Bu gerçek bir öyküdür.
Karakterler gerçek kişilerden alınmıştır;
zaman ve yer daraltılmış olsa da
kaçış öyküsünün her ayrıntısı tıpkı aktarıldığı gibi yaşanmıştır.
İçeri girin.
Çabuk olun.
Bu taraftan.
Çabuk olun.
Tamam, bu iş görür. Sen hangisini alıyorsun?
Hayır, o benim.
Ağaçlardan ne kadar uzağız Danny?
60 metreden fazla.
Evet, ben 90 metre derdim.
Kazmak için uzun bir yol.
Cavendish'e bir keşif yaptırırız. Keşke Büyük X burada olsaydı.
Willie, sence X kaçtı mı?
Öyle olsa, mutlaka haber gönderirdi.
- Sence Gestapo mu? - Ya öyle, ya da öldü.
- Albay Ramsey? - Evet.
Ben Başçavuş Strachwitz. Benimle gelir misiniz lütfen?
- Eşyalarınıza ben bakarım efendim. - Tamam.
Albay Ramsey.
Günaydın Albay.
Yüzbaşı Posen, Von Luger'in emir subayı. En kıdemli İngiliz subayı olduğunuz için,
Albayla tutsaklar arasında irtibatı siz kuracaksınız.
Kendisi belirli konuların net anlaşılmasını istiyor,
doğru sözcük "yönetim ilkeleri" mi?
Evet.
Teşekkür ederim.
Albay Ramsey.
Ben Albay Von Luger. Lütfen oturun.
Albay Ramsey, Reich son dört yıldır
kaçan savaş tutsağı subayları yakalamak için
çok fazla zaman, enerji, işgücü
ve ekipman harcamak zorunda kaldı.
İnsanın arandığını bilmesi oldukça hoş, değil mi?
Bizim için bu bir şaka konusu değil. Bu kamptan kimse kaçamayacak.
Kaçmak, her subayın denemek için ant içtiği bir görevdir.
Kaçamayanların göreviyse, düşmanın
olabildiğince askerle bekçilik etmesini sağlamak
ve düşmanı usandırmak için elinden gelenin en iyisini yapmaktır.
Biliyorum.
Emrinizdeki adamlar çok başarılı oldular.
Sözgelimi şu adam, Ashley-Pitt.
Kuzey Denizi'nde yakalandı, kaçtı, yakalandı, kaçtı, yine yakalandı.
Archibald "Archie" lves: 11 kaçma girişimi.
Buraya gelirken bile kamyondan atlamaya çalıştı.
Dickes, William.
11 tünelin kazımına katıldığı biliniyor.
Havacı yüzbaşı Willinski: Dört kaçış.
MacDonald: Dokuz. Amerikan Hendley: Beş.
Haynes: Dört, Sedgwick: Yedi Liste böyle uzayıp gidiyor.
Buradaki adamlardan biri 17 kez kaçma girişiminde bulundu.
Bu neredeyse bir çılgınlık.
- Kesinlikle. - Ve artık son bulmalı.
Subaylardan görev ihmali mi beklersiniz?
Hayır.
Tam tersini beklediğimiz için sizleri buraya getirdik.
Bu yeni bir kamp.
Sizi ve adamlarınızı içeride tutmak üzere inşa edildi.
Bildiğimiz tüm güvenlik önlemleri kullanılarak düzenlendi.
Ve siz de benim şahsımda sıradan bir gardiyanın değil,
Hava Kuvvetleri Komutanlığınca özel olarak atanan
bir kurmay subay karşısındasınız.
Aslında bütün çürük yumurtalarımızı bir sepete koyduk,
ve bu sepeti özenle korumayı düşünüyoruz.
Çok akıllıca.
Alıştığınız olanaklardan yoksun kalmayacaksınız.
Spor, kütüphane, eğlence salonu...
bahçe işleri için de araç gereç vereceğiz.
Bunları bahçe işinde kullanacağınıza inanıyoruz.
Enerjinizi bu gibi şeylere harcayın.
Ümitsiz kaçış girişimlerine kalkışmayın.
Aklı başında bir işbirliği geliştirirsek,
hepimiz bu savaşın dışında, olabildiğince
rahat otururuz.
- Ne yapıyorsun kamyonun yanında? - Aletleri aşırıyorum.
- Alet çalan teldolaba gider. - Yalnızca şaka yapıyordum.
- Sen Amerikalısın. - Evet, sen de Almansın.
Kuşkusuz. Neden Almanya'ya geldin?
- Düşmanın İngiltere için savaşmak niye? - Düşman? Ne diyorsun ya?
- 1812'de sizin başkentinizi yaktılar. - Bu propaganda.
Tarih kitaplarında var. Okudum.
Artık uzaklaş. Alet çalarsan, doğru teldolaba.
Tamam. Alet filan yok.
Hey, Virgil.
Teldolabı gördün mü?
Amma da büyükmüş!
- Çok iş bekliyorlar galiba. - Evet.
Eski kampta baraka 14'te kalan iki adamı bulamıyorum.
- Goriller onları orada mı bıraktılar sence? - Sanırım.
Adları neydi? Jackson ve...
- Ve Dexter. - Evet doğru.
Bakalım başka kimleri bulurum. Sonra görüşürüz.
Kim bunlar?
Rus tutsaklar. Ağaç kesiyorlar.
- Onlar da burada mı kalıyor? - Hayır, götürüyorlar.
Sigaralar.
Danny ile sıkı bir plan yaptık. Gorillere bir gösteri yapar mısınız?
Tabii genç. Ne istersin? Herkes dışarı numarası mı?
- Koro çalışması mı? - Arbede olsun mu?
- Tamam. Arbede iyi olur. - Paltoyu ona ver.
- Benim paltomla ne yapıyorsun dostum? - Ne? Bu benim!
Ne itiyorsun be!
Bu benim, seni orospu çocu...
Durun! Kesin şu saçmalığı!
Sorun yok dostum. Aramızda küçük ve dostça bir tartışma bu.
- Artık kavga yok. - Tamam.
- Barakalara! - Evet efendim.
Siz de.
Çekilin. Barakalarınıza dönün.
Devam!
Hilts. Anlaşılan bütün kampta yalnızca bir tek Amerikalı daha var.
Kraliyet Hava Kuvvetleri Eagle birliğinden Hendley diye biri.
Aklında şimdiden bir şeyler mi var?
Gorillerin şu kuleleri nasıI konumladığını görüyor musun?
- Ortada kör bir nokta var. - Kör nokta mı?
Şuradaki tellerde duran birini iki kule de göremez.
Üstelik de geceyse, beni asla göremezler.
- Sen delirmişsin. - Öyle mi dersin? Hemen deneyelim.
Şimdi, bundan sonrası biraz ince.
- Çıkıp oraya gitmeyeceksin, değil mi? - Gitmem, onlar bakarken olmaz.
Sanırım küçük bir yürüyüşe çıkacağım.
- Rusça bilir misin? - Yalnızca bir cümle.
Duyalım bakalım dostum.
- Ne demek bu? - Seni seviyorum.
Seni seviyorum mu? Ne boka yarar ki bu?
Bilmem. Ben kullanacak değilim.
Dışarı.
Çıkın!
Arkadaşın, değil mi?
Peki senin kefilin kim, Yüzbaşı Willinski mi?
Çık dışarı Sedgwick.
Dur.
- Adın ne? - Ives.
Ives.
Evet. Archibald lves. İskoçyalı.
Fotoğrafta hiç de iyi çıkmamışsın.
Seni de benzer koşullarda görmek isterdim dogrusu.
Şimdilik bunu görmezden geleceğim.
Buradaki ilk gün ve bol bol aptallık ve dikkatsizlik görüldü
her iki tarafta da.
Hey! Çekil oradan!
Ateş etmeyin!
Seni sersem! Telleri geçmek ölümdür.
- Hangi teller? - Bu teller! Uyarı teli!
Geçmek kesinlikle yasaktır. Biliyorsun.
Ama topum oraya yuvarlandı. Topumu nasıI alacağım şimdi?
- Önce izin alacaksın. - Olur.
- Topumu alıyorum. - Kes şunu! Derhal tellerden uzaklaş!
- Olur. - Orada kal!
Çekilin yoldan.
Tellerin öte yanında ne yapıyorsun?
Max'e de söylediğim gibi, topumu almaya çalışıyor...
- Telin yanında ne yapıyordun? - Max'e söylediğim gibi...
Telleri aşıp öteye geçmeye çalışıyordum, çünkü kaçmak istiyorum.
Almanca biliyor musunuz?
Tel makası.
Bu savaşta çok sayıda İngiliz subayıyla tanışmanın zevkine eriştim.
Birbirimizi anladığımız konusunda iyimserim.
Karşılaştığım ilk Amerikalı subaysınız. Hilts, değil mi?
Yüzbaşı Hilts demelisiniz.
- 17 kaçma girişimi. - 18 efendim.
- Tünel uzmanı, mühendis. - Pilot.
Sanırım Amerikan ordusunda "sıkı pilot" dediklerinden.
Ne yazık ki, yine de düşürmüşler sizi.
Böylece her ikimiz de savaşta cezalıyız.
Siz kendi adınıza konuşun Albay.
- Başka tasarılarınız mı var? - Berlin'i hiç görmedim.
Savaş bitmeden bir görsem diyorum.
Bütün Amerikalı subaylar böyle terbiyesiz midir?
Hemen hemen yüzde doksan dokuzu.
Belki bizden bir şeyler öğrenebilirsiniz.
10 gün hücre hapsi Hilts.
- Yüzbaşı Hilts. - 20 gün.
Pekala.
Ben giderken hala burada olacak mısınız?
Teldolap.
- Adınız? - Ives.
Uçuş Subayı lves.
Teldolap. 20 gün.
- Teldolap lves. - Zevkle.
- Hilts. - Ne var?
Amerika'da ne yapardın? Beyzbol mu oynardın?
Hayır, üniversitedeydim.
- Şey, lves. - Ha?
- Kaç kez kaçmayı denedin? - Dörtten çok, yediden az.
- Tünel uzmanı, ha? - Evet, o benim işte.
Boyun kaç?
1,62. Neden sordun?
Yalnızca merak.
Üniversitede ne yapıyordun? Beden eğitimi mi okudun?
Kimya mühendisliği. Biraz da iki tekerlekliyle uğraştım.
Bisiklet mi?
Motosiklet. Pist yarışları, panayırlar. Oradan buradan birkaç kuruş ödül aldım.
- Okul parasını ödememe yardım etti. - Ben de biraz yarışmıştım.
- İskoçya'da. - Motosiklet mi?
Hayır, at yarışları. Jokeydim.
Jokey ha.
Jokey ya.
Hilts?
Orada mısın?
Evet.
Amerika'da yok mu? Jokeylerden?
Var tabii.
Ne günlerdi. Musselburgh ve Hamilton gibi kasabalarda cumartesi geceleri.
Piliçlerden paçayı kurtarmak zordu.
Bilirsin işte, piliçler.
Kızlar be adamım.
Onlardan Amerika'da yok mu?
Hilts?
Orada mısın?
Lves.
Ne?
Buradaki toprağın ve çakılın türüne ilişkin bilgin var mı?
Sence sekiz saatte kaç metre ilerlenir?
Ben bu toprağı matkabı kuma dayamış gibi delebilirim.
Ama bilirsin, sorun kazmak değil. Kalaslarla desteklemek
ve çıkan toprağı dışarı atmak - asıI dert etmen gereken konu bu.
Yok canım. Bunu dert etmene gerek yok.
Toprağı nasıI dışarı çıkaracaksın?
- İskoçya'da köstebeğe ne derler? - Köstebek.
Evet.
Aklından geçen ne?
Bu ilginç bir ilk 20 dakika oldu.
Bana kalırsa kendimizi kandırdık.
Şu çavuşun da dediği gibi, bu daha birinci günümüz.
Eric.
Çok üzerinde durma. Goriller kim olduğunu bilmiyor olabilir.
- Ben haberi yayarım. - Ben de moruğa söylerim.
Geldi.
Tutsak Bartlett sizin gözetiminize emanet ediliyor.
Bence bu tutsak sürekli olarak
en sıkı güvenlik sınırlamaları altında tutulmalı.
Herr Kuhn'un önerisini not alınız.
Bir çok kaçma girişimine önderlik ettiğine
inanmak için yeterince neden var.
Filo Komutanı Bartlett üç aydır sizin gözetiminizdeydi,
ama Gestapo sadece "inanmak için neden var" mı diyebiliyor?
Bir kez daha bizim elimize düşerse bu denli şanslı olmayacak.
Hava subayı olan tutsaklar Hava Kuvvetlerinin sorumluluğundadır,
SS'in ya da
Gestapo'nun değil.
Şimdilik öyle Herr Oberst.
Zaten bu nedenle sizin gözetiminize şimdilik iade ediliyor.
Elbette Hava Kuvvetleri görevi üstlenemeyecekse
tutsaklar kendilerini bizim sorumluluğumuzda bulur.
Ne yazık ki biz, mesleki açıdan pek anlayışlı değiliz.
Filo komutanı Bartlett,
bir kez daha kaçar ve yakalanırsanız sizi vururuz.
Herr Kuhn.
- Eric. - Merhaba Roger.
- Seni de buraya attılar. - Burası nasıI peki?
Yeni.
Gel bakalım. Sana bir yatak bulalım.
Sağ ol.
İçeri gel.
- Merhaba Roger. - Merhaba efendim.
- Çantanı odana bırakayım. - Sağ ol Eric.
- Nasılsın? - Ne kadar iyi olunabilirse işte.
Çocuklar 'hoş geldin' ekibi kurmak istediler ama zaman var.
- Mac'le Willie ile Willinsky'yi gördüm. - Burada bir çok eski dost var.
- Ne kadar zamandır buradasınız? - Bugün geldik.
Yeni kamp, uzman bekçiler, elit tabaka.
Komutanla tanıştın mı?
Evet, tanıştım.
Gestapo ile SS seninle niye uğraştılar?
Sınıra ulaşmama yardım edeni öğrenmek istediler.
Başka kimler var? Cavendish?
- Nimmo ve Sorren? - Griffith, Haynes.
- Blythe? - Evet.
X örgütünün hemen hemen tamamı.
Hemen hemen. Bütün öteki kampları temizleyip hepimizi buraya tıktılar.
Von Luger'in dediği gibi: "Tüm çürük yumurtalar bir sepette."
Yöntemlerinde çılgın bir yan var.
Tommy Bristol'den ne haber?
Yok ama bir Amerikalı var: Hendley.
Otlakçı mı, şantajcı mı?
- MacDonald en iyisi olduğunu söylüyor. - Güzel.
KızıI Haç'ın bir daha gelene dek elimizde kalan son çayı.
Bunu Sedgwick'ten otlandım.
Gestapo başını çok ağrıttı mı?
Şimdi onlara vermeyi düşündüğüm ağrı kadar değil.
Kişisel garezleri burada yapacağımız işlere karıştırmamalıyız.
Çok sayıda kişinin yaşamı tehlikede.
Benim kişisel duygularımın hiç bir önemi yok.
Beni Büyük X olarak atadın, görevim elimden geldiğince
düşmanı bezdirmek, bozmak ve şaşırtmaktır.
- Evet, bu doğru. - Yapmayı düşündüğüm de bu.
Üçüncü Reich'larının başına öyle büyük bir bela öreceğim ki
binlerce asker bizi aramak için buralara saplanıp kalacak.
NasıI?
Bu kusursuz kamplarından şimdiye dek
kaçanlardan çok daha fazla adamı kaçırarak.
İki, üç, on adam değil; 200, 300 adam. Hepsi bütün Almanya'ya dağılacak.
- Sence mümkün mü? - Bu yüzden buradayız.
Goriller Almanya'daki tüm kaçış uzmanlarını yığdılar. Sen kendin söyledin.
Nelere mal olabileceğini düşündün mü?
Diz çöküp boyun eğsek, yerlerde sürünsek yaşayacağımız
utancı düşündüm.
Böyle bir şeyi asla savunamazsınız, değil mi efendim?
Bir konuda dikkatini çekmek isterim.
Bu kamp hoşunuza gitsin, gitmesin başkomutanlık bizi
Alman Hava Kuvvetlerinin eline bıraktı,
Gestapo'nun ya da SS'in değil.
Alman Hava Kuvvetleri komutanlığı,
SS'ler ve Gestapo diyorsun.
Benim açımdan onların hepsi bir. Hepsiyle birden savaşıyoruz.
Bunun tek bir açıklaması var efendim.
Onlar özgürlüğe inanan herkesin ortak düşmanıdır.
Hitler'i onaylamıyorlarsa, neden sepetlemediler?
Söylediklerine karşı değilim.
Kıdemli subay olarak sadece durumla ilgili gerçeğe işaret ediyorum.
Ne zaman toplantı yapacaksın X?
Bu gece.
Beyler, yeni komutanımızın ölümsüz sözlerini kuşkusuz duydunuz.
"Enerjinizi kaçmak için harcamayın
ve rahatınızı olabildiğince bozmadan bu savaşın dışında kalın."
İşte bizim yapacağımız tam da bu.
Görünüşte enerjimizi spora, bahçe işlerine ve
her türlü kültürel etkinliğe harcayacağız.
Ama aslında gorillere ninni söylüyor olacağız.
Bu arada da kazacağız.
Bu tesise şöyle bir bakınca bile ormana
en yakın barakaların 104 ve 105 numara olduğu görülüyor.
İlk tünel, 105 numaradan başlayıp
teldolabı ve tellerin altından doğruca doğuya gidecek.
Ama bu 90 metreden de çok.
- Keşfe çıktın mı Dennis? - Yüzeysel olarak efendim.
- Bence 100 metreden fazla. - Tam olarak ölçtüğünde söylersin.
Willie, bu kez yataya geçmeden önce 10 metre dümdüz aşağı kazacağız.
Böylece tünelin bulunması ve kazma sesi sorun olmayacak.
Tamam ama ilk tünel mi dediniz?
Evet. Üç tünel olacak.
Tünellere Tom, Dick ve Harry diyeceğiz. Tom 104 numaradan doğuya gidecek.
Dick mutfaktan çıkıp kuzeye, Harry ise 105'ten çıkıp Tom'a paralel ilerleyecek.
Goriller birini bulursa, biz ötekine geçeceğiz.
Ne kadar adam kaçırmayı düşünüyorsun?
250.
Bu kez yarım yamalak bir iş olmayacak. Herkese kimlik belgesi hazırlanacak.
Griff, herkes için giysi gerekiyor.
- 250 tane mi? - Çoğu sivil giysileri olmalı.
Evet ama...
Tamam.
Mac. Bütün yayalar için harita, battaniye, tayın ve pusula.
- Bütün trenlerin tarifeleri. - Tamam.
- Özür dilerim, geç kaldım. - Önemli değil Colin. Otur.
Tünel işine başlıyoruz.
Harika.
Willie ve Danny tünellerin kralı olacaklar. Danny, sen sürgülerden sorumlusun.
Sedgwick imalatçı. Griff, dediğim gibi, terzi.
Nimmo ve Haynes şaşırtmaca yapacak. Mac de tabii ki haber alma sorumlusu.
Hendley. Tanışmamıştık.
- Otlakçılık? - Tamam.
Dennis haritalar ve keşifler.
Colin, sen her zamanki işini yapıyorsun. Eric, çıkan toprak ne olacak?
Her zamanki yerlere bırakırım. Üç tünel beklemiyordum ama hallederiz.
Bütün bu işlerde güvenliği kim sağlayacak?
Sen. Bu tesisi önden arkaya kavrayacak, içeride ve dışarıda her gorili
kontrol edecek bir emir- komuta sistemi istiyorum.
Öylesine kusursuz bir uyarı sistemi olmalı ki av köpekleri çalıştığımız
barakaların 15 metre yakınına geldiğinde hiç iz bırakmadan işi örtebilelim.
Şu anda daha fazla ayrıntıya girmek gerektiğini sanmıyorum.
Spor sahasında her birinizle görüşeceğim, o zaman ayrıntıları belirleriz.
Başka bir şey kalmadı, değil mi?
Sanmıyorum.
Merhaba.
Benim adım Blythe.
Hendley.
- Kuşlar için. - Eskiden ben de biraz avcılık yapardım.
Bu avlanma değil. İzleme.
Kuş izleyicisi mi?
Evet, öyle. Onları izleyip resimlerini çiziyorum.
Amerika'da kuş izleyen vardır herhalde?
Evet, izleyenler var.
Çay?
Yalnızca bir kez çay içmiştim, hastanede.
Takımların nerede?
Hepsi bu kadar. Gerisine son girişimde el konmuştu.
Goriller kişisel eşyalarımın kimisinden pek hoşlanmadılar.
Bunun gibi.
- Sen otlakçısın. - Evet, doğru.
Bir fotoğraf makinesi lazım.
- Ne tip? - İyi bir makine.
35 milimetrelik, f 2.8 odak düzlem kapaklı olsa yeter.
Tamam.
- Bir de film tabii. - Tabii.
Hendley. Bir kazma gerekli. Şöyle büyüğünden, ağırından.
- Yalnızca bir tane mi? - İki olsa daha iyi.
Korkarım ki bu çay beş para etmez.
Herhalde bu Allah'ın belası yaprakları 20 kez filan kullanmışımdır.
Ama bunu o kadar da umursamıyorum.
Ama sütsüz çay hiç uygarca değil.
Evet.
Odunlarımızı getireyim.
Kapat!
- Ben İngilizce bilmez. - Kapat!
Harika.
Burada ne yapıyorsun?
Ben Hava Fotoğrafları Keşif ve Yorumlama Birliğindenim.
Kendi gözlerimle göreyim diye bir turladım. Kendi aptalca hatam.
Uçağın canına okudular. Vurup düşürdüler. Korkunçtu.
- Onu sormadım, burada ne yapıyorsun? - Burada mı?
Ben evrak sahteciliği yaparım.
Sahteciler eğlence barakasına yerleşiyor.
- Sedgwick? - 110'da.
- Griffith. - 109'da çalışmak isterim.
109 mu? Tamam.
107'de çalışacağım. Şimdilik Danny, Willie ve sürgü ekibi 104'te olacaklar.
Tünellerde şansımı deneyip destek koymadan zorlamak istiyorum.
Bacalar ve girişler için kereste gerekecek.
Hendley 36 tane boş yatak saydı.
15'ini parçalar, koğuşta da dağınık yatarız, goriller anlamaz.
Gerisini duvarlardan sökeriz.
- Bu işe Hendley mi bakıyor? - Daha değil.
Danny'nin istediği kazma için çelikle uğraşıyor.
Hey! Burada ne haltlar karıştırıyorsunuz?
Suyu kapatın! Ellerinizi çekin!
Geri çekilin!
Hey! Orada ne haltlar karıştırıyorsunuz?
Kesin şu saçmalığı!
Geri çekilin!
Suyu kapatın!
Neresi olursa!
Ocakta, ateşi hep harlı tutarız. Böylece goriller onu kıpırdatmak istemez.
- Güzel. - Hendley, iki fayans, bunlar parçalandı.
- Yenileri gerekiyor. - 113'ün tuvaletinde biraz var.
- Uyacağına eminim. - Güzel.
Bu biraz ince bir iş.
İyi hazırlanırsan değil.
- Biz hazırız. - Yeterince büyük mü?
Kusursuz. Temelin tam ortasından içeri doğru.
Şansımız bol olsun.
Neden 17?
Bu Danny'nin başladığı 17. tünel.
Tamam mı?
İyi.
Çok iyi.
Çık dışarı!
Neden kendi barakanda değilsin? Burada ne arıyorsun?
Temizlik.
- Ya sen? - Duş. Yıkanmam gerek.
Ben onu izliyorum. Cankurtaranım.
Kalın bir şeyler giyin. Bütün gece dışarıda kalabilirsiniz.
Hayır. Ben hayır diyorum. Tam senin dediğin gibi gorillere ninni söyledik.
Ama böyle küçük bir şey daha olursa başımız büyük belaya girer.
- Ives, otur. - Merhaba efendim.
Filo Komutanı Bartlett, Yüzbaşı Hiltz.
Havacı Teğmen MacDonald.
İkinizin bir dolap çevirdiği anlaşılıyor.
Bunu nereden duydunuz efendim?
MacDonald. Mac'in işi olup biten her şeyi bilmektir.
Belki bunu biraz konuşabiliriz diye düşündük.
Neden? Bu yalnızca iki kişilik bir iş.
Filo Komutanı Bartlett buradayken, kampta herkesin her tür kaçış
girişimini önceden bildirmesi beklenir.
Her şeye burnumuzu sokmamız şart değil.
Ama, kafanızda ne tür bir plan vardı?
Tellerin orada bir kör noktaya gece gizlice sokuluyoruz.
Sonra kazıyoruz, birikmemesi için toprağı ortalığa saçıyor,
sonra da düzleştiriyoruz.
Ives iyi kazıcı, o önden kazıyor, çıkan toprağı arkasına doğru itiyor.
Ben de arkama yığıyorum, ve iki köstebek gibi toprağı deliyoruz.
Şafakta tellerin altında oluyoruz, açık alanı geçip ormana dalıp gidiyoruz.
Bunu ne zaman denemeye niyetlisiniz?
- Bunu ne zaman denemeye niyetlisiniz? - Bu gece.
Bu tür bir şey için bu gece pek de doğru bir zaman olmayabilir.
Neredeyse üç yıldır içerideyim
ve aklımı kaçırmam yakındır.
Benim için tek yol bu, başka yolu yok.
İşe yarayacak. Eminim işe yarayacak.
İyi şanslar.
Teşekkür ederim.
- Hilts, nasıI nefes alıyorsunuz? - Katlanabilen bir çelik çubuğumuz var.
İlerlerken onunla hava delikleri açıyoruz.
İyi geceler efendim.
Bunu daha önce niye kimse düşünmedi?
Öylesine aptalca ki kesinlikle dahiyane.
Ama kampta bütün gorilleri tepemizde toplayacak.
Bilmem. Belki de fazla kafa yoruyoruz.
Eğer tüm kaçma girişimlerini önlersek
goriller mutlaka tünel kazdığımızı düşüneceklerdir.
Umarım işe yarar. Yoksa inanılmayacak kadar uzun bir süre teldolapta kalırlar.
- Güzel, ha? - Korkunç güzel.
- Bu kampın toprağı. - Bu da tünelden çıkan toprak.
Nereye koyarsak koyalım, bin metre öteden belli olur.
Barakaların altına koyalım. Oradaki toprak koyu renk.
Av köpekleri ilk oraya bakar. Biri dün oraları inceliyordu.
Toprağı kurutsak aynı renk olur belki.
- 50 ton topraktan söz ediyoruz. - Yalnızca sesli düşünüyordum.
Düşüneceksen, Tanrı aşkına doğru dürüst düşün.
Ashley-Pitt de hangi cehennemde?
Toprağı yok edemeyiz, yiyip yutamayız.
Yapılacak tek şey var, o da kamuflaj.
O kadarını ben de düşünebiliyorum.
Kraliyet Donanmasında dakik olmak öğretilmedi mi?
İnanmayacaksın ama galiba bir çözüm buldum.
Sorun, tünelden çıkan toprağı kamp içinde bir yere gizlemek değil mi?
Elbette.
Alabilir miyim?
Şimdi,
bu torbaları tünelden çıkan toprakla dolduruyorsunuz.
Sonra, onları pantolonlarınızın içine koyup
kampta dolaşmaya başlıyorsunuz,
bir yandan da ceplerinizdeki bu ipleri çekiyorsunuz.
İğneler yerinden çıkıyor.
- Çok iyi. - Yapılacak iş, toprağı ayakla dağıtmak.
Aptallık etmezseniz av köpekleri görmez.
Bu edepsizcesine dahice bir şey. Sen ne diyorsun?
- Yarın ilk işimiz bunu denemek olsun. - Ben denedim bile. İşe yarıyor.
Yapacağımız şey bu işte.
- Tom'dan küçük bir armağan efendim. - Sağ ol.
Bahçeniz çok güzel efendim.
Pekala. Haydi ciddi görünelim.
Ciddiyet bu işte.
Komutan.
Lütfen beyler, işinize devam edin. Bu yalnızca sıradan bir teftiş.
- Günaydın Filo Komutanı. - Günaydın komutan.
Özür dilerim ama burada toprak adamlarınızın amacına pek uygun değil.
Biz idare ederiz komutan.
Şunu söylemeliyim ki Albay, bu etkinliğin çapı beni şaşırttı.
- Hoşuma giti kuşkusuz ama şaşırdım da. - Şaşırdınız mı Albay?
Havacılar kibardır, toprak kazan köylülere benzemezler. O yüzden şaşırdım.
İngilizler bahçe işlerini severler.
Evet ama çiçek yetiştirirler. Değil mi?
Çiçekleri yiyemezsiniz Albay.
İyi bir nokta.
İçimde kötü bir his bu adam ne yaptığımızın farkında diyor.
- Belki de biliyordur. - Gerçekten böyle düşünmüyorsun ya?
Eğer biliyorsa çok yakında anlarız.
- Günaydın Bob. - Andy.
İşte geldik. Şimdi bir bakalım.
Bisküvi, iki paket.
Kahve, iki kutu.
Et özü, bir kavanoz.
Sigara, altı paket.
Çilek reçeli Sorren'den. Frenküzümü reçeli Cavendish'ten.
Ve marmelat benden.
Danimarka tereyağı Von Luger'den. Bunu onun erzağından aşırdım.
Evet. Hollanda çikolatası da var. İki paket.
Böylece tüm örgüte armağan edilen yiyecekleri gördük.
Bize gereken ilk şey, seyahat izinlerinin yeni formları.
Orijinallerin neye benzediğini bile bilmiyorlar.
İlgilenirim.
Ve tabii eline geçirebileceğin diğer bütün kimlik kartları,
nüfus kağıtları, belgeler.
- Her neyse Bob, işe girişelim. - Olur.
İyi şanslar.
Hava pompası hangi cehennemde?
Sabırlı olmak erdemdir.
Biliyorum ama kazıcılar sadece sürgü açıkken çalışabiliyorlar,
bu da çok fazla zaman kaybına yol açıyor.
- Bitti mi? - Kuşkusuz.
- Niye içerde değil? - Hava kanallarına bakıyoruz.
- Ne zaman bitirirler? - Bir iki güne kadar.
- İşe yarıyor mu? - Tabii ki yarıyor.
- Yeteri kadar hava sağlayacak mı? - Gerektiği kadar.
Mac.
Kusursuz.
Yarın geceye içeride olmasını sağla.
- Ateşin var mı? - Evet.
Sağ ol.
- Çok hoş, değil mi? - Evet.
Özür dilerim. Sen de ister misin?
Daha sonra işim bittiğinde içerim. Sağ ol.
Anlaşılan iki oda arkadaşı var.
- Güzel bir gün. - Evet ama sonra yağmur yağacak gibi.
Hayır.
Gökyüzü sabahları kızılsa denizciyi kaygılandırır.
Akşamlarıysa sevindirir.
Dün gece gökyüzü kızıldı.
Bunu daha önce hiç duymamıştım.
İzci oymağındayken öğrenmiştim.
- Sen izci miydin? Ben de. - Sahi mi?
- Evet. 19 başarı madalyası aldım. - Ben 20 almıştım.
Hükümet izciliği lağvedip beni Hitler Gençleri'ne gönderdiğinde
20. madalyamı almak üzereydim.
Werner, savaştan sonra orduda kalmayı düşünüyor musun?
Hayır. Ben çok sağlıklı biri değilim.
- Hem dişlerim... - Dişlerin mi?
Evet. Dişlerimle ilgili tüyler ürpertici
öyküler anlatabilirim sana.
Buradaki dişçi tam bir kasap.
Ama böyle dediğimi kimseye söyleme.
Her askerin yakınmaya hakkı vardır.
Belki sizin orduda öyledir, ama burada?
Biraz eleştir bakalım, soluğu Rusya cephesinde alırsın.
Yapma be? Çok korkunç.
Evet, korkunç ya.
Werner.
Neden odama gitmiyoruz?
Gelmesem daha iyi. Strachwitz beni görürse...
Tam da kahve yapmak üzereydim.
Gerçek kahve.
Kahve, kahve, kahve.
Nerede?
Büyükannem bunları gönderip duruyor.
Evet, işte. Al bir tane.
Von Luger'in tereyağı.
Evet. Senin olsun.
Gitmem gerek.
Tamam. Sende kalabilir. Biz dostuz.
Sen teldolaptayken de dost muyuz? Bunu bildirmem lazım.
Seni anlamıyorum. Neyi bildirmen gerek? Odamda sohbet ettiğimizi mi?
- Gitmem gerek. - İşte. Sorun değil. Senin olsun.
Ben bunun hepsini yiyip bitiremem ki.
Özür dilerim. Tamam. Unut gitsin.
Ve bu da, eminim hepiniz hatırlarsınız, Nelles şakrağı'nın sesi.
Şimdi dikkatimizi şu beye, maskeli örümcekkuşuna çevirelim.
"Lanius nubicus." Çekirgekuşu.
Örümcekkuşu avlarını dikenli çalılara takarak öldürür.
Çok sevimli bir tip değil. Ama şu renklerine bakın.
Giysisi baştan kuyruğa dek siyah.
Siyah bacaklar, çarpıcı beyaz lekeli siyah tepelik ve gözün üstünde beyaz bir çizgi.
Örümcekkuşu az ağaçlı kırsal yerlerde yaşar...
Hendley. Otur. Resim malzemelerin masanın üzerinde.
Örümcekkuşu az ağaçlı kırsal alanlar, zeytinlik ve bahçelerde yaşar.
Şimdi de kuşlara mı merak sardın?
Evet. Sen de takıI. Bir şeyler öğrenirsin.
Kuş çizmekten daha önemli işlerim var.
Sesi tekdüze ve sürekli tırmalayıcı, yakınan notalardan oluşur.
Şu kuşa yakından bir bakalım. Biçimi yuvarlak...
Bir "Urlaubsschein." Sınırı geçmek için izin belgesi. Al bir tane daha.
Hangisi sahte?
- Şu. - Haklısın.
İkisi de sahte.
Bizi zorlayan şey, şu yeni seyahat izinleri formu.
- Neye benzerler hiç bilmiyoruz. - Al sana bir tane.
Ve bir askeri kimlik kartı.
Bir de...
- Bir "Ausweis." - Öyle.
- Reich topraklarında bulunma izni. - Oden'e bir bilet.
Bu da önümüzdeki haftanın av köpekleri görev çizelgesine benziyor.
Bunun için 10 üzerinden 10 alırsın oğlum.
- Sağolun efendim. Ona iyi bakın. - Bunu nereden buldun?
Ödünç aldım.
Gereken sayıda giysi yetiştirebilmek için,
daha çok asker üniformaları ile çalışmayı öneriyorum.
Kruvaze ceketler, tek düğmeliler
ve çok güzel günlük giysiler çıkarabilirim.
Klapa yakalar. Bir sürü şey çıkarılabilir.
Böyle düşük yerleştirebilirim ya da şunun gibi yükseklerini yapabilirim.
Şu an üzerinde çalıştıklarımızdan biri bu.
Peki ya düğmeler?
Şunlara bir bak. Bitmiş olanlardan biri.
Ve...
bu da bir şişe mavi mürekkeple boyadığım bir başkası.
Oldukça iyi. Peki derdin ne?
Bunları ele geçirseler bayram ederlerdi.
Bu konu Sorren'in işi. Ben başka malzemelerle çalışmaya başladım.
Bu battaniye.
Özellikle de çizgili olanlar. Harika.
- Palto. - Evet.
Bütün kampı bunlar üzerinde çalışmaya gönderdim.
Şu sahra üniformaları- Korkarım biraz kısa.
Bizim çocuklara bunları bir tür işçi tulumuna dönüştürmeyi göstermeliyim.
Nevresimler.
Bunlardan çok güzel küçük yelekler çıkardım.
- Evet, çok şık. Boyadık elbette. - Elbette.
Bir de şuna bakın.
Bu battaniye kumaşını iyice pürüzsüz olana dek kazıyoruz
ve ayakkabı boyasıyla boyuyoruz.
Hendley'in arakladığı kadife kumaş. Keşke daha fazla olsaydı.
- Tanrı aşkına, bunları nasıI buldun? - Hendley'den.
- O nereden bulmuş ki? - Ben de sordum.
- Ne dedi? - "Sorma" dedi.
Size üzerinde çalıştığım bazı paltoları göstereyim.
Günaydın Hilts.
Gidip gitmeyeceğimi öğrenmeye geldiysen, gidiyorum.
- Ne zaman? - 17 gün var. 7 Temmuz'da.
- Mehtapsız gece. - Doğru.
Ives da seninle geliyor mu?
Evet, eğer isterse.
Ives'in oynatmasına az kaldı, biliyorsun değil mi?
Evet.
- Tünelden gitmesi daha iyi olmaz mı? - Daha güvenlikli.
Doğru.
Bir kişinin tellerden geçmesi hatta kaçması mümkün olabilir,
oysa işin doğrusu bu kampta sizden başka kaçmaya çalışan
oldukça fazla sayıda insan var.
Anlıyorum.
Bir şeyler olacak, içime doğuyor,
hem de eli kulağında, üstüme üstüme geliyor, Filo Komutanı.
- Benim adım Roger. - Pekala Roger.
Seninki Virgil, değil mi?
Hilts. Yalnız Hilts de.
Evet, ben...
dediğim gibi, Hilts,
elimizde Almanya haritaları var, genel haritalar.
Almanya'dan çıkış yollarına ilişkin her türlü bilgiye sahibiz.
Oysa elimizde olmayan şey...
şu ağaçların 500 metre ötesinde ne olduğuna ilişkin net bilgiler.
Kamptaki bütün gorillere yanaştık. Ama boşuna.
Yakındaki kasabanın tam konumunu bilmemiz gerekiyor.
Ana yollara nereden çıkabileceğimizi,
karakolların ve barikatların yerini bilmemiz gerek.
Ve hepsinden önemlisi, buradan çıkıp tren istasyonuna
nasıI gideceğimizi öğrenmeliyiz.
Hayır. Kesinlikle olmaz. Şu tellerden geçip gittiğimde
sizler için harita falan yapacak değilim.
Öyle uzaklara gideceğim ki beni havan toplarıyla vursalar duyamayacaksınız.
- Anlaşılır bir şey. - Bütünüyle.
Yardımcı olmak isterdim ama...
İlginç bir fikir.
- Kaç kişiyi çıkarıyorsunuz? - 250.
250 mi?
Evet.
Sen aklını kaçırmışsın. Sen de.
250 kişi yollara çıkıp yürüyecek, öyle mi yani?
Kimileri yolda, kimileri trende, kimileri kırda bayırda.
Hepsinin sahte belgesi, sivil giysileri,
harita, pusula ve tayını olacak.
Ülkenin bütün gorilleri alarma geçecek.
Eline bir tırmık alan herkes her yerde sizi arayacak.
Göz açıp kapayana dek üzerinize çullanıp sizi öyle bir paketlerler ki aklınız şaşar.
Evet, şey, yine de teşekkürler.
- Tünelde bir yardımım olursa, söyleyin. - Çok iyisin.
Rica ederim.
Bir dakika. Tellerden çıkıp her yeri incelememi ve eğer yakalanmazsam,
sadece siz gereken bilgileri alın diye paşa paşa dönüp
yeniden teldolaba tıkılmamı önerirken
şaka yapıyordun, değil mi?
Evet. Benim işimde insan kimi zaman tuhaf şeyler istemek zorunda kalıyor.
- Sana önlerden yer ayırırız. - Annem için bile yapmam bunu.
- Suçlayamam. - Tamam öyleyse.
- Tümüyle anlaşılır bir şey. - Tamam öyleyse.
Sağ ol Hilts.
Şah.
Herr Hendley, ben...
Sorun yok. Blythe dostumuzdur.
- Ne oldu? - Cüzdanım, belgelerim, kimliğim.
Uçmuş. Kaybettim. Her şeyi.
Cüzdanını kaybetmiş.
Strachwitz öğrenirse neler olabileceğinin farkında mısın?
- Doğru Rus cephesine. - Vah vah.
Her yere baktım, her yere.
Buradayken kaybetmiş olmalıyım.
- Hayır. - Evet.
Sana dost olduğumuzu söylemiştim. Onları bulacağız.
Teşekkür ederim Herr Hendley.
Werner.
Şimdi değil. Gecenin bu saatinde
seninle birlikte ortalıkta aranmamız biraz tuhaf görünür.
Onları bulacağım. Odanın altını üstüne getirmem gerekse bile bulacağım, söz.
- Teşekkür ederim. - Boş ver.
- Werner. - Evet?
Bir küçük iyilik gerekiyor.
Fotoğraf makinesi.
Bir kaç şipşak çekmek istiyoruz. Şu hatıra fotoğraflarından.
35 mm, 2.8 objektifli ve düzlem kapaklı.
Odak-düzlem kapaklı.
Werner, odak-düzlem kapaklıymış.
Bulduğunda bana haber ver.
Delifişeğin biri bu Werner, aklı havada, ama yine de seviyorum.
Şah mat.
Hava pompamız ne zaman hazır olacak?
- Yarına olur. - Programın çok gerisinde kaldın.
- Haberler nasıI? - İyi değil.
- İyi değil mi? - Bugün, üç kez.
İyi misin?
Çek!
Bu lanet tünelin tümünü desteklerle döşemek gerekecek. Bütün 100 metreyi.
Bugün dört kez.
Böyle giderse hiç ilerleyemeyiz. Daha çok tahta gerekiyor.
Bir sürü kereste. Bulabilir misiniz?
Bulacağız. Bulmak zorundayız.
Hendley'i bu işe koşacağım, bu sabah gelen yeni adamı da.
Tamam.
- Oradaki kirişler ne alemde? - Her dördünden birini çıkarıyoruz.
Öyle devam et.
Kahrolası vızıltı. Hiç böyle çalışmamıştım. Selam Hilts.
Hey Cavendish...
Boş ver.
İşte dostumuz Werner'den bir armağan.
Harika.
Tek kelimeyle harika.
Bu gayet iyi olacak.
Ashley-Pitt'in adamları.
Bizim tavan arasına biraz toprak koymak için izin istiyor.
Tom şu odun yığınının hemen ötesine ulaştı komutanım.
- Tabii Harry bu kadar hızlı yürümüyor. - Ağaçlara daha ne kadar kaldı?
15 metre kadar, komutanım.
- Ayın 7'sinde mehtap yok... - 8'inde ve 9'unda da yok.
Ağustos başlarında bir gün.
Günaydın.
İşte yine başlıyor.
Niye kampın tüm patateslerini alıyor bu?
Ben de anlamaya çalışıyordum ama bulamadım.
Hilts ve Hendley her gece oraya kapanıyorlar.
Bazen Goff da katılıyor. Bazen de dışarıda nöbet tutuyor.
Dick ve Harry'yi kapatıyoruz. Tamamen kapatın.
Tüm kazıyı Tom'a kaydırın ve ağaçlara doğru zorlayın.
Tamam.
Geri dön!
İleri marş!
- Bu da ne? - Devrimi kutluyorlar.
Bugün 4 Temmuz.
Bu ne böyle be?
Beyler bedava içkiye davetlisiniz.
- Sömürge halkından küçük bir armağan. - Kahrolsun İngilizler.
- Doğrusun. - Tom'un şerefine küçük bir içki.
Ve eve dönüşümüze.
Çok güzel. Kabul ediyoruz.
- Yaşasın asiler. - Kahrolsun İngilizler.
Beyler, bizi izleyin.
Geri dön!
Bölük, dur!
Haydi tam şuraya dizilelim!
Kap bir bardak!
Sıraya girin! Gidiyoruz.
Patateslere ne olduğu şimdi anlaşıldı.
Tom'a bir gün ara vermenin bir zararı yok.
Biraz kurtlarımızı dökmek hepimize iyi gelecek.
Sadece 4 metremiz kaldı komutan, bunu tüm kampta hissedebilirsiniz.
- Bence bunu ıslatmak gerek. - Bravo, bravo.
- Dik kafana! - Bu ne yahu?
Ev yapımı. Amerikan işi ev yapımı. Ev yapımı.
Yarasın. Şerefe.
Öyle devam edin.
Selam Eric. Bir damla bile ziyan etme.
- İşte oldu. - Kahrolsun İngilizler.
Pekala eski dost. Devam...
- Üstünüze dökmeyin. - Şerefe!
- Bir damla bile ziyan etmeyin. - Sabah çayından önce mi?
Devam edin.
Üstünüze dökmeyin komutan.
Amerikan ev yapımı. İçtikten sonra hemen sigara yakmayın.
Sigara içmeyin. İçerken sigara yok.
Dik kafana, yarasın dostum.
Devam et. Devam edi...
Temsil yoksa, vergi de yok.
Devam edin çocuklar. Devam edi...
Devam edin dostlar. Keyfinize bakın.
Tom'a içelim.
Tom'a.
İçerde bulunduğum üç yıI, yedi ay, iki hafta boyunca
tattığım en olağanüstü şey bu zımbırtı.
- Adamı dağıtıyor yahu. - Evet, bence gayet güzel.
İzninizle komutan. Ben bir Kives'a uğrijjaam.
Ives'a uğrayacağım.
Şerefe Hendley!
Bunun ne olduğunu biliyor musun?
Sana ne olmadığını söyleyeyim.
Napolyon konyağı değil.
Beğendiniz mi efendim?
Şey, bu...
Sömürgelere.
Bağımsızlığa.
Orada tek başınıza ne yapıyorsunuz? İyi anlaşıyorsunuz, öyle mi?
Anlaşıyor gibiyiz komutan.
Evet, şey, bu...
İyi iş çıkarmışsın.
Teşekkür ederim komutan.
Danny! Şerefe...
Roger, goriller 105'te.
- Kim? - Strachwitz.
Umursamıyor gibi davranalım. Barakanın önemini anlamamalılar.
Eve dönmenin şerefine.
Haydi ama. Bin kez baktılar.
Eve!
Her neyse, bizimle tünele geldiğine sevindim. Tom'a.
Dert etme. Bir kaç hafta sonra Argyle Caddesi'nde yürüyor olacaksın.
Tom'a. Biliyor musun Sandy? Daha yeni kafama dank etmeye başladı.
Niye olmasın dostum? Neredeyse ağaçlardayız oğlum.
Neredeyse ağaçlardayız.
Herr Hauptfeldwebel!
Aman Tanrım! Tom'u buldular.
Bu tünel.
Başarı.
Ives!
Komutan, ne öğrenmek istiyorsanız bana sorun.
- Bu gece dışarı çıkıyorum. - Tamam.
Harry'yi açın.
Kazıyoruz. Bütün gün boyunca.
- Teldolap. - Evet.
Onu böyle çabuk yakalayacaklarını ummazdım.
Yakalanmadı ki.
Yuvaya döndü.
Danny?
İyi misin?
Evet.
Pekala.
Pekala. Bir kaç kürek getirin. Ben iyiyim.
Tanrı aşkına, kartalı tümden unutmuşsun.
Bu olanaksız.
Evet.
Dört günün emeği uçtu gitti!
Özür dilerim.
Sorun değil.
Geç oluyor. Sen git yat. Ben buraları toplarım.
Peki.
İyi geceler.
Hiç bir şey göremiyorum.
- Almancan çok iyi. - Teşekkürler. Çok şey...
Dikkat. Bir şüpheliyi oyuna getirmenin en kolay yolu bu. Bu eski numarayı yutma.
- Özür dilerim. - Peki. Ama unutma, hep Almanca.
Bir, iki, üç, dört, beş.
Roger.
Hayır, benim.
Eski kaçış takımlarımı beğendin mi?
Güzel.
Colin.
Benimkini nasıI buldun?
Harika görünüyor.
Nereye gidiyorsun? Seni öldürürler.
- Senin neyin var? - Şu kafesten dışarı çıkacağım.
Tünelden çıkıyoruz. İşimiz neredeyse bitti.
Lütfen beni yalnız bırak.
Ben artık o tünele giremem.
Bu yüzden tellerden geçeceğim.
Düşün. Dışarı çıkıyoruz ama tellerden geçmeyeceğiz.
Tünelden çıkıyoruz. Bitti bile.
- Ben şimdi gidiyorum. - Hayır.
Tellerden geçmeye kalkarsan seni öldürürler.
Yapma.
Willie...
Çocukluğumdan beri,
küçük odalardan, dolaplardan,
mağaralardan nefret ettim... korktum.
17 tünel kazdın. 17'den çok tünel kazdın.
Çünkü dışarı çıkmalıyım.
Korkumu bastırıp, kazıyorum.
Ama yarın gece tünelin içinde herkesle birlikteyken,
bu kez kendimi kaybedip bütün planı
bozacağımdan korkuyorum.
Bu yüzden şimdi gidiyorum.
Seninle tünelde buluşuruz.
Ben sana yardım ederim. Yol boyunca yanından ayrılmam.
Peki.
- İyi akşamlar. - Merhaba.
Ne dersin, nasıI görünüyoruz?
O kadar kötü mü?
Öncelikle şunu söylemek istiyorum, sen olmadan yetiştiremezdik.
Önemli değil. Çok yardım ettiler. Bayağı çok yardım ettiler.
Sorun nedir?
Gidemezsin.
- Ne demek istiyorsun? - İzin veremem buna.
Neden?
Çünkü burnunun ucunu göremiyorsun.
10 metre gitmeden yakalanırsın.
Bu çok gülünç.
Çok gülünç. Hayatımda hiç bu kadar saçma bir şey duymadım.
Gayet iyi görüyorum ben.
Yerdeki şu iğneyi görebiliyorum.
- Senin için yeterli mi? - Hangi iğne? Nerede?
Kapının eşiğini görüyor musun?
Evet, tabii.
İğneyi oraya koy.
Pekala.
Tamam. Gel.
Gel. Otur.
Otur. İyi denemeydi.
Son dakika düş kırıklıklarından nefret ederim ama ben de yeni öğrendim.
- Senin için çok riskli. - Buna karar vermek Colin'e düşmez mi?
- Hayır. - Yapma şimdi.
Burada hepimiz gerçeği biliyoruz. En azından çoğumuz biliyor.
Kaçış fikrinin amacı Almanları sınır gerisinde bozup
bir başka cephe açmak. Buna itirazım yok.
Ama biz telleri geçip bütün Almanya bizi aramaya başlayınca
bu görev tamamlanmış olacak.
Ondan sonrası için hepimizin kendince bir düşüncesi var.
Eve dönmeyi mi kastediyorsun?
- Ailene dönmeyi mi? - Evet, doğru.
Bunu düşünmemiş olabileceğime gerçekten inanıyor musun?
Kuşkusuz düşünmüşsündür.
Colin'in düşündüğünü biliyorum.
Ben de tabii.
Başarabileceğimizi düşünüyoruz.
Colin değil. Kaçış için çok büyük risk oluşturuyor. Buna ben karar vermeliyim.
Şu riski konuşalım. Senden söz edelim.
Bizim için en büyük risk sensin. Gestapo seni mimlemiş.
Kimse sana gidemeyeceğini söylemedi.
Bu doğru.
Gestapo'yu ben de düşündüm.
Ama bana bir komutanın sınırlarını, ne kadar ileri gidebileceğini
ya da Tanrı rolünü nereye kadar
sürdüreceğini soruyorsan,
sana yanıt veremem.
Ama sana şunu söyleyebilirim:
Kör biri hem kendisi hem de tüm plan için gereksiz bir
tehlikedir, bu yüzden operasyondan dışlanmalıdır.
Colin benimle birlikte olduğu sürece kör değil ve benimle birlikte geliyor.
Bu sana uygun mu Colin?
Evet. Oldukça.
Pekala. Seninle çıkacak adam sayısını buna göre yeniden ayarlayacağım.
İyi geceler beyler.
Doğrusu...
hiç de haksız sayılmaz.
Tamamen haklı.
Gerçekten de gitmemem gerek.
Gözlerim son zamanlarda iyice kötüleşti.
Galiba ileri derece miyop diyorlar buna.
Buradaki şeyleri görebiliyorum. Yakından.
Çalışırken görebiliyorum ama...
sizleri bulanık görüyorum.
Biliyorum.
Çok iyi şekilde başaracağız.
Çayın var mı?
- Evet, elbette. - Haydi öyleyse içelim.
Harika.
Selam Hilts.
Merhaba Mac.
Ne zaman?
Bu gece. Seni salacaklarını hiç sanmıyorduk.
Ben de öyle. Haydi gidip şu işi yapalım.
- Bartlett seni bekliyor. - Orada olacağım.
Saat kaç?
Yalnızca sekiz dakika.
Sen iyi misin?
Cavendish.
Griff, oraya aşağıya.
Goff, oraya.
Smith, Foles, sağdan üçüncü.
Blythe, Hendley, soldan üçüncü.
Lşıklar orada.
Tıkır tıkır işliyor.
Tünele baksana. Ne güzel.
Tıpkı Blackpool'un en civcivli zamanı gibi.
Hiç Blackpool'a gittin mi?
Gittim.
Hayır.
Bilmiyorum.
Zaman geldi.
Bartlett, MacDonald, Ashley-Pitt.
Her şey tamam komutanım.
Her şey hazır.
Roger.
İyi şanslar.
Şimdi girişten aşağı iniyorlar Danny.
Sonra da doğrudan tünele çıkacaklar.
Willie...
Bekleyemem. Dışarı çıkmam gerek.
Danny!
Ne oluyor? Sorun ne? Buraya gel!
Danny ve ben sonra gideceğiz. Başka yere geçeceğiz.
Bana ne olduğunu söyle, hemen çabuk!
Bu tünel herkes kadar benim de tünelim. Ben kazdım. Ben inşa ettim.
Kaç kez gömüldüm. İstediğim zaman giderim.
Bırak çıkayım.
Çıkarın onu.
Bu da nedir?
Neler oluyor?
Bir şey yok. Biz daha sonra gidiyoruz.
Bir şey yok.
Sıranın başka bir yerine geçebiliriz. Bir şey yok.
Pekala. Haydi inin.
Otur. Merdivenin üst basamağını sağ ayağınla yokla. Buldun mu?
İniyorsun.
Danny bıraktı mı?
Willie onu yukarı çıkardı. Hilts, ben...
- Unutma, başını eğik tutacaksın. - Olur.
Tamam.
Bartlett.
Ne var?
- Sıkı durun şimdi. 6 metre kısayız. - Ne demek istiyorsun?
Ağaçların 6 metre gerisindeyiz. Çıkış yeri ortada.
Bizimle ışıklar arasında bir nöbetçi var.
Böyle bir şey nasıI olabilir?
Ne fark eder ki? Olmuş bir kere.
- Roger... - Lanet olsun. Düşünmeye çalışıyorum.
Erteleyebiliriz.
Bütün belgelerde bugünün tarihi var. Ya şimdi ya hiçbir zaman.
Tek bir şansımız var. Nöbetçi öteki uca gittiğinde dışarı çıkabilirsiniz.
Sanırım ağaçlara ulaşıp tehlike geçtiğinde size işaret verebilirim.
Kuleler ne olacak?
Oradaki nöbetçiler kampı gözlüyor, ağaçlıklı alanı değil.
Arkaya ilet. Aşağı 10 metre ip göndersinler.
10 metre ip gönderin.
- Ne? - 10 metre ip.
- Ne yapacaklar ki iple? - Nereden bileyim? İpi getir.
- NasıI gidiyor? Duydun mu? - Bir terslik var sanırım komutanım.
- Daha tünele girmediler mi? - Sanmıyorum komutanım.
Ulaştı.
Tamam. Önce sen çık Eric.
Harekete geçene kadar ben buradayım.
- Piccadilly'de görüşürüz. - Scott'un Barı.
Tamam.
Teşekkür ederim.
- İyi şanslar. - Tamam.
Gidiyoruz.
Şimdi tünelden geçiyorlar. Çıkıyorlar.
Varşova düştüğünde sen kaçıp İngiltere'ye geldin, çünkü havacısın.
Geldin, çünkü bizimle uçmak ve Almanlarla savaşmak istiyordun.
Artık çıkabiliriz. İngiltere'ye dönebiliriz.
Eğer bu tünelden geçemezsen,
yaptığın her şey boşa gitmiş olacak.
- Blythe arkanda. - Tamam.
Buraya.
Otur.
Sen kalk. Ben devralıyorum.
- Burada ne var yahu? Bir piyano mu? - Çok komiksin dostum.
- Bu oradan geçmez. - Başa çıkarım.
- Elinde bavul olan Sedgwick miydi? - Kim olur ki başka?
Keşke kangurularıyla evinde olsaydı.
- 6 metre kısa kaldık. - Ne halt yemeye...?
Hilts ağaçların orada, ipin öteki ucunda.
İpin bir iki kez çekildiğini fark eder etmez çık ama Colin başını eğsin.
- İyi şanslar. - Sağ ol.
Bu da ne?
- Hava akını. - Aman Tanrım! Olamaz!
Goriller elektriği keserler. Tünelin içi kapkaranlık olacak.
Gel Colin. Lşıklar sönünce dışarı çıkabiliriz.
Willie.
Hava akını var. Lşıldakları söndürdüler. Haydi!
Onu dışarı çek.
- Çökecek. - Danny.
Danny, bir şey yok. Onlar ışık.
Aşağıdaki ışıkları yakın.
Bir hava akını oldu ve ışıkları söndürdüler.
Bir şey yok. Beni dinle.
Bak.
Haydi çocuklar. Kıpırdayın. Bu karanlıkta onlarca kişi çıkar.
Ne bok oluyor?
- Sen git. - Hayır Danny.
Git.
- Ne oluyor? - Danny.
- Orada mı kaldı? - Bir şeyi yok.
Çabuk dışarı çıkar onu.
Haydi.
Haydi, kımılda.
Yukarı çık.
Çantanı bana ver.
İpteyiz.
İkimiz hemen çıksak iyi olur, yoksa tren bulamayacağız.
Yürüyor. Tek yapacağımız şey, talimatları adamdan adama aktarmak.
- Tamam. - Tam arkanda olacağım.
Haydi.
Ateş etme!
Çekil! Geri gidiyoruz.
Yukarıda kıyamet gibi ateş ediyorlar.
Çıkanları vurdular mı yoksa?
O zaman silah seslerini önce duyardık.
Çek!
Beni bekle.
Dışarı.
- Kaç dedi? - 76.
Rahat!
Trenlerini kaçıran adamların yarısı buraya yığıldı.
Ashley-Pitt, Roger, MacDonald, Nimmo.
Amma da grup ha.
- Ne yapıyoruz? - Tren bekliyoruz.
Geliyor.
- Trende polis mi var? - Gestapo da onlarla. Haydi atlıyoruz.
Tamam.
- Zamanını sana söylerim. - Beni şöyle sıkı bir itmeni yeğlerim.
- İyi misin? - Evet, iyiyim.
Çok heyecan verici.
- Durmuyor. - Hayır, sağlamız.
İsviçre.
Bartlett.
- Sen nereye gidiyordun? - Henüz tam bir karara varmamıştım.
Yolda ne tür bilgiler toplayacaktın?
Hiç.
Aldığın sabotaj emirleri nelerdi?
Belgelerini ne yaptın?
- Belgeler mi? - Sahte belgeler ve kimlik kartları.
Böyle aptal aptal konuşma. Ne yaptın onları?
Yaptığım, esir kampından kaçmak.
Sizi de üç yıI kapatsalar, aynısını yapardınız.
- Eve gitmek istedim. - Karını tekrar görebileceğini sanmam.
Yanlış adam seçtiniz. Evli bile değilim.
Sivil giysiler giymişsin.
Sen casussun. Casuslar kurşuna dizilir.
Bu benim üniformam. Zayıflayınca elden geçirmek zorunda kalmıştım.
Vurulduğumda üzerime bulaşan yağ lekelerini
örtmek için ayakkabı boyasıyla boyadım.
Geçen yıllarda rütbeni de indirdiler herhalde, ha?
Evet doğru.
- Bak... - Bu kadar Cavendish.
Selam çocuklar.
- Selam Haynes. - Selam Cavendish.
"Görüştüğümüze sevindim" demek isterdim.
- Öylece topladılar, ha? - Evet, bu sabah.
Uçurabileceğim bir eğitim uçağı var.
- Nöbetçi var mı? - Evet, bu sorun olacak.
"Şimdi" deyince bunu saat yönünde çevir.
Motor çalıştığında hiç kıpırdama, yoksa pervane yüzünü gözünü parçalar.
Şimdi!
Bir sonraki durağımız İsviçre!
Alpler.
Harika.
Bu rotada gidiyoruz, 20 dakika sonra oradayız.
- Ne oldu? Yakıt mı? - Bilmiyorum. Güç kaybediyoruz.
Şu taraftan! Arkandayım.
Hendley?
Colin!
Durun! Ateş etmeyin! Lütfen!
Özür dilerim, her şeyi berbat ettim.
Önemli degil.
Teşekkürler...
beni dışarı çıkardığın için.
Café Suzette.
Alo?
Direnişçiler.
Direnişçiler mi?
İngilizsiniz?
Avustralyalıyım.
İngilizce konuşunuz. Anlarım.
Muhteşem. Ben İngiliz subayıyım.
Almanya'daki bir savaş esirleri kampından yeni kaçtım.
İspanya'ya gitmeye çalışıyorum. Beni anlıyor musun?
Bana yardım edebilir misin?
- Edebilecek birini tanıyorum. - Muhteşem.
İyi şanslar.
Teşekkür ederim.
Sen İngilizsin.
Herr Bartlett?
Almancan iyiymiş.
Fransızcanı da duymuştum.
Eller yukarı!
Herr Bartlett
ve Herr MacDonald.
Yeniden birlikteyiz.
Başımıza bu kadar dert açtığınıza çok pişman olacaksınız.
- Canını sıkan nedir? - Yalnızca biraz şaşırdım.
Uzun bir kalış ya da kısa bir yolculuk bekliyordum.
Evet.
İtiraf etmeliyim ki biraz kaygılıyım.
Umarım 70 küsur kişinin sicilini bozmadım.
Hayır.
Hepimiz 21 kişiyiz, dertsiz, tasasız, avare.
Sen olmasaydın bu kadar başaramazdık.
Artık bir anlamı kalmadı ama bence çok iyi iş becerdik.
- Hepimiz iyi becerdik. - Evet.
Çıkabilirsiniz. Beş dakika dolaşın bacaklarınız açılsın.
Kampa varmak saatler sürecek.
Bütün bunlar yani örgütlenmeler, tünel kazmalar, Tom ve Harry...
bana yaşama gücü verdi.
Şu halimiz...
Hiç bu kadar mutlu olmamıştım.
Biliyor musun Mac...
Bugün adamlarınızdan 11'i geri getiriliyor.
Kimler?
Bu bilgiye sahip değilim.
Yüksek makamlarca size şunu bildirmem emredildi:
Subaylarınızdan ellisi kaçarken vuruldu.
Vuruldu mu?
Şahsi eşyaları iade edilecek.
İçlerinden kaçı yaralı?
Bu ölenlerin listesi.
Bu 50 kişiden kaçı yaralı?
Hiçbiri.
Onlar, yani yüksek makam,
size yalnızca şunu bildirmemi emretti ki...
bu 50 kişi...
Anlıyorum.
Addison, John.
Alladale, Peter.
Bancroft, Edward.
Bartlett, Roger.
Cavendish, Dennis.
Eldridge, David.
Felton, William.
Fanshaw, Arthur.
Ben sizin rehberinizim senyor.
İspanya mı?
- Sizleri iyi gördüğüme sevindim. - Sağ olun.
- Geri getirilenler kaç kişi? - Siz ilksiniz.
- Kaç kişi kaçmış, biliyor musunuz? - Henüz bilmiyorum.
Blythe'a ne oldu?
Başaramadı komutanım.
Bu konuda Roger haklıydı.
Ne yazık ki Roger da başaramadı.
Listeyi şimdi tebliğ ettiler. 50 kişiyi vurmuşlar.
Gestapo onları öldürdü.
50 mi?
MacDonald, Ashley-Pitt?
Evet.
Danny ile Willie?
Hayır, listede onlar yok.
- Haynes? - Evet.
Üzgünüm.
Roger'in amacı düşmana en ağır biçimde karşılık vermekti.
İşlerini karıştırmaktı.
Burada duyduğumuza göre, tam istediği gibi olmuş.
Sence ödenen bedele değer miydi?
Bu, bakış açına bağlı.
Evet komutanım.
Ona selam verilmeyecek. Artık o komutan değil.
İş yürümedi işte.
- Sen şanslıymışsın. - Şanslı mı? Kaçamadığı...
Kaç kişi?
50.
Yine de bana öyle geliyor ki Berlin'i benden önce göreceksin.
Komutanım.
Hey Hilts!
Bu film ölen 50 kişiye adanmıştır.
SON
Visiontext Altyazılar: Berna Vardar