Laat niemand verbaasd zijn dat ik het leven van Michelangelo beschrijf,
omdat hij nog steeds leeft,
omdat zijn onsterfelijke werken nooit zullen sterven.
Zijn roem blijft bestaan zolang de wereld bestaat.
Zijn naam zal blijven leven in de monden van mensen en de pennen van schrijvers:
ondanks de afgunst, zelfs ondanks de dood zelf.
Ik had mijn hele leven nodig om te begrijpen...
dat steen zich niet onderwerpt aan de wil van de mens,
maar...
dat het moet worden ontdaan van alles dat het onderdrukt.
Dit marmer verzet zich,
het rebelleert.
Vaak wijst het je af.
Soms is het toegeeflijk.
Net als het leven.
MICHELANGELO EEUWIG
Giorgio Vasari, geboren in Arezzo in 1511,
schilder, architect, schrijver over kunst.
Ik ben in de eerste plaats de eerste die meer dan alleen vertelt
wat er gebeurd is in de levens van de uitmuntendste schilders, beeldhouwers...
en architecten in Italië, van Cimabue tot in mijn eigen tijd.
Ik heb het recht om te oordelen opgeëist,
en kies het beste boven het goede, en het uitmuntende boven het beste.
Ik heb de methoden genoteerd, de houdingen, de manieren...
de regels en de verbeeldingen van deze kunstenaars.
Ik heb de oorzaken en wortels van de evolutie in alle kunst onderzocht.
Het meeste prijs ik God voor het geluk om de grote Michelangelo Buomarroti
uit Florence te leren kennen.
Om een bekende en een vriend te zijn.
Daarom heb ik zoveel over hem geschreven: alles is waar.
Hij werd geboren op 6 maart 1475.
Vanaf zijn vroegste jaren maakte hij schetsen op papier, op muren.
Toen zijn vader Ludovico dat opmerkte, besloot hij hem...
naar de werkplaats van meester Domenico Ghirlandaio te sturen,
zodat hij de bewonderenswaardige en waardevolle schilderkunst kon leren.
Na verloop van tijdlang werd Ghirlandaio zich bewust van dit ondanks zijn jonge leeftijd
buitengewone talent en riep op een dag:
"Deze jongen weet meer dan ik".
En Michelangelo was nog maar net dertien.
En dus vertrouwde Ghirlandaio hem toe aan de zorgen van Bertoldo,
een leerling van de grote Donatello, in de tuinen van San Marco,
waar Lorenzo de Medici een school had opgezet voor
jonge, talentvolle schilders en beeldhouwers.
Ik verlangde naar kunst die meer heroïsch is dan schilderen.
Ik vond het leuk om mijn handen vuil te maken.
Toen ik klein was, werd ik voor borstvoeding naar een familie van steenhouwers gestuurd.
Mijn voeding: marmerpoeder gemengd met de melk.
En toen Lorenzo de Grote me bij hem riep...
en me met deze steen op de proef stelde, kon ik mijn kracht laten zien.
Wat zei hij, de Magnifico?
"Je weet nu wel dat oudjes niet meer al hun tanden hebben,
er zijn er altijd één of twee weg."
Ik hoefde geen twee keer na te denken om zijn advies op te volgen:
die faun werd oud en tandeloos.
Misschien waardeerden ze mijn moed,
voordat dat gebeeldhouwde hoofd in Palazzo Medici te zien was,
waar ik de grootste denkers uit mijn tijd ontmoet heb,
die mij vertrouwen en advies voor mijn toekomstige werken gaven.
Ik ging meteen aan de slag met een Madonna met het jonge kind,
een techniek van Donatello nabootsend.
Gegraveerd met behulp van Donatello's "stiacciato" -techniek,
was de Madonna van de trappen, tegenwoordig te zien in Casa Buonarroti in Florence,
het eerste werk van Michelangelo waarmee hij bekendheid verwierf.
Een heel laag reliëf, niet veel groter dan een krantenpagina,
waarin zijn scalpel net het oppervlak van de steen schampte
waarmee hij bijna onzichtbare onderdelen en
een wonderbaarlijk gevoel van ruimte creëerde.
Verdiept, onverstoorbaar als een godin uit de klassieke tijd,
is de Maagd Maria gedrapeerd in een zacht, vloeiend gewaad.
Van achteren afgebeeld, lijkt het kind volledig
overgelaten aan de omarming van zijn moeder,
weliswaar met het lichaam van een Hercules in rust.
Dit gedurfde perspectief van de symbolische trap gaat samen met de aanwezigheid
van een eenvoudige marmeren kubus waarop de Heilige Groep zit:
deze perfecte driedimensionale steen is een extreem vroeg teken van de passie...
voor pure materialen zichtbaar in alle kunst van Michelangelo.
Op een dag kreeg ik de kans om al mijn waardering aan il Magnifico te tonen.
Toen daagde Angelo Poliziano, die mij hoogachtte,
mij uit om de Strijd van de Centaurs te maken.
Ik moest het cadeau doen aan Lorenzo de Medici,
waarbij ik mijn vrienden liet zien wie ik was, de meest bekwame van allemaal.
Een gewelddadige strijd, lichamen en ledematen
verstrengeld in een gevecht tussen naaktfiguren,
die elke hoek van een tafereel vulde zonder een spoor van chaos...
Michelangelo's Strijd van de centaurs, is tegenwoordig te zien in Casa Buonarroti.
In het midden stijgt een figuur boven alle anderen uit,
los van de anderen, met het gezag van een trots opgerichte rechterarm.
Vijftig jaar later zou Michelangelo dit gebaar herhalen
bij de Christus van zijn Laatste Oordeel.
Ik kon niet goed mijn mond houden.
Maar al te vaak flapte ik eruit wat ik van de kunst van mijn medestudenten dacht.
Ik wist toen al dat het aan mijn normen voldeed.
Of het nou door mijn plagende woorden kwam, of misschien zelfs wel uit jaloezie
omdat de Magnifico het zo hoog met mij op had, die jonge Torrigiano,
ook een leerling aan de school van Bertoldo, sloeg me recht in mijn gezicht.
Die rare snuit, deze misvormde neus
blijft zijn bekendste werk.
Na drie dagen van stormachtig weer, bliksem,
een oorverdovend voorteken,
overleed il Magnifico, beschermer, weldoener, de ideale vaderfiguur.
Michelangelo, nu zonder zijn beschermheer, voelde zich verloren.
Hij zocht hulp en bescherming bij de Prior in het klooster van Santo Spirito,
dat ook een ziekenhuis was. En daar begon de jonge Michelangelo...
kadavers te villen om de menselijke anatomie te bestuderen:
gewrichten, botstructuur, spieren, de aderen.
Hij bracht lange nachten in gedempt licht door
om zijn typische stijl van zijn latere jaren te perfectioneren.
Nog maar 20 en ik had het geheim van de dood in mijn handen.
Nog maar 20.
Daarna - en de rest van mijn leven - geloofde ik dat ik de dood met kunst kon verslaan.
Ik had het mis...
Ik ben een kardinaal, Mnsg Raffaele Riario, zelfs nog meer verschuldigd.
Hij nodigde mij bij hem thuis uit, nadat hij één van mijn Cupido's,
die ik oud had laten lijken, gekocht had.
Toen ik voor de eerste keer Rome zag, besefte ik waarom ze het eeuwig noemen.
Wat een pracht, wat een antiek marmer.
Zijn uitdaging:
"Kun je iets maken van zulke schoonheid maken, mijn jongen?"
"Geef me de tijd en ik zal je laten zien wat ik kan doen."
En met een blok marmer voor weinig geld gekocht in de straten van Rome,
heb ik Bacchus gemaakt.
De heidense god van vreugde en geluk, ten toon gesteld in het Bargello museum,
was Michelangelo's grote stap voorwaarts,
de eerste keer dat hij een grootschalig werk maakte.
Een jong naakt, zijn lichaam zacht en sensueel, dronken van wijn en plezier,
zijn blik verloren in de verte, nauwelijks in staat om zijn beker vast te houden.
Ondertussen dompelt een kleine sater, verloren in een bacchanale extase,
zijn lachende gezicht onder in een stel druiven onttrokken aan de onoplettende god.
Toen ik het aan kardinaal Riario liet zien,
kon hij de levenskracht, die ik in het steen had weten te verwerken, niet begrijpen
of dat deze Bacchus langer zou leven...
dan welk ander lichaam van vlees en bloed dan ook.
Ik was alleen in Rome,
zonder klanten en geld om naar mijn vader te sturen.
Hij hoopte dankzij mijn werk het gezin in die moeilijke jaren
van de armoede te redden.
Het was dankzij Jacopo Galli, een echte en levenslange vriend
dat ik mijn zelfvertrouwen niet verloor,
dat ik niet besloot terug te gaan naar Florence, als een loser.
Jacopo had goede contacten aan het hof van de paus,
met de delegatie van Charles VIII, koning van Frankrijk.
'En ik, Jacopo Gallo, beloof de meest eerwaarde Monseigneur
dat de genoemde Michelangelo het werk een jaar zal uitvoeren,
en het zal het mooiste werk in marmer zijn dat er vandaag de dag in Rome is.
Toen ik het contract las, over geloof in en liefde voor mij
dat Jacopo met de kardinaal afgesloten had,
was ik ontroerd... en bang omdat...
het tijdschema krap was en mijn ambitie groot.
Ik hoefde geen overgebleven stukken marmer meer te gebruiken.
Zodra ik de opdracht kreeg om een Pieta maken,
ging ik naar Carrara. Toen ik daar kwam...
wat een spektakel die rotsmuren, glinsterend in het licht van de zon.
Ik had nog nooit zoveel wit in rotsen gezien.
Het mooiste marmer ter wereld, sinds mensenheugenis en tot in de eeuwigheid.
Ik nam dagen de tijd om de zuiverste materialen te kiezen.
Gemaakt door God en speciaal voor mij, zo leek het,
voor mijn handen om in eeuwige werken te veranderen.
Op de weg terug naar Rome,
vulde mijn geest zich met die geweldige woorden van Dante.
Toen hij in het paradijs was, wendde hij zich tot de Madonna:
"Maagd Moeder, dochter van uw Zoon,"
"nederig en hoog boven alle wezens verheven."
Ik zag het allemaal voor me
en ging aan de slag om mijn Pieta te maken.
Voor dit werk bewerkte geen beeldhouwer ooit het marmer...
met meer gratie en verfijning dan Michelangelo,
op de jonge leeftijd van 24 jaar;
de echte waarde en kracht van kunst is zichtbaar in deze Pieta.
De mooie details... de goddelijke kleding waarmee de maagd is gedrapeerd...
naast haar, Christus, dood en naakt.
Zulke expertise in de spieren, aderen, de pezen strak over de botten,
zijn polsen, de gewrichten tussen het lichaam, armen en benen.
Hoewel sommigen zeggen dat hij Onze Dame te jong heeft gemaakt,
vergeten zij rekening te houden dat onbevlekte maagden...
lange tijd gladde gelaatstrekken zonder onvolkomenheden houden.
Mensen verwonderen zich dat de hand van een mens in zo'n korte tijd
zo iets bewonderenswaardig en goddelijks kan creëren.
Het is een wonder dat van een rots, in eerste instantie zo vormloos,
zo iets perfects kan worden gemaakt,
beter dan wat de natuur met het lichaam kan bereiken.
De liefde van Michelangelo voor dit werk was zo groot dat hij zijn naam
op de gordel rond de borst van Onze Vrouw heeft gekerfd.
Alleen in deze en nooit ergens anders.
Waarom ik het gesigneerd heb?
Vanwege het gerucht dat mijn Pieta het werk was
van een beeldhouwer uit Lombardije, een zekere Cristoforo Solari.
Al die inspanning. Hoe kon ik toestaan dat een andere man daarvan profiteerde?
Daarna, later, was het niet nodig om een werk te signeren.
Ik had met eer en waardigheid naar mijn vader kunnen terugkeren.
Mijn vrienden riepen me naar Florence
om de Republiek van Gonfaloniere Pier Soderini op te luisteren.
Dat deed mijn ambitie groeien.
Michelangelo was de eerste, die vond dat beeldhouwen de kunst is...
van het verwijderen van overbodig materiaal.
De maker reduceert het tot de vorm die hij in gedachte heeft.
Hij vond in de ateliers van de Opera del Duomo een blok marmer
dat groot genoeg was, al door twee kunstenaars bewerkt.
Zij hadden erin gehakt en het vervolgens achtergelaten.
In de Santa Maria del Fiore zwoegde Michelangelo drie jaar lang,
aan het zicht onttrokken, dag en nacht,
om iemand te reanimeren, van wie werd aangenomen dat hij dood was.
En zo geschiedde het, dat het werk
de adem alle oude en moderne beelden overtrof; Grieks, Latijn, welke dan ook.
Hij die het aanschouwt hoeft geen andere beeldhouwwerken meer te zien,
wanneer of van welke maker dan ook.
Het meest ongelooflijke aan dit gigantische werk is,
simpel gezegd, de uitdaging.
Een heroïsche en atletische jongeman met een slank lichaam
vereeuwigd in het moment van het slingeren van een steen naar de wrede Philistijnse reus
die het volk van Israël terroriseerde.
Zijn benen staan klaar voor de aanval, zijn spieren gespannen,
met blootliggende aders,
een trotse uitdrukking op zijn gezicht, het wijst allemaal op dit belangrijke moment:
de concentratiepiek die vooraf gaat aan actie.
Pier Soderini werd al verliefd op dit standbeeld,
dat meer dan 5 meter hoog is, voordat het klaar was.
Hij stelde een commissie in met de grootste kunstenaars van dat moment,
inclusief Leonardo da Vinci en Botticelli,
om de ideale plek voor een dergelijk uitzonderlijk werk te vinden.
De verhuizing van de kathedraal van Florence naar Piazza della Signoria
was een heldhaftige onderneming:
slingerend aan een primitieve kraan, vastgezet met touwen en katrollen,
kostte het meer dan veertig man en vier dagen om het naar zijn eindbestemming te brengen,
net buiten Palazzo Vecchio.
Aan het einde van de 19e eeuw werd David nogmaals verplaatst,
naar de Galleria dell'Accademia.
Daar staat het tot op de dag van vandaag,
het eeuwige symbool van de stad Florence.
David met zijn katapult,
ik met een boogboor.
Met een eenvoudige katapult, versloeg David Goliath.
Ik voelde me net als David, machtig en trots.
Ik was opgewassen tegen mijn uitdaging:
met mijn blote handen en een boogboor,
heb ik eeuwige leven aan levend marmer onttrokken.
Te denken, mijn David...
dat ik de plek innam van Judith van Donatello.
Begrijp je nu waarom ze hem altijd de "reus" genoemd hebben?
Messer Agnolo Doni, een rijke kledinghandelaar,
wilde graag een ​​werk van Michelangelo bezitten,
dus hij liet een tondo op een paneel maken,
waarin Onze-Lieve-Vrouw, knielend, het Kind aan Jozef reikt,
die hem met grote liefde, tederheid en eerbied in zijn armen neemt.
Toen het werk klaar was, vroeg Michelangelo hem zeventig dukaten.
Agnolo Doni, een gewiekste man,
vond de kosten te hoog voor een eenvoudig schilderij.
Dus bood hij veertig dukaten.
In plaats daarvan eiste Michelangelo honderd dukaten.
Nou, Agnolo Doni, die het werk mooi vond,
zei dat hij hem de zeventig zou geven, waar hij eerder om gevraagd had.
Michelangelo was helemaal niet blij.
Omdat hij vond dat het Agnolo Doni aan vertrouwen in zijn kunst ontbrak,
verdubbelde hij de prijs.
Honderd en veertig dukaten, of de hele deal gaat niet door.
Uiteindelijk werd Agnolo Doni, die de tondo tegen elke prijs wilde hebben,
gedwongen om de prijs op te hoesten die hij vroeg.
De Tondo Doni, in de Galleria Uffizi, is het enige werk op een houten paneel,
waarvan we zeker weten dat Michelangelo het geschilderd heeft.
De Heilige Familie is een oud, terugkerend thema.
Hier maakte Michelangelo het alsof hij aan het beeldhouwen was.
Hij gebruikte heldere, glanzende, intense kleuren
om een effect te creëren dat ons enigszins ongemakkelijk maakt,
heel wat anders dan de traditionele rust van dergelijke taferelen.
Michelangelo was goed opgeleid in de symboliek,
die zo belangrijk voor Florentijnse edelen is.
In deze compositie lijkt hij geïnspireerd door
het epistel van Sint Paul aan de Efeziërs.
De lage doch ondoordringbare muur staat voor de eerste zonde,
de band tussen het Christuskind en de kleine Baptist wordt verbroken
en jonge naaktfiguren trekken zijn hun kleding uit.
Als christenen kunnen ze eindelijk vrij van zonde zijn, terwijl ze hun zonden wegnamen,
werden ze nieuwe mannen.
De wonderbaarlijke maar onvoltooide Pitti Tondo Doni,
vandaag te dag te zien in het Bargello Museum,
beeldt een andere heilige familie af.
Hier koos Michelangelo voor een klassieke compositie waarin,
onbewogen als een Helleense koningin, de Maagd van het lezen...
wordt afgeleid door de baby naast haar.
Ik heb altijd gedacht, dat
hoe meer een schilderij op een reliëf lijkt, hoe succesvoller het wordt.
Een korte periode van vrede, kalmte en rust,
iets dat ik niet meer in mijn leven had.
Maar ambitie blijft knagen,
het lijkt helemaal niet op vrede of geluk.
Gonfaloniere Pier Soderini vroeg me om fresco's op één muur
van de Sala del Maggior Consiglio, bij Palazzo Dei Signori, te schilderen.
Op de andere muur, niemand anders dan Leonardo Da Vinci.
Hoe kon ik de uitdaging weerstaan?
Ik begon in het geheim aan de schetsen te werken.
Ik tekende de voorbereidende schets van mijn strijd van Cascina,
op dezelfde grootte als ik het wilde afbeelden.
Toen Michelangelo's tekeningen algemeen bekend werd,
kreeg het enorm veel bewondering.
Kunstenaars uit heel Europa stroomden toe,
meestal gebeurde dat alleen bij afgietsels van standbeelden.
Ze kwamen het aanraken, kopiëren en scheurden er zelfs stukjes vanaf
alsof het een heilig relikwie was.
Binnen een paar decennia was er niets meer over van de tekeningen
en een legende was geboren.
Een kopie van het centrale deel, gemaakt door Aristotile da Sangallo,
heeft het overleefd, waardoor er in ieder geval een herinnering bestaat.
De wirwar van naakte lichamen, bevroren op het moment vlak voor het gevecht,
is slechts een voorwendsel van de kunstenaar om
te laten zien waarin hij echt is geïnteresseerd:
de heldendaden van het ideale lichaam.
Ik heb dat fresco nooit afgemaakt.
Mijn enige troost was, dat Leonardo ook opgeven had.
Vanwege zijn gebruikelijke onbehagen probeerde hij nieuwe technieken uit,
waardoor hij een enorme puinhoop van was en oliën maakte,
die het hele ding om zeep hielp.
Inmiddels werd mijn naam met eerbied en respect
in paleizen in heel Europa genoemd.
Zelfs paus Julius II wilde dat ik iets voor hem maakte,
om zichzelf te verheffen.
De bekendheid van Michelangelo na zijn Pieta, de reus van Florence
en de tekening van de Slag bij Cascina,
was zo groot, dat Julius II, nu de paus,
hem opdracht gaf om zijn grafmonument te maken, die in schoonheid,
creativiteit en omvang elk ander historisch keizerlijk graf overtreft.
Ik heb acht maanden in Carrara doorgebracht,
en marmer uit de berg gegraven.
Het steen snijden, het allerbelangrijkste kiezen,
het elimineren van aderen die het marmer lelijk maken.
Ik werd bijna gek, omdat ik niet lekker kon gaan beitelen.
Op een dag zat ik bovenop de berg na te denken.
"Ik beeldhouw het hier, het hele ding,"
"zodat ze vanaf de kust kunnen zien, waartoe ik in staat ben."
Het graf van Julius II werd door Michelangelo opgevat als letterlijk een "berg marmer",
een prachtig vrijstaand driedimensionale structuur
omgeven door een bos van levensgrote beelden.
Wat in zijn gedachten zijn grootste artistieke triomf had moeten worden,
werd uiteindelijk de 'graftragedie'.
Pas 40 jaar na de start in 1505 zou het het daglicht zien,
in een veel kleinere versie dan het oorspronkelijke plan.
De kunstenaar voerde deze obsessie met bijna bovenmenselijke energie uit,
en liet ons het grootste voorbeeld na van wat moderne critici...
Michelangelo's "onvoltooide werken" noemen.
Er is geen andere manier om De Gevangenen te definiëren,
die uit het marmer steken, kwetsbaar en rauw.
De steen zelf houdt de geketende slaven gevangen,
vereeuwigd in kronkels van klassiek beeldhouwwerk.
Michelangelo's Moses, bedoeld om het graf van Julius II te versieren,
is het ware meesterwerk van dit werk.
Het gezicht van de oude patriarch is een perfect portret van paus Julius II,
die bekend stond om zijn verschrikkingen.
Hij wordt hier afgebeeld in een pose die zowel alert als peinzend is.
Het duurde bijna dertig jaar, voordat Moses, twee keer zijn werkelijke grootte,
in de basiliek San Pietro in Vincoli geplaatst werd.
Om het gezicht van het standbeeld het beste te laten uitkomen, bruisend van energie,
richtte Michelangelo het hoofd naar het natuurlijke licht,
dat door een klein raampje de basiliek binnenkomt.
Een geweldige touch die de kroon op dit immense werk was.
Dat Mozes zo goed leek... zo goed gemaakt
dat het bijna vreemd was dat hij beroofd werd van zijn eigen verstand.
Ik dacht dat ik de inspiratie had gevonden, die ik al mijn hele leven zocht...
en dus was het een enorme klap voor mij...
toen Julius II
de beitel uit mijn hand griste.
De schuld ligt bij Bramante, een goede oude vriend van Raphael,
die, toen hij zag dat de paus te gecharmeerd was Michelangelo's ervaring met marmer,
Julius II ervan overtuigde dat hij het lot tartte,
als hij een graftombe liet maken, terwijl hij nog leefde.
Hij overtuigde hem om dit geweldige project uit te stellen.
Omdat Michelangelo geen expert was in het schilderen van fresco's,
maar wel moeilijker zaken wilde uitvoeren, vroeg hij de paus om...
hem opdracht te geven om het plafond van de Sixtijnse kapel te beschilderen.
Paus Julius II had de opdracht voor zijn privé appartement
aan Raphael's School van Athene gegeven.
Raphaël had me afgeschilderd als Heraclitus,
de filosoof met diepe gedachten, als een Deliaanse duiker.
Ik kreeg de opdracht om een echt enorm fresco te maken.
Raffaello provoceerde me en dwong me om te reageren.
Ik moest met hem concurreren in zijn eigen specialiteit, concurreren en winnen.
Ik moest die geschilderde figuren alles geven, wat marmer mij geleerd had.
Ik moest dat plafond vullen met lichamen en pezen en spieren,
van een formaat dat de hele wereld een wonder zou noemen.
En ik begon met die blauwe lucht...
en zijn gouden sterren te wissen.
Toen brak ik de steiger af, die Bramante had gebouwd,
en tot het plafond reikte.
Ik bouwde een andere naar eigen ontwerp.
Ik haalde een paar vrienden uit Florence, die helaas een puinhoop van de verf...
maakten en niet in staat waren om mijn fantasieën om te zetten.
Ik stuurde ze weg, kreeg een depressie, maar ik moest doorgaan...
Ik moest zegevieren over Raphael... over mezelf.
En dus deed ik het allemaal. Ik, in m'n eentje.
Ik kreeg geen voldoening van wat ik aan het doen was. Ik kon het einde niet zien.
Het is zo moeilijk om jezelf los te maken van je eigen werk...
Jaloers en gepreoccupeerd, liet ik niemand de resultaten van mijn werk zien.
Zelfs de paus niet.
Ik blijf hangen in verre fantasieën,
mijn werk gaat niet zoals het moet, Lijkt mij.
Ah, de moeilijkheid van dit werk, eentje dat nog steeds niet mijn beroep is.
En ondanks dat ik zoveel tijd besteed, zie ik geen resultaten.
Moge God mij helpen.
Het is 1508. Voor het eerst in de geschiedenis besluit een paus...
een kunstenaar carte blanche te geven om...
het plafond van een pauselijke kapel te beschilderen.
Op 33-jarige leeftijd is Michelangelo in de bloei van zijn artistieke gaven.
Hij duldt geen vereenvoudiging bij de voorbereiding van deze gigantische taak.
Ongeveer duizend vierkante meter, vrijwel elk stukje bedekt met
een overvloed aan menselijke lichamen:
fronsend, berustend, gespannen,
hectisch.
Met een visionaire architectuur waarin Michelangelo opzettelijk
alle Renaissance-regels van perspectief, verhouding en waarheidsgetrouwheid negeert.
In plaats van pilaren, bogen en kroonlijsten te verbergen,
gebruikt hij ze om de kromming van het plafond te versterken.
De verf lijkt niet te zijn gemengd met kalk maar met licht.
Hij hanteerde zijn penseel op het pleister als een beitel op marmer.
Profeten en waarzegsters domineren het plafond,
meer dan alle andere karakters.
Ze lijken uit de architectonische context te vloeien,
zich onzeker vastklampen aan hun tronen, gevaarlijk hangend over de ruimte.
Ze kondigen de komst van Christus aan met gespierde
bewegingen en machtig kronkelende lichamen.
Hun gezichten en uitdrukkingen zijn ernstig,
nadenkend...
verrast.
Wat ze hebben aangekondigd, geïnspireerd door de Heer,
komt in de taferelen daaromheen tot uiting.
De negen taferelen op de centrale panelen vertellen in chronologische volgorde
het verhaal van het boek Genesis:
het ontstaan van de wereld, de mensheid en de zonde.
God scheidt het licht van de duisternis, dat het begin van de wereld inluidt.
Hij creëert de sterren en planeten, zwevend in de ruimte.
De superieure architect creëert materie
door land van water te scheiden.
Bij de creatie van Eva, komt zij uit de rib van Adam, terwijl hij slaapt.
God wenkt haar, nodigt haar uit om op te staan.
Bij de eerste zonde, verandert een vijgenboom het lot van de mensheid voor altijd.
Verstrengeld in de takken, verdrijft de twee-koppige slang,
de duivel van de verleiding, Adam en Eva uit het Aardse Paradijs,
terwijl Aartsengel Michael zijn zwaard van gerechtigheid op hen richt.
Schuld krijgt vorm in de schokkende verandering van de eerste vrouw...
en eerste man, die door de zonde groteske karikaturen worden.
In de zondvloed vluchten groepen naakte mensen...
voor de denderende golven en de toorn van God.
Doodsbang maar toch berustend voor wat komen gaat,
proberen zij zichzelf en hun geliefden te redden.
De meest bijzondere fresco van het plafond is echter de schepping van Adam.
Als afbeelding is het zowel oorspronkelijk als ongelooflijk krachtig.
Met kracht en elegantie strekt de Schepper zich uit naar de oneindigheid van de ruimte...
om het leven te schenken aan de eerste man.
Adam's prachtige lichaam, naar het beeld van en gelijkend op God,
is een bundeling van alle geschenken van de schepping.
De vonk van het leven,
die op het punt staat uit de hand van God naar de vinger van Adam over te springen.
Handen naar elkaar uitgestrekt zonder dat zij elkaar echt raken.
Net als de extreme spanning, die de mens voelt als hij God probeert te bereiken.
Alsof Michelangelo in die hele kleine ruimte tussen de twee wijsvingers..
Zijn kunst probeert te duiden:
de onoverbrugbare kloof tussen het menselijke en het goddelijke.
Er was in die periode een commissie, die het mij niet toestond.
Een graftombe maken,
zoals die van Julius II.
Het bracht me terug naar de dood,
die te vrezen en uit te dagen vijand.
Maar ook,
eindelijk het einde van ons geploeter in deze wereld.
Leo X werd in 1513 tot paus gekozen.
De zoon van Lorenzo de Grote, gaf Michelangelo de opdracht...
om een tempel in de basiliek van San Lorenzo te bouwen...
om de Medici-familie eeuwigheid te verschaffen.
Michelangelo heeft een spirituele plek gecreëerd
waarin - door een gril van het lot - het enige wat hij niet kon voltooien,
de sarcofaag van zijn opdrachtgever, Lorenzo de Grote was.
Beeldhouwwerken die de vier delen van de dag uitbeelden...
rusten op de sarcofaag, omgevormd tot bed, bekroond met standbeelden...
van Dukes Giuliano di Nemours en Lorenzo di Urbino.
Ze zinspelen op het verstrijken van de tijd op deze aardse spoel.
Ze verwijzen ook naar een tijdperk van eeuwigheid en redding.
De nacht slaapt diep, zonder bewustzijn of geheugen;
De dag laat zijn krachtige anatomie in een draaiende beweging zien.
De schemering lijkt in een eeuwige winterslaap te zijn beland.
De dageraad stijgt op uit een bed van veren,
kronkelend van verdriet vanwege de dood van de jonge Medici's.
"Halverwege het pad van ons leven bevond ik me in een donker bos.
Het pad was nu een dwaalspoor."
Florence werd verscheurd door innerlijke strijd.
Geconfronteerd met de keuze tussen de Medici of de Repubblica,
koos Michelangelo de Republiek.
In de zomer van 1530 om arrestatie te voorkomen
en het risico om ter dood te worden veroordeeld,
werd Michelangelo gedwongen onder te duiken. Nog wel in een tombe,
gemaakt voor de man die hem nu wilde straffen vanwege zijn politieke voorkeuren,
in een geheime kamer onder de Basiliek van San Lorenzo.
Tijdens die dramatische tijd maakte de neurotische Michelangelo
met houtskool verschillende schetsen: figuren zwevend in de lucht,
inclusief het hoofd van de legendarische Laocoon,
iets dat hem in het verleden enorm geïnspireerd had.
Deze snelle schetsen, haastig gemaakt,
geven aan dat hij misschien maar kort in deze schuilplaats verbleef.
De graffiti werd in 1975 ontdekt, in een kamer waarin hout opgeslagen werd.
Het eeuwenoude pleister heeft deze kostbare tekeningen bewaard.
Ze behoren tot de meest boeiende hedendaagse ontdekkingen
van de werken van deze meester.
"Om zo nog een keer het licht van de sterren te kunnen zien."
Vroeg oud geworden door al het harde werk.
Altijd ongelukkig,
vanwege alle dingen die ik niet heb kunnen voltooien zoals ik bedacht had.
Lijden...
vanwege het geld dat ik niet heb uitgegeven en dat nooit genoeg leek te zijn.
Ik raakte ervan overtuigd dat het moment was aangebroken om mijn Schepper te ontmoeten...
en hij...
zegende mij met liefde.
"Hoe kan het dat ik niet langer mezelf ben?"
Oh God, God, God,
wat is dit voor een liefde die van het oog naar het hart gaat,
en de kleinste ruimte vult totdat het wegstroomt?
God gaf me liefde in de vorm van een heer en een Madonna.
Hij zo knap als David; zij zo nobel en puur als de Maagd.
Tommaso vulde mijn blik;
Vittoria, mijn ziel.
Hij hield van Messer Tommaso de 'Cavalieri, oneindig veel meer dan iedereen.
Deze heer uit Rome, die ondanks zijn jeugdige leeftijd van kunst hield.
Michelangelo gaf hem prachtige tekeningen...
van goddelijke hoofden in zwart en rood potlood...
Hij tekende een ​​Ganymede op weg naar de hemel,
Tityus wiens hart door een gier wordt opgegeten,
de in de Po neerstortende strijdwagen van de zon met Phaeton.
Hij portretteerde Messer Tommaso in een levensgrote tekening,
zijn enige portret van een levende,
omdat hij een hekel had aan alles wat levend was
tenzij het van oneindige schoonheid was.
Een man en een vrouw,
pardon,
een god spreekt via haar mond,
oh god, om naar haar te luisteren heb ik me zo in bochten gewrongen dat...
ze nooit meer de mijne zal zijn.
Uit mijn liefde voor Vittoria kwamen tekeningen van een kruisiging en een Pieta.
Onze zo tedere vriendschap veranderde me helemaal.
Ik leerde dat hij die geen kwaad heeft gekend
geen goedheid kan kennen.
Ik vond troost in spirituele kringen.
Ik was verbluft door hun belofte van verlossing.
Ze hebben het concept van de kerk vernieuwd,
waarin de geest alleen verlicht wordt door goddelijke genade
als men probeert te luisteren.
Als ik daarin slaagde,
zou alleen God over mij kunnen oordelen...
mij kunnen vinden...
Schuldig...
of onschuldig.
Rond die tijd besloot de paus om hem de altaarmuur van de Sixtijnse kapel
te laten beschilderen.
Hij wilde dat Michelangelo het Laatste Oordeel afbeeldde,
en dat verhaal zou voorzien van alles wat de tekenkunst te bieden had.
En zo werd de Hemelvaart van de Madonna van Pietro Perugino voor paus Sixtus...
opgeofferd om plaats te maken voor de kunst van de goddelijke Michelangelo.
Toen ik nog maar net met de tekeningen begonnen was, stierf Clement VII.
Net als mijn vader.
De nieuwe paus, Paul III, benoemde mij tot allerhoogste architect,
schilder en beeldhouwer in de paleizen van de Apostelen.
Ik ging terug naar Rome om daar de rest van mijn leven te blijven.
Weer vijf jaar alleen weer, in de lucht, vlakbij de goden.
Ik heb alle schilderijen van de muur gehaald, inclusief mijn eigen,
Ik metselde twee ramen en voegde een helling naar de muur toe.
Om het op het Oordeel te laten lijken, was echt de verwachting
van iedereen die naar de hemel durfde op te kijken.
Het hele werk draaide om een Jezus van grote schoonheid,
in het lapis lazuli blauw, waar Giotto zo van hield.
"Door mij leidt de weg naar de stad van de Woede;."
"Door mij leidt de weg naar eeuwige pijn;."
"Door mij leidt de weg naar de verloren zielen."
"Voor mij zijn er geen dingen geschapen,"
"alleen eeuwigheid, en ik ben eeuwig."
"Alle hoop vergaat, gij die binnenkomt."
Het Laatste Oordeel is een waarschuwing voor de wereld,
in een tijd van ellende wanneer er geen zekerheden meer lijken te bestaan:
de kerk, net hersteld na de plundering van Rome,
beeft onder de klappen van de protestantse reformatie.
Tegen deze achtergrond creëerde Michelangelo, nu in de zestig,
een immens, verbluffend en revolutionair werk.
Het tafereel kent geen grenzen, baadt in lapis lazuli blauwe licht,
zwevend door tijd en ruimte.
Het wordt gedomineerd door de heerszuchtige figuur...
Christus de Rechter: een mooie worstelaar
die de taak heeft gekregen om te oordelen over de levenden en de doden
met standvastigheid en rechtvaardigheid.
Zodra hij die gespierde arm laat zakken,
is het lot, dat zijn vader hem geschonken heeft, bezegeld.
Naast hem wendt de Madonna zich af. Zij wil geen getuige zijn van
het angstaanjagende schouwspel van de straf voor de verdoemden.
De hele monumentale compositie draait om de figuur Christus.
Het wordt bevolkt door honderden figuren, die de wetten van de zwaartekracht tarten.
Michelangelo's afbeelding van het mannelijk lichaam is een liefdesverklaring aan God.
Menselijke schoonheid is hier een weerspiegeling van hemelse schoonheid.
De uitverkorenen ontwaken uit de slaap des doods, sommigen in de vorm van een skelet.
Opgepikt door vleugelloze engelen stijgen zij ten hemel.
De lichamen van zondaars vallen naar beneden in de hel,
zoals beschreven door de geliefde Dante:
een groot rood vuur, waarin duivels wachten op hun kans om de verdoemden te pakken.
Charon, zijn ogen in brand, vaart de verloren zielen over een rivier,
uitmondend in een moerassig stroompje, als dieren naar de slacht.
Minos beoordeelt de zielen, omringd door een slang:
zijn gezicht is een grotesk portret van Biagio da Cesena,
de ceremoniemeester van de paus.
De Maestro nam wraak, omdat hij de naaktheid van lijdende lichamen...
ongepast vond.
Het klaroengeschal van de zeven trompetten des Laatste Oordeels...
klinkt de gezegenden als zoete muziek in de oren.
De arme zielen worden verkrampt door de duivels naar de onderwereld geduwd,
terwijl ze hun oren sluiten om te voorkomen dat ze doof worden.
Stuk voor stuk, verworpen en gezegend, verzetten ze zich wanhopig
of om te ontsnappen aan de onderwereld
of om een plekje in de hemel te krijgen.
Sint Peter geeft de sleutels terug,
nu een zinloze last.
Sint Bartholomeus laat zijn gevilde huid zien,
gelijk het levenloze gezicht van Michelangelo,
die hoopt voor zijn eigen zonden te boeten door zichzelf aan God te tonen,
vernietigd en in levenloze vorm.
"Een flits van vermiljoen licht."
"overwint alle gevoel in mij;"
"en ik viel naar beneden als een man die in diepe slaap valt."
"Mannen geven er niet om hoeveel bloed het kost om te zaaien."
Toen het Laatste Oordeel werd onthuld, wekte het zowel bewondering als shock.
Het werd bijna meteen vernietigd, omdat het onfatsoenlijk en ongepast zou zijn.
Een paar jaar nadat Michelangelo was gestorven,
werd de beslissing genomen om de meest aanstootgevende figuren te veranderen.
Daniele da Volterra, aan wie deze ondankbare opdracht gegeven werd,
kreeg vanaf toen de bijnaam "Braghettone".
Gelukkig had Marcello Venusti een kopie van het Laatste Oordeel gemaakt,
kort nadat het was geschilderd, voor de gedwongen aanpassingen:
een klein schilderij, tegenwoordig te zien in Napels,
laat de originele creatie van de Maestro zien.
Onthuld of verdoezeld,
die lichamen schokten en veranderden zijn tijdgenoten radicaal,
dankzij de ongelooflijke vrije aanpak van Michelangelo
van een oud en heilig thema.
Eén die in zijn handen modern werd,
angstig,
en eeuwig.
Paul III was gezegend en machtig rijk,
omdat God hem ter bescherming een juist oordeel,
ware verdoemenis en wederopstanding toestond.
Michelangelo legde zoveel kracht in zijn schilderij dat "de doden dood waren",
en de levenden leken te leven".
Het kostte hem bijna acht jaar om zijn Oordeel af te maken.
Het werd eindelijk onthuld op eerste kerstdag 1541,
en verwonderde alle toeschouwers.
Maar ook al is het schilderen van fresco's geen baan voor ouderen,
zijn werk in de paleizen van het Vaticaan vertoonde geen tekenen van slijtage.
Paus Paul III kon zich niet voorstellen, dat hij met Michelangelo zou stoppen.
Hij liet de grijzende maestro, nu in de zeventig, een nieuwe serie...
fresco's voor zijn privé kapel in het paleis van de Apostelen schilderen.
Michelangelo schilderde bijna tien jaar, nam lange pauzes...
vanwege zijn slechte gezondheid en slechte ogen.
Weer won hij de wedstrijd tegen zichzelf; dit zou zijn laatste kunstwerk worden.
Net als Saul gehoorzaamde Michelangelo de wet van de Heer.
En, net als Sint Peter, was hij voor God en de mens klaar
om te accepteren wat komen zou.
En na de pausen te hebben gediend, kwam de tijd om God te dienen.
En zo werd ik de hand van God.
Na te zijn aangewezen als architect van de Sint-Pieterskerk,
wijdde Michelangelo zich aan deze taak tot aan zijn dood.
Na een geniale ingeving ontwierp hij de uiteindelijke vorm van de koepel,
en vulde het met al het beschikbare licht.
De realisatie van het ontwerp van Michelangelo, één van de meest revolutionaire ooit,
werd pas aan het einde van de 16e eeuw postuum voltooid.
Ik werkte keihard om het werk aan de Sint Pieter af te maken,
voor de kerk als geheel en voor onze Heer...
en zorgde ervoor dat er geen bedrog of diefstal plaatsvond.
Mijn enige troost kwam van het beeldhouwen,
in mijn huis,
zonder concrete projecten.
Het waren Pieta's,
zoals de eerste, die ik ooit gebeeldhouwd had.
Soms nam ik 's nachts een kijkje, verbluft dat ze zo... met licht gevuld waren,
zo afgewerkt, terwijl ik toch gewoon aan het hakken was,
dingen breken, verminken.
Ik brak marmer weg, Wanhopig dat de steen...
op een of andere manier plotseling doof werd.
Het lukte mij niet meer om het verder te strippen,
ik kon niets meer toevoegen,
ik kon niets meer afmaken.
Met dit zwavelige hart,
met dit hangende vel,
kan ik geen vrede hebben.
Hoe kan het een ellendige man...
ooit lukken om de volmaaktheid van een goddelijk ontwerp te evenaren?
De Pieta van Rondanini, vandaag gehuisvest in het Castello Sforzesco,
was het laatste aangrijpende beeldhouwwerk van Michelangelo.
Dit marmeren werk ziet eruit alsof het gewond en verminkt is...
door de herhaalde slagen van de maestro,
die in een vlaag van vernietigende woede zijn oorspronkelijke idee
in een hele andere compositie heeft veranderd:
onafgewerkt, extreem modern,
getuigt het van een creatieve verkrachting,
die critici en moderne kunstenaars heeft geboeid.
Waar vanaf de achterkant de vorm van het oorspronkelijke blok steen...
duidelijk te zien is in al zijn ruwe materialiteit,
zien we vanaf de voorkant de afbeeldingen van Christus en Maria.
Echter, de scheidslijn tussen de persoon die vasthoudt
en de persoon die wordt vastgehouden is volledig vervaagd.
Het duo is soepel en spiritueel,
de twee lichamen lijken samen te smelten en in elkaar over te vloeien,
alsof de moeder haar zoon terug naar de baarmoeder wil roepen,
om daar vrede en troost te vinden.
Voordat hij stierf, bracht Michelangelo de dingen terug naar de essentie.
Hij beeldhouwde een intieme, gekwelde priester...
uit het laatste stuk marmer dat hij bedwongen heeft.
Ah, onze tijd mag zich gelukkig prijzen,
dat we zoveel licht hebben gekregen om de schaduw op te fleuren.
Michelangelo heeft de blinddoek van de ogen van onze geest getrokken,
hij heeft de sluier van de valsheid afgeworpen,
die de gangen van het intellect verduisterde.
Lof zij de hemelen,
en laten we ernaar streven om Michelangelo in alles te imiteren.
Maar waarom van de hak op de tak springen?
Wat ik wil zeggen, is:
overal waar hij zijn goddelijke hand op legde, herrezen dingen,
vulde hij ze met het eeuwige leven.
Beschaam deze handen,
beschaam het verstrijken van de tijd.
Beschaam mijn eenzaamheid,
en beschaam het marmer.
Moge niets overblijven van de dingen, die ik gemaakt heb, omdat...
wat ik heb gemaakt niet genoeg is.
Beschaam mij, omdat ik God wilde zijn,
om te proberen leven te maken
in plaats van mijn eigen leven te leiden.
Beschaam dit...
Het is voorbij.
En wat blijft er over?
Kom op, vertel het me.
Kun je me vertellen waar het voor diende, deze immense harde arbeid?
Maar waarom?
Waarom zeg je niets?
Al zijn standbeelden zijn zo geremd door pijn,
dat ze zichzelf kapot lijken te willen maken.
Toen Michelangelo oud was, heeft hij ze echt kapot gemaakt.
Kunst stelde hem niet tevreden. Hij wilde eeuwigheid.