Dit is 's werelds grootste school grijze rifhaaien.
Zevenhonderd stuks.
Deze roofdieren komen bijeen bij volle maan met maar één doel.
Eten.
Wetenschappers gaan op onderzoek uit...
met de modernste technieken om de epische jacht te filmen.
En zoeken uit wat er gebeurt in zo'n grote school haaien.
Zevenhonderd grijze rifhaaien leven in de uitgestrekte Stille Oceaan.
Rond een eiland, onzichtbaar vanuit de ruimte.
Zo'n 400 km van Tahiti.
Het atol Fakarava.
Een ring van koraal met bressen die de lagune verbinden met de oceaan.
De diepste worden kanalen genoemd.
In het meest zuidelijke kanaal...
leeft 's werelds grootste populatie grijze rifhaaien.
Zevenhonderd haaien leven in de koraalvallei.
Het is een Unesco-biosfeerreservaat.
Hun gedrag is een raadsel.
Waarom zijn ze hier met zovelen?
Zijn er leiders?
Ruim 20 duikers en wetenschappers gaan dit uitzoeken.
Teamleider is bioloog en fotograaf Laurent Ballesta.
Voorzichtig, zet neer.
Laurent was hier vier jaar geleden ook met z'n team.
Er zouden hier toen duizenden tandbaarzen zijn...
rond de volle maan in juni.
Dan leggen ze hun eitjes.
De geruchten klopten.
Bij Fakarava kwamen er ontzettend veel bij elkaar.
17.000 tandbaarzen.
En zij trokken de haaien aan.
Er waren zo veel roofvissen. Het team bleef maar tellen.
Een camera ging het gehele kanaal door, zo'n 800 meter.
Op de beelden waren er maar liefst 700 te zien.
Zevenhonderdvijf om precies te zijn.
De grootste dichtheid ooit.
De nieuwsgierigheid van het team is groter dan de angst.
Ze gaan de locatie 's nachts bekijken...
te midden van honderden haaien.
We ontdekten tijdens onze verkenning...
dat de haaien overdag minder diep zaten.
Ze zwommen naar de bodem en krioelden door elkaar bij de pas.
We durfden niet dichtbij te komen. We bleven 10 meter boven hen.
We filmden vanaf een afstand met de knieën opgetrokken.
We wilden niet bij die kaken komen.
Het wemelde van de haaien.
We doken wat dieper.
Nog wel op afstand, maar dichter bij de bodem.
Je kwam er niet doorheen. Wat gebeurde er in het centrum?
Op die diepte duwen de haaien soms tegen je aan.
Verdorie.
We beseften dat we geen doelwit waren...
maar obstakels.
Verdorie.
We beseften dat ze een sociaal systeem hadden.
En dat er verschillende jachtstrategieën waren.
We hadden een vermoeden.
En dat wilden we natrekken.
Laurent wil bewijzen dat de haaien slimmer zijn dan we denken.
De volgende dagen zijn cruciaal.
De volle maan van juni brengt de tandbaarzen samen.
Dan gaan de haaien op oorlogspad.
De maan is een tikkende klok voor de wetenschappers en de vissen.
Aftellend tot een bloedbad.
De 700 haaien komen niet toevallig bijeen bij Fakarava.
Ze zijn hier vanwege de geschiedenis.
Het geologische verleden onthult het biologische heden.
Fakarava ontstond zo'n 70 miljoen jaar geleden.
Toen de vulkaan oprees vanuit de Stille Oceaan...
groeide het koraalrif langs de kust.
Het eiland werd omringd door een ring van koraal.
In het noorden remde het zoete water het koraal.
Er ontstond een gat in het rif van zo'n 3 km breed.
Het vuur doofde.
In 2 miljoen jaar tijd verdween de vulkaan.
Het rif bleef groeien.
Maar de oude rivieren zijn nog te zien als kanalen.
Het noorden lijdt het meest onder het getij.
De stroom die het zuiden bereikt, is zwakker.
De zwakke stroom is een zegen voor het koraal...
en beschermt vissen.
Toch stroomt er constant voedsel doorheen...
voor iedereen.
Haaien floreren ook in deze stroom.
Overdag rusten ze, 's nachts jagen ze.
Deze stroom is een aanwijzing waarom de haaien hier zijn.
Maar om het geheel te overzien...
moet Laurent het gedrag van de roofvissen ontleden.
Drie wetenschappers hebben daarvoor een 3D-model gemaakt.
Ze plaatsen antennes op de bodem van de pas.
De stroom is variabel.
We weten waar ze zijn en hoe actief ze zijn.
Als we de stroomsterkte begrijpen...
kunnen we zien hoe hun gedrag varieert.
Op basis van de testen...
moeten we de ontvangers zo'n 100 meter van elkaar plaatsen.
We bepalen de beste locatie voor de zenders...
zodat de getagde haai op de drukste locatie is.
De hotspots op de wanden.
Maar ook daar waar ze gaan jagen.
Dan vergelijken we de dag en nacht.
Meestal zie je hier een grote school haaien.
Deze ontvangers kunnen ze opsporen.
We moeten ze hier neerzetten.
De regering moet de 25 antennes goedkeuren.
Haaien zijn wettelijk beschermd.
Tweeëntwintig, dat is één nul één zeven negen negen.
Eén één drie één twee twee.
De 25 antennes plaatsen, is eenvoudig.
Eén één vijf drie drie vier.
Daarna moeten ze 40 haaien chippen...
om hun bewegingen te tracken.
De grijze haaien blijven op afstand.
Net als de duikers zijn ze voorzichtig.
Ze zijn zelf prooien voor hamerhaaien van 4 meter lang.
De VHF werkt prima.
De antennes zijn geplaatst.
Nu moeten ze de chip inbrengen in de buik van de haaien.
Dan zien ze wanneer de roofvissen in actie komen.
Of ze het kanaal verlaten...
en of ze als collectief of individueel reageren.
Als alles volgens plan gaat, kunnen ze de haaien volgen.
Ze hebben nog een hulpmiddel: een verborgen camera.
Deze wordt bevestigd aan een haai.
Even proberen.
Dit is de eerste duik van Yannis in de nacht.
Midden tussen de haaien.
Hij gaat met Laurent een camera plaatsen bij een haai.
Met een verrassende techniek.
Wellicht werken de haaien niet mee.
Wetenschappers in Fakarava moeten in het donker werken...
omdat de haaien overdag meer op hun hoede zijn.
's Nachts zijn ze bezig met jagen.
Als een haai op z'n rug wordt gedraaid...
komt hij in een staat van catalepsie.
Dat was met haaien die werden gevoerd door duikers.
Laurent en z'n team testen het hier...
in een vreetfestijn.
De immobilisatietechniek werkt.
Deze circusact kan 'n wetenschappelijk protocol worden.
Een grote haai moet de camera dragen.
De coördinatie tussen de twee is cruciaal.
Elke haai reageert anders.
Sommige raken niet gehypnotiseerd en zullen bijten.
Yannis vindt deze te klein, Laurent laat hem los.
Terwijl ze een grotere haai zoeken...
is er een niet eerder vastgelegde jacht gaande.
Een murene.
Een solitaire grijze rifhaai valt zo'n grote murene niet aan.
Maar als groep aarzelen ze geen moment.
Na twee uur geven Yannis en Laurent het op.
De camera is te lastig te bevestigen.
Ze moeten snel iets anders bedenken.
Yannis bekijkt de eerste beelden.
Iets valt hem op.
De haaien lijken paren te vormen bij het jagen.
Een van de fascinerendste dingen van de haaien bij Fakarava...
is het sociale systeem van de haaien.
Waarom vormen ze deze paren?
Door bij elkaar te blijven...
kan de ene haai van de andere profiteren.
Als je hier een vis hebt, en de ene haai ziet dat...
en jaagt erop, en de vis ontsnapt.
Een andere haai ziet hoe die haai de vis opjaagt.
En hij ziet de vis en weet hem te pakken te krijgen.
Door bij elkaar te blijven, kan ik profiteren van jouw jacht.
Heel eenvoudig, maar wel de reden dat ze samen optrekken.
Misschien vormen ze paren.
Maar het roept ook meer raadsels op.
Zijn het partners of rivalen?
Jaagt een paar altijd samen?
Jagen ze elke avond?
Een haai heeft 3 tot 4 kilo vis per week nodig.
Hij hoeft niet elke dag te jagen.
De chips kunnen antwoorden geven.
Maar alleen als ze die aan de roofdieren kunnen bevestigen.
Overal ter wereld...
vissen wetenschappers met een haak en lijn op haaien.
Bij het atol Fakarava...
doen ze dit met de hand.
Ze trekken ze met een lasso naast de boot.
Niemand heeft deze cowboytechniek getest op grijze rifhaaien.
Alleen op witpuntrifhaaien.
Het is minder invasief voor de haai.
Maar het risico op beten is groter.
Een probleem bij hypnose is het gewicht.
Als een haai niet zwemt, zinkt hij.
Dus ook als je hem immobiliseert.
Z'n kaken bevinden zich dan bij je benen.
Verdorie.
Laurent gaat de uitdaging aan.
Hij wil de klus klaren.
Yannis, trek hem strak.
Strak trekken.
Ik trek aan de andere kant.
Hier? -Goed zo.
Trekken, vooruit.
Goed zo, ga door.
Een, twee, drie.
Ja.
Daar gaat de...
Flinke jongen.
Niet aanraken.
Dicht.
Als de haai op z'n rug ligt, is hij rustiger en kunnen we hem taggen.
Hij is dan ook minder gestrest.
Yannis probeert de chip in te brengen.
De huid is erg hard.
Je hebt dikke spierlagen voor je in de holte komt.
Deze incisies lijken dramatisch.
Haaien kennen een leven vol geweld, vooral bij het paren.
De mannetjes bijten de vrouwtjes, die zijn flink gehavend.
Vrouwtjes kunnen grote littekens hebben.
Veel groter dan van dit mes.
Ze zijn gewend aan flinke wonden.
Ze hebben dan ook een sterk afweersysteem en genezen snel.
We vingen haaien enkele dagen na het taggen...
en de wond was al genezen.
Kun je loslaten? -Ja.
Een, twee, drie. Keren en losmaken.
Keren, dan gaat ze.
Ze is in elk geval gezond.
Het team wil zeker 40 haaien taggen en een jaar lang volgen.
Ze kunnen de haaien overal volgen.
Verlaten ze het kanaal, of blijven ze?
Gaan ze elke nacht jagen?
Jagen ze samen?
Heeft de maancyclus nog invloed?
Maar 40 haaien taggen, is niet gemakkelijk.
Mijn god.
In het kanaal van Fakarava taggen wetenschappers haaien met 'n lasso.
En proberen andere haaien te vermijden.
Eén, twee, drie.
Deze haai is wellicht gebeten bij het paren of het jagen.
Soms vallen ze elkaar aan.
Een mannetje. Het eerste mannetje.
Deze haai is groter. Yannis probeert de camera te bevestigen.
Kom terug.
Omdraaien.
Mooi.
Zo moet het.
Aanduwen en loslaten.
Ze hebben negen haaien getagd.
Nog lang geen veertig.
Het team telt de haaien om de drie dagen.
416, 480, 520.
Het aantal neemt toe naarmate de volle maan nadert.
Overdag vormen de haaien drie groepen die muren worden genoemd.
Zo noemden onderzoekers dit in de jaren '60...
die de honderden haaien zo bij elkaar zagen.
De muren ontstaan op exacte locaties.
Al vier jaar ziet Laurents team...
dat de haaien rusten in stroompjes in het kanaal.
Als ze weggaan, nemen anderen hun plaats in.
Net als trekvogels in een V-formatie.
Ze laten hun tanden poetsen door poetsvissen.
De camera is van de haai gevallen.
Yannis Papastamatiou bekijkt het gedrag van de haaien.
Als we de video bekijken, zien we dat de haai met de camera...
vaak optrekt met deze haai met een gehavende rugvin.
Misschien is er een band tussen de twee haaien.
Je wilt weten of dat 's nachts ook zo is.
Vormen ze een koppel als ze gaan jagen?
Het is bijna volle maan.
Tijd voor de meest complexe vinding van Laurent.
Deze boog combineert foto en video...
en legt de jacht vast met een honderdste seconde.
Met 32 gesynchroniseerde camera's...
wordt een 3D-beeld samengesteld.
Het team weet niet hoe de haaien reageren op deze techniek.
De eerste beelden zijn van overdag, tussen de vissen.
Het invallende duister onthult wat er gebeurt...
wanneer 700 haaien veranderen in jagers.
Vooruit.
Bij daglicht zijn de 3D-beelden veelbelovend.
Nu moeten ze wachten tot het nacht wordt.
Het kanaal is niet zozeer een gevulde voorraadkast.
Het is meer een lopende band.
Die steeds sneller gaat nu de volle maan in juni nadert.
Er zijn genoeg prooien voor de hongerige haaien.
Tientallen vissoorten uit de lagune...
arriveren in het kanaal alsof ze een afspraak hebben.
Ze groeperen zich rond de oceaanpoort.
Zo hebben hun jongen een kans om te overleven.
Ze zijn klaar om kuit te schieten in de stroom naar de zee.
Nu zijn er nog maar een paar tandbaarzen in het kanaal.
Al snel zullen het er 17.000 zijn.
Dat weten de haaien.
Deze huwelijksreis verandert weldra in een bloedbad.
Een paar dagen tot het vreetfestijn van de haaien.
Wetenschappers willen dit spektakel vastleggen.
Antonin en Thibault werken aan de boog.
Dit is de laatste avond voor Yannis.
Hij brengt de 40e en laatste tag aan.
De nacht valt.
De vissen slapen half, en zijn minder alert.
Dan slaat een haai toe.
De camera onthult de fasen van de aanval.
De haaien komen af op het geluid.
Zicht helpt ook, maar in de schaduwen...
heeft de haai een voordeel.
Hij voelt elektromagnetische velden...
met gevoelige cellen rond de bek.
De ampullen van Lorenzini.
Deze stimulatie werkt tot zo'n 30 cm van de bek van de haai.
Hoe beweeglijker de vis, hoe sterker het elektromagnetische veld.
Als hij niet beweegt, ziet de haai hem als een voorwerp.
En negeert hij hem.
Alleen is een haai onhandig.
Hij is op z'n best in een school.
Uit de beelden blijkt dat een kwart van de pogingen succesvol is.
Een roedel wolven is zeer efficiënt...
maar vangt slechts 14 procent van de prooien.
Ze omsingelen de prooi en snijden de vluchtweg af.
Teamwerk is zeker een voordeel.
Tot de prooi in een hoek is gedreven.
Elke haai wil z'n aandeel.
In Fakarava zijn genoeg prooien, dus dat is geen probleem.
Vroeg of laat krijgen al die happende kaken te eten.
Maar die kaken zijn nutteloos als de prooi zich verstopt.
Het team ziet iets opmerkelijks.
De grijze rifhaaien volgen de witpuntrifhaaien.
Die kunnen in holen glippen en er achterwaarts uit komen.
Zij kunnen de prooien uit het rif krijgen.
Nieuw en onthullend gedrag.
Deze haaien maken gebruik van de vaardigheden van een andere soort.
De tags geven informatie...
als ze langs de antennes komen.
Na een week bekijken Johann en Antonin de gegevens.
De antennes worden elke avond teruggezet.
Elke haai is getagd met een andere kleur.
Je ziet twee groepen. Een blijft hier...
bij de steile afdaling in de oceaan.
De andere groep is veel actiever.
Ze gebruiken deze pas vooral overdag.
's Nachts zwemmen ze meer in dit gebied.
We kunnen zien of er leiders zijn.
Sommige groepen haaien bewegen min of meer samen.
We kijken of altijd dezelfde haai begint.
Nog drie dagen tot volle maan.
Tijd voor de laatste voorbereidingen.
De boog maakt z'n debuut tussen honderden haaien.
Te midden van een haaienaanval.
De nacht valt, twee dagen voor volle maan.
De haaien jagen ondanks de boog gewoon verder.
Recht onder de duikers.
Of ze nu overdag rusten of 's avonds aanvallen...
haaien werken samen in een groepje.
Beelden vanuit de boog tonen wat er in het hart van de aanval gebeurt.
De haai rechts drijft de prooi naar de andere haai.
Vertraagde beelden laten jagende duo's zien.
Naast de synchronisatie van de school...
hebben ze nog een diepere organisatie.
Op basis van hun belang op korte of langere termijn.
De prooi kan een keer ontsnappen, maar niet altijd.
Dit is een mix van samenwerking en concurrentie.
Ze kijken eerder toe dan dat ze elkaar helpen. Maar het werkt.
Als de een niet slaagt, lukt de ander het wel.
Bijna 600 haaien zijn hier aan het jagen.
Het aantal roofvissen neemt toe.
We maken deel uit van de groep. -Dat gevoel heb ik ook.
Je hoort gewoon bij ze.
Soms wil je gewoon met ze mee.
Overal haaien. We werden niet teleurgesteld.
Elk jaar zijn het er meer. -Veel jonge dieren.
Veel jonge dieren, zo groot.
Noemde hij je niet 'papa'? -Dat durf ik niet te zeggen.
Ze duiken nu al 50 nachten.
Dit is nacht 51, de dag voor volle maan.
De belangrijkste nacht voor de haaien. En voor Laurent en z'n team.
De bewakingscamera geeft het sein.
En net als elk jaar op dezelfde tijd zijn de tandbaarzen terug.
Ze zijn solitair, maar komen samen om te paaien.
Niemand mist de volle maan in juni.
Je ziet zo dat alle vrouwtjes drachtig zijn.
Hierop hebben de haaien gewacht.
Alle 700.
Alle theorieën worden vanavond getest...
over hoe de groep functioneert.
De aanval komt vanuit het kanaal.
Waar de haaien rusten.
Er wordt afgeteld naar de slachting.
De tandbaarzen planten zich hier voort, gedreven door hun instinct.
De mannetjes houden zich schuil tijdens het paaien.
Anders ben je er geweest.
De nacht valt in.
De groep wordt wakker, en heeft honger.
Zevenhonderd haaien omsingelen hun prooi.
Een tornado van tanden, gevolgd door een regen van schubben.
Een dodelijke rotonde.
Elektroreceptoren helpen de haaien om de prooien te vinden.
Deze prijs betalen de tandbaarzen voor de nieuwe generatie.
Haaien jagen als groep, maar delen niet graag.
Sommige hebben diepe littekens, wellicht opgelopen tijdens de jacht.
Deze tandbaars is aan drie haaien ontkomen.
Maar niet aan de vierde.
Een papegaaivis botst half slapend tegen een witpuntrifhaai.
De grijze rifhaai bijt de witpuntrifhaai...
en de papegaaivis ontsnapt.
Door haar enorme buik...
kan een vrouwtje niet wegkomen.
Haar eitjes worden verspreid, en zijn verloren.
De volle maan is op z'n hoogtepunt.
De oceaan wordt verlicht.
Tegen 5 uur staat hij laag aan de horizon.
De haaien zitten in het duister, uitgeput.
De jacht verslapt, dat weten de tandbaarzen.
Dan begint het paaien.
In het donker zijn de haaien minder alert.
De haaien hebben geen last van de cameralampen.
Haaien zijn geëvolueerd tot de ultieme roofdieren.
Maar hun prooien zijn ook geëvolueerd.
De tandbaarzen met hun timing...
hebben geleerd om op het juiste moment te paaien.
Prooi en jager hebben hun sterke en zwakke punten.
De tandbaarzen zijn minder kwetsbaar.
Soms lukt het de haaien niet hun doelwit te vangen.
De missie is vier maanden oud.
De tags blijven geheimen onthullen van de haaienschool.
Ze lijken wat regels te volgen.
Overdag zijn er drie groepen. Ze zwemmen rond en slapen wat.
Ze vormen paren.
En 's nachts gaan ze samen op jacht.
Partnerschappen in de nacht, subgroepen binnen de school.
Maar de paren kunnen de volgende nacht anders zijn.
Dit gedrag is nooit eerder vastgelegd.
Drieduizend uur filmen, onthult dit voor het eerst.
Een school grijze rifhaaien is dodelijker dan een roedel wolven.
Nog opmerkelijker is dat haaien de maancyclus volgen.
Meer dan dat ze een overvloed aan prooien volgen.
Het maanlicht bepaalt de intensiteit van de jacht.
In de ochtend keren de haaien terug naar hun muur.
Behalve zeker twee van de getagde 40 haaien.
Ze verlieten het kanaal en keerden niet terug.
Er zijn nog steeds mysteries in het Fakarava-kanaal.
Een ding is zeker.
In deze heldere wateren heersen de grijze rifhaaien.
Vertaling: Elly van der Meijden