuk alanında lisansüstü çalışma yapma fırsatı bulmaları
bir gelenekti.
Pauli Murray sınıf birincisi olarak mezun olmuştu.
Mezuniyet komitesi başkanı yazdığı cevabında, "Sayın Bayan Murray,
"not dökümünüzdeki hitap
"Harvard'a kabul edilme
"hakkı olan cinsiyetten olmadığınızı gösteriyor." yazmıştı.
Kimliğinin her bir parçası onu parçası olmak istediği,
hatta parçası olmayı hak ettiği kurumların
dışında tutuyordu.
Pauli, Berkeley'ye gidip Hukuk Yüksek Lisansı yaptı.
Bu esasen hukuk kariyerinin başlangıcıydı.
En yüksek eğitimli avukatlardan biri olmasına rağmen
Pauli bir New York hukuk bürosunun kapısından içeri giremedi.
Pauli hem ırk hem de cinsiyet açısından ayrımcılığa uğruyordu.
Sonunda kendi bürosunu kurdu.
En acı verici deneyimlerinden biri,
müvekkilini temsil etmek için mahkemeye gittiğinde
bir tanığın Pauli'yi fahişe olarak
tanımlamasıydı.
Tabii ki avukat olması mümkün değildi.
Pauli zar zor geçiniyordu.
Para biriktirmek için o kadar çok ucuz hamburger
yedim ki vücudumda tenya oluştu.
PSİKİYATRİ BÖLÜMÜ BELLEVUE HASTANESİ
Pauli ayrıca depresyonla uğraşıyor, hastaneye yatıp çıkıyordu.
Murray neredeyse her yıl duygusal çöküntüler yaşadı.
Kargaşa ve acılar.
Bir dereceye kadar doktorların yardımına ihtiyacı vardı.
13 Temmuz 1942 Sayın Doktor Eidelsberg,
Seks hormonlarıyla yaptığınız deneyler toplumda olumlu şekilde yer bulunca
duygusal sorunumu, uzun zamandır devam eden
duygusal ve zihinsel çatışmamı konuşmak için randevu aldım.
Hormon enjeksiyonu dengeyi yeniden sağlayabilir.
Pauli testosteron arayarak doktor doktor dolaştı.
KİŞİYE ÖZEL VE GİZLİDİR
Pauli doktorlara yakarıyordu: "İnmemiş testislerim mi var?"
Karın boşluğunda gizlenen erkek organların varlığı.
Testler, röntgenler ve keşif ameliyatıyla keşfedilebilir.
Kelimelere bile dökmekte zorlanacağınız bir deneyime dair konuşmak
çok büyük cesaret gerektirir.
Yapabileceğiniz her şeye en içten şekilde minnettar olacağım
çünkü hayatım şu anki durumuyla
dayanılmaz bir hâlde.
Doktorlar Pauli'yi muayene etti. Röntgenini çektiler.
Bir defa Pauli keşif ameliyatı olacak diye çok heyecanlanmıştı
çünkü cerrahın inmemiş testisleri
bulabileceğinden emindi,
cerrah ise iltihaplı bir apandis bulup çıkardı ama Pauli'de
olağan dışı bir durum yoktu.
Sayın Murray Hanım,
Üzgünüm
ama tıp bilimi sizin vardığınız sonuçla tam olarak örtüşmüyor.
Joseph Eidelsberg, Doktor
"Bir insanın kargaşasını önemsiz kılmak ne demektir?
"Bir insanın başarılarının çoğuna sahip çıkıp
"bu dünyadaki varlığının birçok yönü hakkında kitaplar yazarken
"sadece anlamadığımız veya bizi rahatsız eden bir yönü atlamak
"ne anlama geliyor?"
Murray'nin yazdığım biyografisine cinsiyet mücadelelerini eklemekte tereddüt ettim.
Diğer bilim insanları "Bu onun özel hayatıydı." dediler.
Ancak Murray'nin arada kalmışlık hissinin
onu sınırlar konusunda gittikçe
daha da eleştirel hâle getirdiğini anlamadan neden zamanının
bu kadar ötesinde olduğunu gerçekten anlayamayacağımızı düşündüm.
Bu da 20. yüzyılın en önemli fikirlerinden
biri olan
ırk ve cinsiyet kategorilerinin esasen keyfî olduğu
ve ayrımcılığın yasal bir temeli olmadığı saptamasını yapmasını sağladı.
Sayın Başkan Roosevelt,
ben toplumda en çok ezilen siyahilerin bir ferdiyim.
Bir an için insan olarak diğerlerinden
ayrı bir kategoriye konsaydınız
ne kadar sinirleneceğinizi düşünebiliyor musunuz?
Pauli Murray
Pauli, Beyaz Saray'a o hiddetli mektupları yazdığında
Eleanor bu genç kadını neyin motive ettiğini anlamak istedi.
19 ARALIK 1938
Kuzey Karolina Üniversitesi olayından beri
Bayan Roosevelt'le yazışıp ona ısrarla sorular soruyordum.
Ülkenin First Lady'si olması,
kendimi tutmamı sağlayacak kadar baskı oluşturmuyordu.
Arkadaşlığımızı bu kadar harika yapan şey buydu.
Pauli arkadaşlarını ve akrabalarını Eleanor'un New York dairesine
öğle yemeğine götürürdü.
Eleanor bir nevi anne oldu.
Pauli ve Eleanor statü olarak sosyal geçmiş açısından
muazzam farklılığa sahipti.
Ama ortak noktaları da çoktu.
İkisi de yaşlı akrabaları tarafından büyütülmüş
ve çocukken yetim kalmışlardı.
İkisi de çok okurdu ve yazmayı severlerdi.
Köpekleri çok severlerdi.
Bu romantik bir ilişki değildi.
Yaptıkları siyaset ötesi sohbetlerle
gerçek bir arkadaşlığa dönüşmüştü.
Kafa dengi olduğumuzu söyleyebilirim.
Onunla bağ kurmakta zorlanmadım.
Pauli Murray en iyi genç arkadaşlarımdan
alımlı bir kadın avukattır, bazen bayağı kışkırtıcı olsa da
kendisi çok sevdiğim biridir.
-Eleanor Roosevelt, deneme, Ebony Dergisi
Bazen çok şefkatli olurdu.
Ama bize çığlık attıran dayanılmaz ırkçılık yükünü
hissetmesi imkânsızdı.
EN İYİ ARKADAŞLARIMDAN BAZILARI SİYAHİ - ELEANOR ROOSEVELT
Detroit isyanı patlak verdiğinde buna sebep olan ırksal gerilimler
savaş boyu sürekli arttığı için
çok az siyahi duruma şaşırmıştı.
DETROIT'TEKİ IRK KAVGASINDA BEYAZLAR SİYAHİ ARADI
DETROIT POLİSİ KIZGIN BEYAZLARA KATILDI: 16 KİŞİ ÖLDÜ
"KÖR" ADALET SADECE SİYAHLARI GÖRDÜ
Başkan Roosevelt garip bir şekilde sessizdi.
Bir ay sonra olay hakkında yorum yaptı.
"Son dönem yaşanan şiddet olayları
"ulusal birliğimizi tehlikeye atıp düşmanlarımızı cesaretlendiriyor.
"Eminim bütün gerçek Amerikalılar bundan pişmandır." Alıntı sonu.
Lafları o kadar samimiyetsiz ki hemen oturup
kızgın bir şiir yazdım.
"Ne elde ettin siyahi çocuk,
"seni dövüp yere serdiklerinde dişlerini tekmelediklerinde,
"kafanı sopalarla kırdıklarında
"ve karnına vurduklarında?
"Tepedeki adamdan yardım istediğinde ne elde ettin?
"Tepedeki adam ne dedi siyahi çocuk?
"Bay Roosevelt pişmanmış."
Yıllarca para kazanmak için o kadar uğraştıktan sonra
Howard'da tanıştığım Lloyd K. Garrison, kendi bürosu
Paul, Weiss, Rifkind, Wharton & Garrison'ın
dava departmanlarında ekstra yardıma ihtiyaç olduğunu söyleyen
şaşırtıcı bir haberle aradı.
Bu iş Murray'ye hayatı boyunca kazandığından
daha fazla para kazandırdı.
Bu inanılmaz şans beni bayağı endişelendirdi.
Oldukça rekabetçi bir mesleğe
yeniden giren orta yaşlı bir kadındım artık.
Ayrıca bürodaki üç kadından biri ve 65 avukat arasındaki tek siyahiydim.
O yıllardaki hiç bitmeyen sorunum
çalışan kadının yalnızlığıyla baş etmekti.
Neyse ki ofis yöneticisi personel müdürü Irene Barlow
sembolik durumumu baskın erkek ortamında paylaştı.
Renee'nin gayet öz güvenli bir havası vardı.
Güçlü, güzel yüzü ve mavi-yeşil gözlerinden
cömertlik ve nezaket yayılıyordu.
Renee yeni bir çalışana jest olarak beni öğle yemeğine davet etti.
Sohbetimiz çekingen ve resmîydi.
Ama ikimizin de Episkopal mezhebinden olduğumuzu keşfetmemiz
ruhsal bir bağın başlangıcıydı, öğle aralarında
Park Avenue'daki Aziz Bartholomew Kilisesi'ndeki
çarşamba ayinlerine katılıyorduk.
Renee, Pauli'yi kanatları altına alıp...
ARKADAŞI
..."Hayır, onu giyme. Bunu yap." diyebilmesini sağladı.
Çok yakın arkadaş oldular.
Renee ve ben kişilik olarak çok farklı olsak da
arkadaşlığımız büyük bir neşe kaynağı oldu.
Karşılıklı destek için birbirimize yöneldik.
4 Mayıs öğleden sonra
Mack Charles Parker'ın cesedi Poplarville yakınlarındaki
Pearl Nehri'nin üzerinde yüzerken bulundu.
Parker hapishane hücresinden maskeli bir grup tarafından çıkarılmıştı.
Beyaz bir kadına tecavüz suçlamasıyla yargılanmayı bekliyordu.
KALABALIK SİYAHİ MISSISSIPPI'LİYİ YAKALADI
HÜCRESİNDEN ÇIKARILAN TECAVÜZ ZANLISI ÖLMÜŞ OLABİLİR - FBI DAVAYA KATILDI
1959 gibi yakın bir tarihte bir adamın
linç edilmesi Amerikan sisteminin barbarlığını gösteriyordu.
Bu olay Central Lisesi'nin karma hâle getirilmesi
ve Little Rock'taki şiddetin devamıydı.
Güney'de şiddet başını alıp gitmişti,
ardından Mack Parker olayıyla artık doruğa ulaşmıştı.
Bunu Mack C. Parker'ın linç edilmesi vesilesiyle yazdım.
Ben bir Episkopal'im ve bu duayı kasıtlı olarak kullanıyorum.
Karanlığımızı aydınlat, sana yalvarıyoruz ya Rab.
Bize uzaktan havlayan tazılardan korkmamayı öğret.
Kapıdaki ayak sesi.
Pencere camlarındaki dipçik.
Bizi bu gecenin tüm tehlikelerinden ve vahametlerinden koru.
Herkesin bir kırılma noktası vardır.
Benim kırılma noktam da Mack Parker olayıydı.
Artık bıkmıştım.
Birleşik Devletler'den gitmem gerektiğini hissettim.
Pauli, Paul Weiss'taki oldukça prestijli pozisyonundan vazgeçerek
Afrika'daki Gana'da yeni kurulan hukuk fakültesine
hukuk öğretim üyesi olarak başvurdu ve kabul edildi.
DEFOL GİT SÖMÜRGECİLİK
AKRA, GANA
Bağımsızlığını daha iki yıl önce kazanmış
bir Batı Afrika ülkesinde hukuk öğretmek
atalarımın Afrikalı kısmına dair
dinmeyen merakımı gidermemi sağladı.
Afrika'da 18 ay kaldım.
Lisansüstü çalışmalarımda hukuk çalıştığım gibi çalıştım.
Pauli bağımsızlık hareketlerinin ortasında oradaydı.
Hem heyecan verici hem de sıkıntılı bir durumdu.
Gana başkanının
ifade özgürlüğünü bastıran diktatörce içgüdülere sahip olduğunu
çok geçmeden anladım.
Kuzey Karolina'da da olsam
Gana, Akra'da da olsam hep insan haklarına bağlı biri oldum.
Hükûmet Pauli'nin öğrencilere Amerikan Anayasası, bağımsızlık
ve demokrasi gibi şeyleri
öğrettiği için endişeliydi.
Bir gün geldiğimde
cinayet masasından altı üniformalı kişinin
sınıfta oturduğunu gördüm.
Ülkede daha fazla kalamayacağımı hissettim.
Afrika'da geçirdiğim süre içinde
Yeni Dünya'nın bir ürünü olduğumu anladım.
Ben de herkes kadar kendimi tam bir Amerikalı hissediyorum.
Siyahi Amerikalılar en başından beri buradalar.
Bu ülkenin temellerinde
bizim kanımız, terimiz, gözyaşımız, anılarımız var.
Kaderimizin ABD'de olduğuna ikna oldum.
Yale'den bir bursla birlikte doktoramı yapmak için geri döndüm.
Pauli Murray çok ilgimizi çekti.
Yaşça büyüktü, annemiz olacak yaştaydı.
ŞİMDİ EŞİT HAK İSTİYORUZ!
Siyahi öğrencilerin çoğu Sivil Haklar Hareketi'ne katıldı.
Yale Hukuk Fakültesi'ne geldiğinde
DC'deki protestolara ve oturma eylemlerine katıldığını bilmiyordum.
Bildiğimiz kadarıyla
protestolara 1960'larda oturma eylemiyle başladık.
Çalışmaları tarihte sık sık kaybolan cesur Afrikalı Amerikalılar hakkında
hiçbir şey bilmiyorduk.
Pauli Murray zamanının o kadar ilerisindeydi ki
her gün yeni sorunları gün yüzüne çıkarıyordu.
Bu büyük bir ulusal sorun.
Murray, Yale'deyken
John F. Kennedy, Kadının Statüsü Komisyonu'nu kurdu.
Komisyonun başkanı Eleanor Roosevelt'ti.
Kadınların yeteneklerini en iyi şekilde kullandıklarını görmek istiyorum.
Eleanor, Pauli'nin kadınların sivil ve siyasi haklarını inceleyen
çalışma grubuna atanmasını sağladı.
ONA KRALLAR GİBİ BAKIN
BİR KADIN AÇABİLİR Mİ Kİ?
Kökenine indiğinizde göreceksiniz ki
baskı kurmak o kişinin kişiliğine saygı duymamaktır.
Bütün kadınlar kişinin cinsiyeti nedeniyle
haysiyetinin ve değer duygusunun azalmasının
ne demek olduğunu bilirler.
Ulusal Kadın Örgütü'nün ortaya çıkmasında sizin rolünüz tam olarak neydi?
Kurucularından biriydim.
Pauli, Betty Friedan ile görüştü.
Betty, Pauli ve yaklaşık 30 kadın yeni bir organizasyon kurmanın
önemli olduğuna karar verdiler.
Bir öğle yemeğinde Betty bir kâğıt peçete çıkarıp
"Kadınları artık Amerikan yaşamında
"baskın hâle getirmek için NOW'ı kuruyoruz." yazdı.
Yirmi sekiz kadın imzaladı.
Ulusal Kadın Örgütü veya NOW,
işte böyle kuruldu.
Pauli kadın hakları çabalarını
ileriye taşıyacak yeni bir strateji arayışı içindeydi.
Ve buldu da.
BİZ İNSANLAR
MADDE 14.
Hiçbir eyalet herhangi bir kişiyi
yasaların eşit korumasından mahrum edecek bir yasa çıkaramaz ve uygulayamaz.
14. Anayasa Değişikliği
ırk temelinde ayrımcılıkla mücadelenin yolunu açtı.
Pauli Murray, 14. Anayasa Değişikliği'nin
aslında kadın haklarını savunmak için de
kullanılabileceğini öne sürdü.
Bu radikal bir fikirdi.
Sivil Haklar Hareketi döneminden olan bizler için tuhaftı,
lütfen o zamanki durumun geri planını anlayın.
Her şeyden önce
Afrikalı Amerikalılar
siyahilere ayrımcılık yapıldığını düşünüyordu.
Kendime "Eleanor, o zaman neden feminist değildin?" diye soruyorum.
Ama o zamanlar Pauli Murray dışında feminist yoktu.
Kadın hakları insan haklarının bir parçasıdır.
Ortam, cinsiyet ayrımcılığına karşı yenilenen yargı saldırılarına elverişli.
JANE CROW VE HUKUK YAZAN PAULI MURRAY VE MARY EASTWOOD
RUTH BADER GINSBURG'ÜN CİNSİYET EŞİTLİĞİ ÜZERİNE İLK YÜKSEK MAHKEME
DAVASINDAN ALTI YIL ÖNCE
1960'ların ortalarında Pauli ACLU'nun yönetim kurulundaydı.
Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği bugün
St. Louis'deki bir banliyöye
düşük gelirli karma apartman projesini kabul etmesi için dava açtı.
AYRIMCILIK AHLAKEN YANLIŞTIR
ACLU zaten sivil haklar davaları üzerinde çalışıyordu.
OKULLARDAKİ AYRIMCILIĞA SON
Ama kadınlar konusunda o dönem toplumdaki
diğer kurumlar gibiydiler.
Yönetim kurulunda yeterince kadın yoktu.
Pauli hareket etmeleri için bastırıyordu.
Bir mektup yazıp Ruth Bader Ginsburg'ün
yönetim kurulu üyesi olması gerektiğini söyledi.
Pauli girişken bir kadındı.
Belirli fikirleri vardı,
bazen diğerlerinin katılmadığı fikirler.
Pauli, ACLU'yu cinsiyete dayalı farklılıkları
fark etmeye teşvik etti.
Çözümlerin nasıl olacağına dair
görüşleri olanlar
hep ayrımcılığa en fazla şekilde maruz kalanlar oluyor.
ACLU davalarından birinde
Güney'de siyahiler jüriye seçilmiyorlardı.
Murray'nin argümanı şöyleydi,
aynı zamanda hem siyahi erkeklerin hem de kadınların dışlanmaması
gerektiğini savunuyoruz.
Bu durum hem eşit derecede koruma altındaki hakların ihlalidir
hem de 14. Anayasa Değişikliği'nin.
Alabama'daki Bölge İdare Mahkemesi ACLU lehine karar verdi.
"Kadınların jüri üyeliği hakkını reddeden yasa
"14. Anayasa Değişikliği'ni ihlal etmektedir."
Mahkeme söylediklerimiz çerçevesinde son anda lehimize karar verdi.
Bir ömür boyu onca kayıp ve başarısızlıktan sonra
bu benim en tatlı zaferimdi.
Yaptığı şey çok önemli hâle geldi.
Hatta o kadar önemliydi ki Ruth Bader Ginsburg
sonraki bir Yüksek Mahkeme davası Reed v. Reed üstünde
çalışması için çağrıldığında
Pauli'nin çalışmasını kullandı ve sonra ona hakkını teslim etti.
Hâkim Ginsburg, Pauli'nin geliştirdiği analize güvendi.
Yeni bir şey icat etmiyorduk.
Pauli'nin yıllar önce toplumun dinlemeye hazır olmadığı dönemde
söylediği şeyleri söylüyorduk.
Hep söylediğim gibi kaybedilmiş davalarımı kazanmak için yaşadım.
EŞİTLİK İSTİYORUZ
İlk kadının ihtişamıyla yürü
KADINLARIN KURTULUŞU
KADINLAR EŞ DEĞİL, İNSANDIR
Yıldızlar yol göstericin, dünya ise mirasın
TÜM KÜRTAJ YASALARINI HEMEN KALDIRIN
ULUSAL KADIN ÖRGÜTÜ
Ruhunun ateşini kimseye teslim etme.
-Pauli Murray
Bence radikal değişimlerin olduğu bir dönemdeyiz.
Koca, ev, çocuk gibi
ek sorumluluklarım hiç olmadı.
Mahremiyetimin olması benim için çok önemliydi.
Pauli'nin ihtiyatlı ve kendisinden pek bahsetmeyen biri olduğunu
anlamak gerek.
O dönem Pauli'nin özel hayatı hakkında bir şey biliyor muydunuz?
Hiçbir şey bilmiyordum.
Pauli ve Renee çok yakındılar.
Hiç birlikte yaşamadılar
ama Renee Barlow, Pauli Murray'nin hayatının aşkıydı.
İnsan ancak hayatında tek bir kez
karşılaştığında hayatını değiştirecek,
böylesi zarif ve sevgi dolu ender bir ruh görebilir.
Sevgili Pauli,
yatak odasında Brahms'ın 4. Senfonisi'ni dinliyorum.
New York Times'ın bulmacasını çözeceğim.
Keşke burada olsaydın da seninle paylaşsaydım.
Sevgili güven veren battaniyem,
EVET, DAHA ÇOK ZAMAN GEÇİRMEK İÇİN CAN ATIYORUM.
Sevgili Charlie Brown,
söylenecek çok şey var ama görüşene dek tutacağım.
Sevgili Linus,
Cuma gecesini sabırsızlıkla bekliyorum.
Otellerde buluşup sonra da
çarçur ettikleri para için endişelenirlerdi.
Ama birbirlerine destek olmak açısından evli bir çift kadar yakındılar.
Annenin temiz hava alma fırsatı yakalamasına sevindim.
Seni seviyorum, öptüm, Pauli
Yürekli ol.
İhtiyacın olandan fazlasına sahipsin! Seni çok seviyorum, 007
Seni çok seviyorum, 007
SENİ ÇOK SEVİYORUM, 007
Renee, yıllarca Murray'ye destek oldu,
önceden başarabildiğinden daha fazlasını
başarmasını sağladı.
YAYINDA SEÇME
Burası Boston'ın kamu radyosu WGBH FM.
Bu akşamki konuğumuz Doktor Pauli Murray,
kendisi avukat ve Sivil Haklar Hareketi'nin lideri.
Şimdi de şair oldu.
Söylediğinizin tersi aslında.
Ben şair olmuş bir avukat değilim, avukat olmuş bir şairim.
Dark Testament'ı okumanız için iyi bir zaman bence.
"Kuzey Yıldızı'nı takip eden siyahi bir köleydim.
"Geminin karnında kıvrılmış bir göçmendim,
"hayallerim hep aynıydı.
"Hayallerim hep özgürlüktü."
MARTIN LUTHER KING ÖLDÜRÜLDÜ MEMPHIS MOTEL'DE VURULDU
Martin Luther King,
insanlar arasında uzlaşma olasılığını savundu.
Doktor King son birkaç yıldır
siyahilerle beyazlar arasında tampon görevi görüyordu.
Bana göre ancak birlikte uyum içinde yaşarsak
bu ülke ayakta kalır.
Tüm taleplerimizi dayatmaya devam etmeliyiz.
Ülke çapında kampüsleri ele geçiren siyahiler, siyahi çalışma programları
talep ediyordu.
Brandeis sembolik bir eylemle "Bakın, biz de varız." diyerek
Pauli Murray'yi öğretim üyesi olmaya davet etti.
Kampüste yürürken
kısa, esmer bir kadın gördüm...
BRANDEIS ESKİ ÖĞRENCİSİ
...oradan birine kim olduğunu sordum.
Murray hoca, dedi.
O kadının sınıfında olmak istediğimi biliyordum.
Brandeis'a Geçiş Yılı Programı'nın bir parçası olarak geldik,
biz de çok yoksulduk.
Duvarlarında kitap asılı olmayan ailelerden geldik.
Lisans düzeyinde bir hukuk çalışmaları dersi geliştirdim.
14. ve 15. Anayasa Değişiklikleri sık sık siyahilerin taleplerini karşıladı.
Bu tarihsel gelişmenin bazı beklenmedik sonuçları oldu.
Enerjik biriydi.
Sürekli "Zenci" kelimesi geçiyordu.
Bana öyle geliyor ki Zenciler...
Sınıfta siyahilerin olduğu küçük bölümden bir homurdanma sesi gelirdi.
Toplumsal değişimden,
hukuktan ve onun tarihinden bahsederdi.
"Kesinlikle Zenci bölümünden bahsedeceğiz."
Pauli, Brandeis'a keskin zekâlı biri olarak gitti
ama belirli şeylerde kendi bildiklerinde takılıp kaldı.
EMEKLİ HÂKİM
Her zaman "Zenci" olarak hitap edilmemiz gerektiğini düşünüyordu.
Büyük "Z" ile "Zenci".
Güney'de her zaman aşağılayıcı olarak küçük "Z" ile yazılmıştır.
Kimliğime saygınlık kazandıran
büyük harfle yazılmış versiyonu hemen ilgimi çekmişti.
Siyahileri hâlâ bu şekilde tanımlıyorum
ve küçük harfle "siyahi" yazılması beni rahatsız ediyor.
Siyah güzeldir
Huey'yu serbest bırakın!
Savaşçımızı serbest bırakın
Huey'yu serbest bırakın!
Siyah güzeldir
Huey'yu serbest bırakın!
Sivil Haklar Hareketi ve Siyahi Güç Hareketi günlerinde
Brandeis'ta ders veren
minyon bir kadının siyahilerden bahsettiğini
hayal edebilirsiniz.
40'larda yurtların ve restoranların açılması için mücadele vermiştim.
60'larda ortaya çıkan yeni nesil
ayrı yurtlar istediler.
Sanki bir önceki neslin tersine gidiyorlarmışçasına.
Bunu kabullenmek zor.
Geçen ocak ayında Brandeis'taki siyahi öğrenciler bir binayı işgal edip
siyahi çalışmaları programı talep ettiler.
Siyahi öğrenciler binalardan birini ele geçirdi,
ofisim de o binadaydı.
BRANDEIS'A SİYAHİ HOCA LAZIM
Pauli öğrencilerin gerçeklikten
ve tarihten kopuk olduklarını düşündü.
Onlar da Pauli için aynısını düşündüler.
Onunla aralarına mesafe koydular.
Pauli bunun hakkında bir şey söyledi mi?
Bence incinmişti.
Belli oluyordu.
Pauli'nin aklı almıyordu.
Gençliği boyunca muhalefet etmesine rağmen
gençlerin ruhunu anlamakta gerçekten çok zorlandı.
Pauli'nin 30 yıl önce kızdığı aynı zorluklara hâlâ sahiplerdi,
elbette 30 yıl sonra daha öfkelilerdi.
SİYAHİ BU MALCOLM'U DESTEKLİYOR
Kara Panterler gibi olmak isteyen siyahi öğrencilerin
binayı ele geçirmelerini
tasvip etmediği için ona itaatkâr siyahi dediler.
"Siyahi" kelimesini sevmezdi.
Ama tek bildikleri buysa asıl noktayı kaçırmışlar.
O kampüsteki herhangi bir siyahi çocuk
veya kadın için
Pauli yürüyen bir kütüphaneydi.
Hatta evine gittiğimizde, kapıyı açtığında
tüm duvarlarda kitaplar vardı,
tepeden tırnağa her yer kitaptı.
Bana göre cennetti.
Sanırım ilk sorduğum şey "Bütün bunları okudunuz mu?" olmuştu.
"Evet, okumadıklarımı daha rafa koymadım." demişti.
Ona güvenmek zorundaydık çünkü insanların bir şey bilmediğiniz için
sizi aşağıladığı eğitim seviyelerinden geliyorduk.
İnsan olarak kim olduğunuza her zaman saygı duyardı.
Biraz özel hissettiğimi hatırlıyorum.
Dudağında Camel sigarası olurdu.
-Hatırlıyor musun? -Evet.
Sigarayı şöyle alırdı...
"Bir şey öğrenmen gerek Zenci." der gibi bir ifadesi olurdu.
Murray 60 yaşındaydı, yaşlılığında yeterince parası olmayacağından
çok endişeliydi,
bu yüzden üniversiteye kadroya girmek için başvurdu.
KADRO KOMİTESİ'NE MEKTUP:
"Kadrolu çalışanların sahip olduğu tüm hak, ayrıcalık ve statüleri istiyorum.
KADRO KOMİTESİ MÜZAKERELERİNDEN GELEN MEKTUP:
Bayan Murray'nin yayımlanmış yazılarının yetenek,
deha ve kavramsal güçten yoksun olduğu itirazı geldi.
"Dehadan yoksun. Yani standartlara uygun değil."
Pauli reddedilmişti.
Tam bir saçmalıktı.
Böylece savaş başlamış oldu.
MURRAY'NİN CEVABI:
Sanırım komite "Fildişi Kulesi"nin ötesinde
kavramsal güce sahip olabilecek başka standartlar olduğunun
farkında değil.
Pauli, "Katkılarım yasalarda yer aldı.
"Şu anda çok normal karşıladığınız fikirlerin çoğu
"onları ilk önerdiğimde radikaldi." dedi.
Pauli yasal yapının zorlayıcı ayrımcılık yöntemleri için
ifade ettiği birçok şeyi kavramsallaştırdı.
Pauli'nin bu hareketlerdeki rolünü anlamadan
adalet için yapılan yasal hareketleri anlayamayız.
Hayatta en çok istediğim şey,
eşitlik.
Nihayetinde rektör, Pauli'yi kadrolu çalışan yaptı.
Son bir bölüm daha yazıp kitabı bitirmeye çalışacağım.
Bu benim için en zor bölüm
çünkü en iyi arkadaşlarımdan birini anlatıyor.
Evi Renee çekip çevirirdi.
Tüm kitapları Renee katalogladı.
Köpekle o ilgilenirdi.
Pauli Murray'nin ajandasını da o tutardı.
Pauli bir şey bulamadığında
yerini Renee'ye sorardı. Durum buydu.
Çoğu insan Pauli'nin eş cinsel olduğunu bilmiyordu,
bizler de durumu çaktırmadık.
Nereden biliyordunuz? Pauli mi söyledi?
Hayır, nasıl anlatayım bilemiyorum
ama biriyle yeterince vakit geçirince...
-Yeterince... -Yeterince.
Fark ediyorsunuz işte.
Anlıyorsunuz yani.
Pauli hiç Renee'den bahsetti mi?
Arkadaşı olduğunu söylemişti.
-Bize bu şekilde anlatırdı. -Hep "arkadaşım" derdi.
Renee hastalandı.
Tekrarlayan meme kanseri vardı.
Tedaviler başarısız olunca
1973'te öldü.
Ölümle ve kanserden ölümle baş eden çoğu insan,
bana göre yürüyen yaralılardır.
Irene Barlow'u sevenlere:
Renee'nin ölümünün üzücü haberi sonrasında
sert davrandıysam beni bağışlayın.
Sizler bir arkadaşınızı kaybettiniz.
Ben ise sessiz partnerimi kaybettim.
Izdırabın öfkesiyle
Tanrı'yla tartışıyordum.
Renee'nin ölümü hayatımı değiştirdi.
Geriye kalan günlerimde dünyadaki görevimi
bir an önce tamamlamak istedim.
Hayatıma dönüp baktığımda
uğraştığım tüm bu insan hakları sorunlarının
ahlaki ve ruhsal sorunlar olduğunu düşündüm.
Hayatımı adadığım mesleğimin, yani hukukun bize cevap veremeyeceğini
fark ettim.
Kendime, "Hayatının geri kalanıyla ne yapmak istiyorsun?" diye sordum.
Papazlık veya kiliseye hizmet etmem
tavsiye edildi.
Bir anda bana Episkopal papazı olacağını söyledi.
Çok şaşırmıştım.
Pauli derinden inanan biriydi.
Onun bu yönünü açıkçası hiç anlamadım ama öyle biriydi.
Kimse ne yaptığını anlayamadı.
Dört yıl boyunca işini bırakıp nereye gideceksin?
İlahiyat fakültesine mi? Delirdin mi?
Bugün eski Haç Şapeli'nde
büyükannesinin bir köle olarak vaftiz edildiği sunakta
Efkaristiya ilk kez Papaz Doktor Pauli Murray
tarafından kutlanacak.
Pauli ilahiyat fakültesinden mezun olduğunda
Pauli'nin ve diğer birçok kadının çabaları sayesinde
Episkopal Kilisesi kadınlara papaz olma hakkını vermeye karar verdi.
Pauli Murray, Episkopal Kilisesi'nde papaz olan
ilk siyahi kadındır.
Luka'nın yazdığı Rabbimiz İsa Mesih'in Kutsal İncili.
Şan İsa'nındır.
Rabb'in esenliği sizinle olsun.
Ve de seninle.
-Başardın. -Pauli, teşekkür ederim.
Efkaristiyayı yönetirken
her bir bireye
sevgiyi ulaştırmaya çalışıyordum.
Birbirini görmeden el yordamıyla birbirine yaklaşan bireyler arasında
uzlaşma sağlanıyor.
Oradaki bir birey olarak ben değildim.
O, geçmişin, ızdırabın
ve çatışmanın bir sembolünü temsil ederken
sembolik olarak elimi uzattığım
ve arkamdaki herkesin
karşılık verdiği tarihî bir andı.
Ben büyürken o pek dinleyen biri değildi.
Konuşan taraftaydı.
İlahiyat fakültesinden sonra dinleyici oldu.
Savaşmakta, mücadele etmekte
ve dünyayı değiştirmekte ne kadar tutkuluysa
kilise aracılığıyla insanlara
akıl hocalığı yaparken de bir o kadar şefkatliydi.
Bence
öğretmenler de avukatlar da
bakanlar da aynı araçları,
yani kelimeleri, iletişimi ve yazıyı kullanıyorlar.
Kısa hikâyeler yazdı.
Bir aile hikâyesi olan Proud Shoes'u yazdı.
James Baldwin'le birlikte MacDowell Kolonisi'ndeki
ilk Afroamerikan yazarlardı.
1980'lerin başında
kendi tabiriyle "korkunç otobiyografisini" bitirmek üzereydi.
Ayrıca pankreas kanseri olduğuna dair işaretler vardı.
En çok neden korkarsınız? Genel bir soru.
En çok neden mi korkarım?
Muhtemelen bitirmek istediğim şeyi
bitiremeden ölmekten.
Hikâyesini anlatmasını istediği şekilde anlatmak onun için önemliydi.
Başka bir kitap, bir anı kitabı üzerinde çalıştığını
ve zamanla yarıştığını biliyordum.
"Kitabı artık bitirelim." diyordu.
Yapmaya çalıştığım şey, diğer Amerikalılara
çok benzer yaşadığımızı ve tüm zorluklara ve olumsuzluklara rağmen
neşe ve mizah anlarının olduğunu gösteren,
siyahilerin yaşamından bir kesit sunmaktı.
Taslağın sonuna çok yaklaştım.
Sayfa 504.
Derin umutsuzluk anları olsa da
insanın onur arayışında kişinin zaman ve tarih boyunca evrendeki
daha yüksek ahlaki bir güçle bağlantılı sürekli bir hareketin parçası
olduğuna dair cesaret veren bir bilgi vardı.
Pauli Murray 1985 yılında 74 yaşında öldü.
Pauli'nin Song in a Weary Throat adlı otobiyografisi
kısa bir süre sonra yayınlandı.
Pauli bir miras bıraktı.
Öyleyse bundan neden faydalanmayalım?
Gerçekten de Pauli Murray'nin inşa ettiği bir dünyada yaşıyoruz.
2016 yılında Pauli'nin çocukluk evi
Ulusal Tarihî Öneme Sahip Eser olarak adlandırıldı.
Pauli Murray'yi öğretmeden Amerikan tarihini öğretemeyeceğinizi
söyleyen bazı bilim insanları var.
2020'de ACLU Pauli'nin çalışmalarını temel alarak
lezbiyen, gey ve translara karşı
ayrımcılığı yasaklayan bir Yüksek Mahkeme davası kazandı.
LGBTQ toplumunun cinsiyet ayrımcılığını yasaklayan
federal yasalar kapsamında korunmasını sağlamak için
davamızı Yüksek Mahkeme'ye sunduğumuzda
bunu Pauli olmadan kavramsallaştırmamız imkânsızdı.
Pauli birçok kuir, transseksüel
ve cinsiyet uyumsuzluğu yaşayan kişi için
bir teselli emaresi olacağını fark etmemiş olabilir.
Sonraki nesiller için böyle bir şeye dönüştü.
2017'de
Yale Üniversitesi, Pauli'nin onuruna bir kampüse adını verdi.
PAULI MURRAY KAMPÜSÜ
Bir siyahinin adının verildiği ilk Yale kampüsüydü.
Ayrıca LGBTQ+ olarak tanınan bir kişinin adını taşıyan ilk kampüs.
Bugün Pauli Murray Kampüsü'nde bulunuyoruz.
O zamanlar Pauli böyle bir şeyi hayal bile edemezdi.
Pauli gerçekten, tamamen içinde yaşayabilmiş olsaydı
bu durum Pauli'nin hukuka, dine, edebiyata ve şiire yaptığı katkıları
daha iyi hâle getirirdi diye düşünüyorum.
Ne harika olurdu, değil mi?
Geçmişi incelediğinizde saygı duyulan ve kutlanan insanların
kutlanmayı ve saygı duyulmayı hak eden insanlarla
ilişkili olduğu fikrini bir kenara bırakmanız gerek.
Pauli çağının ötesinde biriydi.
Şimdinin bile ötesinde olabilir.
Onun zamanının geldiği bir dünya uğruna çalışmalıyız.
"Bana bir umut şarkısı ve onu söyleyebileceğim bir dünya verin.
"Bana bir iyilik şarkısı ve onu yaşayabileceğim bir ülke verin.
"Bana bir umut ve aşk şarkısıyla onu duymam için bir kızın kalbini verin.
"Pauli Murray."
Alt yazı çevirmeni: Aykut Ozan Taş
Proje Kontrol Sorumlusu Oktar Bumin Aykutlu